ชัยพฤกษ์

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี

http://botanykus.weebly.com/03-35943633361836143620358536253660.html

http://botanykus.weebly.com/03-35943633361836143620358536253660.html

ชัยพฤกษ์ เป็นไม้มงคล ตามชื่อ หมายถึงต้นไม้แห่งชัยชนะ ใบใช้ประดิษฐ์เป็นพวงมาลัยสวมศีรษะ เพื่อเป็นเกียรติยศยิ่งใหญ่ แก่กวีและนักดนตรีในสมัยโบราณ สำหรับของไทย ช่อชัยพฤกษ์ประดับเป็นมงคลหลายที่ เช่น บนอินทรธนูข้าราชการ และประดับประกอบดาวบนอินทรธนูและหมวกของทหารและตำรวจทั้งหลาย ชื่อวิทยาศาสตร์ :

        Cassia javanical L..subsp. javanica

วงศ์ :

         LEGUMINOSAE

ชื่อสามัญ :

         Javanese Cassia, Pink and White Shower

ชื่ออื่น :

        กัลปพฤกษ์

นิเวศวิทยา :

         ถิ่นกำเนิดในประเทศอินเดีย

ออกดอก :

        กุมภาพันธ์ - เมษายน

ขยายพันธุ์ :

         โดยใช้เมล็ด วิธีเพาะเช่นเดียวกับราชพฤกษ์

ลักษณะทั่วไป :

         ไม้ต้น  สูงได้ถึง 15  เมตร  ลำต้นสีน้ำตาล ทรงพุ่ม 

คล้ายน้ำนมไหล

ใบ กลมคล้ายร่ม เมื่อต้นยังอ่อนมีหนาม ใบประกอบแบบขยยก เรียงสลับ มีใบย่อย 5 - 15 คู่ แผ่นใบรูปไข่แกมรูปรี หรือรูปขอบขนาน ปลายมน โคนกลม กว้าง 1.5 - 2.5 เซนติเมตร ยาว 2.5-5 เซนติเมตร ด้านล่างมีขนละเอียด

ดอก ดอกเริ่มบานสีชมพูแล้วเปลี่ยนเป็นสีแดงเข้ม ใกล้โรยออกสีขาว ออกเป็นช่อตามกิ่ง ยาว 5 - 16 เซนติเมตร เส้นผ่าศูนย์กลาง 3.5 เซนติเมตร กลีบเลี้ยงสีแดง ปนน้ำตาล

ผล เป็นฝักกลมสีดำ ยาว 20 - 60 เซนติเมตร เส้นผ่าศุนย์กลาง ประมาณ 1 - 1.5 เซนติเมตร เมื่อแก่ไม่แตก เมล็ดมีจำนวนมาก

ประโยชน์

         -  เนื้อในฝัก เป็นยาระบายอ่อน ๆ ปลูกประดับ ดอกสวยงาม

เป็นชื่อต้นไม้ชนิดหนึ่ง ชื่อวิทยาศาสตร์ Cassia javanica L. ในวงศ์ Leguminosae ดอกสีชมพูเข้ม เมื่อออกดอกไม่ทิ้งใบ ฝ้กเกลี้ยงใช้ทำยาได้ (จาก พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒)

เป็นชื่อลายชนิดหนึ่ง (จาก พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒)

ตำนานชัยพฤกษ์[แก้]

ตำนานนี้ปรากฏในเทพปกรณัมของกรีก มีอยู่ว่า มีนางอัปสรนางหนึ่งชื่อ ดาฟเน่ (daphne) ซึ่งแปลว่าน้ำค้าง เป็นลูกสาวของเทพประจำแม่น้ำสายหนึ่งชื่อพีนีอูส

วันหนึ่งดาฟเน่ออกไปเที่ยวเล่นริมป่าไม่ไกลจากแม่น้ำ เธอได้พบกับเทพอพอลโลหรือสุริยเทพเข้าโดยบังเอิญ เทพอพอลโลหลงรักเธอโดยทันที และพยายามฝากรักด้วยคำที่นุ่มนวล แต่ความพยายามนั้นไร้ผล เมื่ออพอลโลสืบเท้ายังไม่ทันเข้าใกล้ เธอก็วิ่งไม่คิดชีวิต เค้ายิ่งวิ่งตามเธอก็ยิ่งวิ่งหนี และวิ่งหน้าสู่แม่น้ำ โดยตระหนักว่าตัวเธอเองเริ่มอ่อนแรง และเค้าที่เป็นคนแปลกหน้าใกล้ถึงตัวแล้ว พอดีถึงริมฝั่งน้ำจึงร้องขอให้พ่อของเธอช่วย สิ้นคำร้องขอ ร่างของเธอค่อยกลายเป็นต้นไม้โดยเท้าทั้งคู่เปลี่ยนเป็นราก แขนทั้งสองข้างและผมพลิ้วสยายกลายเป็นกิ่งก้านใบ เสื้อผ้าเปลี่ยนเป็นเปลือกห่อหุ้มลำต้นที่ยังสั่นไหวด้วยความกลัว ดาฟเน่ได้กลายเป็นต้นชัยพฤกษ์ไปแล้วด้วยความช่วยเหลือของบิดา

อพอลโลมาถึงก็ทราบทันทีว่าเธอได้จากไปแล้ว แต่ก็ไม่ได้ถือโทษโกรธเคืองเธอแต่อย่างใด จึงมีบัญชาให้ไม้ชัยพฤกษ์เป็นไม้ที่พึงใจส่วนพระองค์ และใครๆ สามารถเก็บช่อใบร้อยเป็นพวงสวมศีรษะเป็นเกียรติยศแก่กวีและนักดนตรีได้ตลอดไป

เกร็ดความรู้[แก้]

ชัยพฤกษ์เป็นต้นไม้ประจำมหาวิทยาลัยกรุงเทพ และ โรงเรียนสุรศักดิ์มนตรี

อธิบายทางธรรมชาติ[แก้]

เปรียบกับธรรมชาติว่าเมื่อน้ำค้างกระทบกับสุริยา น้ำค้างก็จะหายไปนั่นเอง