การรบที่เมืองคัง

การรบที่เมืองคัง
สถานที่ เมืองคัง ผลลัพธ์ เมืองคังแตก
คู่สงคราม
อาณาจักรหงสาวดี เมืองตองอู กองทัพอยุธยา	เมืองคัง
ผู้บัญชาการ
มังสามเกียด นัดจินหน่อง (เมืองตองอู) สมเด็จพระนเรศวร	เจ้าฟ้าเมืองคัง

การรบที่เมืองคัง เป็นผลมาจากการสวรรคตของพระเจ้าบุเรงนอง พระมหากษัตริย์พม่า ทำให้เจ้าประเทศราชไทยใหญ่กระด้างกระเดื่องต่อพม่า พม่าต้องการปราบปรามเพื่อให้เป็นตัวอย่างแก่ประเทศราชอื่น ๆ พระเจ้านันทบุเรงทรงต้องการให้มีการแข่งขันในการรบ จึงทรงจัดให้เจ้านายพม่าและสมเด็จพระนเรศวรเข้าตีเมืองคังคนละวัน เจ้านายพม่าทั้งสองไม่สามารถเข้าตีเมืองได้ จนถึงวันที่สาม สมเด็จพระนเรศวรทรงใช้เส้นทางลับเข้าตีเมืองจนสำเร็จ

การรบ

กองทัพพระมหาอุปราชา ทำการเข้าตีวันแรกก็ถูกฝ่ายข้าศึกผลักก้อนศิลาลงมาทับผู้คนล้มตายเป็นอัน มาก มิอาจจะเข้าตีต่อไปได้ ในที่สุดต้องถอยทัพกลับลงมายังค่ายเชิงเขา

กองทัพพระสังกะทัต ทำการเข้าตีวันที่สอง เกิดการรบพุ่งกันเป็นสามารถ แต่ฝ่ายข้าศึกอยู่บนที่สูง ชัยภูมิมั่นได้ผลักก้อนศิลาลงมาถูกรี้พลพระสังกะทัตล้มตายเป็นอันมาก จะขึ้นหักเอามิได้ ก็ต้องถอยทัพกลับลงมาเช่นกัน

กองทัพสมเด็จพระนเรศวร ในระหว่างกองทัพพม่าเข้าตีสองวันแรก สมเด็จพระนเรศวร ได้นำทหารออกสำรวจภูมิประเทศรอบ ๆ เมืองคัง และสังเกตผลการรบของกองทัพพม่าจนกระท่งพบเส้นทางลับด้านหลังเมืองคัง ซึ่งสามารถเข้าตีเมืองคังได้ง่ายกว่า โดยดำเนินการใช้กลยุทธในการเข้าตี สมเด็จพระนเรศวรแบ่งกำลังพลออกเป็น ๒ ส่วน ส่วนที่หนึ่งทำการเข้าตีทางด้านหน้าระดมยิงปืนนกสับขึ้นไปอย่างแน่นหนา ในขณะที่ข้าศึกกำลังสาละวนผลักก้อนศิลา และทำการยิงโต้ตอบทางด้านหน้า สมเด็จพระนเรศวรทรงนำทหารจำนวนหนึ่งจู่โจมเข้าตีกระหนาบทางด้านหลังทำให้ข้า ศึกพะว้าพะวัง พระองค์ทรงนำทหารเข้าตีโดยมีการวางแผนอย่างรอบคอบ ใช้กำลังส่วนน้อยเข้าตีลวงข้าศึกเมืองคังด้านหน้า แล้วใช้กำลังส่วนใหญ่เข้าตีทางด้านหลังเมืองคังและสามารถเข้ายึดเมืองคังได้เป็นผลสำเร็จ

ผลการรบ

กองทัพอยุธยาสามารถเข้าตีเมืองคังได้ ทำให้สมเด็จพระนเรศวรมีชื่อเสียงเกรียงไกรไปทั่วทุกสารทิศ เมื่อพระเจ้ากรุงหงสาวดีได้ประจักษ์ในความกล้าหาญเด็ดเดี่ยวในการรบของสมเด็จพระนเรศวรก็ทรงดำริว่า อันสมเด็จพระนเรศวรนั้น ทรงพระปรีชาสามารถในการรบ ทรงมีพระสติปัญญามั่นคงกล้าหาญ ละไว้นานจะเป็นอันตรายต่อกรุงหงสาวดี จึงคิดอุบายเพื่อนำตัวขึ้นมาสำเร็จโทษที่กรุงหงสาวดี เพื่ออำนาจกรุงหงสาวดีจะได้แผ่ไพศาลโดยไม่ต้องระแวงภัยจากกรุงศรีอยุธยา แต่ฝ่ายสมเด็จนเรศวรทรงทราบความก่อน จึงได้ยกกองทัพกลับอาณาจักรกรุงศรีอยุธยา

เหตุผลที่พระนเรศวรตีเมืองคังแตก

• ต้องการเข้าตีเมืองคังให้ได้อย่างรวดเร็ว กำหนดที่หมายแน่นอน
• ชิงความริเริ่มเป็นฝ่ายรุก และแสวงประโยชน์จากจุดอ่อนของข้าศึก
• ปฏิบัติการจู่โจมโดยข้าศึกคาดไม่ถึงในลักษณะที่ข้าศึกไม่ได้เตรียมการไว้
• เข้าตีสองทิศทางโดยแยกกำลังเข้าตี ทำให้ข้าศึกตกอยู่ในภาวะเสียเปรียบ เข้าตีลวงตรงหน้าด้วยกำลังน้อย และนำกำลังส่วนใหญ่เข้าตีด้านหลัง
• สามารถควบคุมบังคับบัญชาได้อย่างดีเลิศ แม้จะแยกกำลังออกเป็นสองส่วนมอบหมายหน้าที่ในกองทัพได้เป็นอย่างดี
• ใช้แผนการเข้าตีอย่างง่าย ๆ ไม่สลับซับซ้อนเท่าใดนัก
• พระองค์ทรงเป็นผู้นำที่กล้าหาญ ทรงนำหน้าทหารอย่างเด็ดเดี่ยว
• รู้จักข้าศึก รู้ภูมิประเทศ และสภาพดินฟ้าอากาศ ซึ่งเราเรียกว่า ข่าวกรองเป้าหมาย

อ้างอิง

• http://cgsc.rta.mi.th/cgsc/index.php?option=com_content&view=article&id=73:870151-&catid=7:88&Itemid=25
• วิบูลย์ วิจิตรวาทการ. ตำนานสมเด็จพระนเรศวรมหาราช. -- กรุงเทพฯ : สร้างสรรค์บุ๊คส์, 2549. ISBN 9743415092
• Rong Syamananda A History of Thailand (Eighth Edition) -- Bangkok : Thai Watana Panich