ลำดับโปเจียมแห่งราชอาณาจักรไทย

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา

ลำดับโปเจียมแห่งราชอาณาจักรไทย หรือ ธรรมเนียมที่พระบรมวงศานุวงศ์ทรงพระดำเนินเป็นลำดับกัน เป็นลำดับการเสด็จพระราชดำเนิน ทรงพระดำเนินหรือดำเนินก่อนหลังกันตามฐานะในพระราชวงศ์ คำว่า "โปเจียม" นั้น สันนิษฐานว่ามาจากภาษาจีน แปลว่าลำดับก่อนหลังกัน[1]

ลำดับโปเจียม[แก้]

พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงอธิบายหลักของธรรมเนียมที่พระบรมวงศานุวงศ์ทรงพระดำเนินเป็นลำดับกันไว้ในพระราชนิพนธ์เรื่อง “ธรรมเนียมราชตระกูลในกรุงสยาม” โดยมีลำดับโปเจียม ดังนี้

ธรรมเนียมที่ต้องเดินเป็นลำดับกันตามยศ[แก้]

ถ้าจะเทียบยศ ตามลำดับที่ควรจะเดินหน้าเดินหลัง ตามศักดินา แลตามธรรมเนียมโบราณสืบมาดังนี้

  • ที่ ๑ พระบัณฑูรใหญ่ ตำแหน่งกรมพระราชวังบวรสถานมงคลฝ่ายหน้า
  • ที่ ๒ พระบัณฑูรน้อย ตำแหน่งกรมพระราชวังบวรสถานมงคลฝ่ายหน้า
  • ที่ ๓ พระบัญชา ตำแหน่งกรมพระราชวังบวร​สถานภิมุขฝ่ายหลัง
  • ที่ ๔ สมเด็จพระบรมอัยกาเธอเจ้าฟ้า
  • ที่ ๕ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอเจ้าฟ้า
  • ที่ ๖ สมเด็จพระเจ้าพี่ยาเธอเจ้าฟ้า
  • ที่ ๗ สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอเจ้าฟ้า
  • ที่ ๘ สมเด็จพระเจ้าลูกเธอเจ้าฟ้า

๕ นี้ คือพระราชโอรสพระเจ้าแผ่นดิน

  • ที่ ๙ พระบรมอัยกาเธอพระองค์เจ้า
  • ที่ ๑๐ พระเจ้าบรมวงศ์เธอพระองค์เจ้า
  • ที่ ๑๑ พระเจ้าพี่ยาเธอพระองค์เจ้า
  • ที่ ๑๒ พระเจ้าน้องยาเธอพระองค์เจ้า
  • ที่ ๑๓ พระเจ้าลูกเธอพระองค์เจ้า
  • ที่ ๑๔ พระเจ้าราชวรวงศ์เธอพระองค์เจ้า

๒ นี้เดินสลับกันตามพระชนมพรรษา

๖ นี้ คือพระราชบุตรพระเจ้าแผ่นดิน

  • ที่ ๑๕ สมเด็จพระเจ้าหลานเธอ คือเจ้าฟ้าที่เป็นหลานพระเจ้าแผ่นดินตรง ๆ ฤๅเจ้าฟ้าที่เป็นลูกวังหน้า
  • ที่ ๑๖ พระเจ้าวรวงศ์เธอชั้น ๑ พระองค์เจ้า
  • ที่ ๑๗ พระเจ้าวรวงศ์เธอชั้น ๒ พระองค์เจ้า
  • ที่ ๑๘ พระเจ้าวรวงศ์เธอชั้น ๓ พระองค์เจ้า
  • ที่ ๑๙ พระเจ้าวรวงศ์เธอชั้น ๔ พระองค์เจ้า
  • ที่ ๒๐ พระบวรวงศ์เธอชั้น ๑ พระองค์เจ้า
  • ที่ ๒๑ พระบวรวงศ์เธอชั้น ๒ พระองค์เจ้า

๖ นี้คือพระองค์เจ้าวังหน้า

  • ที่ ๒๒ พระเจ้าหลานเธอซึ่งเป็นพระองค์เจ้า เป็นหลานเธอตรง ๆ ของพระเจ้าแผ่นดินในขณะนั้น
  • ที่ ๒๓ พระประพันธวงศ์เธอ พระองค์เจ้าในกรมหมื่นมาตยาพิทักษ ซึ่งเป็นพระอัยกาฝ่ายพระมารดาของพระเจ้าแผ่นดิน
  • ที่ ๒๔ พระวงศ์เธอพระองค์เจ้า คือหม่อมเจ้าลูกต่างกรมแลพระองค์เจ้าวังหลวงที่ยกขึ้นเป็นพระองค์เจ้า
  • ที่ ๒๕ พระสัมพันธวงศ์เธอพระองค์เจ้า คือหลานสมเด็จพระพี่นาง ในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก ทั้งสองพระองค์
  • ที่ ๒๖ หม่อมเจ้าตามลำดับยศบิดา ซึ่งเรียก ๆ กันมาเหมือนข้างบน[2]

ลำดับโปเจียมในปัจจุบัน[แก้]

ลำดับ พระบรมวงศานุวงศ์ พระบิดา พระมารดา อ้างอิง
1
สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรางกูร
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช
สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ
2
สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ
Nakkhatra Mangala.jpg
พระวรวงศ์เธอ กรมหมื่นจันทบุรีสุรนาถ
หม่อมหลวงบัว กิติยากร
3
สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช
สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ
4
Princess Chulabhorn 2010-12-7 cropped2.jpg
สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี
5
ทูลกระหม่อมหญิงอุบลรัตนราชกัญญา สิริวัฒนาพรรณวดี °
[3]
6
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี พระวรราชาทินัดดามาตุ
Spd 20100529235819 b.jpg
หม่อมราชวงศ์อดุลกิติ์ กิติยากร
พันธุ์สวลี-โสมสวลี-สราลี กิติยากร.jpg
พันธุ์สวลี กิติยากร
7
พระเจ้าหลานเธอ พระองค์เจ้าพัชรกิติยาภา
สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรางกูร
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี พระวรราชาทินัดดามาตุ
8
พระเจ้าหลานเธอ พระองค์เจ้าสิริวัณณวรีนารีรัตน์
Yuvadhida Polpraserth.jpg
สุจาริณี วิวัชรวงศ์
9
พระเจ้าหลานเธอ พระองค์เจ้าทีปังกรรัศมีโชติ
ศรีรัศมิ์ สุวะดี
10
พระเจ้าหลานเธอ พระองค์เจ้าสิริภาจุฑาภรณ์
PicPAPvirayudth1.jpg
วีระยุทธ ดิษยะศริน
Princess Chulabhorn 2010-12-7 cropped2.jpg
สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี
11
พระเจ้าหลานเธอ พระองค์เจ้าอทิตยาทรกิติคุณ
12
หม่อมเจ้าเวียงวัฒนา ชยางกูร
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นพงษาดิศรมหิป
หม่อมแหวนศุลี ชยางกูร ณ อยุธยา
13
หม่อมเจ้าอุทัยเที่ยง ชยางกูร
14
หม่อมเจ้าจรูญฤทธิ์เดช ชยางกูร
15
หม่อมเจ้าปุสาณ สวัสดิวัตน์
Prince Svastivatana Visishta.jpg
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระสวัสดิวัดนวิศิษฎ์
หม่อมเร่ สวัสดิวัตน์ ณ อยุธยา
16
หม่อมเจ้าภีศเดช รัชนี
Rajani Chamcharas the prince of Bidyalongkorn.jpg
พระราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นพิทยาลงกรณ์
หม่อมเจ้าพรพิมลพรรณ.JPG
หม่อมเจ้าพรพิมลพรรณ รัชนี
17
หม่อมเจ้าอุทัยกัญญา ภาณุพันธุ์
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้านิพันธ์ภาณุพงศ์ กรมหมื่นภาณุพงศ์พิริยเดช.jpg
พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นภาณุพงศ์พิริยเดช
หม่อมพเยาว์ ภาณุพันธุ์ ณ อยุธยา
18
หม่อมเจ้านวพรรษ์ ยุคล
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าภาณุพันธ์ยุคล.jpg
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าภาณุพันธุ์ยุคล
Flie หม่อมไฉไล.jpg
หม่อมไฉไล ยุคล ณ อยุธยา
19
หม่อมเจ้ามงคลเฉลิม ยุคล
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเฉลิมพลฑิฆัมพร
สมเชื้อ มุกสิกบุตร
20
หม่อมเจ้าเฉลิมศึก ยุคล
หม่อมทองแถม ยุคล ณ อยุธยา
21
หม่อมเจ้าฑิฆัมพร ยุคล
หม่อมบัวทอง ยุคล ณ อยุธยา
22
หม่อมเจ้าชาตรีเฉลิม ยุคล
อนุสรมงคลการ.jpg
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอนุสรมงคลการ
พระองค์เจ้าอนุสรมงคลการ-หม่อมอุบล.jpg
หม่อมอุบล ยุคล ณ อยุธยา
23
หม่อมเจ้าจุลเจิม ยุคล
24
หม่อมเจ้านภดลเฉลิมศรี ยุคล
ลำดับ สามัญชน บิดา มารดา อ้างอิง
25
คุณพลอยไพลิน เจนเซน °°
ปีเตอร์ เจนเซ่น.jpg
ปีเตอร์ เจนเซน
ทูลกระหม่อมหญิงอุบลรัตนราชกัญญา สิริวัฒนาพรรณวดี
26
คุณสิริกิติยา เจนเซน °°
27
ทัศนาวลัย ศรสงคราม
550000017066708.jpg
อร่าม รัตนกุล เสรีเริงฤทธิ์
สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์
28
จิทัศ ศรสงคราม
สินธู ศรสงคราม.jpg
สินธู ศรสงคราม
ทัศนาวลัย ศรสงคราม
ลำดับ ออกจากฐานันดรศักดิ์ พระบิดา พระมารดา อ้างอิง
29
อินทุรัตนา บริพัตร
Admiral Prince Paribatra Sukhumbhand.jpg
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต
หม่อมสมพันธ์ บริพัตร.jpg
หม่อมสมพันธ์ บริพัตร ณ อยุธยา
[4]
30
จุฑาวัชร วิวัชรวงศ์
สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรางกูร
Yuvadhida Polpraserth.jpg
สุจาริณี วิวัชรวงศ์
31
วัชรเรศร วิวัชรวงศ์
32
จักรีวัชร วิวัชรวงศ์
33
วัชรวีร์ วิวัชรวงศ์
34 วุฒิเฉลิม วุฒิชัย
Prince Vudhijaya Chalermlabh.jpg
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงสิงหวิกรมเกรียงไกร
หม่อมประพันธ์ วุฒิชัย ณ อยุธยา
[5]
35
ประภาพันธุ์ กรโกสียกาจ 
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้านิพันธ์ภาณุพงศ์ กรมหมื่นภาณุพงศ์พิริยเดช.jpg
พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นภาณุพงศ์พิริยเดช
หม่อมมาลี ภาณุพันธุ์ ณ อยุธยา
[6]
36
พันธุ์วโรภาส เศวตรุนทร์ 
[7]
37
พันธุ์สวลี กิติยากร
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าภาณุพันธ์ยุคล.jpg
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าภาณุพันธุ์ยุคล
หม่อมหลวงสร้อยระย้า ยุคล
[8]
38
ภานุมา พิพิธโภคา 
Flie หม่อมไฉไล.jpg
หม่อมไฉไล ยุคล ณ อยุธยา
39
ศรีสว่างวงศ์ บุญจิตราดุลย์ 
พระองค์เจ้าเฉลิมพลฑิฆัมพร.jpg
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเฉลิมพลฑิฆัมพร
หม่อมทองแถม ยุคล ณ อยุธยา
[9]
40 ภุมรีภิรมย์ เชลล์ 
อนุสรมงคลการ.jpg
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอนุสรมงคลการ
Fongchan Inthakhat.jpg
ฟองจันทร์ ศิริวัติ
[10]
41
มาลินีมงคล อมาตยกุล 
พระองค์เจ้าอนุสรมงคลการ-หม่อมอุบล.jpg
หม่อมอุบล ยุคล ณ อยุธยา
42
ปัทมนรังษี เสนาณรงค์

° ทรงลาออกจากฐานันดรศักดิ์แต่ทรงเป็นพระราชธิดาพระองค์ใหญ่ในพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช และหมายราชการจัดให้ทรงอยู่ในลำดับดังกล่าว

°° สองท่านนี้ถึงแม้จะเป็นสามัญชน แต่เป็นพระราชนัดดาในพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช โดยจะได้รับการโปรดเกล้าฯให้อยู่ลำดับสูงกว่าหม่อมเจ้าทุกราชสกุลเป็นกรณีพิเศษ

อ้างอิง[แก้]

  1. สารานุกรมไทย ฉบับกาญจนาภิเษก:ธรรมเนียมที่พระราชวงศ์ทรงดำเนินเป็นลำดับกัน, สนุกดอตคอม, สืบค้นวันที่ 13 พฤษภาคม พ.ศ. 2556
  2. พระราชนิพนธ์ ธรรมเนียมราชตระกูล ในกรุงสยาม
  3. ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศพระบรมราชโองการ เรื่อง ลาออกจากฐานันดรศักดิ์, เล่ม 89, ตอน 112 ก ฉบับพิเศษ, 25 กรกฎาคม พ.ศ. 2515, หน้า 1
  4. ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักพระราชวัง ที่ ๑/๒๔๙๖ เรื่อง พระราชทานพระบรมราชานุญาตให้ลาออกจากฐานันดรศักดิ์แห่งพระราชวงศ์, เล่ม ๗๐, ตอน ๑๕ ง, ๒๔ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๔๙๖, หน้า ๗๕๕
  5. ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักพระราชวัง ที่ ๔/๒๔๙๙ เรื่อง พระราชทานพระบรมราชานุญาตให้ลาออกจากฐานันดรศักดิ์แห่งพระราชวงศ์ (หม่อมเจ้าหญิงวุฒิเฉลิม วุฒิชัย), เล่ม ๗๓, ตอน ๖๑ ง, ๗ สิงหาคม พ.ศ. ๒๔๙๙, หน้า ๒๒๒๒
  6. ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักพระราชวัง ที่ ๑/๒๕๐๔ เรื่อง พระราชทานพระบรมราชานุญาตให้ลาออกจากฐานันดรศักดิ์พระราชวงศ์, เล่ม ๗๘, ตอน ๒๓ ง, ๑๔ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๐๔, หน้า ๖๙๒
  7. ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักพระราชวัง ที่ ๑/๒๕๐๑ เรื่อง พระราชทานพระบรมราชานุญาตให้ลาออกจากฐานันดรศักดิ์แห่งพระราชวงศ์, เล่ม ๗๕, ตอน ๓๒ ง, ๒๒ เมษายน พ.ศ. ๒๕๐๑, หน้า ๑๓๕๔
  8. ราชกิจจานุเบกษา,ประกาศสำนักพระราชวัง ที่ ๒/๒๔๙๙ เรื่อง พระราชทานพระบรมราชานุญาตให้ลาออกจากฐานันดรศักดิ์แห่งพระราชวงศ์ (หม่อมเจ้ารังษีนภดล ยุคล), เล่ม ๗๓, ตอน ๕๙ ง, ๓๑ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๔๙๙ หน้า ๒๑๒๕
  9. ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักพระราชวัง เรื่อง พระราชทานพระบรมราชานุญาตให้ลาออกจากฐานันดรศักดิ์แห่งพระราชวงศ์ หม่อมเจ้าศรีสว่างวงศ์ ยุคล, เล่ม ๙๖, ตอน ๑๘ ง, ๑๓ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๒๒ล หน้า ๕๘๗
  10. ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักพระราชวัง ที่ ๑/๒๕๐๖ เรื่อง พระราชทานพระบรมราชานุญาตให้ลาออกจากฐานันดรศักดิ์แห่งพระราชวงศ์, เล่ม ๘๐, ตอน ๒๑ ง, ๕ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๐๖, หน้า ๖๓๔

บรรณานุกรม[แก้]