อำเภอเชียงคำ

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
อำเภอเชียงคำ
แผนที่จังหวัดพะเยา เน้นอำเภอเชียงคำ
เมืองแห่งธรรมะ มีพระนั่งดิน ถิ่นทอน้ำไหล ผ้าทอไทลื้อ น้ำตกเลื่องลือ คะแนงน้ำมิน ป่าไม้ผืนดิน อุดมสมบูรณ์
ข้อมูลทั่วไป
อักษรไทยอำเภอเชียงคำ
อักษรโรมันAmphoe Chiang Kham
จังหวัดพะเยา
ข้อมูลสถิติ
พื้นที่784.061 ตร.กม.
ประชากร77,330 คน (พ.ศ. 2561)
ความหนาแน่น98.62 คน/ตร.กม.
รหัสทางภูมิศาสตร์5603
รหัสไปรษณีย์56110
ที่ว่าการอำเภอ
ที่ตั้งที่ว่าการอำเภอเชียงคำ เลขที่ 418
หมู่ที่ 15 ตำบลหย่วน อำเภอเชียงคำ จังหวัดพะเยา 56110
พิกัด19°31′24″N 100°18′6″E / 19.52333°N 100.30167°E / 19.52333; 100.30167
โทรศัพท์0 5445 1335
โทรสาร0 5445 1335
สารานุกรมประเทศไทย ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย

เชียงคำ (คำเมือง: Lanna-Chiang Kham.png) เป็นอำเภอหนึ่งในจังหวัดพะเยา ตั้งอยู่ในบริเวณที่ราบลุ่มน้ำลาว น้ำยวน และน้ำแวน ซึ่งเป็นลุ่มน้ำย่อยของลุ่มน้ำอิง ในอดีตเป็นแอ่งอารยธรรมของชุมชนที่มีวิถีชีวิตที่ผูกพันกับสายน้ำ

ประวัติศาสตร์[แก้]

ความเป็นมาของอำเภอเชียงคำปรากฏในรูปแบบตำนาน 2 ตำนานในสมัยพุทธกาลที่เกี่ยวข้องกับพระพุทธเจ้า

ตามตำนานพระธาตุดอยคำ ฉบับวัดหนองร่มเย็น เมืองเชียงคำมีชื่อเดิมว่าเชียงชะราว ตั้งอยู่ในพื้นที่บ้านคุ้มหมู่ 6 ตำบลร่มเย็น อำเภอเชียงคำ พระยาผู้ปกครองเมืองได้สร้างพระธาตุไว้บนดอยนอกเมืองเพื่อล้างบาป ต่อมามีผู้พบแหล่งทองคำขนาดใหญ่ ในลำธารหลังดอย ดอยนั้นได้ชื่อว่า “ดอยคำ” พระธาตุบนดอยก็ชื่อว่า”พระธาตุดอยคำ” เมืองเชียงชะราวก็เปลี่ยนชื่อเป็น “เมืองเชียงคำ”

แต่ตำนานพระเจ้านั่งดิน พญาผู้สร้างเมืองชื่อว่า “พญาคำแดง” และเมืองนั้นชื่อ “พุทธรส” ประชาชนชาวเมืองมีความเลื่อมใสในพระพุทธศาสนา ได้สร้างพระพุทธรูปมีนามว่า “พระเจ้านั่งดิน” พระพุทธเจ้าทำนายว่า สืบไปภายหน้าเมืองจะเจริญรุ่งเรือง และอุดมไปด้วยสินทรัพย์และจะได้ชื่อว่า “เมืองเชียงคำ”

ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ประเทศไทยจัดระบบการปกครองแผ่นดินส่วนภูมิภาคเป็นแบบมณฑลเทศาภิบาล จังหวัด อำเภอ ตำบล หมู่บ้าน ครั้งนั้นอำเภอเชียงคำอยู่ในแขวงน้ำลาว (รวมพื้นที่อำเภอเทิง จังหวัดเชียงรายอยู่ด้วย) พื้นที่ในเขตการปกครองของจังหวัดน่าน โดยมีเจ้าสุริยวงศ์ดำรงตำแหน่งข้าหลวงประจำแขวง ที่ว่าการแขวงตั้งอยู่ ณ วัดพระแก้ว บ้านเวียง ม.6 ตำบลเวียง อำเภอเชียงคำ ต่อมาทางราชการ ได้ยุบและปรับปรุงแขวงน้ำลาว โดยจัดเป็นบริเวณน่านเหนือ มีเขตการปกครองครอบคลุมพื้นที่อำเภอเชียงคำ อำเภอปง จังหวัดพะเยา อำเภอเทิง และบางส่วนของอำเภอเชียงของจังหวัดเชียงราย

เมื่อปี พ.ศ. 2450 กระทรวงมหาดไทยได้ยกเลิกตำแหน่งข้าหลวง ตำแหน่งเจ้าเมือง ตั้งเป็นจังหวัด อำเภอ ตำบล หมู่บ้านเหมือนกันทั่วประเทศ จัดตั้งจังหวัดเชียงราย แขวงน้ำลาวถูกยุบและแยกเป็นเมืองเทิง และเมืองเชียงคำ เมืองเชียงคำมีฐานะเป็นอำเภอหนึ่งขึ้นกับจังหวัดเชียงราย ตั้งพระยาพิศาลคีรี ดำรงตำแหน่ง นายอำเภอเชียงคำเป็นคนแรก

เมื่อวันที่ 28 สิงหาคม 2520ได้มีพระราชบัญญัติจัดตั้งจังหวัดพะเยาขึ้น แบ่งเขตการปกครองจากจังหวัดเชียงราย โดยโอนอำเภอพะเยา อำเภอแม่ใจ อำเภอดอกคำใต้ อำเภอจุน อำเภอปง อำเภอเชียงม่วน และอำเภอเชียงคำ รวม 7 อำเภอ จัดตั้งเป็นจังหวัดพะเยา

เมื่อวันที่ 26 มิถุนายน 2539 กระทรวงมหาดไทยได้ออกพระราชกฤษฎีกา แบ่งพื้นที่อำเภอเชียงคำเป็น กิ่งอำเภอภูซาง ประกอบด้วย 5 ตำบล คือ ตำบลสบบง ตำบลภูซาง ตำบลเชียงแรง ตำบลทุ่งกล้วยและตำบลป่าสัก โดยมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 15 กรกฎาคม 2539

เมื่อวันที่ 24 สิงหาคม พ.ศ. 2550 กระทรวงมหาดไทยได้ออกพระราชกฤษฎีกายกฐานะ กิ่งอำเภอภูซาง ขึ้นเป็น อำเภอภูซาง โดยมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 8 กันยายน 2550

ที่ตั้งและอาณาเขต[แก้]

การแบ่งเขตการปกครอง[แก้]

การปกครองส่วนภูมิภาค[แก้]

อำเภอเชียงคำแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 10 ตำบล 135 หมู่บ้าน ได้แก่

ที่ ชื่อตำบล ตัวเมือง อักษรโรมัน จำนวนหมู่บ้าน จำนวนครัวเรือน จำนวนประชากร[1]
1. หย่วน LN-Tambon-Yuan.png Yuan 15 4,951 11,448
2. น้ำแวน LN-Tambon-Nam Waen.png Nam Waen 14 2,471 7,044
3. เวียง LN-Tambon-Wiang.png Wiang 10 2054 5805
4. ฝายกวาง LN-Tambon-Fai Kwang.png Fai Kwang 17 3,393 8,756
5. เจดีย์คำ LN-Tambon-Chedi Kham.png Chedi Kham 13 2,184 6,150
6. ร่มเย็น LN-Tambon-Rom Yen.png Rom Yen 22 3,500 11,965
7. เชียงบาน LN-Tambon-Chiang Ban.png Chiang Ban 11 2,756 7,427
8. แม่ลาว LN-Tambon-Mae Lao.png Mae Lao 14 2,023 6,480
9. อ่างทอง LN-Tambon-Ang Thong.png Ang Thong 13 2,472 8,330
10. ทุ่งผาสุข LN-Tambon-Thung Pha Suk.png Thung Phasuk 7 1,179 3,393

การปกครองส่วนท้องถิ่น[แก้]

ท้องที่อำเภอเชียงคำประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 11 แห่ง ได้แก่

  • เทศบาลตำบลเชียงคำ ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลหย่วน
  • เทศบาลตำบลเวียง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเวียงทั้งตำบล[2][3][4]
  • เทศบาลตำบลฝายกวาง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลฝายกวางทั้งตำบล
  • เทศบาลตำบลหย่วน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหย่วน (นอกเขตเทศบาลตำบลเชียงคำ)
  • องค์การบริหารส่วนตำบลน้ำแวน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลน้ำแวนทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลเจดีย์คำ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเจดีย์คำทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลร่มเย็น ครอบคลุมพื้นที่ตำบลร่มเย็นทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลเชียงบาน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเชียงบานทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลแม่ลาว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแม่ลาวทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลอ่างทอง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลอ่างทองทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลทุ่งผาสุข ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทุ่งผาสุขทั้งตำบล

การคมนาคม[แก้]

รถโดยสารประจำทาง[แก้]

  • สาย 2160 พะเยา-เชียงคำ (พะเยา-ดอกคำใต้-จุน-เชียงคำ) บริษัท ดอกคำใต้เดินรถ จำกัด
  • สาย 620 เชียงราย-เชียงคำ (เชียงราย-เทิง-เชียงคำ) บริษัท ก.สหกิจเดินรถ จำกัด
  • สาย 686 เชียงราย-เชียงคำ (เชียงราย-แม่ลอยไร่-ร่องแมด-เชียงคำ) บริษัท บุญณัฐเดินรถ จำกัด
  • สาย 611 เชียงราย-น่าน (เชียงราย-เทิง-เชียงคำ-น่าน) บริษัท ก.สหกิจเดินรถ จำกัด
  • สาย 671 เชียงใหม่-เชียงของ (เชียงใหม่-แม่ขะจาน-วังเหนือ-พะเยา-ดอกคำใต้-จุน-เชียงคำ-เทิง-เชียงของ) บริษัท ไทยพัฒนกิจขนส่ง จำกัด
  • สาย 962 กรุงเทพ-เชียงของ บริษัทผู้เดินรถได้แก่ บริษัท ขนส่ง จำกัด(บขส 999,99) สมบัติทัวร์ โชครุ่งทวีทัวร์ สยามเฟิร์สทัวร์ บุษราคัมทัวร์ เชิดชัยทัวร์

ถนนสายสำคัญ[แก้]

การสาธารณสุข[แก้]

โรงพยาบาล[แก้]

  • โรงพยาบาลเชียงคำ

โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล[แก้]

1. หย่วน 10. น้ำมิน
2. เวียง 11. จำบอน
3. เชียงบาน 12. สันปูเลย
4. น้ำแวน 13. ปางมดแดง
5. ผาลาด 14. เจดีย์คำ
6. ฝายกวาง 15. ร่มเย็น
7. แวนโค้ง 16. หนองป่าแพะ
8. ทุ่งผาสุข 17. ปางถ้ำ
9. แม่ลาว

สถานที่ท่องเที่ยว[แก้]

  • อุทยานแห่งชาติภูซาง
  • วัดพระนั่งดิน
  • วัดพระธาตุดอยคำ
  • วัดพระธาตุสบแวน
  • วัดนันตาราม
  • วัดแสนเมืองมา
  • อนุสรณ์ผู้เสียสละ พตท.2324
  • น้ำตกน้ำมิน
  • น้ำตกคะแนง
  • ศูนย์วัฒนธรรมไทลื้อ

สินค้าหนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์[แก้]

  1. ผ้าทอไทลื้อ
  2. กาละแมโบราณ
  3. เสื้อผ้าสำเร็จรูปจากผักตบชวาและผ้าปักโครเช

สถานศึกษาในพื้นที่[แก้]

ระดับประถมศึกษา[แก้]

ตำบลหย่วน

โรงเรียนบ้านหย่วน
โรงเรียนอนุบาลเชียงคำ
โรงเรียนปาณัทคุณา (อนุบาลคุณากรวิทยา) (เอกชน เตรียมอนุบาล-ป.6)
โรงเรียนสาธิตวิทยาเชียงคำ (เอกชน)

ตำบลเวียง

โรงเรียนบ้านพระนั่งดิน (ขยายโอกาส)
โรงเรียนบ้านปี้
โรงเรียนบ้านไชยพรม

ตำบลเชียงบาน

โรงเรียนชุมชนบ้านเชียงบาน
โรงเรียนบ้านปางวัว
โรงเรียนบ้านทุ่งมอก

ตำบลน้ำแวน

โรงเรียนบ้านแม่ต๋ำ (ขยายโอกาส)
โรงเรียนบ้านแวน
โรงเรียนบ้านชัยชมภู
โรงเรียนบ้านผาลาด

ตำบลฝายกวาง

โรงเรียนบ้านฝายกวาง
โรงเรียนบ้านปัวศรีพรม
โรงเรียนบ้านทุ่งหล่ม
โรงเรียนบ้านแวนโค้ง (ขยายโอกาส)

ตำบลทุ่งผาสุข

โรงเรียนบ้านผาฮาว
โรงเรียนบ้านหัวทุ่ง

ตำบลแม่ลาว

โรงเรียนบ้านทุ่งเย็น
โรงเรียน่บ้านถ้ำผาลาด (ขยายโอกาส)
โรงเรียนบ้านน้ำมิน (ขยายโอกาส)
โรงเรียนบ้านสบทุ
โรงเรียนบ้านแฮะ

ตำบลอ่างทอง

โรงเรียนบ้านจำบอน (ขยายโอกาส)
โรงเรียนบ้านปางมดแดง (ขยายโอกาส)
โรงเรียนบ้านสันปูเลย

โรงเรียนบ้านหนองบัวเงิน

ตำบลเจดีย์คำ

โรงเรียนบ้านวังเค็มใหม่
โรงเรียนบ้านปัว
โรงเรียนบ้านดอนลาว
โรงเรียนบ้านร่องค้อม

ตำบลร่มเย็น

โรงเรียนบ้านสบสา (ขยายโอกาส)
โรงเรียนบ้านร่องส้าน (ขยายโอกาส)
โรงเรียนบ้านใหม่ร่มเย็น
โรงเรียนบ้านปางถ้ำ
โรงเรียนบ้านโจ้โก้
โรงเรียนบ้านต้นผึ้ง

ระดับมัธยมศึกษา[แก้]

โรงเรียนเชียงคำวิทยาคม
โรงเรียนฝายกวางวิทยาคม
โรงเรียนปิยมิตรวิทยา (เอกชน เตรียมอนุบาล-ม.6)
โรงเรียนวัดหย่วนวิทยา(โรงเรียนพระปริยัติธรรม แผนกสามัญศึกษา)

ระดับอาชีวะศึกษา[แก้]

วิทยาลัยเทคนิคเชียงคำ

ระดับอุดมศึกษา[แก้]

มหาวิทยาลัยราชภัฎเชียงราย วิทยาเขตเชียงคำ

หน่วยงานราชการในพื้นที่[แก้]

  • กองพันทหารราบที่ 4 กรมทหารราบที่ 17
  • กรมทหารพรานที่ 31
  • กองร้อยตำรวจตระเวนชายแดนที่ 326
  • แขวงทางหลวงเชียงรายที่ 2
  • หมวดทางหลวงเชียงคำ
  • ศาลจังหวัดเชียงคำ
  • หน่วยป้องกันรักษาป่าที่ พย.3 (เชียงคำ)
  • โครงการบ้านเล็กในป่าใหญ่อันเนื่องมาจากพระราชดำริ
  • ที่ทำการปกครองอำเภอเชียงคำ
  • สำนักงานอัยการจังหวัดเชียงคำ
  • สถานีตำรวจภูธรอำเภอเชียงคำ
  • สำนักงานที่ดินจังหวัดพะเยา สาขาเชียงคำ         
  • สำนักงานสรรพากรพื้นที่ สาขาเชียงคำ
  • สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอเชียงคำ
  • สำนักงานเกษตรอำเภอเชียงคำ                                        
  • สำนักงานสาธารณสุขอำเภอเชียงคำ                
  • สำนักงานปศุสัตว์อำเภอเชียงคำ                    
  • สำนักงานประมงอำเภอเชียงคำ
  • สำนักงานท้องถิ่นอำเภอเชียงคำ
  • สำนักงานสัสดีอำเภอเชียงคำ
  • ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอเชียงคำ           
  • โรงพยาบาลเชียงคำ    
  • สำนักงานคุมประพฤติจังหวัดพะเยา สาขาเชียงคำ
  • สำนักงานบังคับคดีจังหวัดพะเยา สาขาเชียงคำ
  • วิทยาลัยเทคนิคเชียงคำ
  • โรงเรียนเชียงคำวิทยาคม
  • โรงเรียนฝายกวางวิทยาคม
  • ที่ทำการไปรษณีย์เชียงคำ
  • การไฟฟ้าส่วนภูมิภาคอำเภอเชียงคำ
  • ศูนย์บริการทีโอทีสาขาเชียงคำ                   

ธนาคารและรัฐวิสาหกิจ[แก้]

  • การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค สาขาอำเภอเชียงคำ
  • บริษัท ไปรษณีย์ไทย จำกัด สาขาเชียงคำ
  • บริษัท ทีโอที จำกัด (มหาชน) สาขาเชียงคำ
  • ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร สาขาเชียงคำ
  • ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร สาขาพระนั่งดิน
  • ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร สาขาย่อยน้ำแวน (สังกัดสาขาเชียงคำ)
  • ธนาคารออมสิน สาขาเชียงคำ
  • ธนาคารกรุงไทย สาขาเชียงคำ
  • ธนาคารกรุงไทย สาขาเทสโก้โลตัส เชียงคำ
  • ธนาคารไทยพานิชย์ สาขาเชียงคำ
  • ธนาคารกรุงเทพ สาขาเชียงคำ
  • ธนาคารกรุงเทพ สาขาเทสโก้ โลตัส เชียงคำ
  • ธนาคารกสิกรไทย สาขาเชียงคำ
  • สถานีเดินรถเชียงคำ (บริษัท ขนส่ง จำกัด (999,99)

อ้างอิง[แก้]

  1. จำนวนประชากรและบ้าน จำแนกเป็นรายอำเภอ และรายตำบล จังหวัดพะเยา ณ เดือนธันวาคม พ.ศ. 2553, สำนักบริหารทะเบียน กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย
  2. [1]๓๐ กันยายน ๒๕๓๕ ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง จัดตั้งสุขาภิบาลบ้านทราย อำเภอเชียงคำ จังหวัดพะเยา
  3. [2]๖ กรกฎาคม ๒๕๔๗ ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง รวมสภาตำบลกับเทศบาล สภาตำบลเวียง รวมกับ เทศบาลตำบลบ้านทราย อำเภอเชียงคำ จังหวัดพะเยา
  4. [3]๓๐ กันยายน ๒๕๕๗ ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนชื่อเทศบาลตำบลบ้านทราย อำเภอเชียงคำ จังหวัดพะเยา เป็นเทศบาลตำบลเวียง

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]