คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร
Archeo.jpg
ชื่ออังกฤษ Faculty of Archaeology, Silpakorn University
ที่อยู่ 31 ถนนหน้าพระลาน แขวงพระบรมมหาราชวัง เขตพระนคร กรุงเทพฯ 10200
วันก่อตั้ง 12 มิถุนายน พ.ศ. 2498
วารสาร ดำรงวิชาการ
สีประจำคณะ สีม่วงเม็ดมะปราง
สัญลักษณ์ พระพิฆเนศวร์
เว็บไซต์ archae.su.ac.th
    

คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร ตั้งขึ้นเมื่อ 12 มิถุนายน พ.ศ. 2498 ซึ่งเป็นคณะที่ 3 ของมหาวิทยาลัย ต่อจากคณะจิตรกรรมประติมากรรมและภาพพิมพ์และคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ โดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อผลิตนักโบราณคดีไปปฏิบัติงานดูแลรับผิดชอบ การอนุรักษ์โบราณวัตถุสถานอันเป็นมรดกวัฒนธรรมอันล้ำค่าของชาติ ซึ่งมีอยู่เป็นจำนวนมาก ตลอดจนปฏิบัติงานสนามทางโบราณคดีให้ถูกต้องตามหลักวิชาการ มีศาสตราจารย์หลวงบริบาลบุรีภัณฑ์เป็นคณบดีท่านแรก ต่อมาในปี พ.ศ. 2517 คณะโบราณคดีได้ปรับปรุงการศึกษาระดับปริญญาบัณฑิต โดยขยายขอบเขตการผลิตบัณฑิตในสาขาวิชาอื่นๆ อีกนอกเหนือจากการผลิตนักโบราณคดี เพื่อให้สอดคล้องกับสถานการณ์ในปัจจุบัน ซึ่งก็คือการเพิ่มสาขาวิชาภาษาอังกฤษและภาษาฝรั่งเศส เพื่อให้บัณฑิตสามารถใช้ภาษาในชีวิตประจำวันได้อย่างเชี่ยวชาญและนำไปประยุกต์ใช้กับงานต่างๆได้

คณะโบราณคดี ทำการเรียนการสอนตลอด 4 ปีการศึกษาที่มหาวิทยาลัยศิลปากร วังท่าพระ โดยมีศูนย์สันสกฤตศึกษา มหาวิทยาลัยศิลปากรเป็นหน่วยงานเสริมเพื่อทำการเรียนการสอนแก่นักศึกษาคณะโบราณคดีสาขาภาษาไทย รวมถึงวิชาโทบาลี สันสกฤต นอกจากนี้คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร ยังถือเป็นที่เดียวในประเทศไทยที่มีการเปิดการเรียนการสอนในภาควิชาโบราณคดีและประวัติศาสตร์ศิลปะเป็นวิชาเอกอีกด้วย

ประวัติคณะและการเรียนการสอน[แก้]

คณะโบราณคดีได้ตั้งขึ้นในวันที่ 12 มิถุนายน พ.ศ. 2498 โดยมีจุดมุ่งหมายหลักให้เป็นคณะวิชาที่ผลิตครูอาจารย์และนักโบราณคดี รวมทั้งเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องกับงานโบราณคดีเพื่อปฏิบัติหน้าที่ในกองโบราณคดี ของกรมศิลปากร หรืองานอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องกับโบราณคดี เพื่อเป็นการผลิตบุคลากรที่มีคุณภาพเพื่อดูแล รักษาโบราณสถานและโบราณวัตถุที่มีอยู่ทั่วประเทศไทยให้คงอยู่อย่างยาวนานเพื่อให้คนรุ่นหลังได้ศึกษาต่อไป โดยในส่วนของสาขาโบราณคดีนั้นจะเน้นการขุดค้นโบราณวัตถุเพื่อการศึกษาในเรื่องที่สนใจ ส่วนสาขาประวัติศาสตร์ศิลปะจะเน้นการศึกษารูปแบบการสร้างสถาปัตยกรรม วมถึงภาพเขียนในแต่ละยุคสมัย เพื่อเข้าใจในการสื่อความหมาย รวมถึงอิทธิพลที่ส่งผลต่องานศิลปะนั้นๆ และสาขามานุษยวิทยาเป็นการศึกษามนุษย์เพื่อเข้าใจพฤติกรรมต่างๆที่ส่งผลต่อสังคมและคนรอบข้าง

ในแรกเริ่มนั้นยังไม่ได้มีการเปิดสอนทางด้านภาษา ต่อภายหลังมีการปรับเปลี่ยนหลักสูตรให้มีความสอดคล้องกับตลาดแรงงานในปัจจุบันมากขึ้น จึงได้มีการเปิดสอนในภาควิชาภาษาตะวันออกและภาษาตะวันตก โดยในภาควิชาภาษาตะวันมีสาขาภาษาไทยเป็นวิชาเอก ส่วนภาควิชาภาษาตะวันตกประกอบด้วยสาขาภาษาอังกฤษและภาษาฝรั่งเศส ซึ่งเป็นการเรียนการสอนที่เน้นการเรียนภาษาเพื่อการนำไปใช้ประกอบอาชีพเฉกเช่นเดียวกับคณะมนุษย์ศาสตร์หรือคณะศิลปศาสตร์ ถึงแม้จะมีการเพิ่มคณะวิชาภาษาตะวันออกและภาษาตะวันตกซึ่งเป็นสาขาที่เน้นศึกษาภาษาล้วนๆเข้ามาแต่ก็ยังคงใช้ชื่อคณะว่าคณะโบราณคดีตามเดิมเพื่อเป็นการคงเอกลักษณ์ของคณะที่มีมานานไว้นั่นเอง และเนื่องด้วยการเปิดสอนในสาขาที่ครอบคลุมทั้งด้านสังคมและภาษา ทำให้บัณฑิตสามารถประกอบอาชีพต่างๆได้ เช่น นักโบราณคดี นักประวัติศาสตร์ศิลปะ นักมานุษยวิทยา มัคคุเทศก์ นักเขียน นักเขียนสารคดี พนักงานโรงแรม พนักงานต้อนรับบนเครื่องบิน ประชาสัมพันธ์ นักข่าว อาจารย์สอนภาษาอังกฤษหรือภาษาฝรั่งเศส ฯลฯ


ปรัชญาคณะ[แก้]

"ศึกษามนุษย์ ขุดค้นก้าวหน้า ภาษาเชี่ยวชาญ สืบสานศิลปวัฒนธรรม"

อาคารเรียน[แก้]

ตึกคณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร วังท่าพระ

นักศึกษาคณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยทำการศึกษาที่มหาวิทยาลัยศิลปากร วังท่าพระ ตลอดหลักสูตรทั้ง 4 ปี โดยมีอาคารที่มักใช้เรียนทั้งหมด 3 อาคารเรียน ส่วนการขุดค้นหรือการศึกษานอกสถานที่จะเป็นกรณีพิเศษของนักศึกษาในวิชาเอกโบราณคดีและประวัติศาสตร์ศิลปะ โดย 3 อาคารเรียนที่ใช้มีดังนี้

1. ตึกคณะโบราณคดี วังท่าพระ - เป็นอาคารเรียนหลักของคณะโบราณคดี โครงสร้างอาคารเป็นตึกเรียนสูง 5 ชั้น โดยนักศึกษาทุกวิชาเอกจะทำการศึกษาที่อาคารนี้ หน้าตึกจะมีสนามบาสเกตบอล ใช้เพื่อการทำกิจกรรมต่างๆ เช่น การชนช้าง หรือการเชียร์โต้ ของแต่ละคณะ ในวังท่าพระ รวมถึงใช้เป็นที่จอดรถในกรณีที่ที่จอดรถไม่เพียงพอ

2. หอประชุมและศูนย์เรียนรวม วังท่าพระ - ในส่วนของหอประชุมใช้เพื่อสำหรับการเรียนการสอนในวิชาศึกษาทั่วไปหรือวิชาที่มีนักศึกษาลงเป็นจำนวนมาก รองรับนักศึกษาได้ราวๆ 300 คน และอาคารศูนย์รวมนั้นแท้จริงเป็นอาคารของคณะมัณฑนศิลป์ มหาวิทยาลัยศิลปากร แต่ได้มีการแบ่งชั้นใต้ดิน ชั้น 1และชั้น 2 เพื่อเป็นศูนย์เรียนรวมของนักศึกษา เพื่อรองรับความแออัด

3. ศูนย์สันสกฤตศึกษา มหาวิทยาลัยศิลปากร - ตั้งอยู่ที่คลองทวีวัฒนา มีจุดประสงค์เพื่อเป็นหน่วยงานเสริมแก่คณะโบราณคดี ภาควิชาภาษาตะวันออก ในด้านการให้ความรู้ทางด้านวิชาการ โดยนักศึกษาเอกวิชาภาษาไทย จะได้ทำการศึกษาที่ศูนย์สันสกฤตศึกษาเป็นครั้งคราว

นอกจาก 3 อาคารนี้แล้ว คณะโบราณคดี ยังมีตึกคณะอีกแห่งอยู่ที่มหาวิทยาลัย ศิลปากร วิทยาลัยเขตเพชรบุรี เนื่องจากในตอนนั้นทางมหาวิทยาลัยมีความเห็นให้ย้ายคณะโบราณคดีมาศึกษาที่วิทยาลัยเขตเพชรบุรี แต่ไม่ได้รับการสนับสนุนและเห็นชอบจากอาจารย์คณะโบราณคดี รวมถึงนักศึกษาส่วนใหญ่ ทำให้ล้มเลิกไป จึงมีการใช้ตึกคณะโบราณคดีที่วิทยาลัยเขตเพชรบุรีในโอกาสต่างๆแทน ส่วนคณะโบราณคดีก็ให้ทำการเรียนการสอนที่วังท่าพระตามเดิม

เพลงประจำคณะ[แก้]

เพลงของคณะโบราณคดีนั้นถูกแต่งไว้มากกว่า 20 เพลง เพื่อใช้ในกิจกรรมสันทนาการต่างๆ เช่น การชนช้างหรือการเข้าค่ายคณะ เป็นต้น แต่เพลงที่ใช้แสดงความเป็นคณะโบราณคดีและถือเป็นเพลงประจำคณะคือเพลง "แววมยุรา" ซึ่งดอกแววมยุรามีสีม่วงเฉกเช่นเดียวกับสีคณะโบราณคดี นอกจากนี้เพลง สวัสดีศิลปากร ยังเป็นหนึ่งในเพลงที่ถูกแต่งโดยคณะโบราณคดี ภายหลังก็ได้มีการใช้เพลงนี้ในทุกกิจกรรมและใช้ร้องกันในทุกคณะของมหาวิทยาลัยศิลปากรอีกด้วย

ภาควิชาและหมวดวิชา[แก้]

คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากรประกอบด้วยภาควิชาดังต่อไปนี้

  • ภาควิชาโบราณคดี (สาขาวิชาโบราณคดี, สาขาวิชาโทพิพิธภัณฑสถานศึกษา)
  • ภาควิชาประวัติศาสตร์ศิลปะ (สาขาวิชาประวัติศาสตร์ศิลปะ)
  • ภาควิชามานุษยวิทยา (สาขาวิชามานุษยวิทยา)
  • ภาควิชาภาษาตะวันออก (สาขาวิชาภาษาไทย, สาขาวิชาโทภาษาเขมร, สาขาวิชาโทภาษาฮินดี, สาขาวิชาโทภาษาบาลี, สาขาวิชาโทภาษาสันสกฤต)
  • ภาควิชาภาษาตะวันตก (สาขาวิชาภาษาอังกฤษ, สาขาวิชาภาษาฝรั่งเศส)
  • หมวดวิชาประวัติศาสตร์ (สาขาวิชาโทประวัติศาสตร์)

หลักสูตรการศึกษา[แก้]

ปัจจุบันคณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร เปิดทำการเรียนการสอนในหลักสูตร ดังต่อไปนี้

สาขาวิชาเอก (ปริญญาตรี)
สาขาวิชาโท (ปริญญาตรี)
ปริญญาโท
ปริญญาเอก

หลักสูตรศิลปศาสตรบัณฑิต (ศศ.บ.)

  • สาขาวิชาโบราณคดี
  • สาขาวิชาประวัติศาสตร์ศิลปะ
  • สาขาวิชามานุษยวิทยา
  • สาขาวิชาภาษาไทย
  • สาขาวิชาภาษาอังกฤษ
  • สาขาวิชาภาษาฝรั่งเศส

หลักสูตรสาขาวิชาโท โดยจะเริ่มศึกษาในชั้นปีที่ 2 ภาคต้น

  • สาขาวิชาโทโบราณคดี
  • สาขาวิชาโทประวัติศาสตร์ศิลปะ
  • สาขาวิชาโทมานุษยวิทยา
  • สาขาวิชาโทภาษาไทย
  • สาขาวิชาโทภาษาอังกฤษ
  • สาขาวิชาโทภาษาฝรั่งเศส
  • สาขาวิชาโทพิพิธภัณฑสถานศึกษา
  • สาขาวิชาโทมัคคุเทศก์ (ปัจจุบันปิดปรับปรุงหลักสูตร)
  • สาขาวิชาโทประวัติศาสตร์
  • สาขาวิชาโทภาษาฮินดี
  • สาขาวิชาโทภาษาบาลี
  • สาขาวิชาโทภาษาสันสกฤต
  • สาขาวิชาโทภาษาเขมร

นอกจากนี้ยังเปิดสอนวิชา "ภาษาอิตาเลียน" ให้เลือกเรียน

หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต (ศศ.ม.)

  • สาขาวิชาโบราณคดีสมัยประวัติศาสตร์
  • สาขาวิชาโบราณคดีสมัยก่อนประวัติศาสตร์
  • สาขาวิชาประวัติศาสตร์ศิลปะ
  • สาขาวิชามานุษยวิทยา
  • สาขาวิชาจารึกภาษาตะวันออก
  • สาขาวิชาจารึกภาษาไทย
  • สาขาวิชาภาษาสันสกฤต
  • สาขาวิชาเขมรศึกษา
  • สาขาวิชาการจัดการจดหมายเหตุและเอกสาร
  • สาขาวิชาภาษาฝรั่งเศสเพื่อการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม
  • สาขาวิชาภาษาเพื่อการสื่อสาร
  • สาขาวิชาการจัดการทรัพยากรวัฒนธรรม

หลักสูตรศิลปศาสตรดุษฎีบัณฑิต (ศศ.ด.)

  • สาขาวิชาโบราณคดีสมัยประวัติศาสตร์
  • สาขาวิชาประวัติศาสตร์ศิลปะไทย
  • สาขาวิชาภาษาสันสกฤต
  • สาขาวิชาเขมร

รายพระนามและรายนามผู้ดำรงตำแหน่งคณบดีคณะโบราณคดี[แก้]

    คณบดีคณะโบราณคดี   
(พ.ศ. 2498 - ปัจจุบัน)
ลำดับ รายพระนาม/รายนาม สถานะ ระยะเวลาการดำรงตำแหน่ง
ที่มา
1 ศาสตราจารย์หลวงบริบาลบุรีภัณฑ์ (ป่วน อินทุวงศ์)
คณบดี พ.ศ. 2498 - พ.ศ. 2504 คณบดีคณะโบราณคดีคนแรก
2 ศาสตราจารย์หม่อมเจ้าสุภัทรดิศ ดิศกุล
รักษาราชการแทนคณบดี 1 กันยายน พ.ศ. 2504 - 1 เมษายน พ.ศ. 2508 คำสั่ง มศก. ที่ 21/2501 ลงวันที่ 5 กันยายน 2501
คณบดี 2 เมษายน พ.ศ. 2508 - 18 มีนาคม พ.ศ. 2516 ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี ลงวันที่ 8 เมษายน 2508
คณบดี 19 มีนาคม พ.ศ. 2516 - 25 มิถุนายน พ.ศ. 2518 คำสั่ง มศก. ที่ 80/2516 ลงวันที่ 5 เมษายน 2516
3 ผู้ช่วยศาสตราจารย์ร้อยเอกเสนีย์ วิลาวรรณ
คณบดี 26 มิถุนายน พ.ศ. 2518 - 3 มีนาคม พ.ศ. 2521 คำสั่ง มศก. ที่ 207/2518 ลงวันที่ 30 มิถุนายน 2518
4 ศาสตราจารย์เกียรติคุณ คุณหญิงไขศรี ศรีอรุณ
คณบดี 4 มีนาคม พ.ศ. 2521 - 3 มีนาคม พ.ศ. 2525 คำสั่ง มศก.ที่ 126/2521 ลงวันที่ 30 มีนาคม 2521
5 อาจารย์พุฒ วีรประเสริฐ
คณบดี 4 มีนาคม พ.ศ. 2525 - 31 พฤษภาคม พ.ศ. 2527 คำสั่ง มศก. ที่ 141/2525 ลงวันที่ 4 มีนาคม 2525
คณบดี 17 ตุลาคม พ.ศ. 2529 - 30 กันยายน พ.ศ. 2533 คำสั่ง มศก. ที่ 766/2529 ลงวันที่ 21 ตุลาคม 2529
6 ศาสตราจารย์พิเศษ ดร.จำลอง สารพัดนึก
คณบดี 1 มิถุนายน พ.ศ. 2527 - 16 ตุลาคม พ.ศ. 2529 คำสั่ง มศก.ที่ 701/2527 ลงวันที่ 24 สิงหาคม 2527
7 อาจารย์วีรพันธุ์ มาไลยพันธุ์
คณบดี 1 ตุลาคม พ.ศ. 2533 - 30 กันยายน พ.ศ. 2535 คำสั่ง มศก.ที่ 767/2533 ลงวันที่ 5 กันยายน 2533
8 ผู้ช่วยศาสตราจารย์ชาติชาย ร่มสนธิ์
รักษาราชการแทนคณบดี 1 ตุลาคม พ.ศ. 2535 - 6 ตุลาคม พ.ศ. 2535 คำสั่ง มศก.ที่ 906/2535 ลงวันที่ 28 กันยายน 2535
9 ศาสตราจารย์ ดร.ผาสุข อินทราวุธ
คณบดี 7 ตุลาคม พ.ศ. 2535 - 6 ตุลาคม พ.ศ. 2539 คำสั่ง มศก.ที่ 941/2535 ลงวันที่ 8 ตุลาคม 2535
คณบดี 7 ตุลาคม พ.ศ. 2543 - 6 ตุลาคม พ.ศ. 2547 คำสั่ง มศก. ที่ 891/2543 ลงวันที่ 30 สิงหาคม 2543
10 ผู้ช่วยศาสตราจารย์พิบูล ศุภกิจวิเลขการ
คณบดี 7 ตุลาคม พ.ศ. 2539 - 6 ตุลาคม พ.ศ. 2543 คำสั่ง มศก.ที่ 949/2539 ลงวันที่ 6 กันยายน 2539
11 รองศาสตราจารย์สุรพล นาถะพินธุ
คณบดี 7 ตุลาคม พ.ศ. 2547 - 6 ตุลาคม พ.ศ. 2551 คำสั่ง มศก.ที่ 937/2547 ลงวันที่ 14 กรกฎาคม 2547
รักษาราชการแทนคณบดี 7 ตุลาคม พ.ศ. 2551 - 16 ธันวาคม พ.ศ. 2551 คำสั่ง มศก. ที่ 1635/2551 ลงวันที่ 7 ตุลาคม 2551
12 ศาสตราจารย์สายันต์ ไพรชาญจิตร์
คณบดี 17 ธันวาคม พ.ศ. 2551 - 30 กันยายน พ.ศ. 2553 คำสั่ง มศก.ที่ 2136/2551 ลงวันที 17 ธันวาคม 2551
รักษาราชการแทนคณบดี 1 ตุลาคม พ.ศ. 2553 - 28 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2554 คำสั่ง มศก. ที่ 1635/2551 ลงวันที่ 7 ตุลาคม 2551
13 ผู้ช่วยศาสตราจารย์เพ็ญพรรณ เจริญพร
คณบดี 1 มีนาคม พ.ศ. 2554 - 30 เมษายน พ.ศ. 2556
14 ผู้ช่วยศาสตราจารย์ชวลิต ขาวเขียว
คณบดี 1 พฤษภาคม พ.ศ. 2556 - ปัจจุบัน

เกร็ด[แก้]

  • สีประจำคณะ คือ สีม่วง หรือ สีม่วงเม็ดมะปราง ตามโครงการอนุรักษ์และส่งเสริมโทนสีของไทย เพื่อเป็นกิจกรรมหนึ่งเนื่องในโอกาสครบรอบ 70 ปี มหาวิทยาลัยศิลปากร ซึ่งไม่ได้อนุมัติประกาศใช้อย่างเป็นทางการ
  • การสอบเข้ามหาวิทยาลัยปีการศึกษา 2548 คณะโบราณคดี วิชาเอกภาษาไทย เป็นสาขาวิชาที่มีผู้เลือกสมัครมากเป็นอันดับ 1 ของประเทศไทย
  • สาขาวิชาภาษาฝรั่งเศส คณะโบราณคดี เป็นสาขาวิชาที่ได้รับการจัดอันดับให้เป็นคณะที่มีความเด่นทางและเข้มแข็งทางวิชาการด้านภาษาฝรั่งเศสเป็นอันดับ 2 ของประเทศไทยรองจากคณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โดยการจัดอันดับของสมาคมฝรั่งเศส
  • ปี 2549 ได้รับการจัดอันดับให้เป็นคณะที่มีศักยภาพการเรียนการสอนเป็นอันดับ 9 ของกลุ่มคณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ จากการจัดอันดับของ สกอ.
  • การสอบเข้ามหาวิทยาลัยปีการศึกษา 2552 คณะโบราณคดี วิชาเอกมานุษยวิทยา เป็นสาขาวิชาที่มีผู้เลือกสมัครมากเป็นอันดับ 8 ของประเทศไทย
  • สาขาภาษาอังกฤษและภาษาฝรั่งเศส ไม่ได้สอนภาษาโบราณหรือโบราณคดีภาคภาษาต่างประเทศแต่อย่างใด แต่เป็นการสอนให้ใช้ภาษาได้อย่างเชี่ยวชาญเพื่อการนำไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน เหมือนคณะมนุษย์ศาสตร์หรือศิลปศาสตร์ ของมหาวิทยาลัยอื่นทุกประการ

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]