ลำดับโปเจียมแห่งราชอาณาจักรไทย
 | บทความนี้ยังต้องการเพิ่มแหล่งอ้างอิงเพื่อพิสูจน์ความถูกต้อง |
ลำดับโปเจียมแห่งราชอาณาจักรไทย หรือ ธรรมเนียมที่พระบรมวงศานุวงศ์ทรงพระดำเนินเป็นลำดับกัน เป็นลำดับการเสด็จพระราชดำเนิน ทรงพระดำเนินหรือดำเนินก่อนหลังกันตามฐานะในพระราชวงศ์ คำว่า "โปเจียม" นั้น สันนิษฐานว่ามาจากภาษาจีน แปลว่าลำดับก่อนหลังกัน[1]
ลำดับโปเจียม
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงอธิบายหลักของธรรมเนียมที่พระบรมวงศานุวงศ์ทรงพระดำเนินเป็นลำดับกันไว้ในพระราชนิพนธ์เรื่อง “ธรรมเนียมราชตระกูลในกรุงสยาม” โดยมีลำดับโปเจียม ดังนี้
ธรรมเนียมที่ต้องเดินเป็นลำดับกันตามยศ
ถ้าจะเทียบยศ ตามลำดับที่ควรจะเดินหน้าเดินหลัง ตามศักดินา แลตามธรรมเนียมโบราณสืบมาดังนี้
- ที่ 1 พระบัณฑูรใหญ่ ตำแหน่งกรมพระราชวังบวรสถานมงคลฝ่ายหน้า
- ที่ 2 พระบัณฑูรน้อย ตำแหน่งกรมพระราชวังบวรสถานมงคลฝ่ายหน้า
- ที่ 3 พระบัญชา ตำแหน่งกรมพระราชวังบวรสถานภิมุขฝ่ายหลัง
- ที่ 4 สมเด็จพระบรมอัยกาเธอเจ้าฟ้า
- ที่ 5 สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอเจ้าฟ้า
- ที่ 6 สมเด็จพระเจ้าพี่ยาเธอเจ้าฟ้า
- ที่ 7 สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอเจ้าฟ้า
- ที่ 8 สมเด็จพระเจ้าลูกเธอเจ้าฟ้า
5 นี้ คือพระราชโอรสพระเจ้าแผ่นดิน
- ที่ 9 พระบรมอัยกาเธอพระองค์เจ้า
- ที่ 10 พระเจ้าบรมวงศ์เธอพระองค์เจ้า
- ที่ 11 พระเจ้าพี่ยาเธอพระองค์เจ้า
- ที่ 12 พระเจ้าน้องยาเธอพระองค์เจ้า
- ที่ 13 พระเจ้าลูกเธอพระองค์เจ้า
- ที่ 14 พระเจ้าราชวรวงศ์เธอพระองค์เจ้า
2 นี้เดินสลับกันตามพระชนมพรรษา
6 นี้ คือพระราชบุตรพระเจ้าแผ่นดิน
- ที่ 15 สมเด็จพระเจ้าหลานเธอ คือเจ้าฟ้าที่เป็นหลานพระเจ้าแผ่นดินตรง ๆ ฤๅเจ้าฟ้าที่เป็นลูกวังหน้า
- ที่ 16 พระเจ้าวรวงศ์เธอชั้น 1 พระองค์เจ้า
- ที่ 17 พระเจ้าวรวงศ์เธอชั้น 2 พระองค์เจ้า
- ที่ 18 พระเจ้าวรวงศ์เธอชั้น 3 พระองค์เจ้า
- ที่ 19 พระเจ้าวรวงศ์เธอชั้น 4 พระองค์เจ้า
- ที่ 20 พระบวรวงศ์เธอชั้น 1 พระองค์เจ้า
- ที่ 21 พระบวรวงศ์เธอชั้น 2 พระองค์เจ้า
6 นี้คือพระองค์เจ้าวังหน้า
- ที่ 22 พระเจ้าหลานเธอซึ่งเป็นพระองค์เจ้า เป็นหลานเธอตรง ๆ ของพระเจ้าแผ่นดินในขณะนั้น
- ที่ 23 พระประพันธวงศ์เธอ พระองค์เจ้าในกรมหมื่นมาตยาพิทักษ ซึ่งเป็นพระอัยกาฝ่ายพระมารดาของพระเจ้าแผ่นดิน
- ที่ 24 พระวงศ์เธอพระองค์เจ้า คือหม่อมเจ้าลูกต่างกรมแลพระองค์เจ้าวังหลวงที่ยกขึ้นเป็นพระองค์เจ้า
- ที่ 25 พระสัมพันธวงศ์เธอพระองค์เจ้า คือหลานสมเด็จพระพี่นาง ในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ทั้งสองพระองค์
- ที่ 26 หม่อมเจ้าตามลำดับยศบิดา ซึ่งเรียก ๆ กันมาเหมือนข้างบน[2]
ลำดับโปเจียมในปัจจุบัน
 | บทความนี้อาจมีงานค้นคว้าต้นฉบับรวมอยู่ |
อ้างอิง
- ↑ สารานุกรมไทย ฉบับกาญจนาภิเษก:ธรรมเนียมที่พระราชวงศ์ทรงดำเนินเป็นลำดับกัน พระราชนิพนธ์, สนุกดอตคอม, สืบค้นวันที่ 13 พฤษภาคม พ.ศ. 2556
- ↑ พระราชนิพนธ์ ธรรมเนียมราชตระกูล ในกรุงสยาม
- ↑ "ราชกิจจานุเบกษา สมัยรัชกาลที่9 เขียนไว้ว่าคุณพลอยไพลินและคุณสิริกิติยา เป็นหนึ่งในพระบรมวงศานุวงศ์และเขียนว่า องค์ และเรียงลำดับนามก่อนหม่อมเจ้าทุกราชกุล ซึ่งแสดงให้เห็นว่าท่านผู้หญิงทั้งสองมีลำดับโปเจียมสูงกว่าหม่อมเจ้าทุกราชสกุลทั้งสองรัชกาล" (PDF).
- ↑ "พระราชพิธีฉัตรมงคล เจ้านายยืนเวียนเทียนสมโภชฯ ตามลำดับโปเจียม ซึ่งท่านผู้หญิงสิริกิติยา ยืนถัดจาก เจ้าฟ้าสิริวัณวรีฯ".
บรรณานุกรม
- ธรรมเนียมราชตระกูลในกรุงสยาม ; พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
- พระราชนิพนธ์ ธรรมเนียมราชตระกูล ในกรุงสยาม