คณะสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

คณะสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

ชื่ออังกฤษ	Faculty of Sociology and Anthropology, Thammasat University
ที่อยู่	99/18 ถนน พหลโยธิน ต.คลองหนึ่ง อ.คลองหลวง จ.ปทุมธานี 12121
วันก่อตั้ง	17 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2527
คณบดี	ผศ.จิราภา วรเสียงสุข
สีประจำคณะ	สีชมพู
สัญลักษณ์	มด
เว็บไซต์	socanth.tu.ac.th

คณะสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ (อังกฤษ: Faculty of Sociology and Anthropology Thammasat University) เป็นคณะวิชาด้านสังคมวิทยาและมานุษยวิทยาคณะแรกในประเทศไทย

ประวัติ

คณะสังคมวิทยาและมานุษยวิทยาได้รับการก่อตั้งใน ปี พ.ศ. 2508 โดย ศ. ดร.พลตรีบัญชา มินทรขินทร์ คณบดีคณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ตามประกาศในพระราชกฤษฎีกา จัดตั้งคณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ (ฉบับที่ 2) ลงวันที่ 2 เมษายน 2508 ให้เพิ่มแผนกวิชาสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา ขึ้นในคณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์และเรียกปริญญาบัตร ในสาขานี้ว่า สังคมวิทยาและมานุษยวิทยาบัณฑิต ชื่อภาษาอังกฤษว่า B.A. (Sociology and Anthropology)

ในการเตรียมการแรกเริ่มนั้นพลตรีบัญชา ได้พบปะสังสรรค์และแลกเปลี่ยนความคิดเห็น กับนักคิดหลายท่านจากสถาบันต่างๆ อาทิ ศ.เกษม อุทยานิน ศ.ประเสริฐ แย้มกลิ่นฟุ้ง ศ.พัทยา สายหู รวมถึงการเรียนทาบทามรองศ.จำเรียง ภาวิจิตร และรองศ.เฉลิมศรี ธรรมบุตร มาร่วมงานในการเปิดแผนกวิชาดังกล่าว แต่ทว่าเมื่อถึงขั้นดำเนินการขออนุมัติตัวจากต้นสังกัด ได้รับการอนุมัติ เพียงให้มาช่วยราชการเป็นครั้งคราวประจวบกับศ.ดร.พลตรีบัญชา มินทรขินทร ์ได้รับคำสั่งย้าย ให้ไปเป็นเอกอัครราชทูตประจำกรุงไซง่อนจึงได้มอบภาระกิจสำคัญสำหรับการ ดำเนินงาน จัดตั้งทีมงานรวมถึงการร่าง หลักสูตรไว้กับศ.คุณหญิงสุภาพ วิเศษสุรการ ผู้ดำรงตำแหน่งหัวหน้าแผนกวิชาสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา (เมษายน 2508 - ธันวาคม 2514) การดำเนินงานในการจัดตั้งผู้ร่วมงาน การร่างหลักสูตรได้ดำเนินลุล่วงไปด้วยดี

ต่อมาปี พ.ศ. 2520 แผนกวิชาสังคมวิทยาและมานุษยวิทยาได้ปรับสถานะเป็นแผนกวิชาอิสระ มีสถานะเทียบเท่าคณะในวันที่ 17 มกราคม 2520 ต่อมาได้ปรับสถานะเป็น คณะสังคมวิทยาและมานุษยวิทยาแห่งแรกและแห่งเดียวในประเทศไทย เมื่อวันที่ 17 กุมภาพันธ์ 2527 สำหรับการพัฒนาทางวิชาการ คณะได้เปิดสอนระดับปริญญาโทสาขาสังคมวิทยา โดยใช้ชื่อปริญญาบัตรว่า สังคมวิทยาและมานุษยวิทยามหาบัณฑิต (สังคมวิทยา) ชื่อภาษาอังกฤษว่า Master of Arts (Sociology) ต่อมาได้เปิดหลักสูตร ปริญญาโทสาขามานุษยวิทยา โดยใช้ชื่อปริญญาบัตรว่าสังคมวิทยาและมานุษยวิทยามหาบัณฑิต (มานุษยวิทยา) ชื่อภาษาอังกฤษ Master of Arts (Anthropology) ที่มุ่งเน้นการเปลี่ยนแปลงทางด้านสังคมการวิจัยภาคสนาม

ในปี พ.ศ. 2538 คณะฯได้เปิดหลักสูตรประกาศนียบัตรการวิจัยทางสังคมโดยใช้ชื่อปริญญาบัตรว่า ประกาศนียบัตรบัณฑิตการวิจัย ทางสังคม (Graduate Diploma in Social Research) ต่อมาในปี 2551 ได้เปิดหลักสูตรปริญญาตรีการวิจัยทางสังคม (โครงการพิเศษ) ใช้ชื่อปริญญาบัตรว่า สังคมวิทยาและมานุษยวิทยาบัณฑิต (การวิจัยทางสังคม) ชื่อภาษาอังกฤษ Bachelor of Arts (Social Research) ในปี 2552 ได้เปิดโครงการปริญญาเอก สาขามานุษยวิทยา หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต (มานุษยวิทยา)" ใช้ชื่อ ภาษาอังกฤษว่า "Doctor of Philosophy (Anthropology) Ph.D. (Anthropology) และในปี 2554 ได้เปิดโครงการปริญญาโท สาขาการวิจัยทางสังคม "สังคมวิทยาและมานุษยวิทยามหาบัญฑิต (การวิจัยทางสังคม)" ใช้ชื่อ ภาษาอังกฤษว่า "Master of Arts Program in Social Research"

หลักสูตร

หลักสูตร ปริญญาตรี

• หลักสูตรสังคมวิทยาและมานุษยวิทยาบัณฑิต (สม.บ.) Bachelor of Arts Program in Sociology and Anthropology
  • สาขาสังคมวิทยา
  • สาขามานุษยวิทยา
• หลักสูตรสังคมวิทยาและมานุษยวิทยาบัณฑิต (การวิจัยทางสังคม) Bachelor of Arts Program in Social Research
  • สาขาการวิจัยทางสังคม

หลักสูตร ประกาศนียบัตร

• หลักสูตรประกาศนียบัตรบัณฑิตการวิจัยทางสังคม Graduate Diploma Program in Social Research

หลักสูตร ปริญญาโท

• หลักสูตรสังคมวิทยาและมานุษยวิทยามหาบัณฑิต (สม.ม.)
  • สังคมวิทยาและมานุษยวิทยามหาบัณฑิต (สังคมวิทยา) Master of Arts Program in Sociology
  • สังคมวิทยาและมานุษยวิทยามหาบัณฑิต (มานุษยวิทยา) Master of Arts Program in Anthropology
  • สังคมวิทยาและมานุษยวิทยามหาบัณฑิต (การวิจัยทางสังคม) Master of Arts Program in Social Research

หลักสูตร ปริญญาเอก

• หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต (มานุษยวิทยา) Doctor of Philosophy Program in Anthropology

สัญลักษณ์

สีประจำคณะคือสีชมพู และมีสัญลักษณ์ของคณะอย่างไม่เป็นทางการคือ มดสีชมพู ซึ่งได้มาจากคำว่า Soc-Ant ที่เป็นชื่อย่อของคณะมาจากภาษาอังกฤษ คือ Faculty of Sociology and Anthropology โดยใช้ส่วนที่เป็นคำว่า "Ant" นั่นเอง

การใช้มดเป็นสัญลักษณ์อย่างไม่เป็นทางการนั้นมีความหมายว่า เพราะ "มดเป็นสัตว์สังคมชั้นสูง" สอดคล้องกับแนวทางการศึกษาของคณะ ที่มุ่งทำการวิจัย ศึกษา สังคมของมนุษย์ ไม่ว่าปรากฏการณ์ทางสังคม ความซับซ้อนของสังคมมนุษย์ ความเชื่อ วิวัฒนาการ วัฒนธรรมต่างๆ ที่ถูกสร้างขึ้นมาโดยระบบอันซับซ้อนจากการมาอยู่รวมกันในสังคมของมนุษย์

ทั้งนี้ ทั้งนักศึกษาประจำคณะและนักศึกษาภายในมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ จะรู้จัก คณะนี้ดีในชื่อย่อ อีกชื่อหนึ่งที่ไม่เป็นทางการว่า สังวิด หรือ สังวิทย์ หรือ soc-ant

รายนามคณบดี

หัวหน้าแผนกวิชา

1. ศ.คุณหญิง สุภาพ วิเศษสุรการ เมษายน 2508 – ธันวาคม 2514
2. อ.จำเรียง ภาวิจิตร มกราคม 2516 – มิถุนายน 2517
3. อ.ปรารมภ์ มณีนันทน์ (รักษาการในตำแหน่ง) มิถุนายน 2517 – สิงหาคม 2517
4. อ.ดร.บุญสนอง บุณโยทยาน สิงหาคม 2517 – ตุลาคม 2517
5. อ.สุมิตร ปิติพัฒน์ (รักษาการในตำแหน่ง) พฤศจิกายน 2517 – พฤศจิกายน 2518
6. อ.ดร.ร.ต.อ.ม.ร.ว.อคิน รพีพัฒน์ พฤศจิกายน 2518 – ธันวาคม 2519

หัวหน้าแผนกอิสระ

1. ผศ.ดร.ร.ต.อ.ม.ร.ว.อคิน รพีพัฒน์ (รักษาการในตำแหน่ง) มกราคม 2520 – พฤษภาคม 2520
2. รศ.จำเรียง ภาวิจิตร พฤษภาคม 2520 – กรกฎาคม 2524
3. ผศ.สุมิตร ปิติพัฒน์ กรกฎาคม 2524 – กรกฎาคม 2526
4. รศ.สุมิตร ปิติพัฒน์ (รักษาการในตำแหน่ง) กรกฎาคม 2526 – กุมภาพันธ์ 2527

คณบดี

1. รศ.สุมิตร ปิติพัฒน์ (รักษาการในตำแหน่ง) กุมภาพันธ์ 2527– เมษายน 2527
2. รศ.เฉลิมศรี ธรรมบุตร เมษายน 2527 – เมษายน 2529
3. รศ.ยุทธ ศักดิ์เดชยนต์ เมษายน 2529 – พฤษภาคม 2531
4. รศ.สุมิตร ปิติพัฒน์ มิถุนายน 2531 – พฤษภาคม 2534
5. ผศ.กมลา แสงสีทอง มิถุนายน 2534 – พฤศจิกายน 2536
6. รศ.ดร. สถิตย์ นิยมญาติ ธันวาคม 2536 – พฤศจิกายน 2538
7. อ.พรชัย ตระกูลวรานนท์ ธันวาคม 2538 – ธันวาคม 2541
8. ผศ.พรชัย ตระกูลวรานนท์ ธันวาคม 2541 – พฤศจิกายน 2544
9. รศ.ดร.วรพล พรหมิกบุตร ธันวาคม 2544 – พฤศจิกายน 2547
10. ผศ.พรชัย ตระกูลวรานนท์ ธันวาคม 2547 – พฤศจิกายน 2550
11. รศ.พรชัย ตระกูลวรานนท์ ธันวาคม 2550 – พฤศจิกายน 2553
12. ผศ.จิราภา วรเสียงสุข ธันวาคม 2553 - ปัจจุบัน

การประกันคุณภาพการศึกษา

ในปีการศึกษา 2550 การดำเนินงานตามระบบประกันคุณภาพการศึกษา มีการเปลี่ยนแปลงไปจากปีการศึกษา 2548 และปีการศึกษา 2549 จาก 7 มาตรฐาน 52 ตัวบ่งชี้ เป็น 9 องค์ประกอบ 68 ตัวบ่งชี้ โดยกำหนดให้องค์ประกอบแรกเป็นปรัชญา ปณิธาน วัตถุประสงค์และแผนงาน แยกออกมาให้เห็นเด่นชัด ตามด้วยองค์ประกอบการเรียนการสอนที่มีตัวบ่งชี้เกี่ยวข้องกับระบบและกลไกใน การพัฒนาและบริหารหลักสูตร กระบวนการจัดการเรียนการสอนที่ได้มาตรฐาน กระบวนการพัฒนาอาจารย์ กระบวนการส่งเสริมสนับสนุนกิจกรรมนอกหลักสูตรของนักศึกษา องค์ประกอบงานวิจัย การบริการวิชาการ การทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรม การบริหารและการจัดการ การเงินและงบประมาณ และระบบกลไกการประกันคุณภาพ

ผล การดำเนินงานโดยพิจารณาจากการประเมินตามเกณฑ์มาตรฐานในระบบประกันคุณภาพการ ศึกษา พบว่าในปีการศึกษา 2550 คณะสังคมวิทยาฯได้ผลการประเมินโดยรวมในระดับ “ดี” โดยมีค่าเฉลี่ยรวมทุกองค์ประกอบเท่ากับ 3.79 โดยเฉพาะในองค์ประกอบที่ 3 ด้านกิจกรรมการพัฒนานิสิตนักศึกษา และองค์ประกอบที่ 6 ด้านการทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรม มีผลการประเมินในระดับ “ดีมาก”

บุคคลที่มีชื่อเสียง

• ศ.ดร.ยศ สันตสมบัติ อดีตอาจารย์ประจำ
• รศ.ดร.ม.ร.ว.อคิน รพีพัฒน์ อดีตอาจารย์ประจำ
• ธีรยุทธ บุญมี (อาจารย์ประจำ) อดีตเลขาธิการศูนย์นิสิตนักศึกษาแห่งประเทศไทย, ผู้นำนักศึกษาในเหตุการณ์ 14 ตุลาคม 2516, นักเขียนรางวัลศรีบูรพา
• รศ.พรชัย ตระกูลวรานนท์ อาจารย์ประจำ
• อ.ชนิดา ชิตบัณฑิตย์ อาจารย์ประจำ ศิษย์เก่า (ปริญญาโท) ผู้เขียนหนังสือเรื่อง "โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ: การสถาปนาพระราชอำนาจนำในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว"
• ปริตตา เฉลิมเผ่า กออนันตกูล อดีตอาจารย์ประจำ, ผู้อำนวยการศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน)
• บุญเลิศ วิเศษณ์ปรีชา อาจารย์ประจำ, ผู้ได้รับรางวัลวิทยานิพนธ์ดีเด่นเรื่อง "เปิดโลกคนไร้บ้าน"
• พิศิษฐ์ โชคปรีชา ศิษย์เก่า, อดีตผู้บริหารการเคหะแห่งชาติ
• ดร.นพดล กรรณิกา ศิษย์เก่า (ปริญญาโท), ผู้อำนวยการสำนักวิจัยเอแบคโพล มหาวิทยาลัยอัสสัมชัญ ผู้ได้รับรางวัลชนะเลิศการนำเสนอผลวิจัยปี 2009 จากการวิจัยความสุขมวลรวม (Gross Domestic Happiness, GDH) จาก the World Association for Public Opinion Research, WAPOR
• สรกล อดุลยานนท์ ศิษย์เก่า, นักเขียนนามปากกา "หนุ่มเมืองจันท์"
• บุษกร พรวรรณะศิริเวช ศิษย์เก่า, นักแสดง
• เข็มอัปสร สิริสุขขะ ศิษย์เก่า, นักแสดง
• ฌอร์น จินดาโชติ ศิษย์เก่า, นักแสดง

แหล่งข้อมูลอื่น

• คณะสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
• พิพิธภัณฑ์ธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติ
• สมาคมศิษย์เก่าฯ