เขตปกครองตนเองทิเบต

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
สำหรับความหมายอื่น ดูที่ ทิเบต (แก้ความกำกวม)
China
เขตปกครองตนเองทิเบต
ชื่อย่อ: 藏 (จ้าง)
Tibet in China (all claimed).svg
ชื่อเรียก
ภาษาไทย เขตปกครองตนเองทิเบต
ภาษาทิเบต
- อักษรทิเบต བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་
- อักษรโรมัน Bod-rang-skyong-ljongs
ภาษาจีน
- อักษรจีนตัวย่อ 西藏自治区
- อักษรจีนตัวเต็ม 西藏自治區
- พินอิน Xīzàng Zìzhìqū
ภาษาอังกฤษ Tibet Autonomous Region
ข้อมูลทั่วไป
ประเภทเขตปกครอง เขตปกครองตนเอง
เมืองเอก ลาซา
เลขาธิการพรรค จาง ชิงลี่
ผู้ว่าการ ปัทมา โชลิง (ไป๋หม่า ชื่อหลิน)
พื้นที่ 1,228,400 ตร.กม. (อันดับที่ 2)
ประชากร (ข้อมูลปี พ.ศ. 2547)
- จำนวน 2,740,000 (อันดับที่ 31)
- ความหนาแน่น 2.2 คน/ตร.กม. (อันดับที่ 31)
GDP
(พ.ศ. 2547)
21.15 พันล้านเหรินหมินปี้ (อันดับที่ 31)
- ต่อหัว 7,720 เหรินหมินปี้ (อันดับที่ 25)
HDI
(พ.ศ. 2548)
0.586 ปานกลาง
(อันดับที่ 31)
กลุ่มชาติพันธุ์ ทิเบต - 92.8 %
ฮั่น - 6.1 %
หุย - 0.3 %
เหมินป้า - 0.3 %
อื่นๆ - 0.3 %
จำนวนจังหวัด 7
จำนวนเมือง/อำเภอ 73
จำนวนตำบล 692
ISO 3166-2 CN-54
เว็บไซต์ http://www.xizang.gov.cn/

เขตปกครองตนเองทิเบต หรือ ธิเบต (ทิเบต:བོད་- โบด์; จีน: 西藏 ซีจ้าง) เป็นเขตปกครองตนเองของประเทศจีน มีเชื้อสายมาจากชาวอินเดีย ชาวทิเบต มีพระเป็นผู้นำของเขตปกครองพิเศษนี้ ชนพวกนี้นับถือศาสนาพุทธนิกายวัชรยาน คล้ายกับประเทศภูฏาน ทิเบตตั้งอยู่บนเทือกเขาหิมาลัย เป็นที่ราบสูงที่สูงที่สุดในโลก จนได้รับฉายาว่า หลังคาโลก ทิเบตมีอากาศที่หนาวเย็นมาก และมีความกดอากาศและอ๊อกซิเจนที่ต่ำ ฉะนั้นผู้ที่จะมาในทิเบตจะต้องปรับสภาพร่างกายก่อน และด้วยเหตุนี้ประชากรที่อาศัยอยู่ในทิเบตจึงน้อย

พลเมืองชายของทิเบตกว่าครึ่งบวชเป็นพระ ก่อนจีนจะยึดครองทิเบต ทิเบตมีสามเณริกามากที่สุดในโลก ในทิเบตเคยมีคัมภีร์มากมาย พลเมืองนับถือศาสนาอย่างเคร่งครัด จนได้รับฉายาว่า "แดนแห่งพระธรรม" (land of dharma)

ทิเบตมีเมืองหลวงชื่อ ลาซา (Lhasa)

ที่ตั้งและอาณาเขต[แก้]

แผนที่ทิเบต

เขตปกครองตนเองทิเบตมีพื้นที่ติดต่อดังนี้

ประวัติ[แก้]

ก่อนคริสต์ศักราช ชนชาติทิเบตอาศัยอยู่ที่ราบสูงชิงไห่-ทิเบต มีการไปมาหาสู่กันกับชนชาติฮั่นที่อาศัยอยู่ในแผ่นดินใหญ่จีน ผ่านระยะเวลาอันยาวนาน เผ่าชนต่างๆ ของที่ราบสูงชิงไห่-ทิเบตก็ค่อยๆ รวมกันเป็นเอกภาพ และกลายเป็นชนชาติทิเบตในปัจจุบัน

ต้นคริสต์ศตวรรษที่ 7 สภาพแบ่งแยกปั่นป่วนในภูมิภาคกลางของจีนที่ดำเนินมาเป็นเวลานาน 300 กว่าปีได้สิ้นสุดลง ขณะเดียวกัน วีรบุรุษ ซงจั้นกันปู้ ของชนชาติทิเบตได้สถาปนาราชวงค์ถู่ปัวอย่างเป็นทางการขึ้น และตั้งเมืองหลวงที่นครลาซา ในช่วงปกครองประเทศ กษัตริย์ซงจั้นกันปู้ได้ศึกษาเทคโนโลยีทางการผลิตและผลงานทางการเมืองและวัฒนธรรมที่ทันสมัยของราชวงค์ถัง และมีความสัมพันธ์ฉันมิตรในด้านต่างๆ กับราชวงค์ถังไม่ว่าจะเป็นด้านการเมือง เศรษฐกิจ และวัฒนธรรม

ในช่วงกลางคริสต์ศตวรรษที่ 13 หลังจากทิเบตได้รวมเข้าเป็นดินแดนส่วนหนึ่งของจีนเป็นต้นมา แม้ว่าจีนจะมีหลายราชวงค์ที่ผลัดเปลี่ยนกันขึ้นปกครองประเทศ และเปลี่ยนอำนาจรัฐหลายครั้ง แต่ทิเบตก็อยู่ภายใต้การควบคุมของรัฐบาลกลางมาโดยตลอดไม่ว่าราชวงค์ใด

หลังจากราชวงศ์ชิงได้สถาปนาขึ้นในปี พ.ศ. 2187 (ค.ศ. 1644) ได้ให้ความสำคัญเป็นอย่างยิ่งในการปกครองควบคุมทิเบตอย่างใกล้ชิด ทำให้อำนาจการบริหารปกครองของรัฐบาลกลางเป็นไปอย่างมีระบบระเบียบยิ่งขึ้น เมื่อปี พ.ศ. 2270 (ค.ศ. 1727) ราชวงค์ชิงได้ส่งเสนาบดีไปประจำทิเบต เพื่อเป็นตัวแทนของส่วนกลางกำกับดูแลกิจกรรมบริหารส่วนท้องถิ่นของทิเบต

ตั้งแต่ พ.ศ. 2455 ราชอาณาจักรทิเบตประกาศแยกตัวเป็นเอกราชจากจีน แต่จีนยังมีอิทธิพลต่อการเมืองภายในทิเบตและยังมีอำนาจปกครองทิเบตในคามและอัมโด จนถึง พ.ศ. 2501 จีนบุกเข้าทิเบตและก่อตั้งเขตปกครองพิเศษขึ้น

ผู้นำทางจิตวิญญาณและผู้นำสูงสุดของชาวทิเบตคือ องค์ทะไลลามะ องค์ปัจจุบัน

การแบ่งเขตการปกครอง[แก้]

ระดับจังหวัด ระดับอำเภอ
ชื่อ ภาษาทิเบต ภาษาจีน (จีนตัวย่อ)
ลาซา
ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་
lha sa grong khyer
拉萨市
ลาซ่าชื่อ
Chengguan District ཁྲིན་ཀོན་ཆུས་ 城关区
Lhünzhub County ལྷུན་གྲུབ་རྫོང་ 林周县
Damxung County འདམ་གཞུང་རྫོང་ 当雄县
Nyêmo County སྙེ་མོ་རྫོང་ 尼木县
Qüxü County ཆུ་ཤུར་རྫོང་ 曲水县
Doilungdêqên County སྟོད་ལུང་བདེ་ཆེན་རྫོང་ 堆龙德庆县
Dagzê County སྟག་རྩེ་རྫོང་ 达孜县
Maizhokunggar County མལ་གྲོ་གུང་དཀར་རྫོང་ 墨竹工卡县
จังหวัดนาชู
ནག་ཆུ་ས་ཁུལ་
nag chu sa khul
那曲地区
น่าชูตี้ชู
Nagchu County ནག་ཆུ་རྫོང་ 那曲县
Lhari County ལྷ་རི་རྫོང་ 嘉黎县
Biru County འབྲི་རུ་རྫོང་ 比如县
Nyainrong County གཉན་རོང་རྫོང་ 聂荣县
Amdo County ཨ་མདོ་རྫོང་ 安多县
Xainza County ཤན་རྩ་རྫོང་ 申扎县
Sog County སོག་རྫོང་ 索县
Baingoin County དཔལ་མགོན་རྫོང་ 班戈县
Baqên County སྦྲ་ཆེན་རྫོང་ 巴青县
Nyima County ཉི་མ་རྫོང་ 尼玛县
Shuanghu Special District 1 མཚོ་གཉིས་དོན་གཅོད་ཁྲུའུ་ 双湖特别区
จังหวัดจัมโด
ཆབ་མདོ་ས་ཁུལ་
chab mdo sa khul
昌都地区
ชางตูตี้ชู
Qamdo County ཆབ་མདོ་རྫོང་ 昌都县
Jomdo County འཇོ་མདའ་རྫོང་ 江达县
Gonjo County གོ་འཇོ་རྫོང་ 贡觉县
Riwoqê County རི་བོ་ཆེ་རྫོང་ 类乌齐县
Dêngqên County སྟེང་ཆེན་རྫོང་ 丁青县
Zhag'yab County བྲག་གཡབ་རྫོང་ 察雅县
Baxoi County དཔའ་ཤོད་རྫོང་ 八宿县
Zogang County མཛོ་སྒང་རྫོང་ 左贡县
Markam County སྨར་ཁམས་རྫོང་ 芒康县
Lhorong County ལྷོ་རོང་རྫོང་ 洛隆县
Banbar County དཔལ་འབར་རྫོང་ 边坝县
จังหวัดยิงตรี
ཉིང་ཁྲི་ས་ཁུལ་
nying khri sa khul
林芝地区
หลินจือตี้ชู
Nyingchi County ཉིང་ཁྲི་ས་རྫོང་ 林芝县
Gongbo'gyamda County ཀོང་པོ་རྒྱ་མདའ་རྫོང་ 工布江达县
Mainling County སྨན་གླིང་རྫོང་ 米林县
Mêdog County མེ་ཏོག་རྫོང་ 墨脱县
Bomi County སྤོ་མེས་རྫོང་ 波密县
Zayü County རྫ་ཡུལ་རྫོང་ 察隅县
Nang County སྣང་རྫོང་ 朗县
จังหวัดชานหนาน
ལྷོ་ཁ་ས་ཁུལ་
lho kha sa khul
山南地区
ชานหนานตี้ชู
Nêdong County སྣེ་གདོང་རྫོང་ 乃东县
Zhanang County གྲ་ནང་རྫོང་ 扎囊县
Gonggar County གོང་དཀར་རྫོང་ 贡嘎县
Sangri County ཟངས་རི་རྫོང་ 桑日县
Qonggyai County འཕྱོངས་རྒྱས་རྫོང་ 琼结县
Qusum County ཆུ་གསུམ་རྫོང་ 曲松县
Comai County མཚོ་སམད་རྫོང་ 措美县
Lhozhag Couhty ལྷོ་བྲག་རྫོང་ 洛扎县
Gyaca County རྒྱ་ཚ་རྫོང་ 加查县
Lhünzê County ལྷུན་རྩེ་རྫོང་ 隆子县
Cona County མཚོ་སྣ་རྫོང་ 错那县
Nagarzê County སྣ་དཀར་རྩེ་རྫོང་ 浪卡子县
จังหวัดชิกัตเซ่
གཞིས་ཀ་རྩེ་ས་ཁུལ་
gzhis ka rtse sa khul
日喀则地区
ลื่อคาเสอตี้ชู
Shigatse City གཞིས་ཀ་རྩེ་གྲོང་ཁྱེར་ 日喀则市
Namling County རྣམ་གླིང་རྫོང་ 南木林县
Gyangzê County རྒྱལ་རྩེ་རྫོང་ 江孜县
Tingri County དིང་རི་རྫོང་ 定日县
Sa'gya County ས་སྐྱ་རྫོང་ 萨迦县
Lhazê County ལྷ་རྩེ་རྫོང་ 拉孜县
Ngamring County ངམ་རིང་རྫོང་ 昂仁县
Xaitongmoin County བཞད་མཐོང་སྨོན་རྫོང་ 谢通门县
Bainang County པ་སྣམ་རྫོང་ 白朗县
Rinbung County རིན་སྤུངས་རྫོང་ 仁布县
Kangmar County ཁང་དམར་རྫོང་ 康马县
Dinggyê County གདིང་སྐྱེས་རྫོང་ 定结县
Zhongba County འབྲོང་པ་རྫོང་ 仲巴县
Yadong County གྲོ་མོ་རྫོང་ 亚东县
Gyirong County སྐྱིད་གྲོང་རྫོང་ 吉隆县
Nyalam County གཉའ་ལམ་རྫོང་ 聂拉木县
Saga County ས་དགའ་རྫོང་ 萨嘎县
Gamba County གམ་པ་རྫོང་ 岗巴县
จังหวัดงารี
མངའ་རིས་ས་ཁུལ་
mnga' ris sa khul
阿里地区
อาหลี่ตี้ชู
Gar County སྒར་རྫོང་ 噶尔县
Burang County སྤུ་ཧྲེང་རྫོང་ 普兰县
Zanda County རྩ་མདའ་རྫོང་ 札达县
Rutog County རུ་ཐོག་རྫོང་ 日土县
Gê'gyai County དགེ་རྒྱས་རྫོང་ 革吉县
Gêrzê County སྒེར་རྩེ་རྫོང་ 改则县
Coqên County མཚོ་ཆེན་རྫོང་ 措勤县

ประชากรศาสตร์[แก้]

ชนชาติทิเบตเป็นชนชาติที่เคยมีอำนาจเหนือพื้นที่กว้างขวางบริเวณทางทิศตะวันตกของจีน ซึ่งส่งผลให้ชนชาตินี้กระจุกตัวอยู่ในหลายที่ แต่เมื่อทิเบตถูกทางการจีนผนวกเข้าเป็นดินแดนของตน จึงได้มีการอพยพผู้คนในพื้นที่ของชาวทิเบตเดิม สถานที่ดังกล่าวนี้มีดังนี้

ดินแดนที่มีชาวทิเบตอาศัยอยู่ ข้อมูลปี พ.ศ. 2543
รวม ชาวทิเบต ชาวจีนฮั่น อื่นๆ
เขตปกครองตนเองทิเบต: 2,616,329 2,427,168 92.8% 158,570 6.1% 30,591 1.2%
- ลาซา 474,499 387,124 81.6% 80,584 17.0% 6,791 1.4%
- จังหวัดชามโด 586,152 563,831 96.2% 19,673 3.4% 2,648 0.5%
- จังหวัดซานหนาน 318,106 305,709 96.1% 10,968 3.4% 1,429 0.4%
- จังหวัดชิกัตเซ่ 634,962 618,270 97.4% 12,500 2.0% 4,192 0.7%
- จังหวัด Nagqu 366,710 357,673 97.5% 7,510 2.0% 1,527 0.4%
- จังหวัด Ngari 77,253 73,111 94.6% 3,543 4.6% 599 0.8%
- จังหวัด Nyingchi 158,647 121,450 76.6% 23,792 15.0% 13,405 8.4%
มณฑลชิงไห่: 4,822,963 1,086,592 22.5% 2,606,050 54.0% 1,130,321 23.4%
- ซีหนิง 1,849,713 96,091 5.2% 1,375,013 74.3% 378,609 20.5%
- Haidong Prefecture 1,391,565 128,025 9.2% 783,893 56.3% 479,647 34.5%
- Haibei AP 258,922 62,520 24.1% 94,841 36.6% 101,561 39.2%
- Huangnan AP 214,642 142,360 66.3% 16,194 7.5% 56,088 26.1%
- Hainan AP 375,426 235,663 62.8% 105,337 28.1% 34,426 9.2%
- Golog AP 137,940 126,395 91.6% 9,096 6.6% 2,449 1.8%
- Gyêgu AP 262,661 255,167 97.1% 5,970 2.3% 1,524 0.6%
- Haixi AP 332,094 40,371 12.2% 215,706 65.0% 76,017 22.9%
มณฑลเสฉวน
- Ngawa AP 847,468 455,238 53.7% 209,270 24.7% 182,960 21.6%
- Garzê AP 897,239 703,168 78.4% 163,648 18.2% 30,423 3.4%
- Muli AC 124,462 60,679 48.8% 27,199 21.9% 36,584 29.4%
มณฑลยูนนาน
- Dêqên AP 353,518 117,099 33.1% 57,928 16.4% 178,491 50.5%
มณฑลกานสู้
- Gannan AP 640,106 329,278 51.4% 267,260 41.8% 43,568 6.8%
- Tianzhu AC 221,347 66,125 29.9% 139,190 62.9% 16,032 7.2%
รวม:
รวมซีหนิงและไห่ตง 10,523,432 5,245,347 49.8% 3,629,115 34.5% 1,648,970 15.7%
ไม่รวมซีหนิงและไห่ตง 7,282,154 5,021,231 69.0% 1,470,209 20.2% 790,714 10.9%

ดูเพิ่ม[แก้]

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]