ดาวเทียม

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
สถานีบนพื้นโลก

ดาวเทียม (อังกฤษ: satellite) คือ สิ่งประดิษฐ์ที่มนุษย์คิดค้นขึ้น ที่สามารถโคจรรอบโลก โดยอาศัยแรงดึงดูดของโลก ส่งผลให้สามารถโคจรรอบโลกได้ในลักษณะเดียวกันกับที่ดวงจันทร์โคจรรอบโลก และโลกโคจรรอบดวงอาทิตย์ วัตถุประสงค์ของสิ่งประดิษฐ์นี้เพื่อใช้ ทางการทหาร การสื่อสาร การรายงานสภาพอากาศ การวิจัยทางวิทยาศาสตร์เช่นการสำรวจทางธรณีวิทยาสังเกตการณ์สภาพของอวกาศ โลก ดวงอาทิตย์ ดวงจันทร์ และดาวอื่นๆ รวมถึงการสังเกตวัตถุ และดวงดาว ดาราจักร ต่างๆ[1]

ประวัติ[แก้]

ดาวเทียมได้ถูกส่งขึ้นไปโคจรรอบโลกครั้งแรกเมื่อปี พ.ศ. 2500 ดาวเทียมดังกล่าวมีชื่อว่า "สปุตนิก (Sputnik)" โดยรัสเซียเป็นผู้ส่งขึ้นไปโคจร สปุตนิกทำหน้าที่ตรวจสอบการแผ่รังสีของชั้นบรรยากาศชั้นไอโอโนสเฟีย ในปี พ.ศ. 2501 สหรัฐได้ส่งดาวเทียมขึ้นไปโคจรบ้างมีชื่อว่า "Explorer" ทำให้รัสเซียและสหรัฐเป็น 2 ประเทศผู้นำทางด้านการสำรวจทางอวกาศ และการแข่งขั้นกันระหว่างทั้งคู่ได้เริ่มขึ้นในเวลาต่อมา

ประเทศที่ยิงดาวเทียม[แก้]

ประเทศที่ยิงดาวเทียมสำเร็จ(แดง), ประเทศที่มีแผนจะยิงดาวเทียม(เขียว)
ประเทศที่ยิงดาวเทียมสำเร็จ(แดง), องค์กรณ์ที่ยิงดาวเทียมสำเร็จ(ส้ม), ประเทศที่มีแผนจะยิงดาวเทียม(เขียว)
ดาวเทียมสปุตนิก 1ของสหภาพโซเวียต เป็นดาวเทียมดวงแรกของโลก
อันดับ ประเทศ วันที่ปล่อย ดาวเทียม จรวจ จุดปล่อย
1  สหภาพโซเวียต 4 ตุลาคม 1957 ดาวเทียมสปุตนิก 1 Sputnik-PS ไบโคนูร์, สหภาพโซเวียต (คาซัคสถานปัจจุบัน)
2 ธงของสหรัฐอเมริกา สหรัฐอเมริกา 1 กุมภาพันธ์ 1958 ดาวเทียมเอ็กซ์พลอเรอ 1 Juno I แหลมคานาเวอรัล, สหรัฐอเมริกา
3 ธงของประเทศฝรั่งเศส ฝรั่งเศส 26 พฤศจิกายน 1965 Astérix 1 Diamant A Hammaguir, แอลจีเรีย
4 ธงของประเทศญี่ปุ่น ญี่ปุ่น 11 กุมภาพันธ์ 1970 ดาวเทียมโอซุมิ Lambda-4S อุชิโนอุระ, ญี่ปุ่น
5 ธงของสาธารณรัฐประชาชนจีน จีน 24 เมษายน 1970 ดาวเทียมตงฟังหง 1 Long March 1 จิ่วฉวน, จีน
6  สหราชอาณาจักร 28 ตุลาคม 1971 Prospero Black Arrow วูเมอรา, ออสเตรเลีย
องค์การอวกาศยุโรป 24 ธันวาคม 1979 แคท-1 Ariane 1 คูรู, เฟรนช์เกียนา
7 ธงของสาธารณรัฐอินเดีย อินเดีย 18 กรกฎาคม 1980 ดาวเทียมโรหิณี 1 SLV ศรีหริโคตา, อินเดีย
8 ธงของประเทศอิสราเอล อิสราเอล 19 กันยายน 1988 ดาวเทียมโอเฟก 1 Shavit พัลมาชิม, อิสราเอล
ธงของสหพันธรัฐรัสเซีย รัสเซีย 21 มกราคม 1992 ดาวเทียมคอสมอส 2175 Tsyklon-3 เพลเชสค, รัสเซีย
ธงของประเทศยูเครน ยูเครน 13 กรกฎาคม 1992 Strela-3 Soyuz-U เพลเชสค, รัสเซีย
9 ธงของประเทศอิหร่าน อิหร่าน 2 กุมภาพันธ์ 2009 ดาวเทียมโอมิด Safir-1A เซมนาน, อิหร่าน
10 ธงของประเทศเกาหลีเหนือ เกาหลีเหนือ 12 ธันวาคม 2012 ดาวเทียมกวางเมียงซอง-3 เวอร์ชันที่ 2 Unha-3 โซแฮ, เกาหลีเหนือ

ประเทศที่มีดาวเทียมดวงแรก[แก้]

ประเทศที่มีดาวเทียม
ประเทศ ปีที่ปล่อย ดาวเทียมดวงแรก
 สหภาพโซเวียต
(ธงของสหพันธรัฐรัสเซีย รัสเซีย)
1957
(1992)
ดาวเทียมสปุตนิก 1
(ดาวเทียมคอสมอส 2175)
ธงของสหรัฐอเมริกา สหรัฐอเมริกา 1958 ดาวเทียมเอ็กซ์พลอเรอ 1
 สหราชอาณาจักร 1962 Ariel 1
ธงของประเทศแคนาดา แคนาดา 1962 Alouette 1
ธงของประเทศอิตาลี อิตาลี 1964 San Marco 1
ธงของประเทศฝรั่งเศส ฝรั่งเศส 1965 Astérix 1
ธงของประเทศออสเตรเลีย ออสเตรเลีย 1967 WRESAT
ธงของสหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี เยอรมนี 1969 Azur
ธงของประเทศญี่ปุ่น ญี่ปุ่น 1970 ดาวเทียมโอซุมิ
ธงของสาธารณรัฐประชาชนจีน จีน 1970 ดาวเทียมตงฟังหง 1
ธงของประเทศเนเธอร์แลนด์ เนเธอร์แลนด์ 1974 ANS
ธงของประเทศสเปน สเปน 1974 Intasat
ธงของสาธารณรัฐอินเดีย อินเดีย 1975 Aryabhata
ธงของประเทศอินโดนีเซีย อินโดนีเซีย 1976 Palapa A1
ธงของเชโกสโลวาเกีย เชโกสโลวาเกีย 1978 Magion 1
ธงของประเทศบัลแกเรีย บัลแกเรีย 1981 Intercosmos Bulgaria 1300
ธงของประเทศซาอุดีอาระเบีย ซาอุดีอาระเบีย 1985 Arabsat-1A
ธงของประเทศบราซิล บราซิล 1985 Brasilsat A1
ธงของประเทศเม็กซิโก เม็กซิโก 1985 Morelos 1
ธงของประเทศสวีเดน สวีเดน 1986 Viking
ธงของประเทศอิสราเอล อิสราเอล 1988 ดาวเทียมโอเฟก 1
ธงของราชรัฐลักเซมเบิร์ก ลักเซมเบิร์ก 1988 Astra 1A
ธงของประเทศอาร์เจนตินา อาร์เจนตินา 1990 Lusat
ธงของประเทศปากีสถาน ปากีสถาน 1990 Badr-1
ธงของประเทศเกาหลีใต้ เกาหลีใต้ 1992 Kitsat A
ธงของสาธารณรัฐโปรตุเกส โปรตุเกส 1993 PoSAT-1
 ไทย 1993 ไทยคม 1
ธงของประเทศตุรกี ตุรกี 1994 Turksat 1B
ธงของประเทศยูเครน ยูเครน 1995 Sich-1
ธงของประเทศมาเลเซีย มาเลเซีย 1996 MEASAT
ธงของประเทศนอร์เวย์ นอร์เวย์ 1997 Thor 2
ธงของประเทศฟิลิปปินส์ ฟิลิปปินส์ 1997 Mabuhay 1
ธงของประเทศอียิปต์ อียิปต์ 1998 Nilesat 101
ธงของประเทศชิลี ชิลี 1998 FASat-Bravo
ธงของประเทศสิงคโปร์ สิงคโปร์ 1998 ST-1
ธงของสาธารณรัฐจีน ไต้หวัน 1999 ROCSAT-1
ธงของประเทศเดนมาร์ก เดนมาร์ก 1999 Ørsted
ธงของประเทศแอฟริกาใต้ แอฟริกาใต้ 1999 SUNSAT
ธงของสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ 2000 Thuraya 1
ธงของราชอาณาจักรโมร็อกโก โมร็อกโก 2001 Maroc-Tubsat
ธงของสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนแอลจีเรีย แอลจีเรีย 2002 Alsat 1
ธงของประเทศกรีซ กรีซ 2003 Hellas Sat 2
ธงของประเทศไซปรัส ไซปรัส 2003 Hellas Sat 2
ไนจีเรีย ไนจีเรีย 2003 Nigeriasat 1
ธงของประเทศอิหร่าน อิหร่าน 2005 Sina-1
ธงของประเทศคาซัคสถาน คาซัคสถาน 2006 KazSat 1
ธงของประเทศโคลอมเบีย โคลอมเบีย 2007 Libertad 1
มอริเชียส มอริเชียส 2007 Rascom-QAF 1
ธงของสาธารณรัฐสังคมนิยมเวียดนาม เวียดนาม 2008 Vinasat-1
ธงของประเทศเวเนซุเอลา เวเนซุเอลา 2008 Venesat-1
ธงของประเทศสวิตเซอร์แลนด์ สวิตเซอร์แลนด์ 2009 SwissCube-1
ธงของประเทศโปแลนด์ โปแลนด์ 2012 PW-Sat-1
ธงของประเทศฮังการี ฮังการี 2012 MaSat-1
ธงของประเทศโรมาเนีย โรมาเนีย 2012 Goliat
ธงของสาธารณรัฐเบลารุส เบลารุส 2012 BelKA-2
ธงของประเทศเกาหลีเหนือ เกาหลีเหนือ 2012 ดาวเทียมกวางเมียงซอง-3 เวอร์ชันที่ 2
ธงของประเทศอาเซอร์ไบจาน อาเซอร์ไบจาน 2013 Azerspace
ธงของประเทศออสเตรีย ออสเตรีย 2013 TUGSAT-1
ธงของประเทศเอกวาดอร์ เอกวาดอร์ 2013 NEE-01 Pegaso
ธงของประเทศเอสโตเนีย เอสโตเนีย 2013 ESTCube-1
เจอร์ซีย์ เจอร์ซีย์ 2013 O3b-1
ธงของประเทศกาตาร์ กาตาร์ 2013 Es'hailSat1
ธงของประเทศเปรู เปรู 2013 PUCPSAT-1
ธงของประเทศโบลิเวีย โบลิเวีย 2013 TKSat-1
ธงของประเทศลิทัวเนีย ลิทัวเนีย 2014 LituanicaSAT-1 and LitSat-1

ส่วนประกอบดาวเทียม[แก้]

ดาวเทียมเป็นเครื่องมือทางอิเล็กทรอนิกส์ที่ซับซ้อน มีส่วนประกอบหลายๆ อย่างประกอบเข้าด้วยกันและสามารถทำงานได้โดยอัตโนมัติ สามารถโคจรรอบโลกด้วยความเร็วที่สูงพอที่จะหนีจากแรงดึงดูดของโลกได้ การสร้างดาวเทียมนั้นมีความพยายามออกแบบให้ชิ้นส่วนต่างๆ ทำงานได้อย่างประสิทธิภาพมากที่สุด และราคาไม่แพงมาก ดาวเทียมประกอบด้วยส่วนประกอบเป็นจำนวนมาก แต่ละส่วนจะมีระบบควบคุมการทำงานแยกย่อยกันไป และมีอุปกรณ์เพื่อควบคุมให้ระบบต่างๆ ทำงานร่วมกัน โดยองค์ประกอบส่วนใหญ่ของดาวเทียมประกอบด้วยส่วนต่างๆ ดังนี้

  1. โครงสร้างดาวเทียม เป็นส่วนประกอบที่สำคัญมาก โครงจะมีน้ำหนักประมาณ 15 - 25% ของน้ำหนักรวม ดังนั้น จึงจำเป็นต้องเลือกวัสดุที่มีน้ำหนักเบา และต้องไม่เกิดการสั่นมากเกินที่กำหนด หากได้รับสัญญาณที่มีความถี่ หรือความสูงของคลื่นมากๆ (amptitude)
  2. ระบบเครื่องยนต์ ซึ่งเรียกว่า "aerospike" อาศัยหลักการทำงานคล้ายกับเครื่องอัดอากาศ และปล่อยออกทางปลายท่อ ซึ่งระบบดังกล่าวจะทำงานได้ดีในสภาพสุญญากาศ ซึ่งต้องพิจารณาถึงน้ำหนักบรรทุกของดาวเทียมด้วย
  3. ระบบพลังงาน ทำหน้าที่ผลิตพลังงาน และกักเก็บไว้เพื่อแจกจ่ายไปยังระบบไฟฟ้าของดาวเทียม โดยมีแผงรับพลังงานแสงอาทิตย์ (Solar Cell) ไว้รับพลังงานจากแสงอาทิตย์เพื่อเปลี่ยนเป็นพลังงานไฟฟ้า ให้ดาวเทียม แต่ในบางกรณีอาจใช้พลังงานนิวเคลียร์แทน
  4. ระบบควบคุมและบังคับ ประกอบด้วย คอมพิวเตอร์ที่เก็บรวมรวมข้อมูล และประมวลผลคำสั่งต่างๆ ที่ได้รับจากส่วนควบคุมบนโลก โดยมีอุปกรณ์รับส่งสัญญาณ (Radar System) เพื่อใช้ในการติดต่อสื่อสาร
  5. ระบบสื่อสารและนำทาง มีอุปกรณ์ตรวจจับความร้อน ซึ่งจะทำงาน โดยแผงวงจรควบคุมอัตโนมัติ
  6. อุปกรณ์ควบคุมระดับความสูง เพื่อรักษาระดับความสูงให้สัมพันธ์กันระหว่างพื้นโลก และดวงอาทิตย์ หรือเพื่อรักษาระดับให้ดาวเทียมสามารถโคจรอยู่ได้
  7. เครื่องมือบอกตำแหน่ง เพื่อกำหนดการเคลื่อนที่ นอกจากนี้ยังมีส่วนย่อยๆ อีกบางส่วนที่จะทำงานหลังจาก ได้รับการกระตุ้นบางอย่าง เช่น ทำงานเมื่อได้รับสัญญาณ สะท้อนจากวัตถุบางชนิด หรือทำงานเมื่อได้รับลำแสงรังสี ฯลฯ

ชิ้นส่วนต่างๆ ของดาวเทียมได้ถูกทดสอบอย่างละเอียด ส่วนประกอบต่างๆ ถูกออกแบบสร้าง และทดสอบใช้งานอย่างอิสระ ส่วนต่างๆ ได้ถูกนำมาประกอบเข้าด้วยกัน และทดสอบอย่างละเอียดครั้งภายใต้สภาวะที่เสมือนอยู่ในอวกาศก่อนที่มัน จะถูกปล่อยขึ้นไปในวงโคจร ดาวเทียมจำนวนไม่น้อยที่ต้องนำมาปรับปรุงอีกเล็กน้อย ก่อนที่พวกมันจะสามารถทำงานได้ เพราะว่าหากปล่อยดาวเทียมขึ้นสู่วงโคจรแล้ว เราจะไม่สามารถปรับปรุงอะไรได้ และดาวเทียมต้องทำงานอีกเป็นระยะเวลานาน ดาวเทียมส่วนมากจะถูกนำขึ้นไปพร้อมกันกับจรวด ซึ่งตัวจรวดจะตกลงสู่มหาสมุทรหลังจากที่เชื้อเพลิงหมด

วงโคจรของดาวเทียม[แก้]

วงโคจรดาวเทียม (Satellite Orbit) เมื่อแบ่งตามระยะความสูง (Altitude) จากพื้นโลกแบ่งเป็น 3 ระยะคือ

วงโคจรต่ำของโลก (Low Earth Orbit "LEO")[แก้]

คือระยะสูงจากพื้นโลกไม่เกิน 2,000 กม. ใช้ในการสังเกตการณ์ สำรวจสภาวะแวดล้อม, ถ่ายภาพ ไม่สามารถใช้งานครอบคลุมบริเวณใดบริเวณหนึ่งได้ตลอดเวลา เพราะมีความเร็วในการเคลื่อนที่สูง แต่จะสามารถบันทึกภาพคลุมพื้นที่ตามเส้นทางวงโคจรที่ผ่านไป ตามที่สถานีภาคพื้นดินจะกำหนดเส้นทางโคจรอยู่ในแนวขั้วโลก (Polar Orbit) ดาวเทียมวงโคจรระยะต่ำขนาดใหญ่บางดวงสามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่าในเวลาค่ำ หรือก่อนสว่าง เพราะดาวเทียมจะสว่างเป็นจุดเล็ก ๆ เคลื่อนที่ผ่านในแนวนอนอย่างรวดเร็ว

วงโคจรระยะปานกลาง (Medium Earth Orbit "MEO")[แก้]

อยู่ที่ระยะความสูงตั้งแต่ 5000-15,000 กม. ขึ้นไป ส่วนใหญ่ใช้ในด้านอุตุนิยมวิทยา และสามารถใช้ในการติดต่อสื่อสารเฉพาะพื้นที่ได้ แต่หากจะติดต่อให้ครอบคลุมทั่วโลกจะต้องใช้ดาวเทียมหลายดวงในการส่งผ่าน...

วงโคจรประจำที่ (Geosynchonus Earth Orbit "GEO")[แก้]

เป็นดาวเทียมเพื่อการสื่อสารเป็นส่วนใหญ่ อยู่สูงจากพื้นโลก 35,786 กม. เส้นทางโคจรอยู่ในแนวเส้นศูนย์สูตร (Equatorial Orbit) ดาวเทียมจะหมุนรอบโลกด้วยความเร็วเชิงมุมเท่ากับโลกหมุนรอบตัวเองทำให้ดูเหมือนลอยนิ่งอยู่เหนือ จุดจุดหนึ่งบนโลกตลอดเวลา (เรียกทั่ว ๆ ไปว่า "ดาวเทียมค้างฟ้า")

ดาวเทียมจะอยู่กับที่เมื่อเทียบกับโลกมีวงโคจรอยู่ในระนาบเดียวกันกับเส้นศูนย์สูตร อยู่สูงจากพื้นโลกประมาณ 35,786 กม. วงโคจรพิเศษนี้เรียกว่า “วงโคจรค้างฟ้า” หรือ “วงโคจรคลาร์ก” (Clarke Belt) เพื่อเป็นเกียรติแก่นาย อาร์เทอร์ ซี. คลาร์ก ผู้นำเสนอแนวคิดเกี่ยวกับวงโคจรนี้ เมื่อ เดือนตุลาคม ค.ศ. 1945

วงโคจรคลาร์ก เป็นวงโคจรในระนาบเส้นศูนย์สูตร (EQUATOR) ที่มีความสูงเป็นระยะที่ทำให้ดาวเทียมที่เคลื่อนที่ด้วยความเร็วเชิงมุมเท่ากันกับการหมุนของโลก แล้วทำให้เกิดแรงเหวี่ยงหนีศูนย์กลางมีค่าพอดีกับค่าแรงดึงดูดของโลกพอดีเป็นผลให้ดาวเทียมดูเหมือนคงอยู่กับที่ ณ ระดับความสูงนี้ ดาวเทียมค้างฟ้าส่วนใหญ่ใช้ในการสื่อสารระหว่างประเทศและภายในประเทศ เช่น ดาวเทียมอนุกรม อินเทลแซต ๆลๆ

ประเภทของดาวเทียม[แก้]

  1. ดาวเทียมสื่อสาร
  2. ดาวเทียมสำรวจ เป็นการใช้ดาวเทียมสำรวจทรัพยากรและสภาพแวดล้อมของโลก เป็นการผสมผสานระหว่างเทคโนโลยีการถ่ายภาพ และโทรคมนาคม โดยการทำงานของดาวเทียมสำรวจทรัพยากรจะใช้หลักการ สำรวจข้อมูลจากระยะไกล
  3. ดาวเทียมพยากรณ์อากาศ
  4. ดาวเทียมทางการทหาร
  5. ดาวเทียมด้านวิทยาศาสตร์

รายชื่อดาวเทียมตามการใช้งาน[แก้]

  1. ดาวเทียมที่ใช้ในการสื่อสารแบบจุดต่อจุด เช่น PALAPA THAICOM
  2. ดาวเทียมสื่อสารระหว่างดาวเทียม เช่น TDRS''''
  3. ดาวเทียมเพื่อการสื่อสารเคลื่อนที่บนบก ในน้ำ และในอากาศ เช่น INMASAT
  4. ดาวเทียมเพื่อการสื่อสารวิทยุกระจายเสียง และวิทยุโทรศัพท์ เช่น ASTRA
  5. ดาวเทียมเพื่อการสำรวจโลก สำรวจทรัพย์ยากรธรรมชาติ เช่น LANDSAT
  6. ดาวเทียมเพื่อการสำรวจอวกาศ เช่น METEOR EXPLORER
  7. ดาวเทียมเพื่อการพยากรณ์อากาศ เช่น GMS NOAA NOAA 6-9
  8. ดาวเทียมเพื่อการปฏิบัติในห้วงอวกาศ เช่น SPAS SKYLAB
  9. ดาวเทียมเพื่อกิจการวิทยุสมัครเล่น เช่น JAS-1 JAS-2 AO-40
  10. ดาวเทียมเพื่อการกำหนดตำแหน่ง เช่น NAVSTAR
  11. ดาวเทียมเพื่อการนำร่องเรือ และ อากาศยาน เช่น TRANSIT COSMOS
  12. ดาวเทียมเพื่อการโทรคมนาคม การเตือนภัย ป้องกันภัย ค้นหา สอดแนม ทั้งในโลกและนอกโลก ฯลฯ เช่น Black Robber

555

ดาวเทียมของประเทศไทย[แก้]

ดาวเทียมสื่อสารดวงแรกของประเทศไทยมีชื่อว่า "ดาวเทียมไทยคม 1" และดาวเทียม "ไทยคม 2" ในเวลาต่อมา นอกจากนั้นยังมีดาวเทียมสำรวจทรัพยากรที่ชื่อว่า "ดาวเทียมธีออส" ด้วย

อ้างอิง[แก้]

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]