อำเภอคุระบุรี

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
อำเภอคุระบุรี
การถอดเสียงอักษรโรมัน
 • อักษรโรมันAmphoe Khura Buri
แผนที่จังหวัดพังงา เน้นอำเภอคุระบุรี
คำขวัญ: 
ตาชัย สิมิลัน สวรรค์เกาะสุรินทร์ วิถีถิ่นมอแกน ดินแดนเกาะพระทอง ชื่อก้องพลับพลึงธาร แตงโมหวานคุระบุรี คนดีศรีพังงา
พิกัดภูมิศาสตร์: 9°11′38″N 98°24′54″E / 9.19389°N 98.41500°E / 9.19389; 98.41500
ประเทศ ไทย
จังหวัดพังงา
พื้นที่
 • ทั้งหมด797.1 ตร.กม. (307.8 ตร.ไมล์)
ประชากร
 (2563)
 • ทั้งหมด27,883 คน
 • ความหนาแน่น34.98 คน/ตร.กม. (90.6 คน/ตร.ไมล์)
รหัสไปรษณีย์ 82150
รหัสภูมิศาสตร์8206
ที่ตั้งที่ว่าการที่ว่าการอำเภอคุระบุรี เลขที่ 90
หมู่ที่ 1 ตำบลคุระ อำเภอคุระบุรี จังหวัดพังงา 82150
สารานุกรมประเทศไทย ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย

คุระบุรี ตั้งอยู่ในจังหวัดพังงา เดิมเป็นตัวเมืองเก่าของอำเภอตะกั่วป่า จัดตั้งจากการที่ย้ายตัวอำเภอตะกั่วป่าไปที่ตำบลตลาดใหญ่ และเปลี่ยนชื่ออำเภอเมืองเก่า ให้มีฐานะเป็น "อำเภอเกาะคอเขา"[1] และเปลี่ยนชื่อเป็น อำเภอปากน้ำ[2] และกลับมาใช้ชื่ออำเภอเกาะคอเขาดังเดิม ก่อนที่จะยุบลงเป็น กิ่งอำเภอเกาะคอเขา[3] และเปลี่ยนชื่อกิ่งอำเภอใหม่ในชื่อ "กิ่งอำเภอคุระบุรี"[4] และยกฐานะเป็นอำเภอคุระบุรี[5] ในเวลาต่อมา

ประวัติ[แก้]

ท้องที่อำเภอคุระบุรี มีหลักฐานทางโบราณคดีหลายอย่างที่พบในบริเวณอําเภอคุระบุรี จังหวัดพังงา เช่น ลูกปัด เครื่องปั้นดินเผากังไสจากจีน และโบราณสถานที่ชาวบ้านขุดพบ พอจะบ่งบอกได้ว่าบริเวณนี้เป็นชุมชนโบราณที่มีความเจริญรุ่งเรืองมาพร้อม ๆ กับเมืองตะโกลา ที่บ้านทุ่งตึก ตําบลเกาะคอเขา อําเภอตะกั่วป่า จังหวัดพังงา และคงจะร้างไปพร้อม ๆ กัน และจากหลักฐานทางประวัติศาสตร์ได้ระบุอย่างชัดเจนว่าในสมัยธนบุรี พระเจ้าตาก สินได้โปรดเกล้า ฯ ให้เจ้าพระยาอินทวงษา เป็นผู้สําเร็จราชการหัวเมืองชายฝั่งทะเล ตะวันตกทั้ง 8 หัวเมือง ซึ่งประกอบด้วย เมืองถลาง เมืองตะกั่วป่า เมืองตะกั่วทุ่ง เมืองภูเก็จ เมืองพังงา เมืองเกาะระ เมืองคุระ และเมืองคุรอด ปัจจุบันอยู่ในอําเภอคุระบุรีทั้งสิ้น ถึงแม้ว่าเมืองเหล่านี้จะเป็นเมืองเล็ก ๆ ในสมัยก่อนนั้น แต่ก็ถือว่าเป็นชุมชนที่มีความเจริญรุ่งเรืองมาก่อนแล้ว และเมืองเหล่านี้ก็มีมาจนกระทั่งถึงสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น

ทางด้านการเมืองการปกครองนั้น คุระบุรีเป็นดินแดนที่อยู่ในความปกครองของตะกั่วป่าตลอดมา สําหรับอําเภอคุระบุรีเกิดขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 5 กล่าวคือ ในปี พ.ศ. 2441 ได้ทรงประกาศพระราชบัญญัติลักษณะการปกครองท้องที่ โดยจัดระเบียบการปกครองท้องที่ออกเป็นจังหวัด อําเภอ และตําบล ฯลฯ จึงได้มีการจัดตั้งที่ว่าการอําเภอขึ้นที่บ้านโคกยาง (ปัจจุบันอยู่ในหมู่ที่ 4 ตําบลบางวัน อําเภอคุระบุรี จังหวัดพังงา) เรียกชื่อว่า อําเภอโคกยาง ขึ้นกับเมืองตะกั่วป่า จังหวัดตะกั่วป่า ในปี พ.ศ. 2444 เมืองตะกั่วป่าทรุดโทรมลงอย่างมาก จึงได้ย้ายที่ตั้งเมืองตะกั่วป่าจากตําบลตลาดเหนือ (ปัจจุบันคือตลาดเก่า ถนนอุดมธารา เขตเทศบาลเมืองตะกั่วป่า จังหวัดพังงา) ไปตั้งใหม่ที่เกาะคอเขา (ปัจจุบันคือบ้านเมืองใหม่ หมู่ที่ 1 ตําบลเกาะคอเขา อําเภอตะกั่วป่า จังหวัดพังงา) เรียกว่า เมืองใหม่ ได้ก่อสร้างที่ทําการและบ้านพักข้าราชการขึ้น พร้อมทั้งให้ย้ายที่ว่าการอําเภอโคกยางที่บ้านโคกยางมารวมกับเมืองใหม่ที่เกาะคอเขา (ลักษณะเป็นอําเภอเมืองในปัจจุบัน) แต่เมืองตะกั่วป่าที่เกาะคอเขาไม่ได้เจริญรุ่งเรืองขึ้นตามที่คาดคิด ดังนั้นในปี 2456 จึงต้องย้ายเมืองตะกั่วป่า เมืองใหม่ที่เกาะคอเขา ไปตั้งใหม่ที่บ้านย่านยาว (ที่ว่าการอําเภอตะกั่วป่าในปัจจุบัน) ส่วนเมืองตะกั่วป่า หรือเมืองใหม่ที่เกาะคอเขานั้นให้ลดฐานะลงเป็นอําเภอเกาะคอเขา ขึ้นกับจังหวัดตะกั่วป่าที่ย่านยาว จนกระทั่ง พ.ศ. 2481 อําเภอเกาะคอเขาที่เมืองใหม่ ถูกลดฐานะลงอีกเป็น กิ่งอําเภอเกาะคอเขา ให้ขึ้นอยู่ในความปกครองของอําเภอตะกั่วป่า

ต่อมาได้มีการตัดถนนทางหลวงหมายเลข 4 ถนนเพชรเกษม ทําให้การคมนาคมทางบกสะดวกมากยิ่งขึ้น จึงให้ย้ายที่ทําการกิ่งอําเภอเกาะคอเขาขึ้นมาตั้งที่ริมถนนเพชรเกษม ตรงบริเวณบ้านนางย่อน หมู่ที่ 2 ตําบลคุระ (ปัจจุบันเป็นหมู่ที่ 1 ตําบลคุระ อําเภอคุระบุรี จังหวัดพังงา) ตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เมื่อวันที่ 1 มกราคม 2508 ยังคงเรียกกิ่งอําเภอเกาะคอเขา จนกระทั่งวันที่ 29 ตุลาคม 2511 ได้ออกพระราชกฤษฎีกาเปลี่ยนชื่อกิ่งอําเภอเกาะคอเขา เป็นกิ่งอําเภอคุระบุรี ยังคงขึ้นอยู่กับอําเภอตะกั่วป่า ต่อมาในวันที่ 21 สิงหาคม 2518 ออกพระราชกฤษฎีกา ยกฐานะกิ่งอําเภอคุระบุรี เป็นอําเภอคุระบุรี จนกระทั่งทุกวันนี้[6]

  • วันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2456 เปลี่ยนแปลงชื่ออำเภอเกาะคอเขา เป็น อำเภอปากน้ำ[2]
  • วันที่ 28 กันยายน 2456 ย้ายศาลากลางเมืองตะกั่วป่า จากตำบลเกาะคอเขา อำเภอเมืองเก่า ไปตั้งที่ตำบลย่านยาว อำเภอตลาดใหญ่ ยกอำเภอตลาดใหญ่ ขึ้นเป็น อำเภอเมือง และเปลี่ยนนามอำเภอเมืองเก่า เป็น อำเภอเกาะคอเขา[1] จังหวัดตะกั่วป่า
  • วันที่ 29 เมษายน 2460 เปลี่ยนแปลงชื่ออำเภอปากน้ำ เป็น อำเภอเกาะคอเขา[7]
  • วันที่ 25 ธันวาคม 2464 มีฐานะเป็น "อำเภอเกาะคอเขา" จังหวัดพังงา มีเขตการปกครองรวม 5 ตำบล ได้แก่ ตำบลเกาะคอเขา ตำบลบางครั่ง ตำบลคุระ ตำบลไร่ช่อง และตำบลบางวัน[8]
  • วันที่ 3 ธันวาคม 2465 ตั้งตำบลเกาะพระทอง และตั้งตำบลคุรอด[9]
  • วันที่ 21 กุมภาพันธ์ 2474 ยุบจังหวัดตะกั่วป่า รวมเข้ากับจังหวัดพังงา[10] ทำให้ท้องที่อำเภอเกาะคอเขา โอนมาขึ้นกับจังหวัดพังงา
  • วันที่ 29 สิงหาคม 2481 ยุบอำเภอเกาะคอเขา ลงเป็น กิ่งอำเภอเกาะคอเขา[3] ให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอตะกั่วป่า และโอนพื้นที่หมู่ 1,2 (ในขณะนั้น) ของตำบลบางวัน อำเภอเกาะคอเขา ไปขึ้นกับตำบลโคกเคียน อำเภอตะกั่วป่า กับโอนพื้นที่หมู่ 1,2 (ในขณะนั้น) ของตำบลบางครั่ง อำเภอเกาะคอเขา ไปขึ้นกับตำบลบางวัน และยุบตำบลบางครั่ง[11]
  • วันที่ 26 ธันวาคม 2481 ยุบตำบลไร่ช่อง เข้ากับตำบลคุระ และขนานนามว่า ตำบลคุระ[12]
  • วันที่ 8 ธันวาคม 2507 ย้ายที่ว่าการกิ่งอำเภอเกาะคอเขา จากตำบลเกาะคอเขา มาตั้งที่บ้านนางย่อน ตำบลคุระ[13]
  • วันที่ 29 ตุลาคม 2511 เปลี่ยนแปลงชื่อกิ่งอำเภอเกาะคอเขา อำเภอตะกั่วป่า เป็น กิ่งอำเภอคุระบุรี[4] อำเภอตะกั่วป่า
  • วันที่ 29 พฤษภาคม 2516 จัดตั้งสุขาภิบาลคุระบุรี ในท้องที่บางส่วนของตำบลคุระ[14]
  • วันที่ 21 สิงหาคม 2518 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอคุระบุรี อำเภอตะกั่วป่า เป็น อำเภอคุระบุรี[5]
  • วันที่ 11 ธันวาคม 2529 ตั้งตำบลแม่นางขาว แยกออกจากตำบลคุระ[15]
  • วันที่ 30 ธันวาคม 2531 โอนพื้นที่ตำบลเกาะคอเขา อำเภอคุระบุรี ไปขึ้นกับอำเภอตะกั่วป่า[16]
  • วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลคุระบุรี เป็นเทศบาลตำบลคุระบุรี[17] ด้วยผลของกฎหมาย
  • วันที่ 24 มกราคม 2545 กำหนดเขตตำบลคุระ ให้มีการปกครองทั้งหมด 10 หมู่บ้าน และกำหนดให้มีอาณาเขตที่ถูกต้องแม่นยำ[18]

ที่ตั้งและอาณาเขต[แก้]

อำเภอคุระบุรีตั้งอยู่ทางทิศเหนือสุดของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้

การแบ่งเขตการปกครอง[แก้]

การปกครองส่วนภูมิภาค[แก้]

อำเภอคุระบุรีแบ่งเขตการปกครองออกเป็น 4 ตำบล 33 หมู่บ้าน ได้แก่

1. คุระ (Khura) 12 หมู่บ้าน
2. บางวัน (Bang Wan) 9 หมู่บ้าน
3. เกาะพระทอง (Ko Phra Thong) 4 หมู่บ้าน
4. แม่นางขาว (Mae Nang Khao) 8 หมู่บ้าน

การปกครองส่วนท้องถิ่น[แก้]

ท้องที่อำเภอคุระบุรีประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 5 แห่ง ได้แก่

  • เทศบาลตำบลคุระบุรี ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลคุระและตำบลแม่นางขาว
  • องค์การบริหารส่วนตำบลคุระ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคุระ (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลคุระบุรี)
  • องค์การบริหารส่วนตำบลบางวัน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางวันทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลเกาะพระทอง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเกาะพระทองทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลแม่นางขาว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแม่นางขาว (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลคุระบุรี)

สถานที่สำคัญ[แก้]

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]


อ้างอิง[แก้]

  1. 1.0 1.1 "แจ้งความกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนนามอำเภอเมือง ๆ เก่า เมืองตะกั่วป่า เป็น อำเภอเกาะคอเฃา" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 30 (0 ง): 1380–1381. September 28, 1913.
  2. 2.0 2.1 "แจ้งความกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนชื่ออำเภอเกาะคอเขาเป็นอำเภอปากน้ำ" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 30 (0 ง): 2574. February 1, 1913.
  3. 3.0 3.1 "ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง ยุบรวมอำเภอ และยุบอำเภอลงเป็นกิ่งอำเภอ" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 55 (0 ง): 1840–1842. August 29, 1938.
  4. 4.0 4.1 "พระราชกฤษฎีกาเปลี่ยนชื่อกิ่งอำเภอและตำบลบางแห่ง พ.ศ. ๒๕๑๑" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 85 (98 ก): 774–777. October 29, 1968.
  5. 5.0 5.1 "พระราชกฤษฎีกาตั้งอำเภอแวงน้อย อำเภอป่าแดด อำเภอเรณูนคร อำเภอคูเมือง อำเภอคุระบุรี อำเภอแม่ลาน้อย อำเภอเสริมงาม อำเภอไพรบึง และอำเภหนองโดน พ.ศ. ๒๕๑๘" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 92 (166 ก): (ฉบับพิเศษ) 1-4. August 21, 1975.
  6. "ประวัติความเป็นมาของอำเภอคุระบุรี - อ.วิมล โสภารัตน์" (PDF). คลังข้อมูลเก่า เก็บจาก แหล่งเดิม (PDF) เมื่อ 2016-04-23. สืบค้นเมื่อ November 15, 2020.
  7. ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนชื่ออำเภอ เล่ม 34 หน้า 65 วันที่ 29 เมษายน 2460
  8. "ประกาศกระทรวงศึกษาธิการ เรื่อง ใช้พระราชบัญญัติประถมศึกษา พ.ศ. ๒๔๖๔ [ในท้องที่มณฑลภูเก็ต]" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 38 (0 ก): 519–530. December 25, 1921.
  9. "ประกาศกระทรวงศึกษาธิการ เรื่อง การใช้พระราชบัญญัติประถมศึกษา พุทธศักราช ๒๔๖๔ ในท้องที่มณฑลภูเก็ต" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 39 (0 ก): 521. December 3, 1922.
  10. "พระบรมราชโองการ ประกาศ ยุบรวมท้องที่บางมณฑลและบางจังหวัด" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 48 (0 ก): 576–578. February 21, 1931.
  11. "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนแปลงเขตตำบลและอำเภอในจังหวัดพังงา" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 55 (0 ง): 1870–1871. August 29, 1938.
  12. "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนแปลงเขตตำบลในจังหวัดพังงา" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 55 (0 ง): 3242–3243. December 26, 1938.
  13. "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การย้ายที่ว่าการกิ่งอำเภอเกาะคอเขา" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 81 (116 ง): 2935. December 8, 1964.
  14. "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง จัดตั้งสุขาภิบาลคุระบุรี กิ่งอำเภอคุระบุรี อำเภอตะกั่วป่า จังหวัดพังงา" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 90 (59 ง): 1635–1637. May 29, 1973.
  15. "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอคุระบุรี จังหวัดพังงา" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 103 (218 ง): 6075–6078. December 11, 1986.
  16. "พระราชกฤษฎีกาเปลี่ยนแปลงเขตอำเภอคุระบุรีกับอำเภอตะกั่วป่า จังหวัดพังงา พ.ศ. ๒๕๓๑" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 105 (239 ก): (ฉบับพิเศษ) 13-15. December 30, 1988.
  17. "พระราชบัญญัติเปลี่ยนแปลงฐานะของสุขาภิบาลเป็นเทศบาล พ.ศ. ๒๕๔๒" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 116 (9 ก): 1–4. February 24, 1999.
  18. "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การกำหนดเขตตำบลในท้องที่อำเภอคุระบุรี จังหวัดพังงา" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 119 (8 ง): 5–8. January 24, 2002.