ยาระบายอย่างอ่อน

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
(เปลี่ยนทางจาก ยาระบาย)

ยาระบาย (อังกฤษ: Laxative) เป็นตำรับยาที่กำจัดกากอาหาร (defecation) หรืออุจจาระ (feces) ออกจากร่างกาย ยาระบายส่วนใหญ่จะใช้รักษาโรคท้องผูก (constipation) โดยการกระตุ้น หล่อลื่น และสร้างปริมาณอุจจาระ

ยาระบายแบ่งเป็นประเภทต่างๆ ดังนี้

เพิ่มปริมาณอุจจาระ (Bulk-producing agents)[แก้]

  • ตำแหน่งออกฤทธิ์ยา: ลำไส้เล็ก และ ลำไส้ใหญ่
  • ช่วงเวลาออกฤทธิ์: 10 - 72 ชม.
  • ยาประเภทนี้จะมีลักษณะดังนี้
  1. กากอาหารไฟเบอร์ (dietary fiber)
  2. สารที่เมื่อถูกน้ำแล้วจะเพิ่มปริมาตรเป็นเจล เช่น
    1. พซิลเลียม (psyllium)
    2. เมตามูซิล (Metamucil) ,
    3. เมตทิลเซลลูโลส (Citrucel) ,
    4. พอลิคาร์โบฟิล (polycarbophill)

ยาประเภททำให้อุจจาระอ่อนนุ่ม (Stool softeners / Surfactants)[แก้]

  • ตำแหน่งออกฤทธิ์ยา: ลำไส้เล็ก และ ลำไส้ใหญ่
  • ช่วงเวลาออกฤทธิ์: 12 - 72 ชม.
  • ตัวอย่างยานี้คือ ดูคูเซต (docusate-Colace, Diocto).

ยาประเภทหล่อลื่น (Lubricants / Emollient)[แก้]

  • ตำแหน่งออกฤทธิ์ยา: ลำไส้โคลอน (Colon)
  • ช่วงเวลาออกฤทธิ์: 9 - 8 ชม.
  • ตัวอย่างยานี้คือน้ำมันแร่ (mineral oil) ผลข้างเคียงจากการใช้ยานี้คือ ทำให้การดูดซึมไวตามินประเภทที่ละลายในน้ำมัน

เช่น เอ ดี อี และ เค น้อยลงอาจทำให้ร่างกายขาดไวตามินเหล่านี้ได้

ยาประเภทเพิ่มปริมาตรน้ำ (Hydrating agents (osmotics))[แก้]

  • ตัวอย่างยาเหล่านี้คือ
  1. มิลค์ออฟแมกนิเซีย (Milk of Magnesia)
  2. เกลือยิปซั่ม (Epsom salt)

ยาประเภทน้ำเกลือ (Saline)[แก้]

  • ตำแหน่งออกฤทธิ์ยา: ลำไส้เล็ก และ ลำไส้ใหญ่
  • ช่วงเวลาออกฤทธิ์: 0.5 - 3 ชม.
  • ตัวอย่างยาเหล่านี้คือ
  1. โมโนเบซิก โซเดียม ฟอสเฟต (Monobasic sodium phosphate)
  2. ไดเบซิก โซเดียม ฟอสเฟต (Dibasic sodium phosphate)
  3. แมกนีเซียม ซิเตรต (Magnesium citrate)
  4. มิลค์ออฟแมกนิเซีย (Milk of Magnesia)
  5. แมกนีเซียม ซัลเฟต (Magnesium sulphate)
  6. โซเดียม ไบฟอสเฟต (Sodium biphosphate)

ไฮเปอร์ออสโมติก เอเจนต์ (Hyperosmotic agents)[แก้]

  • ตำแหน่งออกฤทธิ์ยา: ลำไส้โคลอน (Colon)
  • ช่วงเวลาออกฤทธิ์: 0.5 - 3 ชม.
  • ตัวอย่างยาเหล่านี้เป็นยาประเภทยาเหน็บ (suppositories) ได้แก่
  1. กลีเซอรีน (Glycerin)
  2. แลคตูโลส (Lactulose)

ประเภทกระตุ้น (Stimulant / Irritant)[แก้]

  • ตำแหน่งออกฤทธิ์ยา: ลำไส้โคลอน (Colon)
  • ตัวอย่างยาเหล่านี้
ช่วงเวลาออกฤทธิ์ ชื่อยาระบาย
6 - 8 ชม. Cascara
Phenolphthalein (phased out

because of carcinogenicity concerns)

6 - 10 ชม. Bisacodyl tablets (Dulcolax)
Casanthranol

Senna (Ex-lax)

15 นาที - 1 ชม. Bisacodyl suppository

อื่นๆ[แก้]

น้ำมันระหุ่ง (Castor Oil)[แก้]

  • ตำแหน่งออกฤทธิ์ยา: ลำไส้เล็ก
  • ช่วงเวลาออกฤทธิ์: 2 - 6 ชม.

น้ำมันระหุ่ง acts directly on intestinal mucosa or nerve plexus and alters water and electrolyte secretion. It is converted into ricinoleic acid (the active component) in the gut.