ราชวงศ์อู่ทอง

ราชวงศ์อู่ทอง

พระราชอิสริยยศ	พระมหากษัตริย์แห่ง กรุงศรีอยุธยา
ปกครอง	กรุงศรีอยุธยา
เชื้อชาติ	ไทย
จำนวนพระมหากษัตริย์	3 พระองค์
ประมุขพระองค์แรก	สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1ครั้งที่ 1สมเด็จพระเจ้าอู่ทอง) (ครั้งที่ 2 สมเด็จพระราเมศวร
ประมุขพระองค์สุดท้าย	สมเด็จพระรามราชาธิราช
ช่วงระยะเวลา	1893 - 1952
สถาปนา	ครั้งที่ 1 พ.ศ. 1893 ครั้งที่ 2 พ.ศ. 1931
สิ้นสุด	ครั้งที่ 1 พ.ศ. 1913 ครั้งที่ 2 พ.ศ. 1952
ราชวงศ์ก่อนหน้า	ราชวงศ์พระร่วง (กรุงสุโขทัย)
ราชวงศ์ถัดไป	ราชวงศ์สุพรรณภูมิ

สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1

สมเด็จพระราเมศวร

ราชวงศ์อู่ทอง หรือ ราชวงศ์เชียงราย เป็นชื่อสมมุติที่นักประวัติศาสตร์ใช้เรียกราชวงศ์แรกที่ปกครองกรุงศรีอยุธยา เพื่อความสะดวกในการศึกษาประวัติศาสตร์กรุงศรีอยุธยา โดยกำหนดเอาพระนามตามตำนานของสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 ที่มีพระนามเดิมว่า "พระยาอู่ทอง" มาเป็นชื่อราชวงศ์

จากหลักฐานทางประวัติศาสตร์ประเภทตำนานและพงศาวดาร ทำให้เชื่อได้ว่า "ราชวงศ์อู่ทอง" เป็นความสัมพันธ์กันทางเครือญาติระหว่างเมืองลพบุรีกับเมืองสุพรรณบุรี แต่อย่างไรก็ตามความเป็นมาของราชวงศ์นี้ยังคงคลุมเครืออยู่ พระมหากษัตริย์ในราชวงศ์อู่ทอง มี 3 พระองค์ ได้แก่

1. สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 ปฐมกษัตริย์แห่งอาณาจักรอยุธยา เสด็จพระราชสมภพเมื่อปี พ.ศ. 1857 ขึ้นครองราชสมบัติเมื่อปี พ.ศ. 1893 เสด็จสวรรคตเมื่อปี พ.ศ. 1912 พระชนมายุ 55 พรรษา ปัจจุบัน นิยมเรียกขานพระองค์ในอีกพระนามหนึ่งว่า พระเจ้าอู่ทอง
2. สมเด็จพระราเมศวร เป็นพระราชโอรสในสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 เสด็จขึ้นครองราชสมบัติครั้งแรกสืบต่อจากสมเด็จพระราชบิดาเมื่อปี พ.ศ. 1912 แต่ได้สละพระราชสมบัติให้แก่สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 1 ซึ่งเป็นพระปิตุลาของพระองค์ที่เสด็จมาจากเมืองสุพรรณบุรี และตั้งราชวงศ์สุพรรณภูมิปกครองกรุงศรีอยุธยา ส่วนพระองค์นั้นได้ไปครองเมืองลพบุรี เมื่อสมเด็จพระบรมราชธิราชที่ 1 เสด็จสวรรคต พระเจ้าทองจันทร์ หรือ พระเจ้าทองลัน พระราชโอรสของพระองค์ขึ้นเสวยราชสมบัติได้ 7 วัน สมเด็จพระราเมศวรได้ยกพลจากลพบุรีแล้วสำเร็จโทษพระเจ้าทองจันทร์และเสด็จขึ้นครองราชสมบัติเป็นครั้งที่ 2 ในปี พ.ศ. 1931 และเสด็จสวรรคตในปี พ.ศ. 1938
3. สมเด็จพระรามราชาธิราช เป็นพระราชโอรสในสมเด็จพระราเมศวร เสด็จพระราชสมภพเมื่อปี พ.ศ. 1899 เสด็จขึ้นครองราชสมบัติสืบต่อจากพระราชบิดาเมื่อปี พ.ศ. 1938 ถึงปี พ.ศ. 1952 ต่อมา ทรงมีปัญหากับขุนนางหลายคน ออกญามหาเสนจึงอัญเชิญ สมเด็จพระอินทราชาธิราช อันเป็นเชื้อสายราชวงศ์สุพรรณภูมิ ซึ่งขณะนั้นทรงปกครองเมืองสุพรรณบุรีอยู่ ขึ้นครองราชย์แทนสมเด็จพระรามราชาธิราช แล้วให้สมเด็จพระรามราชาธิราชไปครองปทาคูจาม

สำหรับราชวงศ์อู่ทองนี้ มีการตีความเชื่อมโยงกับตำนานของทางภาคเหนือหลายฉบับ เช่น ตำนานโยนกเชียงแสน สิงหนวัติกุมาร จุลยุทธกาลวงศ์ ซึ่ง ประมวลความตามตำนานได้ว่า พระราชวงศ์เชื้อสายจากพระเจ้าสิงหนวัติและพระเจ้าพรหมซึ่งครองอยู่เมืองเชียงราย ได้หนีภัยสงครามมาตั้งเมืองใหม่ในพื้นที่ของจังหวัดกำแพงเพชร มีชื่อเมืองว่า "เมืองไตรตรึงษ์" ซึ่งเป็นเมืองที่เป็นต้นเรื่องของตำนาน ท้าวแสนปม ผู้เป็นราชบุตรเขยของราชาแห่งเมืองไตรตรึงษ์ ท้าวแสนปมทรงสร้างเมือง "เทพนคร" ขึ้นใกล้ๆ กับเมืองไตรตรึงษ์ และเป็นพระราชบิดาของพระเจ้าอู่ทอง ต่อมา พระเจ้าอู่ทองจึงย้ายเมืองมาสร้างเมืองอยุธยา จากความเชื่อมโยงดังกล่าว ทำให้นักประวัติศาสตร์บางท่าน สมมุติชื่อราชวงศ์นี้ว่า "ราชวงศ์เชียงราย" ด้วยเช่นกัน

ดูเพิ่ม

• ลำดับพระมหากษัตริย์ไทย

สมัยก่อนหน้า		ราชวงศ์อู่ทอง		สมัยถัดไป
ราชวงศ์พระร่วง (ปกครองกรุงสุโขทัย)		ราชวงศ์ที่ปกครองกรุงศรีอยุธยา (ครั้งที่ 1) (พ.ศ. 1893 - พ.ศ. 1913)		ราชวงศ์สุพรรณภูมิ
ราชวงศ์สุพรรณภูมิ		ราชวงศ์ที่ปกครองกรุงศรีอยุธยา (ครั้งที่ 2) (พ.ศ. 1931 - พ.ศ. 1952)		ราชวงศ์สุพรรณภูมิ