ข้ามไปเนื้อหา

อักษรอะญะมี

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
อักษรอะญะมี
عجمي
ช่วงยุค
ป. คริสต์ศตวรรษที่ 10 จนถึง ปัจจุบัน
ทิศทางขวาไปซ้าย
ภาษาพูดฟูลา, เฮาซา, โวลอฟ, มันดินกา, โซนินเก, ซองไฮ, กานูรี, ซูซู, บัมบารา. ดยูลา, ตามาเชก, สวาฮีลี, ชิโกโมรี, โซมาลี, ฮารารี
อักษรที่เกี่ยวข้อง
ระบบแม่
 บทความนี้ประกอบด้วยสัญกรณ์การออกเสียงในสัทอักษรสากล (IPA) สำหรับคำแนะนำเบื้องต้นเกี่ยวกับสัญลักษณ์ IPA โปรดดู วิธีใช้:สัทอักษรสากล สำหรับความแตกต่างระหว่าง [ ], / / และ ⟨ ⟩ ดูที่ สัทอักษรสากล § วงเล็บเหลี่ยมและทับ

อะญะมี (อาหรับ: عجمي, ʿajamī) หรือ อะญะมียะฮ์ (عجمية, ʿajamiyyah) เป็นรูปแบบอักษรจากอาหรับที่ใช้เขียนภาษาในแอฟริกา เช่น ซองไฮ, มันเด, ฟูลา, เฮาซา และสวาฮีลี แม้ว่าภาษาอื่น ๆ ก็เขียนด้วยอักษรนี้เช่นกัน ได้แก่ Mooré, โวลอฟ, กานูรี และโยรูบา อักษรอะญะมีเป็นการเอาอักษรอาหรับมาดัดแปลงไว้เขียนเสียงที่ไม่พบในภาษาอาหรับมาตรฐาน ด้วยการเพิ่มจุดหรือเส้นเพิ่มเติมลงในตัวอักษรที่มีอยู่แล้ว แทนที่จะเพิ่มตัวอักษรใหม่[1]

รากศัพท์

[แก้]

คำว่า อะญะมี มาจากศัพท์ภาษาอาหรับที่เแปลว่า เป็นใบ้ ซึ่งอ้างถึงประชากรที่ไม่ได้พูดภาษาอาหรับ ทำให้คำว่า อักษรอะญะมีใช้เรียกอักษรต่างชาติที่ไม่ใช่อาหรับ โดยทั่วไปเรียกการใช้งานอักษรอาหรับสำหรับภาษาที่ไม่ใช่อาหรับ

ในขนบธรรมเนียมอาหรับและการวิจัยเชิงวิชาการโดยทั่วไป คำว่า อะญามี หมายถึงขนบธรรมเนียมทางวรรณกรรมในแอฟริกาใต้สะฮารา ซึ่งอยู่ห่างไกลจากเครือข่ายการค้าของทะเลเมดิเตอร์เรเนียน ดังนั้น อักษรเปอรเซีย-อาหรับ, อัลฆามิอา, ยาวี และเปโกน เป็นต้น ไม่ได้อยู่ในกลุ่มอักษรอะญะมี

ประวัติ

[แก้]

อักขรวิธี

[แก้]
ส่วนที่สองนำเสนอการเขียนอักขรวิธีเซเนกัลสำหรับ "เครื่องหมายกำกับเสียงแบบอะญะมี" โดยแสดงให้เห็นว่าตัวอักษรใดควรอ่านออกเสียงตามภาษาโวลอฟ/ปูลาร์

แม้ว่าอะญะมีหมายถึงแนวปฏิบัติที่แพร่หลายและหลากหลาย แต่ก็มีความคล้ายคลึงกันในแอฟริกาตะวันตกหลายประการ ซึ่งแตกต่างจากอะญะมีที่เขียนด้วยอักษรคอโมโรสและสวาฮิลี สาเหตุหลักมาจากศาสนาอิสลามในแอฟริกาตะวันตกมาจากสำนักมาลิกีในแอฟริกาเหนือ ซึ่งเป็นผู้ประพันธ์ตำราด้วยอักษรมัฆริบี ลักษณะสากลบางประการของอะญะมี ได้แก่:[2]

  • Qāf ق เขียนด้วยจุดอันเดียว แทนที่จะเป็นสองจด (ڧ)
  • Fā' ف เขียนแบบมีจุดอยู่ข้างล่าง (ڢ)
  • Nūn ن ในตำแหน่งท้าย มักเขียนโดยไม่มีจุด (ں)
  • Shaddah ـّ (สัญลักษณ์ระบุการสะกดซ้ำ) เขียนด้วยสัญลักษณ์ v แทน w (ᵛ)
  • ตัชกีล การเขียนพร้อมเครื่องหมายสระ ทำในทุกกรณี

สำหรับความคล้ายคลึงกันทั่วไปแต่ไม่เป็นสากลบางประการ รูปเขียนอะญะมีบางประการ ดังที่เขียนขึ้นสำหรับกานูรี[3] โซนินเก[4] และซูซู[5]ได้นำเอาการสะกดคำแบบวัรช์สำหรับอิมาละฮ์มาใช้ อิมาละฮ์คือการเลื่อนเสียง /aː/ ไปข้างหน้าเป็น /iː/ ซึ่งในการรูปอ่านแบบอัลกุรอานหลาย ๆ ครั้งมักจะใกล้เคียงกับเสียง [e][3]

ตาราง

[แก้]

ด้านล่างนี้คือสรุปอักษรอะญะมีแบบต่าง ๆ ในบางภาษา แต่ละเว้นรายละเอียดที่ซับซ้อนบางส่วนไว้ เช่น ในอักษรอะญามีบางตัว มีอักษรหลายตัวใช้เฉพาะสำหรับคำยืม ซึ่งถูกลบออกจากตารางแล้ว

อักษร ฟูลา เฮาซา กานูรี[3] มันดินกา[5] โซนินเก[4] ซองไฮ ซูซู[5] โวลอฟ[6]
สัทอักษรสากล ยูนิโคด อาหรับ
[a] أ أ أ أ أ أ أ أ أ
[b] ب ب ب ب ب ب ب ب ب ب
[ɓ] ݒ ٻ ݑ، ٻ
[p] پ پ ڤ‎ پ ٻ پ پ پ پ
[t] ت ت ت ت ت ت ت ت‎ ت ت
[c] ݖ ش‎ ٽ ذ ش ݖ
[s] ٽ ٽ ٽ ٽ ٽ
[θ] ث ث ج
[ɟ] ج ج ج ج ج ج ج
[d͡ʒ] ج
[ɟ] ڃ ۑ‎ ڃ ڃ ڃ
[h] ح ح ح ح
[x] خ خ خ خ خ خ
[d] د د ط‎ د د د د د د د
[ḏ] ذ ذ
[r] ر ر ر ر ر ر ر ر ر ر
[z] ز ز ز ز ز
[s] س س س س س س س س س س
[ʃ] ش ش ش ش ش
[s] ص ص
[d] ض ض
[t] ط ط ط
[ɗ] ط‎ ط‎
[z] ظ ظ
[tʃ] ڟ ش‎ ڟ ت ݘ‎
[ʕ] ع ع ع‎ ع
[ɡ] غ غ غ غ غ ف
[ŋ] ݝ ݝ ٌ ، ً ݝ ݝ ݝ ݝ
[ᵑɡ] ن غ‎ نغ‎
[ɡʷ] ڠ ڠ
[ɸ] ف ف ف ف ف ف ف ف ف ف
[β] ݡ
[v] ڤ
[q] ق ق ق ق
[ƙʷ] ڨ ڨ
[k] ک ک ک ک ک ک ک ک ک
[ɡ] گ گ گ ڭ‎ گ
[ƙ] ݤ ق
[kʷ] ݣ ݣ
[l] ل ل ل ل ل ل ل ل ل ل
[m] م م م م م م م م م م
[n] ن ن ن ن ن ن ن ن عُا‎ ن
[ɲ] ݧ ݧ ۑ ݧ ي ݧ
[h] ه ه ه ه ه ه ه ه ه
[w] و و و و و و و و و و
[j] ي ي ي ي ي ذ ج ي ي
สระ
[a] َ َ َ َ َ َ َ َ َ
[à] ◌ࣵ ◌ࣵ
[ə] ◌ࣴ ْ ◌ࣴ
[ɛ] ◌ࣹ ◌̣ ◌ࣹ
[e] ◌ࣺ ،ىٰ‎ ◌ٜ ،ىٰ‎ ی ا̩‎ ِ ◌̣ ◌̣ ◌ࣺ
[u] ُ ُ ُ ُ ُ ُ ُ َ ُ
[i] ِ ِ ِ ِ ِ ِ ِ ،ي ِ ِ
[o] ٝ ٝ ُ واْ ُ ُ ◌ࣷ ُ ◌ࣸ
[ɔ] ُ
อักษร สวาฮีลี[7] คอโมโรส[8]
สัทอักษรสากล ยูนิโคด อาหรับ
[a] أ أ أ ا‎
[b] ب ب ب ب
[ɓ] ب ب
/ᵐb/ نْ ب نْب
[p] پ‎ پ پ‎ پ‎
/pʰ/ پْ ھ پْھ
[t] ت ت ٹ ت
/t̪/ ت ت تّ‎
/tʰ/ ٹ ھ‎ ٹھ‎
[θ] ث ث ث ث
[ɟ] ج ج ج
[d͡ʒ] ج ج
/ⁿd̥ʒ̊/ نْ ج نْج
/tʃ/ چ چ شّ‎
/tʃʰ/ چ ھ چھ
[h] ح ح ح ح
[x] خ خ خ
[d] د د نْڈ، ڈ، د‎
/ⁿd̪/ نْ د نْد
[ḏ] ذ ذ ذ
/ð/ ذ‎ ذ، ض ذ
[r] ر ر ر ر
[z] ز ز ز ز
[d͡z] زّ‎ زّ‎
/ʒ/ ژ ژ
[s] س س س س
[t͡s] سّ‎ سّ‎
[ʃ] ش ش ش ش
[s] ص ص
[d] ض ض
[t] ط ط
[z] ظ ظ
[ʕ] ع ع ع ئ‎
[ɡ] غ غ غ
/ɣ/ غ غ غ
[ɡ] ڠ ڠ
/ŋ/ ن ݝ نݝ
/ᵑɡ/ نْ ڠ نْڠ
[ɸ] ف ف
/f/ ف ف ف‎
[β] ڢ‎ ڢ‎
[v] ڤ ڤ ڤ
[q] ق ق ق
[k] ک ک ک ک
/kʰ/ ك ھ كھ
[l] ل ل ل ل
[m] م م م م
[n] ن ن ن ن
[ɲ] نّ‎ نّ‎
[h] ه ه ه
[w] و و و و
[j] ي ي ي ی‎
/ɲ/ نْ ي نْي
สระ
[a] َ َ ا‎
[e] ◌ٖ ‍ ‍ہ‍‎
[u] ُ ُ ُ و
[i] ِ ِ ِ ی
[o] ◌ٗ‎ ه

ดูเพิ่ม

[แก้]

อ้างอิง

[แก้]
  1. ↑ Ngom, Fallou (2016-08-01). Muslims beyond the Arab World. Oxford University Press. pp. 8–9. doi:10.1093/acprof:oso/9780190279868.001.0001. ISBN 978-0-19-027986-8.
  2. ↑ Souag, Lameen. "Ajami in West Africa" (PDF). scispace.com. สืบค้นเมื่อ 2025-09-06.
  3. 1 2 3 Creating Standards: Interactions with Arabic script in 12 manuscript cultures (ภาษาอังกฤษ). De Gruyter. 2019-04-15. doi:10.1515/9783110639063. ISBN 978-3-11-063906-3.
  4. 1 2 "Sooninkanxannen sigiru".
  5. 1 2 3 Vydrin, Valentin. "Ajami scripts for Mande languages".
  6. ↑ A. Priest, Loran; Hosken, Martin (12 August 2010). "Proposal to add Arabic script characters for African and Asian languages" (PDF).
  7. ↑ Omar, Yahya Ali; Frankl, P. J. L. (April 1997). "An Historical Review of the Arabic Rendering of Swahili Together with Proposals for the Development of a Swahili Writing System in Arabic Script (Based on the Swahili of Mombasa)". Journal of the Royal Asiatic Society (ภาษาอังกฤษ). 7 (1): 55–71. doi:10.1017/S1356186300008312. ISSN 1356-1863.
  8. ↑ Fanon, Michel (2007). "Le système Kamar-Eddine : une tentative originale d'écriture du comorien en graphie arabe".

อ่านเพิ่ม

[แก้]
  • Bonate, Liazzat JK. "The use of the Arabic script in northern Mozambique." Tydskrif vir letterkunde 45, no. 1 (2008): 133–142.
  • Dobronravine, Nikolai, and John E. Philips. "Hausa ajami literature and script: Colonial innovations and post-colonial myths in northern Nigeria." Sudanic Africa 15 (2004): 85–110.
  • Hegyi, O. (1979). "Minority and restricted uses of the Arabic alphabet: the aljamiado phenomenon". Journal of the American Oriental Society. 99 (2): 262–269. doi:10.2307/602662. ISSN 0003-0279. JSTOR 602662. S2CID 163610376.
  • Lüpke, Friederike. "Language planning in West Africa-who writes the script?." Language documentation and description 2 (2004): 90–107.
  • Mumin, Meikal. "The Arabic Script in Africa: Understudied Literacy." In The Arabic Script in Africa, pp. 41–76. Brill, 2014.
  • Naim, Mohammed C. "Arabic Orthography and Some Non-Semitic Languages." Islam and its Cultural Divergence. Ed. Girdhari L. Tikku. University of Illinois Press: Chicago (1971).
  • Ngom, Fallou. "Ajami scripts in the Senegalese speech community." Journal of Arabic and Islamic Studies 10 (2010): 1–23.
  • Robinson, David. "Fulfulde literature in Arabic script." History in Africa 9 (1982): 251–261.

แหล่งข้อมูลอื่น

[แก้]
เข้าถึงจาก "https://th.wikipedia.org/w/index.php?title=อักษรอะญะมี&oldid=12783595"