พระราชนิโรธรังสี (เทสก์ เทสรํสี)

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
(เปลี่ยนทางจาก หลวงปู่เทสก์ เทสรังสี)
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
พระราชนิโรธรังสี
(เทสก์ เทสรํสี)
หลวงปู่เทสก์ เทสรังสี.jpg
เกิด 26 เมษายน พ.ศ. 2445
มรณภาพ 17 ธันวาคม พ.ศ. 2537
อายุ 92 ปี 235 วัน
อุปสมบท 16 พฤษภาคม พ.ศ. 2466
พรรษา 71
วัด วัดหินหมากเป้ง
ท้องที่ หนองคาย
สังกัด ธรรมยุติกนิกาย

พระราชนิโรธรังสี หรือ หลวงปู่เทสก์ เทสรังสี เป็นพระภิกษุฝ่ายวิปัสสนาธุระสายพระป่าในประเทศไทย ศิษย์หลวงปู่มั่น ภูริทตฺโต ที่มีชื่อเสียง

ปฐมวัย บรรพชาและอุปสมบท[แก้]

หลวงปู่เทสก์ เทสรังสี (พระราชนิโรธรังสีคัมภีรปัญญาวิศิษฏ์) กำเนิดเมื่อวันที่ 26 เมษายน พ.ศ. 2445 (ปีขาล) ในครอบครัวชาวนา เป็นบุตรของนายอุส่าห์ นางครั่ง บ้านนาสีดา ตำบลกลางใหญ่ อำเภอบ้านผือ จังหวัดอุดรธานี

เมื่ออายุ 18 ปี มีโอกาสติดตาม พระอาจารย์สิงห์ ขันตยาคโม ออกธุดงค์ และบรรพชาเป็นสามเณร ที่วัดบ้านเค็งใหญ่ โดยมีพระอาจารย์ลุย เป็นอุปัชฌาย์ ต่อมาไป ศึกษาธรรมที่วัดสุทัศนาราม เมืองอุบล และเรียนหนังสือที่วัดศรีทอง จนกระทั่งวันที่ 16 พฤษภาคม พ.ศ. 2466 ได้อุปสมบท ณ พัทสีมาวัดสุทัศนาราม โดยมีพระมหารัฐเป็นพระอุปัชฌาย์ พระมหาปิ่น ปัญญาพโล เป็นพระกรรมวาจาจารย์ ต่อมาได้ออกธุดงคไปกับพระอาจารย์สิงห์ ขันตยาคโม ได้มีโอกาสวาสนากราบนมัสการพระเดชพระคุณหลวงปู่มั่น ภูริทัตโต ที่บ้านค้อ อำเภอบ้านผือ จังหวัดอุดรธานี ทำให้มีกำลังจิต กำลังใจในการปฏิบัติธรรมบำเพ็ญความเพียรอย่างยิ่ง

พระราชนิโรธรังสีคัมภีรปัญญาวิศิษฏ์ (หลวงปู่เทสก์ เทสรังสี) ถ่าย ณ วัดหินหมากเป้ง อ.ศรีเชียงใหม่ จ.หนองคาย ราว พ.ศ. 2534

จาริกธุดงค์[แก้]

ครั้งสมัยที่ท่านพระอาจารย์มั่น ภูริทัตโตไปพำนักทางภาคเหนือ หลวงปู่เทสก์ เทสรังสี ได้จาริกธุดงค์กับพระอาจารย์อ่อนสีไปกราบท่านอาจารย์ใหญ่ที่ป่าเมี่ยง ดอยแม่ปั๋ง เชียงใหม่ และได้ปฏิบัติธรรมในภาคเหนือ ถิ่นมูเซอร์ และมาโปรดสาธุชนบริเวณจังหวัดลำพูน จนกลับมาภาคอีสาน พำนักที่วัดอรัญญวาสี ท่าบ่อ จังหวัดหนองคาย ปี พ.ศ. 2492 ไปเยี่ยมหลวงปู่มั่นที่อาพาธ ที่วัดบ้านหนองผือ นาใน อำเภอพรรณานิคม จังหวัดสกลนคร จนกระทั่งท่านพระอาจารย์ใหญ่ละสังขาร ต่อมาปี พ.ศ. 2493 ท่านไปจำพรรษาที่จังหวัดภูเก็ตและเผยแผ่ศาสนธรรมในภาคใต้ร่วมกับหมู่คณะ โดยพำนักที่ภูเก็ต พังงา และกระบี่ นานถึง 15 ปี ก่อนกลับมาพักจำพรรษาที่ถ้ำขาม จังหวัดสกลนคร ปีต่อมาจาริกมาที่วัดหินหมากเป้ง อำเภอศรีเชียงใหม่ จังหวัดหนองคาย ซึ่งตั้งอยู่ริมแม่น้ำโขง บรรยากาศดีเหมาะแก่การเจริญธรรมสัมมาปฏิบัติ

หลวงปู่เทสก์ เทสรังสี เป็นสมณะผู้สมบูรณ์ด้วยศีลาจารวัตรอันงดงามยิ่ง เป็นผู้นำศรัทธาในการอบรมสั่งสอนธรรมและนำสร้างศาสนสถานเพื่อการจรรโลงพระพุทธศาสนาหลายแห่งในถิ่นแถบอีสาน เป็นปูชนียาจารย์ของชนทุกระดับชั้น

มรณภาพ[แก้]

ในปัจฉิมวัยท่านไปพำนักที่วัดถ้ำขาม และละสังขารด้วยอาการสงบ เมื่อวันที่ 17 ธันวาคม พ.ศ. 2537 เวลาประมาณ 21.45 น สิริรวมอายุได้ 93 ปี 71 พรรษา พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ได้พระราชทานน้ำหลวงสรงศพและทรงพระกรุณาโปรดเกล้าพระราชทานหีบทองทึบ และทรงรับงานบำเพ็ญกุศลอยู่ในพระบรมราชานุเคราะห์ พิธีพระราชทานเพลิงศพ หลวงปู่เทสก์ เทสรังสี จัดขึ้นที่วัดหินหมากเป้ง นับเป็นงานพระราชทานเพลิงศพพระเถราจารย์ครั้งประวัติศาสตร์ และในปัจจุบันวันที่ 17 ธันวาคม สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ จะให้ผู้แทนพระองค์นำแจกันดอกไม้วางหน้าพระอัฐิหลวงปู่เทสก์ เทสรังสี ณ วัดหินหมากเป้ง เป็นประจำทุกปี

สมณศักดิ์[แก้]

  • 5 ธันวาคม พ.ศ. 2498 เป็นพระครูสัญญาบัตรที่ พระครูนิโรธรังสี[1]
  • 5 ธันวาคม พ.ศ. 2500 เป็นพระราชาคณะยกฝ่ายวิปัสสนาธุระที่ พระนิโรธรังสี คัมภีรปัญญาจารย์[2]
  • 5 ธันวาคม พ.ศ. 2533 เป็นพระราชาคณะชั้นราชฝ่ายวิปัสสนาธุระที่ พระราชนิโรธรังสี คัมภีรปัญญาวิศิษฏ์ ยติคณิสสร บวรสังฆาราม อรัณยวาสี[3]

สานุศิษย์สำคัญ[แก้]

  • พระอุดมญาณโมลี (จันทร์ศรี จนฺททีโป) วัดโพธิสมภรณ์ จ.อุดรธานี
  • พระสุธรรมคณาจารย์ (เหรียญ วรลาโภ) วัดอรัญบรรพต จ.หนองคาย
  • หลวงปู่บัวพา ปญฺญาภาโส วัดป่าพระสถิตย์ จ.หนองคาย
  • พระครูวิโรจน์ธรรมาจารย์ (ปิ่น ชลิโต) วัดอริยวงศาราม จ.ราชบุรี
  • พระครูญาณานุโยค (พระอาจารย์กันต์ ชนสาโร) วัดประชาสันติ จ.พังงา
  • พระโพธิธรรมาจารย์เถร (สุวัจน์ สุวโจ) วัดป่าเขาน้อย จ.บุรีรัมย์
  • พระครูสุวัณโณปมคุณ (คำพอง ติสฺโส) วัดถ้ำกกดู่ จ.อุดรธานี
  • พระราชสังวรญาณ (พุธ ฐานิโย) วัดป่าสาละวัน จ.นครราชสีมา
  • พระครูภาวนาปัญญาดิลก (เจิม ปญฺญาพโล) วัดสระมงคล จ.นครปฐม
  • หลวงปู่หล้า เขมปัตโต วัดบรรพตคีรี (ภูจ้อก้อ) จ.มุกดาหาร
  • พระอาจารย์เม้า ธมฺมตฺตโม
  • พระโสภณคุณาธาร (พระอาจารย์มหาเนียม สุวโจ) วัดเจริญสมณกิจ (หลังศาล) จ.ภูเก็ต
  • พระครูเขมคุณโสภณ (พระอาจารย์จันทร์แรม เขมสิริ) วัดเกาะแก้วธุดงคสถาน จ.บุรีรัมย์
  • หลวงปู่จันทร์โสม กิตฺติกาโร วัดจันทรังสี (นาสีดา) จ.อุดรธานี
  • พระอาจารย์พูน จิตฺตธมฺโม
  • พระอาจารย์อรุณ (หรั่ง) อุตฺตโม วัดพระบาทนาสิงห์ อ.โซ่พิสัย จ.หนองคาย
  • พระอาจารย์รินทร์ทอง (ลิ้นทอง) กิตฺติสทฺโท วัดพุทธิการาม จ.สงขลา
  • พระอาจารย์คำบ่อ ฐิตปญฺโญ วัดใหม่บ้านตาล จ.สกลนคร
  • พระสุทธิสารมุนี (พระอาจารย์บุญรักษ์ ฐิตปุญฺโญ) วัดสำราญนิเวศ จ.อำนาจเจริญ
  • พระอาจารย์ประสาร สุมโน วัดป่าหนองไคร้ จ.ยโสธร
  • พระเทพมงคลญาณ (สนธิ์ อนาลโย) วัดพุทธบูชา กรุงเทพฯ
  • พระอาจารย์เอียน ฐิตวิริโย วัดป่าโคกมอน จ.สุรินทร์
  • พระอาจารย์เปลี่ยน ปญฺญาปทีโป วัดอรัญวิเวก จ.เชียงใหม่
  • พระอาจารย์อุทัย ธมฺมวโร วัดภูย่าอู่ จ.อุดรธานี
  • พระอาจารย์อุทัย (ติ๊ก) ฌานุตฺตโม วัดป่าห้วยลาด จ.เลย
  • พระอาจารย์ประสพ วรจิตโต วัดป่าภูรินทร์ จ.อุดรธานี
  • พระครูพิสุทธิธรรมรังสี วัดป่าวังน้ำมอก จ.หนองคาย
  • พระครูธรรมญาณโสภณ วัดถ้ำฮ้าน จ.หนองคาย
  • พระครูวิสุทธคุณรังสี วัดหินหมากเป้ง จ.หนองคาย
  • พระอาจารย์พิชิต ชิตมาโร วัดป่ากุงศรี จ.กาฬสินธุ์
  • หลวงปู่บุญตา ปสันนจิตโต วัดลุมพินี จ.หนองคาย
  • พระอาจารย์มานะ ยสวัฑโฒ วัดป่าโป่งแยงพัฒนาราม จ.เชียงใหม่
  • พระอาจารย์ไพบูรณ์ โกวิโล วัดหินหมากเป้ง จ.หนองคาย
  • หลวงปู่คำไพ รักขิตตจิตโต (พระอุปัฏฐาก) วัดหินหมากเป้ง จ.หนองคาย
  • แม่ชีพิมพา(น้อย) วงศาอุดม วัดหินหมากเป้ง จ.หนองคาย

อ้างอิง[แก้]

  1. ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานสัญญาบัตรตั้งสมณศักดิ์, เล่ม 72, ตอนที่ 95 ง, 13 ธันวาคม 2498, หน้า 3013
  2. ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานสัญญาบัตรตั้งสมณศักดิ์, เล่ม 74, ตอนที่ 107 ง, 17 ธันวาคม 2500, หน้า 2956
  3. ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานสัญญาบัตรตั้งสมณศักดิ์, เล่ม 107, ตอนที่ 242 ง ฉบับพิเศษ, 5 ธันวาคม 2533, หน้า 3

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]