นางจันทะมังคะละ

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
นางจันทะมังคะละ
စန္ဒာမင်းလှ
พระอัครมเหสีแห่งเมาะตะมะ
ระหว่างป. เมษายน ค.ศ. 1330 – 1348/49
ก่อนหน้าไม่ทราบ
ถัดไปนางจันทะมังคะละที่ 2
พระอัครมเหสีแห่งเมาะตะมะ
ระหว่างในวันที่ 28 กันยายน ค.ศ. 1323 – ป. เมษายน ค.ศ. 1330
ก่อนหน้าแม่นางตะปี
ถัดไปไม่ทราบ
คู่อภิเษกพระเจ้ารามมะไตย (1323–1330)
พระยาอายกำกอง (1330)
พระยาอายลาว (1330–1348/49)
พระราชบุตรเม้ยเน (Mwei Ne)
พระมหาเทวี
พระยาอู่
ราชวงศ์ฟ้ารั่ว
พระราชบิดาพระเจ้ารามประเดิด
ประสูติป. คริสต์ทศวรรษ 1300
เมาะตะมะ
สวรรคตค.ศ. 1363/64
725 ME
เมาะตะมะ
ศาสนาพุทธเถรวาท

นางจันทะมังคะละ[1] (พม่า: စန္ဒာမင်းလှ, ออกเสียง: [sàɴdà mɪ́ɴ l̥a̰] สั่นด่ามิงละ; ? – 1363/64) (พงศาวดารมอญพม่าสะกดว่านางจันทรมังคละ[2]) เป็นพระอัครมเหสีของพระเจ้าเมาะตะมะ 3 พระองค์ พระเจ้ารามมะไตยพระสวามีพระองค์แรกถูกชีปอนลอบปลงพระชนม์ พระนางจึงยกราชสมบัติให้พระยาอายกำกอง (စောအဲကံကောင်း ซอเอกั่นเกาง์) ซึ่งเป็นพระราชนัดดาของกษัตริย์แห่งอาณาจักรสุโขทัย ให้เป็นพระเจ้าแผ่นดินรัชกาลที่ 6 แห่งเมาะตะมะ แต่ภายหลังพระนางวางยาพิษปลงพระชนม์พระยาอายกำกอง แล้วเชิญพระยาอายลาว (ဗညားအဲလော บะญาเอลอ) พระเชษฐาต่างพระมารดาจากเมืองสะโตงมาเสวยราชสมบัติเป็นรัชกาลที่ 7[2] นับเป็นพระสวามีพระองค์ที่ 3 ของพระนาง ทำให้สุโขทัยยกทัพมารุกราน พระยาอายลาวทรงพ่ายแพ้ในสงครามครั้งนี้

พระประวัติ[แก้]

พระนางจันทะมังคะละประสูติในคริสต์ศตวรรษที่ 14 เป็นพระราชธิดาของพระเจ้ารามประเดิด (ခွန်လော ขุ่นลอ) รัชกาลที่ 2 และเป็นพระราชนัดดาของพระเจ้าฟ้ารั่ว (มะกะโท) องค์ปฐมกษัตริย์แห่งเมาะตะมะ พระนางมีพระนามเดิมว่านางอำปะ[3] '(နှင်းအံပို; เสียงอ่านภาษาพม่า: [n̥ɪ́ɴ ʔàɴ pò] นินอั่นโป่) มีพระขนิษฐาร่วมพระมารดาเดียวกัน 1 พระองค์คือพระนางตะละชินซอบุต (တလရှင်စောဗုတ်) พระมเหสีในพระยาอายลาวเช่นเดียวกับพระนางจันทะมังคะละและมีพระเชษฐาต่างพระมารดา 1 พระองค์คือพระยาอายลาว

ใน ค.ศ. 1311 พระนางสูญเสียพระราชบิดาเนื่องจากถูกปลงพระชนม์ระหว่างการยึดอำนาจโดยสมิงมังละ (မင်းဗလ มิงบะละ) พระสวามีของนางอุ่นเรือน (နှင်းဥရိုင် นินอุ๊ไหย่ง์) ผู้เป็นพระปิตุจฉา (อา) พระขนิษฐาของพระเจ้าฟ้ารั่วและพระเจ้ารามประเดิด ต่อมาสมิงมังละและนางอุ่นเรือนได้จัดการให้พระนางอภิเษกกับเจ้าชายสอเซนพระโอรสองค์ใหญ่ของสมิงมังละและนางอุ่นเรือนโดยมีพระโอรส–ธิดาทั้งสิ้น 3 พระองค์คือ[4] เม้ยเน (Mwei Ne), พระมหาเทวี (မဟာဒေဝီ) และพระยาอู่ (ဗညားဦး บะญาอู) กษัตริย์องค์ที่ 8 พระราชบิดาของพระเจ้าราชาธิราช (ရာဇာဓိရာဇ်) หรือ พญาน้อย กษัตริย์องค์ที่ 9

อ้างอิง[แก้]

เชิงอรรถ
  1. ราชาธิราช, หน้า 51
  2. 2.0 2.1 ประชุมพงศาวดารเล่ม 2, หน้า 25
  3. ราชาธิราช, หน้า 49
  4. ราชาธิราช, หน้า 50
บรรณานุกรม