อำเภอเขาฉกรรจ์

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
อำเภอเขาฉกรรจ์
แผนที่จังหวัดสระแก้ว เน้นอำเภอเขาฉกรรจ์
คำขวัญ: เขาหินแกร่ง แหล่งอารยธรรม ถ้ำเขาทะลุ กรุโครงกระดูก เพาะปลูกพืชไร่ ลิงไพรนับหมื่น ค้างคาวตื่นนับล้าน
พิกัดภูมิศาสตร์: 13°39′6″N 102°5′48″E / 13.65167°N 102.09667°E / 13.65167; 102.09667
อักษรไทยอำเภอเขาฉกรรจ์
อักษรโรมันAmphoe Khao Chakan
จังหวัดสระแก้ว
พื้นที่
 • ทั้งหมด374.31 ตร.กม. (144.52 ตร.ไมล์)
ประชากร (2561)
 • ทั้งหมด56,765
 • ความหนาแน่น151.65 คน/ตร.กม. (392.8 คน/ตร.ไมล์)
รหัสไปรษณีย์27000
รหัสภูมิศาสตร์2707
ที่อยู่
ที่ว่าการ
ที่ว่าการอำเภอเขาฉกรรจ์ หมู่ที่ 6 ถนนเขาฉกรรจ์-หนองใหญ่ ตำบลเขาฉกรรจ์ อำเภอเขาฉกรรจ์ จังหวัดสระแก้ว 27000
สารานุกรมประเทศไทย ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย

เขาฉกรรจ์ เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดสระแก้ว

ประวัติ[แก้]

เขาฉกรรจ์ มีความเชื่อจากชาวบ้านที่ถ่ายทอดสืบกันว่า เขาฉกรรจ์แห่งนี้ เป็นจุดที่สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช สมัยที่ทรงเป็นพระยาวชิรปราการ ได้ทรงรวบรวมคนไทยจากชุมนุมต่างๆ เพื่อกอบกู้เอกราชตอนเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ 2 ได้ทรงกระทำพิธี ฉอ-กัณฑ์ ซึ่งถือว่าเป็นพิธีตัดไม้ข่มนามที่สำคัญ โดยพระผู้มีพลังจิตสูงเป็นผู้ทำพิธีให้ โดยการเพ่งกสิณเพื่อเรียกจิตภูติของชุมนุมต่างๆ ที่สำคัญทั้ง 5 ชุมนุม มาประชุมกันแล้วทรงกำหราบจิตภูติของชุมนุมทั้ง 5 พร้อมทั้งทำพิธีตัดไม้ข่มนาม หลังจากเสด็จพิธีแล้วจึงยกทัพไปตีชุมนุมทั้ง 5 จนสามารถรวมเป็นหนึ่งเดียว และกอบกู้เอกราชสำเร็จ และจากพิธีดังกล่าวจึงเรียกว่า "เขาฉอ-กัณฑ์" แต่มาเพี้ยนเสียงเป็น "เขาฉกรรจ์" จนทุกวันนี้[1]

พื้นที่เขาฉกรรจ์สมัยก่อน คือตำบลเขาฉกรรจ์ ซึ่งเป็นตำบลขนาดใหญ่ที่สุดในจังหวัดปราจีนบุรี มีเนื้อที่ประมาณ 1,082.8 ตารางกิโลเมตร ซึ่งแบ่งแยกเป็นพื้นที่อำเภอวังน้ำเย็นทั้งหมด พื้นที่อำเภอวังสมบูรณ์ทั้งหมด และพื้นที่อำเภอเขาฉกรรจ์ทั้งหมด ดังนี้

  • (1) วันที่ 26 ตุลาคม 2519 ตั้งหมู่ที่ 9,8,16,17 ตำบลเขาฉกรรจ์ แยกออกเป็นตำบลวังน้ำเย็น ตั้งหมู่ที่ 5,13,14 ตำบลเขาฉกรรจ์ แยกออกเป็นตำบลตาหลังใน (ตำบลวังน้ำเย็น และตำบลตาหลังใน คือพื้นที่อำเภอวังน้ำเย็นทั้งหมดในปัจจุบัน) และตั้งหมู่ที่ 12,18,19 ตำบลเขาฉกรรจ์ แยกออกเป็นตำบลวังสมบูรณ์ (ตำบลวังสมบูรณ์ คือพื้นที่อำเภอวังสมบูรณ์ทั้งหมดในปัจจุบัน)[2]
  • (2) วันที่ 30 สิงหาคม 2526 ตั้งหมู่ที่ 4,7,8,10,11,13,14 ตำบลเขาฉกรรจ์ แยกออกเป็นตำบลหนองหว้า[3]
  • (3) วันที่ 23 สิงหาคม 2527 ตั้งหมู่ที่ 1,4,7,8,10,17,18,19 ตำบลเขาฉกรรจ์ แยกออกเป็นตำบลพระเพลิง[4]
  • (4) วันที่ 8 พฤศจิกายน 2536 ตั้งหมู่ที่ 1,2,4,5,13,14,15,17,18 ตำบลเขาฉกรรจ์ แยกออกเป็นตำบลเขาสามสิบ[5]

ต่อมาเมื่อชุมชนเขาฉกรรจ์เป็นชุมนุมชุมชนขนาดใหญ่ มีตลาดการค้าที่สะดวกสบาย เศรษฐกิจดี และมีถนนใหญ่ตัดผ่าน ทำให้มีความเจริญเป็นอย่างมาก กระทรวงมหาดไทยจึงได้ประกาศจัดตั้ง สุขาภิบาลเขาฉกรรจ์[6] ขึ้นในพื้นที่บางส่วนของตำบลเขาฉกรรจ์ ตามประกาศกระทรวงมหาดไทยลงวันที่ 20 ธันวาคม พ.ศ. 2532 โดยมีผลบังคับตั้งแต่วันที่ 1 กุมภาพันธ์ ปีถัดมา

ท้องที่อำเภอเมืองสระแก้ว จังหวัดสระแก้ว มีอาณาเขตกว้างขวาง และมีพลเมืองมาก ท้องที่บางตำบลอยู่ห่างไกลจากอำเภอ เจ้าหน้าที่ออกตรวจตราดูแลความทุกข์สุขของราษฎรไม่ทั่วถึง สภาพท้องที่โดยทั่วๆ ไป เชื่อว่าจะเจริญต่อไปในภายหน้า ทางราชการจึงได้แบ่งพื้นที่ตำบลเขาฉกรรจ์ ตำบลหนองหว้า ตำบลพระเพลิง และตำบลเขาสามสิบ อำเภอเมืองสระแก้ว ออกมาตั้งเป็น กิ่งอำเภอเขาฉกรรจ์ ตามประกาศกระทรวงมหาดไทยลงวันที่ 31 มีนาคม พ.ศ. 2537 โดยมีผลบังคับตั้งแต่วันที่ 26 พฤษภาคม ปีเดียวกัน[7] และโอนพื้นที่สุขาภิบาลเขาฉกรรจ์ มาอยู่ในเขตกิ่งอำเภอเขาฉกรรจ์อีกด้วย

ชุมชนบริเวณสุขาภิบาลเขาฉกรรจ์นั้น มีความเจริญอย่างรวดเร็วเป็นอย่างมาก กระทรวงมหาดไทยจึงให้ใช้พระราชกฤษฎีกา ให้ใช้พระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. 2522 บังคับในเขตสุขาภิบาลเขาฉกรรจ์ เนื่องจากมีการขยายตัวทั้งในด้านการก่อสร้างอาคารและการผังเมือง[8]

และต่อมาได้มีพระราชกฤษฎีกายกฐานะขึ้นเป็น อำเภอเขาฉกรรจ์ ตามประกาศกระทรวงมหาดไทยลงวันที่ 15 กันยายน พ.ศ. 2540 โดยให้มีผลตั้งแต่วันที่ 26 กันยายน ปีเดียวกัน[9]

ที่ตั้งและอาณาเขต[แก้]

อำเภอเขาฉกรรจ์ตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้

การแบ่งเขตการปกครอง[แก้]

การปกครองส่วนภูมิภาค[แก้]

อำเภอเขาฉกรรจ์แบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 4 ตำบล 71 หมู่บ้าน ได้แก่

1. เขาฉกรรจ์ (Khao Chakan) 11 หมู่บ้าน
2. หนองหว้า (Nong Wa) 28 หมู่บ้าน
3. พระเพลิง (Phra Phloeng) 19 หมู่บ้าน
4. เขาสามสิบ (Khao Sam Sip) 13 หมู่บ้าน

การปกครองส่วนท้องถิ่น[แก้]

ท้องที่อำเภอเขาฉกรรจ์ประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 5 แห่ง ได้แก่

  • เทศบาลตำบลเขาฉกรรจ์ ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลเขาฉกรรจ์
  • องค์การบริหารส่วนตำบลเขาฉกรรจ์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเขาฉกรรจ์ (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลเขาฉกรรจ์)
  • องค์การบริหารส่วนตำบลหนองหว้า ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองหว้าทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลพระเพลิง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลพระเพลิงทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลเขาสามสิบ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเขาสามสิบทั้งตำบล

การสาธารณสุข[แก้]

  • โรงพยาบาลของรัฐขนาด 30 เตียง จำนวน 1 แห่ง ได้แก่ โรงพยาบาลเขาฉกรรจ์ ตั้งอยู่ 6 ตำบลเขาฉกรรจ์ (รับผิดชอบ 6 หมู่บ้าน)
  • สำนักงานสาธารณสุขอำเภอ จำนวน 1 แห่ง
  • โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลจำนวน 6 แห่ง ได้แก่
    • โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล เขาฉกรรจ์ ตั้งอยู่หมู่ที่ 4 ตำบลเขาฉกรรจ์ (รับผิดชอบ 5 หมู่บ้าน)
    • โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล หนองหว้า ตั้งอยู่หมู่ที่ 5 ตำบลหนองหว้า (รับผิดชอบ 9 หมู่บ้าน)
    • โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล บ้านคลองเจริญ ตั้งอยู่หมู่ที่ 2 ตำบลหนองหว้า (รับผิดชอบ 6 หมู่บ้าน)
    • โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล บ้านซับมะนาว ตั้งอยู่หมู่ที่ 18 ตำบลหนองหว้า (รับผิดชอบ 13 หมู่บ้าน กำลังจัดตั้งเป็นศูนย์สุขภาพชุมชนขนาดใหญ่)
    • โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล ไทรทอง ตั้งอยู่หมู่ที่ 16 ตำบลพระเพลิง (รับผิดชอบ 10 หมู่บ้าน กำลังจัดตั้งเป็นศูนย์สุขภาพชุมชนขนาดใหญ่)
    • โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล เขาสามสิบ ตั้งอยู่หมู่ที่ 13 ตำบลเขาสามสิบ (รับผิดชอบ 13 หมู่บ้าน)
  • สถานีอนามัย จำนวน 1 แห่ง ได้แก่
    • สถานีอนามัย นาคันหัก ตั้งอยู่หมู่ที่ 2 ตำบลพระเพลิง (รับผิดชอบ 9 หมู่บ้าน)

การศึกษา[แก้]

โรงเรียนในเขตอำเภอเขาฉกรรจ์แบ่งตามสังกัดได้ดังนี้

1. มัธยมศึกษา สังกัดองค์การบริหารส่วนจังหวัดสระแก้ว

1.1 โรงเรียนเขาฉกรรจ์วิทยาคม
1.2 โรงเรียนทรัพย์สมบูรณ์วิทยาคม

2. โรงเรียนขยายโอกาส สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา สระแก้ว เขต 1 ได้แก่

2.1 โรงเรียนบ้านใหม่ไทรทอง
2.2 โรงเรียนบ้านพระเพลิง
2.3 โรงเรียนบ้านซับมะนาว
2.4 โรงเรียนบ้านธารนพเกล้า
2.5 โรงเรียนบ้านคลองเจริญ
2.6 โรงเรียนบ้านคลองสิบสาม
2.7 โรงเรียนวัดพวงนิมิตร
2.8 โรงเรียนบ้านคลองธรรมชาติ

อ้างอิง[แก้]

  1. [1]ข้อมูลตำบลเขาฉกรรจ์ อำเภอเขาฉกรรจ์ สระแก้ว
  2. [2]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอสระแก้ว จังหวัดปราจีนบุรี
  3. [3]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอสระแก้ว อำเภอวังน้ำเย็น จังหวัดปราจีนบุรี
  4. [4]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอวังน้ำเย็น อำเภอสระแก้วและอำเภอตาพระยา จังหวัดปราจีนบุรี
  5. [5]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและกำหนดเขตตำบลในท้องที่อำเภอสระแก้ว จังหวัดปราจีนบุรี
  6. [6]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง จัดตั้งสุขาภิบาลเขาฉกรรจ์ อำเภอสระแก้ว จังหวัดปราจีนบุรี
  7. [7]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง แบ่งเขตท้องที่อำเภอเมืองสระแก้ว จังหวัดสระแก้ว ตั้งเป็นกิ่งอำเภอเขาฉกรรจ์
  8. [8]พระราชกฤษฎีกาให้ใช้พระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. ๒๕๒๒ บังคับในเขตสุขาภิบาลเขาฉกรรจ์ กิ่งอำเภอเขาฉกรรจ์ อำเภอเมืองสระแก้ว จังหวัดสระแก้ว พ.ศ. ๒๕๓๘
  9. [9]พระราชกฤษฎีกาตั้งอำเภอหนองปรือ อำเภอห้วยกระเจา อำเภอทรายทองวัฒนา อำเภอปางศิลาทอง อำเภอเนินสง่า อำเภอนาทม อำเภอพระพรหม อำเภอแม่วงก์ อำเภอสองแคว อำเภอบ้านใหม่ไชยพจน์ อำเภอไทยเจริญ อำเภอกาบัง อำเภอพยุห์ อำเภอเมืองจันทร์ อำเภอภูพาน อำเภอคลองหอยโข่ง อำเภอเขาฉกรรจ์ อำเภอนาวัง อำเภอพิบูลย์รักษ์ และอำเภอทุ่งศรีอุดม พ.ศ. ๒๕๔๐