ราชวงศ์มังราย

ราชวงศ์มังราย

พระราชอิสริยยศ	พระมหากษัตริย์ล้านนา สามนตราชเชียงใหม่ เจ้าหอคำเชียงตุง
ปกครอง	อาณาจักรล้านนา รัฐเชียงตุง เมืองนาย
เชื้อชาติ	ไทยวน
ประมุขพระองค์แรก	พญามังราย
ประมุขพระองค์สุดท้าย	ล้านนา : พระนางวิสุทธิเทวี เชียงตุง : เจ้าจายหลวง มังราย
ช่วงระยะเวลา	ล้านนา ครั้งที่ 1 : พ.ศ. 1835–2089 ครั้งที่ 2 : พ.ศ. 2094–2121 เชียงตุง : ราวพุทธศตวรรษที่ 19–พ.ศ. 2502
สถาปนา	พ.ศ. 1835
ล่มสลาย	พ.ศ. 2502

ราชวงศ์มังราย (ไทยถิ่นเหนือ: ᩁᩣᨩᩅᩫᨦ᩠ᩈ᩼ᨾᩘᩁᩣ᩠ᨿ) เป็นราชวงศ์ที่ปกครองอาณาจักรล้านนา ตั้งแต่รัชสมัยพญามังรายจนถึงพระเมกุฏิสุทธิวงศ์ เป็นเวลายาวนานกว่า 260 ปี จนถึงยุคเสื่อม เมื่ออุปนิกขิต (สายลับ) ที่พระเจ้าบุเรงนองส่งมาฝังตัวเพื่อรายงานสถานการณ์ในเชียงใหม่ แจ้งกลับไปบอกว่าเชียงใหม่ถึงยุคเสื่อมสุดแล้ว ให้ยกทัพหงสาวดีมาชิงเมือง ดังนั้น ใน พ.ศ. 2101 พระเจ้าบุเรงนอง จึงยกทัพมาตีเมืองเชียงใหม่ โดยทัพพม่าใช้เวลาเพียงสามวันก็สามารถยึดเมืองเชียงใหม่ได้โดยง่าย กษัตริย์เมืองเชียงใหม่ในขณะนั้น ได้หลบหนีไปยังเมือง"ปาไป่น้อย"หรือเมืองเชียงแสน ตามหลักฐานของจักรพรรดิจีนราชวงศ์หมิง อีกหกปีต่อมาพม่าก็ปลดพระเมกุฏิสุทธิวงศ์ออกจากราชบัลลังก์ในข้อหาแข็งเมืองก่อการกบฏพระเจ้าบุเรงนองจึงได้แต่งตั้งพระนางวิสุทธิเทวี อันเป็นเชื้อสายราชวงศ์มังรายอีกพระองค์ขึ้นเป็นกษัตริย์ พระนางครองเมืองเชียงใหม่ได้ 14 ปี ก็สวรรคต และสิ้นสุดราชวงศ์มังรายสายพญาแสนพู แต่ราชวงศ์มังรายยังคงเหลือเชื้อสายในราชวงศ์ที่ปกครองเมืองเชียงตุง ซึ่งเป็นสายของพระราชบุตรอีกพระองค์ของพญาไชยสงคราม ซึ่งภายหลังที่อังกฤษเข้ายึดครองพม่า ราชวงศ์มังรายสายเชียงตุงได้อพยพเข้ามาอยู่ในอาณาจักรล้านนาภายใต้การปกครองของราชวงศ์ทิพย์จักร (ตระกูลเจ้าเจ็ดตน)

ลำดับกษัตริย์ราชวงศ์มังราย

กษัตริย์ราชวงศ์มังรายสายเชียงใหม่

1	พญามังราย	พ.ศ. 1835 - 1854 (19 ปี)
2	พญาไชยสงคราม	พ.ศ. 1854 - 1868 (14 ปี)
3	พญาแสนพู	พ.ศ. 1868 - 1877 (11 ปี)
4	พญาคำฟู	พ.ศ. 1877 - 1879 (2 ปี)
5	พญาผายู	พ.ศ. 1879 - 1898 (19 ปี)
6	พญากือนา	พ.ศ. 1898 - 1928 (30 ปี)
7	พญาแสนเมืองมา	พ.ศ. 1928 - 1944 (16 ปี)
8	พญาสามฝั่งแกน	พ.ศ. 1945 - 1984 (39 ปี)
9	พระเจ้าติโลกราช	พ.ศ. 1984 - 2030 (46 ปี)
10	พญายอดเชียงราย	พ.ศ. 2030 - 2038 (8 ปี)
11	พญาแก้ว	พ.ศ. 2038 - 2068 (30 ปี)
12	พระเมืองเกษเกล้า	พ.ศ. 2068 - 2081 (13 ปี) ครั้งที่ 1
13	ท้าวซายคำ	พ.ศ. 2081 - 2086 (5 ปี)
	พระเมืองเกษเกล้า	พ.ศ. 2086 - 2088 (2 ปี) ครั้งที่ 2
14	พระนางจิรประภาเทวี	พ.ศ. 2088 - 2089 (1 ปี)
15	สมเด็จพระไชยเชษฐาธิราช	พ.ศ. 2089 - 2090 (1 ปี)
	ว่างกษัตริย์	พ.ศ. 2090 - 2094 (4 ปี)
16	พระเมกุฏิสุทธิวงศ์	พ.ศ. 2094 - 2107 ตั้งแต่ พ.ศ. 2101 ปกครองภายใต้อำนาจพม่า
17	พระนางวิสุทธิเทวี	พ.ศ. 2107 - 2121 ปกครองภายใต้อำนาจพม่า

แผนผังราชวงศ์มังรายสายเชียงใหม่

(1) พญามังราย

(2) พญาไชยสงคราม

ขุนเครือ (เจ้าฟ้าเมืองนาย)

(3) พญาแสนพู

(4) พญาคำฟู

(5) พญาผายู

(6) พญากือนา

(7) พญาแสนเมืองมา

(8) พญาสามฝั่งแกน

(9) พระเจ้าติโลกราช

ท้าวบุญเรือง

(10) พญายอดเชียงราย

(11) พญาแก้ว

(12) พระเมืองเกษเกล้า

(13) พระนางจิรประภา

พระนางยอดคำทิพย์

พระยาโพธิสาลราช แห่งล้านช้าง

(13) สมเด็จพระไชยเชษฐาธิราช ขณะเป็นเจ้าชายแห่งหลวงพระบาง

(15) พระนางวิสุทธิเทวี (พระราชมารดาโดยสันนิฐาน)

พระราชชนก เจ้าฟ้าเมืองนาย

(14) พระเมกุฏิสุทธิวงศ์ เจ้าชายเมืองนาย

รายพระนามคู่อภิเษกสมรสในพระมหากษัตริย์

ลำดับ	พระนาม	พระชาติกำเนิด	พระราชสวามี/พระมหาเทวี	หมายเหตุ
1	พระนางอั้วมิ่งเวียงไชย	สืบเชื้อสายมาจากเวียงไชยปราการ	พญามังราย
2	ไม่ปรากฏพระนาม	ไม่ทราบ	พญาไชยสงคราม
3	นางซีมคำ (จีมคำ)	ไม่ทราบ	พญาแสนพู
4	ไม่ปรากฏพระนาม	ไม่ทราบ	พญาคำฟู
5	พระนางจิตราเทวี	ธิดาเจ้าเมืองเชียงของ	พญาผายู
6	พระนางยสุนทราเทวี	หลานเจ้าเมืองเชียงของ	พญากือนา
7	พระนางติโลกจุฑาเทวี	ไม่ทราบ	พญาแสนเมืองมา
8	แม่พระพิลก		พญาสามฝั่งแกน
9	ไม่ปรากฏพระนาม	ไม่ทราบ	พระเจ้าติโลกราช
10	พระนางสิริยศวดีเทวี	ธิดาขุนนางนครเขลางค์	พญายอดเชียงราย
11	ไม่ปรากฏพระนาม	ไม่ทราบ	พญาแก้ว
12	พระนางจิรประภาเทวี	ไม่ทราบ	พระเมืองเกษเกล้า
13	ไม่ปรากฏพระนาม	ไม่ทราบ	ท้าวซายคำ
14	พระเมืองเกษเกล้า	โอรสพญาแก้ว	พระนางจิรประภาเทวี
15	พระนางตนทิพย์ พระนางตนคำ	ธิดาพระเมืองเกษเกล้า	สมเด็จพระไชยเชษฐาธิราช
16	ไม่ทราบ	ไม่ทราบ	พระเมกุฏิสุทธิวงศ์
17	ไม่ทราบ	ไม่ทราบ	พระนางวิสุทธิเทวี

เจ้าฟ้าราชวงศ์มังรายสายเชียงตุง

ลำดับ	ผู้ปกครอง	เริ่มต้น	สิ้นสุด	หมายเหตุ
1	เจ้ามังคุ่ม และ เจ้ามังเคียน	1790	1796	ขุนนางชาวลัวะ ได้รับการแต่งตั้งจากพระญามังรายมหาราช
2	เจ้าน้ำท่วม	1796	1807	พระโอรสของพระญาไชยสงคราม ได้รับการแต่งตั้งจากพระญามังรายมหาราช
3	เจ้าน้ำน่าน	1807	1860	เจ้านายในราชวงศ์มังราย ได้รับการแต่งตั้งจากพระญามังรายมหาราช
4	เจ้าสามหมื่นห้วย	1860	1867	เจ้านายในราชวงศ์มังราย ได้รับการแต่งตั้งจากพระญาไชยสงคราม
5	เจ้าอ้ายลก	1867	1885	เจ้านายในราชวงศ์มังราย ได้รับการแต่งตั้งจากพระญาไชยสงคราม
6	เจ้าไส่น่าน	1885	1903	เจ้านายในราชวงศ์มังราย ได้รับการแต่งตั้งจากพระญาผายู
—	—	1903	1911	เป็นเมืองร้างไม่มีผู้ปกครอง
7	เจ้าเจ็ดพันตู (เจ้าสัตตพันธุราชา)	1911	1930	พระโอรสของพระญาผายู ได้รับการแต่งตั้งจากพระญาผายู
8	เจ้าอ้ายอ่อน (เจ้ารัตนพันธุราชา)	1930	?	พระโอรสของเจ้าเจ็ดพันตู มาช่วยเชียงใหม่รบกับอยุธยาแล้วถูกจับกุมตัวไป
9	เจ้าบุญชู (เจ้าแขนเหล็ก,เจ้าพาหุราชา)	1933	1946	เจ้านายในราชวงศ์มังราย มีศักดิ์เป็นลูกพี่ลูกน้องของเจ้าเจ็ดพันตู
10	เจ้ายี่คำ (พระยาเจ้ามธุระ)	1946	1959	พระอนุชาของเจ้าบุญชู
—	—	1959	1962	ไม่ปรากฏรายละเอียด
11	เจ้าสามตนน้องหล้า (พระยากองรัตนเภรี)	1962	1986	พระอนุชาของเจ้าบุญชู และเจ้ายี่คำ
12	เจ้าสามสรี (พระยาสรีสุธัมมจุฬามณีราชา)	1986	1999	พระโอรสของเจ้าสามตนน้องหล้า
13	เจ้าพระยาอ้ายเลาคำทา (จันทบุณณราชา)	1999	2017
14	เจ้าเลา (พระยาอทิตตราชา)	2017	2062	พระโอรสของเจ้าพระยาอ้ายเลาคำทา
15	เจ้าหน่อแก้ว	2062	2064	พระอนุชาของเจ้าเลา
16	เจ้าสายคอ (พระยาสิวิเชยยราชา)	2064	2066	พระโอรสของเจ้าเลา
17	เจ้าไส่พรม	2066	2066	พระอนุชาของเจ้าสายคอ ครองเมืองอยู่ได้ประมาณ 1 เดือน
18	เจ้าสายเชียงคง	2066	2066	พระอนุชาของเจ้าสายคอ ครองเมืองได้ไม่กี่วัน
19	เจ้าคำหมู่	2066	2066	พระอนุชาของเจ้าสายคอ ครองเมืองได้ 1 เดือน 7 วัน
20	เจ้าท้าวคำฟู (พระยาแก้วยอดฟ้านรินทา)	2066	2103	พระอนุชาของเจ้าสายคอ ส่งคณะทูตเพื่อขอเข้าสวามิภักดิ์กับพระเจ้าบุเรงนอง
21	เจ้าแก้วบุญนำ (พระยารัตตนภูมินทนรินทา)	2103	2139	พระโอรสของเจ้าคำฟู
22	เจ้าคำท้าว (พระยาสุธัมมราชา)	2139	2163	พระโอรสของเจ้าแก้วบุญนำ
23	เจ้าเกี๋ยงคำ (เจ้าขาก,พระยาแก้วผาบนรินทะ)	2163	2181	พระอนุชาของเจ้าคำท้าว เคยครองเมืองขากมาก่อนที่จะขึ้นปกครองเมืองเชียงตุง
24	เจ้าอุ่น (พระยาอาทิตตราชา)	2181	2200	พระโอรสของเจ้าเกี๋ยงคำ
—	—	2200	2204	ไม่ปรากฏรายละเอียด
25	เจ้าอินคำ (พระยารัตนพันธุ)	2204	2221	พระนัดดาของเจ้าแก้วบุญนำ (พระมารดาเป็นพระธิดาของเจ้าแก้วบุญนำ)
26	เจ้ารามหมื่น (พระยาสุรินทราชา)	2221	2229	พระอนุชาของเจ้าอินคำ
27	เจ้าแก้วบุญมา (อุเทยยไตรวัจระ)	2229	2246	พระโอรสของเจ้ารามหมื่น
28	เจ้าสาม	?	?
29	เจ้าเมืองชืน	2253	2271
30	เจ้าม่องมยู	2272	2280	พระอนุชาของเจ้าเมืองชื่น
31	เจ้าติตถนันทราชา	2280	2283	พระอนุชาของเจ้าเมืองชื่น และเจ้าม่องมยู
32	เจ้าเมืองสาม – ครั้งที่ 1 (จุฬามณีสิริเมฆภูมินนรินทาเขมาบติราชา)	2283	2309	พระโอรสของเจ้าติตถนันทราชา
—	เจ้ากาง	2309	2312	โอรสของเจ้าม่องมยู ชิงเมืองได้จากเจ้าเมืองสาม
33	เจ้าเมืองสาม – ครั้งที่ 2 (จุฬามณีสิริเมฆภูมินนรินทาเขมาบติราชา)	2312	2330
34	เจ้ากองไท ที่ ๑ (สากยภูมินทนรินทา)	2330	?	พระโอรสของเจ้าเมืองสาม ถูกเชียงใหม่รุกรานและพาตัวมายังเมืองเชียงใหม่
35	เจ้ามหาขนานดวงแสง	2357	2400	พระอนุชาของเจ้ากองไท ที่ ๑
36	เจ้ามหาพรม	2401	2419	พระโอรสของเจ้ามหาขนานดวงแสง
37	เจ้าฅำแสน	2420	2423	พระอนุชาของเจ้ามหาพรหม
38	เจ้าหม่อมเชียงแขง (เจ้าโชติกองไท)	2423	2429	พระอนุชาของเจ้าคำแสน เคยครองเมืองเชียงแขง (เมืองสิงห์) มาก่อนที่จะขึ้นปกครองเมืองเชียงตุง
39	เจ้าหม่อมเสือ (มหาพยัคฆโชติกองฅำฟู)	2429	2439	พระโอรสของเจ้าหม่อมเชียงแขง
—	เจ้านางทิพย์ธิดา	2439	2440	พระขนิษฐาของเจ้าหม่อมเสือ ว่าราชการแทนเจ้าก้อนแก้วอินแถลงซึ่งเป็นพระอนุชา
40	เจ้าหม่อมก้อนแก้วอินแถลง	2440	2478	พระอนุชาของเจ้าหม่อมเสือ
—	—	2478	2480	รอการแต่งตั้งจากสหราชอาณาจักร
41	เจ้ากองไทที่ 2 (สารกยะภูมินนรินทาเขมาธิบติราชา)	2480	2480	พระโอรสของเจ้าหม่อมก้อนแก้วอินแถลง ดำรงตำแหน่ง 162 วัน
—	—	2480	2486	ไม่มีการแต่งตั้งเพราะมีการดำเนินคดีการปลงพระชนม์เจ้ากองไท แล้วต่อเนื่องถึงการเกิดสงครามโลกครั้งที่ 2
42	เจ้าพรหมลือ (สิริสุวรรณราชยสสร)	2486	2488	พระเชษฐาของเจ้ากองไท ได้รับการแต่งตั้งโดยสยามในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2
43	สมเด็จเจ้าฟ้าชายหลวง	2489	2502	พระโอรสของเจ้ากองไทที่ 2 เจ้าฟ้าองค์สุดท้ายของเชียงตุง