สะพานภูมิพล

สะพานภูมิพล
สะพานภูมิพล
พิกัด	13°39′55″N 100°32′22″E
เส้นทาง	ถนนวงแหวนอุตสาหกรรม
ข้าม	แม่น้ำเจ้าพระยา
ที่ตั้ง	เขตยานนาวา กรุงเทพมหานคร อำเภอพระประแดง จังหวัดสมุทรปราการ
ชื่อทางการ	สะพานภูมิพล
ผู้ดูแล	กรมทางหลวงชนบท
รหัส	ส.012 และ ส.013
เหนือน้ำ	สะพานทศมราชัน
ท้ายน้ำ	สะพานกาญจนาภิเษก
ข้อมูลจำเพาะ
ประเภท	สะพานขึง
วัสดุ	คอนกรีตและเหล็ก
ความยาว	702 เมตร (1) 582 เมตร (2)
ความสูง	50 เมตร จากระดับน้ำถึงถนนด้านบน (1 และ 2)
ช่วงยาวที่สุด	326 เมตร (1) 398 เมตร (2)
ประวัติ
ผู้ออกแบบ	พอลเล กุสตาฟสันส์
วันเริ่มสร้าง	1 ตุลาคม พ.ศ. 2544
วันเปิด	20 กันยายน พ.ศ. 2549 5 ธันวาคม พ.ศ. 2549 24 พฤศจิกายน พ.ศ. 2553
เป็นการสร้างสะพานขึงเคเบิลคู่ที่สร้างเร็วที่สุดในโลก และใหญ่ที่สุดในเอเชีย
ที่ตั้ง
แผนที่แบบโต้ตอบของสะพานภูมิพล

สะพานภูมิพล หรือเดิม สะพานวงแหวนอุตสาหกรรม เป็นสะพานข้ามแม่น้ำเจ้าพระยาสำหรับถนนวงแหวนอุตสาหกรรม เชื่อมระหว่างถนนพระรามที่ 3 ถนนสุขสวัสดิ์ ถนนปู่เจ้าสมิงพราย และถนนกาญจนาภิเษก ลักษณะเป็นสะพานขึงขนาด 7 ช่องจราจร ประกอบด้วย 2 ช่วง คือ ช่วงเหนือ มีชื่อว่า "สะพานภูมิพล 1" เชื่อมระหว่างแขวงบางโพงพาง เขตยานนาวา กรุงเทพมหานคร กับตำบลบางยอ อำเภอพระประแดง จังหวัดสมุทรปราการ ทางด้านใต้หรือ "สะพานภูมิพล 2" เชื่อมระหว่างตำบลทรงคนองกับตำบลบางหญ้าแพรก อำเภอพระประแดง จังหวัดสมุทรปราการ เริ่มทดลองเปิดใช้งานเมื่อวันที่ 20 กันยายน พ.ศ. 2549 และเปิดการจราจรอย่างเต็มรูปแบบเมื่อวันที่ 5 ธันวาคม

จากนั้นเมื่อวันที่ 24 พฤศจิกายน พ.ศ. 2553 พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรเสด็จพระราชดำเนินพร้อมด้วยสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทางชลมารคโดยเรือพระที่นั่งอังสนาของกองทัพเรือ ทรงประกอบพิธีเปิดสะพานภูมิพลอย่างเป็นทางการพร้อมกับประตูระบายน้ำคลองลัดโพธิ์ กลางแม่น้ำเจ้าพระยา ในพื้นที่จังหวัดสมุทรปราการ

โครงสร้างพื้นฐาน

สะพานภูมิพลประกอบด้วย 2 ช่วง คือ

• สะพานภูมิพล 1 เป็นสะพานข้ามแม่น้ำเจ้าพระยาทางด้านเหนือ เชื่อมระหว่างแขวงบางโพงพาง เขตยานนาวา กรุงเทพมหานคร กับตำบลทรงคนอง อำเภอพระประแดง จังหวัดสมุทรปราการ เป็นสะพานขึงเคเบิลคู่ขนาดกว้าง 7 ช่องจราจร ที่ประกอบด้วยเสาสูง จำนวน 2 ต้น ความยาวสะพานช่วงข้ามแม่น้ำเจ้าพระยา 326 เมตร เป็นโครงสร้างประกอบระหว่างคอนกรีต และเหล็ก และความยาวตัวสะพานในช่วงด้านหลัง 128 เมตร เป็นโครงสร้างแบบคอนกรีตอัดแรง ความสูงจากระดับน้ำสูงสุดที่กึ่งกลางสะพานประมาณ 50 เมตร เพื่อให้เรือบรรทุกหรือขนส่งสินค้าสามารถแล่นลอดได้

• สะพานภูมิพล 2 เป็นสะพานข้ามแม่น้ำเจ้าพระยาทางด้านใต้ เชื่อมระหว่างตำบลทรงคนองกับตำบลบางหญ้าแพรก อำเภอพระประแดง จังหวัดสมุทรปราการ เป็นสะพานขึงเคเบิลคู่ขนาดกว้าง 7 ช่องจราจร (ขาขึ้นสะพาน 4 ช่อง และขาลงสะพาน 3 ช่อง) ที่ประกอบด้วยเสาสูง จำนวน 2 ต้น ความยาวสะพาน ช่วงข้ามแม่น้ำเจ้าพระยา 398 เมตร เป็นโครงสร้างประกอบระหว่างคอนกรีตและเหล็ก และความยาวตัวสะพานในช่วงด้านหลัง 152 เมตร เป็นโครงสร้างแบบคอนกรีตอัดแรง ความสูงจากระดับน้ำสูงสุดที่กึ่งกลางสะพานประมาณ 50 เมตร เพื่อให้เรือบรรทุกหรือขนส่งสินค้าจากปากแม่น้ำเจ้าพระยาสามารถลอดได้เพื่อเข้าสู่ท่าเรือคลองเตย

• ช่วงตะวันตก เป็นทางยกระดับข้ามถนนพระราชวีริยาภรณ์ ขนาด 5 ช่องจราจร (ขาขึ้นสะพาน 3 ช่อง และขาลงสะพาน 2 ช่อง) และเป็นทางระดับพื้นราบ ก่อนจะเป็นทางยกระดับอีกครั้งเมื่อบรรจบกับถนนสุขสวัสดิ์ โดยแยกเส้นทางออกไปจากช่วงที่ข้ามแม่น้ำเจ้าพระยา

• การก่อสร้างการเชื่อมสะพาน ใช้วิธีก่อสร้างทั้งสองฝั่งมาบรรจบกันตรงกลาง โดยทีมแขวนสะพานกำหนดระยะการเชื่อมสะพานแค่ 6 เดือน โดยการเชื่อมใช้พื้นคอนกรีตหนักอัดแรงหนักชิ้นละ 480 ตัน มาเชื่อมกัน โดยใช้เครนคู่ขนาดยักษ์ในดึงคอนกรีตขึ้นจากเรือขนส่งด้านล่าง ซึ่งการยกคอนกรีตมีเวลาแค่ 4 ชั่วโมงต่อวันเท่านั้น เพื่อเปิดทางให้การจราจรทางน้ำให้เป็นปกติ ใช้ระยะเวลาการก่อสร้างเพียง 4 เดือนเท่านั้น จากกำหนดเดิม 6 เดือน ซึ่งบันทึกในสถิติโลกว่า เป็นการสร้างสะพานขึงคู่ที่สร้างเร็วที่สุดในโลก

สะพานภูมิพล 1 (ขวา) และสะพานภูมิพล 2 (ซ้าย) ขวามือเป็น ประตูระบายน้ำคลองลัดโพธิ์

การออกแบบ

สะพานแห่งนี้สร้างขึ้นด้วยงบประมาณของกรมทางหลวงชนบท ตามแบบเดิมจะเป็นอุโมงค์ลอดใต้แม่น้ำเจ้าพระยา แต่ติดปัญหาด้านงบประมาณจึงปรับเป็นรูปแบบสะพาน วิศวกรผู้ออกแบบ Elljarn A.Jordet ชาวนอร์เวย์ และ Daniel J.Farquhar ชาวอังกฤษ ได้เลือกรูปแบบสะพานขึงเนื่องจากข้อกำหนดว่าตัวสะพานต้องสูงกว่าระดับน้ำ ไม่น้อยกว่า 50 เมตร ลักษณะโครงสร้างสถาปัตยกรรมมีรูปร่างเพรียว เพื่อความประหยัด สถาปนิกโครงการ Albert Yi กำหนดให้ระหว่างสะพานทั้งสองช่วง มีลักษณะคล้ายหัวแหวน โดยออกแบบให้มีลักษณะคล้ายพระธำมรงค์ถวายแด่พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร

ชื่อสะพาน

เมื่อเปิดใช้สะพานใหม่ ๆ ในปี พ.ศ. 2549 สะพานเคยมีชื่อเรียกอย่างไม่เป็นทางการว่า "สะพานวงแหวนอุตสาหกรรม" โดยเข้าใจผิดว่าเป็นนามพระราชทาน จนกระทั่งนายวิชาญ คุณากูลสวัสดิ์ อธิบดีกรมทางหลวงชนบท ได้เปิดเผยเมื่อวันที่ 21 ตุลาคม พ.ศ. 2552 ว่า พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานชื่อสะพานแห่งนี้ว่า "สะพานภูมิพล" และ ได้อัญเชิญตราสัญลักษณ์พระราชพิธีฉลองสิริราชสมบัติครบ 60 ปี พุทธศักราช 2549 ประดับไว้บริเวณบนสะพานภูมิพล 1 และสะพานภูมิพล 2

ระเบียงภาพ

• 
  สะพานภูมิพลมองจากถนนขนานใต้สะพาน
• 
  สะพานภูมิพลมองผ่านแม่น้ำเจ้าพระยา
• 
  สะพานภูมิพล 2 ในช่วงเย็น
• 
  สะพานภูมิพล 2 ถ่ายใต้สะพานบริเวณเขื่อน

เหตุการณ์เพลิงไหม้สะพานภูมิพล 2

วันที่ 15 มกราคม พ.ศ. 2569 เวลา 19.00 น. เจ้าหน้าที่ตำรวจสถานีตำรวจภูธรสำโรงใต้ ได้รับแจ้งว่าเหตุเพลิงไหม้บริเวณเสาตอม่อของสะพานภูมิพล 2 (ฝั่งปู่เจ้าสมิงพราย) ในพื้นที่ตำบลบางหญ้าแพรก อำเภอพระประแดง จังหวัดสมุทรปราการ จึงรายงานผู้บังคับบัญชาทราบ พร้อมกับประสานรถดับเพลิงจากเทศบาลเมืองปู่เจ้าสมิงพรายและพื้นที่ใกล้เคียง รวมกว่า 10 คัน เข้าตรวจสอบและระงับเหตุเพลิงไหม้ในครั้งนี้

โดยที่เกิดเหตุนั้น ได้พบเปลวไฟที่กำลังลุกไหม้จากบริเวณกองขยะซึ่งติดกับฐานตอม่อสะพาน ก่อนที่เพลิงไหม้จะลุกลามตามท่อยางพีอี (PE) ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 30 เซนติเมตร ซึ่งเป็นท่อสำหรับระบายน้ำทิ้งของโครงสร้างสะพาน จึงส่งผลให้เกิดเปลวไฟลุกไหม้เป็นแนวยาวขนานไปกับเสาตอม่อที่สูงจากพื้นดินประมาณ 50 เมตร

เจ้าหน้าที่ดับเพลิงพยายามฉีดน้ำจากด้านล่าง แต่ไม่สามารถควบคุมเพลิงบริเวณจุดสูงสุดใต้คานสะพานได้ทันที อันเนื่องมาจากสาเหตุความสูงของสะพาน จึงต้องประสานรถดับเพลิงชนิดกระเช้าเข้าสนับสนุน พร้อมกับปิดการจราจรบนสะพาน 1 ช่องทาง เพื่อทำการฉีดน้ำจากด้านบนลงมายังจุดเกิดเหตุ โดยใช้เวลากว่า 1 ชั่วโมง จึงสามารถควบคุมเพลิงได้สงบในเวลา 20.40 น.

นายเรวัฒน์ สุขขำ ผู้อำนวยการหมวดบำรุงทางหลวงชนบทวงแหวนอุตสาหกรรม ได้ลงพื้นที่ตรวจสอบที่เกิดเหตุร่วมกับวิศวกร โดยเบื้องต้นเปิดเผยกับผู้สื่อข่าวว่า "จากการตรวจสอบความเสียหาย พบว่าเพลิงได้เผาไหม้เฉพาะตัวท่อยางระบายน้ำพีอีเสียหายตลอดแนว แต่ไม่พบความเสียหายต่อโครงสร้างหลักของสะพาน" ต่อมา นายเรวัฒน์ยืนยันว่า สะพานมีความปลอดภัยและสามารถเปิดให้ประชาชนสัญจรได้ตามปกติ ซึ่งในวันที่ 16 มกราคม พ.ศ. 2569 เวลา 10.00 น. จะนำทีมวิศวกรผู้เชี่ยวชาญเข้าตรวจสอบอย่างละเอียดอีกครั้งเพื่อความชัดเจน

ส่วนข้อสันนิษฐานเบื้องต้นเกี่ยวกับการเกิดเหตุเพลิงไหม้ในครั้งนี้ นายเรวัฒน์ ระบุว่า "ระบบท่อระบายน้ำบริเวณดังกล่าวไม่มีกระแสไฟฟ้า จึงตัดประเด็นไฟฟ้าลัดวงจรทิ้ง สันนิษฐานเบื้องต้นว่าเปลวไฟน่าจะลุกไหม้จากกองขยะหรือหญ้าแห้งบริเวณฐานเสาตอม่อ แล้วลุกลามขึ้นไปด้านบน"

ดูเพิ่ม

• ถนนวงแหวนอุตสาหกรรม
• คลองลัดโพธิ์
• สวนสุขภาพลัดโพธิ์

แหล่งข้อมูลอื่น

• แผนที่และภาพถ่ายทางอากาศของ สะพานภูมิพล
  • ภาพถ่ายดาวเทียมจากวิกิแมเปีย หรือกูเกิลแมปส์
  • แผนที่จากลองดูแมป หรือเฮียวีโก
  • ภาพถ่ายทางอากาศจากเทอร์ราเซิร์ฟเวอร์

• (สะพานวงแหวนอุตสาหกรรม)

สะพานข้ามแม่น้ำเจ้าพระยาในปัจจุบัน
เหนือน้ำ สะพานทศมราชัน	สะพานภูมิพล 1 และ 2	ท้ายน้ำ สะพานกาญจนาภิเษก