ภูมิศาสตร์ยุโรป

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ภูมิศาสตร์ยุโรป
Geography of Europe
Europe orthographic Caucasus Urals boundary (with borders).svg
พื้นที่ 10,180,000 ตร.กม. (อันดับที่ 6)
ประชากร 742,452,000 คน
(2013, อันดับที่ 3)
ความหนาแน่น 72.9 คน/ตร.กม. (อันดับที่ 2)
คำเรียกผู้อาศัย ชาวยุโรป (European)
จำนวนประเทศ ~ 45 ประเทศ
(รับรองบางส่วน ~1 ประเทศ)
จำนวนดินแดน
ภาษา ~225 ภาษา[1]
เขตเวลา UTC−1 ถึง UTC+5

ภูมิศาสตร์ยุโรป (อังกฤษ: Geography of Europe) คือลักษณะภูมิศาสตร์ต่างๆของทวีปยุโรปซึ่งเป็น1ใน7ทวีปบนโลกและเป็นคาบสมุทรตะวันตกเฉียงเหนือของทวีปแอฟโฟร-ยูเรเชียโดยการแบ่งปวีปยุโรปกับทวีปเอเชียทางตะวันออกนั้นจะใช้เทือกเขายูรัลในประเทศรัสเซียในการแบ่งเขตส่วนในตะวันออกเฉียงใต้นั้นยังไม่มีการกำหนดอย่างแน่ชัดแต่ส่วนมากจะใช้แม่น้ำยูรัล,แม่น้ำเอ็มบาและทะเลดำในการแบ่งเขต โดยจุดสิ้นสุดของทวีปเอเชียคือช่องแคบบอสพอรัสในประเทศตุรกี

ส่วนการแบ่งเขตของทวีปยุโรปกับทวีปแอฟริกานั้นจะใช้ทะเลเมดิเตอร์เรเนียนโดยจุดที่ทวีปยุโรปใกล้กับทวีปแอฟริกามากที่สุดคือช่องแคบยิบรอลตาร์โดยมีความห่างกันเพียง14.3 กิโลเมตรหรือ 8.9ไมล์[2]

ส่วนพรมแดนทางตะวันออกนั้นจะมีเทือกเขากลางมหาสมุทรไอซ์แลนด์เป็นตัวแบ่งอนาเขตระหว่างยุโรปกับอเมริกาเหนือ ส่วนประเทศไอซ์แลนด์ที่อยู่กึ่งกลางระหว่างอเมริกาเหนือกับยุโรปนั้นถือว่าอยู่ในทวีปยุโรปเพราะเนื่องจากเหตุผลด้านวัฒนธรรมและมีพื้นที่ใกล้เคียงกับแผ่นดินใหญ่ของทวีปยุโรปถึงมากกว่าแผ่นดินใหญ่ทวีปอเมริกาเหนือถึง2เท่า

นี้คือภาพถ่ายจากสถานนีอวกาศแห่งชาติโดยใช้กล้อง2ตัวโดยทางซ้ายมองไปทางเหนือและทางขวามองมาทางตรง

ภาพรวม[แก้]

แผนที่แสดงที่ตั้งของแผ่นยูเรเซีย

ในตำราภูมิศาสตร์นั้นจะเรียกทวีปยุโรปร่วมกับทวีเอเชียเนืองจากทวีปยุโรปไม่ได้ถูกล้อมด้วยมหาสมุทรและตึดกับแผ่นดินใหญ่ทางตะวันออกเฉียงใต้

นั้นทำให้ยุโรปถูกเรียกว่าคาบสมุทรที่ใหญ่ที่สุดในโลกและมีสแกนดิเนเวียทางเหนือของยุโรปเป็นคาบสมุทรที่ใหญ่เป็นอันดับสองซึ่งถูกแบ่งด้วยทะเลบอลติกและทวีปยุโรปยังมีคาบสมุทรเล็กๆอีกสามแห่งคือคาบสมุทรอิตาลี,คาบสมุทรไอบีเรียและคาบสมุทรบอลข่านซึ่งจะอยู่ทางใต้ของทวีป

คาบสมุทรบอลข่านนั้นถูกแยกออกมาจากทวีปเอเชียโดยทะเลดำและทะเลอีเจียน ส่วนคาบสมุทรอิตาลีถูกแยกจากคาบสมุทรบอลข่านด้วยทะเลเอเดรียติกและคาบสมุทรไอบีเรียถูกแยกจากคาบสมุทรอิตาลีด้วยทะเลเมดิเตอร์เรเนียนซึ่งทะเลเมดิเตอร์เรเนียนนั้นยังเป็นทะเลที่แยกยุโรปกับแอฟริกาออกจากกันอีกด้วย

ทวีปยุโรปมีลักษณะภูทิประเทศที่หลากหลายมากซึ่งถือเป็นการเปลี่ยนแปลงมากมายในพื้นที่เล็กๆเช่นมีเทือกเขาแอลป์,เทือกเขาพิเรนีส,เทือกเขาคาร์เพเทียนในภาคใต้ของทวีปและยังมีที่ราบสูงที่กว้างใหญ่ทางตะวันออกของทวีปและยังมีฟยอร์ดมากมายตรงแถบสแกนดิเนเวียและตรงตะวันตกของประเทศนอร์เวย์และมีการคาดว่าเกาะ[บริเตนใหญ่และเกาะไอร์แลนด์นั้นเคยติดกับพื้นแผ่นดินใหญ่ของทวีปก่อนถูกแยกออกจากกันด้วยระดับน้ำทะเลที่สูงขึ้น

คาบสมุทร[แก้]

ยุโรปนั้นถูกเรียกว่าเป็น "คาบสมุทรของคาบสมุทร"เนืองจากทวีปยุโรปนั้นเป็นทวีปที่มีทะเลล้อมลอบสามด้านจึงถูกเรียกว่าคาบสมุทรที่ใหญ่ที่สุดในโลกอีกทั้งทวีปยุโรปยังประกอบไปด้วยคาบสมุทรใหญ่เล็กอีกมากมาย[3]

รายชื่อคาบสมุทรบ้างส่วนของยุโรป[แก้]

ธรณีวิทยา[แก้]

ชายฝั่งที่ ประเทศกรีซ

ลักษณะทางธรณีวิทยาที่สำคัญที่สุดของยุโรปคือการแบ่งแยกระหว่างที่ราบสูงและเทือกเขาทางตอนใต้ของทวีปยุโรปและพื้นที่ใต้น้ำบางส่วนของเกาะบริเตนใหญ่ ทั้งนี้ธรณีวิทยาของทวีปยุโรปมีความหลากหลายและซับซ้อนมากซึ่งก่อให้เกิดความหลากหลายของภูมิประเทศและจะสามารถพบได้ทั่วทั้งทวีปจากที่ราบสูงสกอตติชไปจนถึงที่ราบลุ่มของฮังการี

ประชากร[แก้]

ตัวเลขของประชากรในยุโรปนั้นแตกต่างกันไปตามข้อกำหนดในการแบ่งเขตแดนของยุโรปที่ใช้ประชากรที่อยู่ในขอบเขตของภูมิศาสตร์ทางกายภาพมีจำนวนประมาณ 731 ล้านคนในปี 2005 และในปี 2010 มีจำนวนประชากร 857 ล้านคนตามที่สหประชาชาติประกาศซึ่งการประกาศครั่งนี้นั้นรวมถึงประเทศข้ามทวีปด้วยเช่นประเทศรัสเซียและประเทศตุรกี

ค่าเฉลี่ยอายุของคนในทวีปยุโรปส่วนมากจะอายุมัธยฐานค่อนข้างน้อยเมื่อเทียบกับทวีปอิ่นๆ

อุณหภูมิและฝนตก[แก้]

บริเวณที่มีภูเขาสูงในทวีปยุโรปมีอากาศหนาวเย็นและมีฝนตกมากกว่าบริเวณที่ต่ำกว่าเช่นเดียวกับพื้นที่ภูเขาทั่วไป ยุโรปมีฝนตกน้อยกว่าในภาคกลางและตะวันตกของยุโรป ความแตกต่างของอุณหภูมิระหว่างฤดูร้อนและฤดูหนาวค่อยๆเพิ่มขึ้นจากชายฝั่งตะวันตกเฉียงเหนือและค่อยๆไล่ไปจนถึงตะวันออกเฉียงใต้ของทวีป

แม่น้ำ[แก้]

รายชื่อแม่น้ำที่ยาวที่สุดในยุโรปตามลำดัยความยาวโดยประมาณ

  1. แม่น้ำวอลก้า -   3,690 กิโลเมตร (2,290 ไมล์)
  2. แม่น้ำดานูบ - 2,860 กิโลเมตร (1,780 ไมล์)
  3. แม่น้ำยูรัล   -    2,428 กิโลเมตร (1,509 ไมล์)
  4. แม่น้ำนีเปอร์ - 2,290 กิโลเมตร (1,420 ไมล์)
  5. แม่น้ำดอน   -     1,950 กิโลเมตร (1,210 ไมล์)
  6. แม่น้ำเพโชล่า - 1,809 กิโลเมตร (1,124 ไมล์)
  7. แม่น้ำคามา -  1,805 กิโลเมตร (1,122 ไมล์)
  8. แม่น้ำโอก้า   -   1,500 กิโลเมตร (930 ไมล์)
  9. แม่น้ำบีรายา - 1,430 กิโลเมตร (890 ไมล์)
  10. แม่น้ำทิสซอ   -   1,358 กิโลเมตร (844 ไมล์)
  11. แม่น้ำนีสเตอร์ - 1,352 กิโลเมตร (840 ไมล์)
  12. แม่น้ำไรน์   -   1,236 กิโลเมตร (768 ไมล์)
  13. แม่น้ำเอลเบอ   -   1,091 กิโลเมตร (678 ไมล์)
  14. แม่น้ำวิสวา - 1,047 กิโลเมตร (651 ไมล์)
  15. แม่น้ำเทกัส   - 1,038 กิโลเมตร (645 ไมล์)
  16. แม่น้ำโดก้าวา - 1,020 กิโลเมตร (630 ไมล์)
  17. แม่น้ำลอรี่ - 1,012 กิโลเมตร (629 ไมล์)
  18. แม่น้ำเอโบร - 960 กิโลเมตร (600 ไมล์)
  19. แม่น้ำเนมูนัส - 937 กิโลเมตร (582 ไมล์)
  20. แม่น้ำซาวา - 933 กิโลเมตร (580 ไมล์)
  21. แม่น้ำโดรู - 897 กิโลเมตร (557 ไมล์)
  22. แม่น้ำโอเดอร์ - 854 กิโลเมตร (531 ไมล์)
  23. แม่น้ำกวาเดียนา - 829 กิโลเมตร (515 ไมล์)
  24. แม่น้ำโรน - 815 กิโลเมตร (506 ไมล์)
  25. แม่น้ำแซน  - 776 กิโลเมตร (482 ไมล์)
  26. แม่น้ำมูรัส - 761 กิโลเมตร (473 ไมล์)
  27. แม่น้ำปรุต - 742 กิโลเมตร (461 ไมล์)
  28. แม่น้ำโป - 682 กิโลเมตร (424 ไมล์)
  29. แม่น้ำกวาดัลกีบีร์ - 657 กิโลเมตร (408 ไมล์)
  30. แม่น้ำโอต - 615 กิโลเมตร (382 ไมล์)
  31. แม่น้ำกลอมา - 604 กิโลเมตร (375 ไมล์)
  32. แม่น้ำการอนนี่ - 602 กิโลเมตร (374 ไมล์)
  33. แม่น้ำซิเรต - 559 กิโลเมตร (347 ไมล์)
  34. แม่น้ำเนริส - 510 กิโลเมตร (320 ไมล์)
  35. แม่น้ำมาริสา - 480 กิโลเมตร (300 ไมล์)
  36. แม่น้ำวอลตาวา - 430 กิโลเมตร (270 ไมล์)
  37. แม่น้ำยาโลมีตซา - 417 กิโลเมตร (259 ไมล์)
  38. แม่น้ำวาก - 406 กิโลเมตร (252 ไมล์)
  39. แม่น้ำวาร์ดาร์ - 388 กิโลเมตร (241 ไมล์)
  40. แม่น้ำชานนอน - 386 กิโลเมตร (240 ไมล์)
  41. แม่น้ำโซเมส - 376 กิโลเมตร (234 ไมล์)
  42. แม่น้ำโมลาวา - 353 กิโลเมตร (219 ไมล์)
  43. แม่น้ำแอลบาเนีย 335 km
  44. แม่น้ำทอร์นีย์ - 324 กิโลเมตร (201 ไมล์)

ทะเลสาบและทะเลภายในประเทศ[แก้]

หมู่เกาะที่สำคัญ[แก้]

เกาะไอซ์แลนด์, หมู่เกาะแฟโร, เกรตบริเตน, เกาะไอร์แลนด์, หมู่เกาะแบลีแอริก, คอร์ซิกา, เกาะซาร์ดิเนีย, เกาะซิซิลี, เกาะมอลตา, เกาะไซปรัส, หมู่เกาะไอโอเนียน, เกาะครีต, Aegean Islands, หมู่เกาะโอลันด์, ซาเรมา, สฟาลบาร์, ฟึน, เกาะเชลลันด์

ทุ่งหญ่าและที่ราบลุ่ม[แก้]

เทือกเขา[แก้]

เทือกเขาในประเทศแอลเบเนีย


ภูเขาสำคัญๆในยุโรป:

พื้นที่ต่างๆของภูมิประเทศที่เป็นภูเขาของยุโรป (อ้างอิงจาก UNEP-WCMC) :

ระดับความสูง อาณาเขต (km2) % อาณาเขต
≥4500m 1 0.00%
3500-4500m 225 0.00%
2500-3500m 497,886 4.89%
1500-2500m & ลาดชัน ≥2° 145,838 1.43%
1000-1500m & ลาดชัน ≥5°
หรือระดับความสูง >300m
345,255 3.39%
300-1000m
หรือระดับความสูง >300m
1,222,104 12.00%
ภูเขา 2,211,308 21.72%
ทวีปยุโรป 10,180,000 100.00%
  • หมายเหตุ ≥ อ่านว่า มากกว่าหรือเท่ากับ

ประเทศที่ไม่มีทางออกสู่ทะเล[แก้]

ประเทศที่เป็นเกาะ[แก้]

ประเทศที่มีดินแดนข้ามทวีป[แก้]

ยูเรเชีย ประเทศอาเซอร์ไบจาน, ประเทศจอร์เจีย, คาซัคสถาน, ประเทศรัสเซีย, ประเทศตุรกี
ยุโรป-แอฟริกา ประเทศมอลตา, ประเทศสเปน (เซวตา, เมลียา และ หมู่เกาะคะแนรี), ประเทศอิตาลี (Lampedusa และ Lampione), ประเทศโปรตุเกส (Madeira),[4] ประเทศฝรั่งเศส (เรอูนียง และ มายอต)
อเมริกาใต้ ประเทศฝรั่งเศส (เฟรนช์เกียนา)
อเมริกาเหนือ ประเทศฝรั่งเศส (กัวเดอลุป, มาร์ตีนิก, และ St. Pierre et Miquelon), ประเทศเดนมาร์ก (กรีนแลนด์), ประเทศเนเธอร์แลนด์ (โบแนเรอ, ซาบา, และ St. Eustatius), ประเทศโปรตุเกส (Corvo Island, Flores Island)

ประเทศที่มีชื่อเมืองหลวงกับชื่อประเทศเหมือนกัน[แก้]

  1.  ลักเซมเบิร์ก
  2.  โมนาโก
  3.  ซานมารีโน
  4.  นครรัฐวาติกัน
  5.  อันดอร์รา

ประเทศที่เมืองหลวงไม่ใช่เมืองใหญ่สุด[แก้]

ประเทศ เมืองหลวง เมืองใหญ่ที่สุด
ลิกเตนสไตน์ ลิกเตนสไตน์ วาดุซ ชาน
มอลตา มอลตา วัลเลตตา บีร์กีร์การา
ซานมารีโน ซานมารีโน ซานมารีโน แซร์ราวัลเล
สวิตเซอร์แลนด์ สวิสเซอร์แลนด์ แบร์น ซือริช
ตุรกี ตุรกี อังการา อิสตันบูล

หมายเหตุ: กรุงโรมเมืองหลวงของอิตาลีเป็นเมืองที่ใหญ่ที่สุดของประเทศหากพิจารณาเฉพาะเมือง (มหานครมิลานเป็นเขตปริมณฑลที่ใหญ่ที่สุดในอิตาลี)

เมืองบรัสเทล - เมืองหลวงของเขตการปกครองบรัสเซลส์ถือเป็นเมืองที่ใหญ่ที่สุดในเบลเยี่ยม ประชากรของกรุงบรัสเซลส์คือ 175,000 คน ส่วนเมือง Antwerp เป็นเมืองที่ใหญ่ที่สุดของประเทศ

ประเทศที่มีเพื่อนบ้านมากที่สุด[แก้]

แผ่นที่แสดงประเทศที่มีเพื่อนบ้านมากที่สุด
14 รัสเซีย (รวม แคว้นคาลินินกราด)
11 ฝรั่งเศส (รวม overseas departments และ territories)
9 เยอรมนี
8 ออสเตรีย, เซอร์เบีย, ตุรกี
7 ฮังการี, โปแลนด์, ยูเครน
6 อิตาลี
5 อาเซอร์ไบจาน, เบลารุส, โครเอเชีย, คาซัคสถาน, โรมาเนีย, มาซิโดเนีย, สโลวาเกีย, สเปน (รวม Ceuta และ Melilla), สวิสเซอร์แลนด์
4 อัลเบเนีย, อาร์มีเนีย, บัลแกเรีย, เช็กเกีย, จอร์เจีย, กรีซ, โคโซโว, ลัตเวีย, ลิทัวเนีย, มอนเตเนโกร, สโลวีเนีย
3 ประเทศบอสเนียและเฮอร์เซโกวีนา, ฟินแลนด์, เนเธอร์แลนด์ (รวม Sint Maarten), นอร์เวย์, ลักเซมเบิร์ก
2 อันดอร์รา, เอสโตเนีย, ลิกเตนสไตน์, มอลโดวา, สวีเดน
1 เดนมาร์ก, ไอร์แลนด์, โมนาโก, โปรตุเกส, ซานมารีโน, สหราชอาณาจักร, วาติกัน
0 ไอซ์แลนด์, ไซปรัส, มอลตา

อ้างอิง[แก้]

  1. Language facts – European day of languages ("ข้อเท็จจริงเรื่องภาษา - วันภาษาแห่งยุโรป"), Council of Europe. สืบค้นเมื่อ 21 กันยายน 2559
  2. See Robinson, Allan Richard and Paola Malanotte-Rizzoli, Ocean Processes in Climate Dynamics: Global and Mediterranean Examples. Springer, 1994, p. 307, ISBN 0-7923-2624-5.
  3. Europe:Physical Geography National Geographic - Education
  4. Peoples of Africa. Marshall Cavendish. 2000. ISBN 9780761471585.