วัคซีน

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี

วัคซีน (อังกฤษ: vaccine) เป็นสารที่กระตุ้นระบบภูมิคุ้มกันของมนุษย์หรือสัตว์ ให้สามารถป้องกันร่างกายจากอาการติดเชื้อเฉพาะอย่างได้ โดยการติดเชื้อนี้ ส่วนใหญ่มาจากแบคทีเรีย, ไวรัส, หรือสารพิษ

วัคซีนบางชนิดผลิตจากแบคทีเรียหรือไวรัสที่ถูกทำให้หมดฤทธิ์แล้ว หรือทำจากสารพิษที่ถูกทำให้หมดความเป็นพิษแล้ว บางชนิดผลิตจากการนำส่วนที่ก่อโรคของเชื้อจุลชีพมาเพียงบางส่วน สร้างโดยการสังเคราะห์จากเทคโนโลยีชีวภาพ ตัวอย่างของวัคซีนที่สร้างจากเชื้อที่ทำให้อ่อนแรง ได้แก่ วัคซีนโปลิโอชนิดหยอด (OPV) วัคซีนหัด-หัดเยอรมัน-คางทูม (MMR) วัคซีนป้องกันวัณโรค (BCG) วัคซีนอีสุกอีใส (Varicella) ตัวอย่างของวัคซีนที่สร้างจากสารพิษ ได้แก่ วัคซีนคอตีบ-ไอกรน-บาดทะยัก (DPT) ตัวอย่างของวัคซีนที่สร้างจากเทคโนโลยีชีวภาพ ได้แก่ วัคซีนตับอักเสบบี (HBV) วัคซีนป้องกันไข้สมองอักเสบเจอี (JE vaccine)

หลักการโดยทั่วไปของวัคซีนคือ ทำให้ระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายรู้จักกับเชื้อที่ไม่เคยเจอมาก่อน เพื่อที่ระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายจะได้รู้ว่าจะรับมือกับเชื้อชนิดนั้น ๆ ได้อย่างไร

[แก้] โรคติดต่อที่ป้องกันได้ด้วยวัคซีน

กลุ่มโรคติดต่อที่มีวัคซีนใช้เพื่อป้องกันการเกิดโรค ลักษณะการติดต่อของโรคที่ป้องกันได้ด้วยวัคซีนอาจแบ่งได้ ดังนี้

• โรคติดต่อทางระบบทางเดินหายใจ ได้แก่ โรควัณโรค คอตีบ ไอกรน หัด หัดเยอรมัน และคางทูม
• โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์หรือทางเลือด ได้แก่ โรคไวรัสตับอักเสบชนิดบี
• โรคติดต่อโดยการได้รับเชื้อทางอุจจาระเข้าสู่ปาก ได้แก่ โรคโปลิโอ
• โรคติดต่อโดยการได้รับเชื้อเข้าทางบาดแผล ได้แก่ บาดทะยัก
• โรคติดต่อนำโดยแมลง ได้แก่ โรคไข้สมองอักเสบเจอี

[แก้] วัคซีนที่สามารถฉีดรวมเข็มกันได้

ในปัจจุบันจะมีการนำวัคซีนหลายชนิดมารวมกันไว้ในเข็มเดียวกัน เพื่อให้เกิดความสะดวก และทำให้เด็กเจ็บตัวน้อยลง (ลดจำนวนเข็มที่ต้องฉีดลง) และทำให้ค่าใช้จ่ายในการให้วัคซีนถูกลง กว่าการฉีดแยกอย่างละเข็ม รวมทั้งทำให้คุณพ่อคุณแม่สามารถมั่นใจได้ว่าลูกได้รับวัคซีนครบถ้วนตามกำหนด โดยไม่ต้องเสียเวลาพาลูกไปพบแพทย์บ่อยๆ (ลดจำนวนครั้งของการไปพบแพทย์เพื่อการฉีดวัคซีน) ซึ่งในประเทศไทยขณะนี้ มีวัคซีนรวมพิเศษเหล่านี้มาให้เลือกใช้ หลายแบบ ได้แก่ วัคซีนรวม คอตีบ ไอกรน บาดทะยัก และตับอักเสบ บี (4 โรค), วัคซีนรวม คอตีบ ไอกรน บาดทะยัก ฮิบ และตับอักเสบ บี (5 โรค), วัคซีนรวม คอตีบ ไอกรน บาดทะยัก และ โปลิโอชนิดฉีด (4 โรค), วัคซีนรวม คอตีบ ไอกรน บาดทะยัก และ ฮิบ (4 โรค), วัคซีนรวม คอตีบ ไอกรน บาดทะยัก ฮิบ และ โปลิโอชนิดฉีด (5 โรค), วัคซีน คอตีบ ไอกรน บาดทะยัก ฮิบ โปลิโอ และตับอักเสบบี (6 โรค), โดยมีทั้งแบบที่เป็นวัคซีนไอกรนแบบพิเศษ (Acellular pertussis) ที่รวมกับวัคซีนอื่นๆ ให้เลือกใช้ด้วย

[แก้] ดูเพิ่ม

• ระบบภูมิคุ้มกัน
• ภูมิคุ้มกันวิทยา

ด • พ • ก กลุ่มยาหลัก   ทางเดินอาหาร/เมแทบอลิซึม (A) กรดกระเพาะ (ยาลดกรด, H2 แอนตาโกนิสต์ , โปรตอนปั๊มอินฮิบิเตอร์) • ยาแก้อาเจียน • ยาระบาย • ยาต้านท้องร่วง • ยาลดความอ้วน • ยาต้านเบาหวาน • วิตามิน • เกลือแร่   เลือดและอวัยวะสร้างเลือด (B) สารต้านลิ่มเลือด (สารกันเลือดเป็นลิ่ม , สารต้านเกล็ดเลือด , สารสลายลิ่มเลือด) • ยาต้านการตกเลือด (สารก่อลิ่มเลือด , ยาต้านการสลายลิ่มเลือด)   ระบบหัวใจหลอดเลือด (C) ยารักษาโรคหัวใจ/ยาแก้อาการปวดเค้นหัวใจ (คาร์ดิแอคไกลโคไซด์ , ยาต้านภาวะหัวใจเสียจังหวะ , ยากระตุ้นหัวใจ) • ยาลดความดัน • ยาขับปัสสาวะ • สารขยายหลอดเลือด • เบต้า บล็อกเกอร์ • แคลเซียมแชนเนลบล็อกเกอร์ • ระบบเรนิน-แองจิโอเทนซิน (เอซีอีอินฮิบิเตอร์ , แองจิโอเทนซินรีเซพเตอร์บล็อกเกอร์ , เรนินอินฮิบิเตอร์) • ยาลดไขมันในเส้นเลือด (สแตติน , ไฟเบรต , ไบล์แอซิดซีเควสแตรนด์)   ผิวหนัง (D) สารทำให้นุ่มและชุ่มชื้น • สารก่อแผลเป็น • ยาแก้คัน • ยารักษาโรคสะเก็ดเงิน • สิ่งแต่งแผล   ระบบสืบพันธุ์ (G) ยาคุมกำเนิด • ยากระตุ้นภาวะเจริญพันธุ์ • SERMs • ฮอร์โมนเพศ   ระบบต่อมไร้ท่อ (H) ฮอร์โมนไฮโปทาลามัสและต่อมใต้สมอง • คอร์ติโคสเตอรอยด์ (กลูโคคอร์ติคอยด์ , มิเนอรัลโลคอร์ติคอยด์) • ฮอร์โมนเพศ • ไทรอยด์ฮอร์โมน/ยาต้านไทรอยด์   การติดเชื้อและการติดเชื้อปรสิต (J, P) ยาปฏิชีวนะ • ยาต้านเชื้อรา • ยาต้านเชื้อไมโคแบคทีเรีย (ยาต้านวัณโรค , ยารักษาโรคเรื้อน) • ยาต้านไวรัส• วัคซีน • ยาต้านปรสิต (ยาฆ่าโพรโตซัว , ยาฆ่าหนอนพยาธิ)   มะเร็ง (L01-L02) สารต้านมะเร็ง (แอนติเมแทบอไลต์ , สารอัลคิเลต , สปินเดิลพอยซัน , สารต้านเนื้องอก , โทโปไอโซเมอเรสอินฮิบิเตอร์)   โรคทางระบบภูมิคุ้มกัน (L03-L04) สารปรับระบบภูมิคุ้มกัน (สารกระตุ้นภูมิคุ้มกัน , สารกดภูมิคุ้มกัน)   กล้ามเนื้อ กระดูก และข้อต่อ (M) แอนาบอลิกสเตอรอยด์ • ยาแก้อักเสบ (เอ็นเซด) • ยารักษาโรคข้ออักเสบรูมาทอยด์• คอร์ติโคสเตอรอยด์ • ยาคลายกล้ามเนื้อ • บิสฟอสโฟเนต   สมองและระบบประสาท (N) ยาระงับความรู้สึก (ยาสลบ , ยาชาเฉพาะที่) • ยาระงับปวด • ยาต้านไมเกรน • ยากันชัก • ยาควบคุมอารมณ์ • ยาต้านโรคพาร์กินสัน ไซโคเลปติก (ยาคลายกังวล , ยารักษาโรคจิต , ยานอนหลับ/ยาระงับประสาท) • ไซโคอนาเลปติก (ยาแก้ซึมเศร้า , สารกระตุ้น)

วัคซีน เป็นบทความเกี่ยวกับ การแพทย์  ที่ยังไม่สมบูรณ์ ต้องการตรวจสอบ เพิ่มเนื้อหาหรือเพิ่มแหล่งอ้างอิง คุณสามารถช่วยเพิ่มเติมหรือแก้ไข เพื่อให้สมบูรณ์มากขึ้น ข้อมูลเกี่ยวกับ วัคซีน ในภาษาอื่น อาจสามารถหาอ่านได้จากเมนู ภาษาอื่น ด้านซ้ายมือ หรือ ดูเพิ่มที่ สถานีย่อย:แพทยศาสตร์