ภาษาทิเบต

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ภาษาทิเบต
བོད་སྐད་ bod skad โบด์ สกัด
ภาษาแม่ใน จีน, อินเดีย, ปากีสถาน, เนปาล, ภูฏาน
ภูมิภาค ทิเบต, แคชเมียร์, บัลติสถาน
จำนวนผู้พูด 6,150,000 คน  (date missing)
ตระกูลภาษา
ระบบการเขียน อักษรทิเบต
สถานภาพทางการ
ภาษาทางการ เขตปกครองตนเองทิเบต (จีน)
ผู้วางระเบียบ คณะกรรมการจัดมาตรฐานภาษาทิเบต
(བོད་ཡིག་བརྡ་ཚད་ལྡན་དུ་སྒྱུར
་བའི་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན
་ཁང་གིས་བསྒྲིགས
/ 藏语术语标准化工作委员会)
รหัสภาษา
ISO 639-1 bo
ISO 639-2 tib (B)
bod (T)
ISO 639-3 มีหลากหลาย:
bod — ภาษาทิเบตกลาง
adx — ภาษาทิเบตถิ่นอัมโด
khg — ภาษาทิเบตถิ่นคาม

ภาษาทิเบตเป็นภาษาในตระกูลทิเบต-พม่า ภาษาทิเบตมีภาษาถิ่นหลายกลุ่มคือ ภาษากลาง อยู่ในเขตปกครองตนเองทิเบต เช่นที่ ลาซา สำเนียงคาม อยู่ในเขตแคว้นคาม สำเนียงอัมโด อยู่ในแคว้นอัมโด ภาษาถิ่นอื่นๆได้แก่ภาษาของชนเชื้อสายทิเบตในเนปาล เช่นชาวเศรปา

ไวยากรณ์[แก้]

การเรียงประโยค[แก้]

เป็นแบบประธาน-กรรม-กริยา คำคุณศัพท์ตามหลังคำที่ขยาย คำกริยาวิเศษณ์มาก่อนคำกริยา คำแสดงความเป็นเจ้าของ มาก่อนสิ่งที่อ้างถึง

คำนาม[แก้]

ภาษาเขียนสมัยโบราณ มี 9 การกคือการกสมบูรณ์ (ไม่มีเครื่องหมาย) การกความเป็นเจ้าของ (-gi, -gyi, -kyi, -’i, -yi) การกแสดงเครื่องมือ (-gi, -gyi, -kyi, -’i, -yi) การกแสดงสถานที่ (-na) การกทั้งหมด (allative case; -la) การกลงท้าย (-ru, -su, -tu, -du, -r) การกแสดงมารยาท (-dang) การกแสดงคำนาม (-nas) และการกแสดงอารมณ์ (-las) การแสดงการกจะเติมที่นามวลีไม่ได้เติมที่คำแต่ละคำ ปัจจัยแสดงคำนามคือ –pa, -ba หรือ –ma ใช้กับคำนาม การแสดงเพศใช้ po หรือ bo สำหรับบุรุษลึงค์และ mo สำหรับสตรีลึงค์ แสดงพหูพจน์โดยใช้ –rnams หรือ –dag เมื่อมีการเน้น ทั้ง 2 กลุ่มคำสามารถเชื่อมกันได้ เช่น rnams–dag หมายถึง กลุ่มที่มีสมาชิกหลายคน dag –rnams หมายถึง หลายกลุ่ม

คำสรรพนามที่มีได้แก่ สรรพนามแทนบุคคล สรรพนามชี้ให้เห็น สรรพนามแสดงคำถามและสรรพนามแสดงภาพสะท้อน

คำกริยา[แก้]

คำกริยาไม่มีการผันตามบุคคลและจำนวน แต่มีการแบ่งเป็น 4 กลุ่มย่อยตามหลักไวยากรณ์ทิเบตคือ ปัจจุบัน (Ida-ta) อดีต (’das-pa) อนาคต (ma-’ongs-pa) และการขอร้อง (skul-tshigs) คำกริยาส่วนใหญ่ที่อธิบายการกระทำที่ควบคุมไม่ได้จะไม่มีรูปแบบขอร้อง

คำกริยาส่วนใหญ่จะมีครบทั้ง 4 แบบ a หรือ e ในรูปปัจจุบันจะเป็น o ในรูปแบบการขอร้อง (เช่น byed, byas, bya, byos = ทำ) e ในรูปปัจจุบันจะเป็น a ในรุปแบบอดีตและอนาคต (เช่น len, blang, blang, = เอาไป) คำกริยาบางคำ i ในรูปปัจจุบันจะเป็น u ในรูปแบบอื่นๆ (เช่น ’dzin, bzung, gzung, = เอาไป) –s ใช้ลงท้ายรูปแบอดีตและการขอร้อง คำกริยาบางคำมีไม่ครบ 4 แบบ โดยอาจจะมี 3,2 หรือ 1รูปแบบก็ได้

ตัวเลข[แก้]

ภาษาทิเบตต่างจากภาษาในเอเชียตะวันออกอื่นๆคือไม่มีคำแสดงจำนวนนับ งานทางด้านวิทยาศาสตร์และดาราศาสตร์จะใช้คำจากภาษาสันสกฤตแทน

วิกิพีเดีย
วิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี ในภาษาทิเบต