อำเภอดอนตาล

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
อำเภอดอนตาล
แผนที่จังหวัดมุกดาหาร เน้นอำเภอดอนตาล
อุทยานสมเด็จย่า เพลินตาเขื่อนริมโขง จรรโลงลำผญา ผาแต้มบรรพกาล กลองโบราณล้ำค่า งามตาสระกมุทมาศ หาดหินวัดเวินไชย ถิ่นไทยข่ากะเลิง
ข้อมูลทั่วไป
อักษรไทย อำเภอดอนตาล
อักษรโรมัน Amphoe Don Tan
จังหวัด มุกดาหาร
รหัสทางภูมิศาสตร์ 4903
รหัสไปรษณีย์ 49120
ข้อมูลสถิติ
พื้นที่ 510.92 ตร.กม.
ประชากร 43,609 คน (พ.ศ. 2557)
ความหนาแน่น 85.35 คน/ตร.กม.
ที่ว่าการอำเภอ
ที่ตั้ง ที่ว่าการอำเภอดอนตาล ถนนเหมลา ตำบลดอนตาล อำเภอดอนตาล จังหวัดมุกดาหาร 49120
พิกัด 16°19′0″N 104°55′12″E / 16.31667°N 104.92000°E / 16.31667; 104.92000
หมายเลขโทรศัพท์ 0 4268 9052, 0 4268 9060
หมายเลขโทรสาร 0 4268 9052, 0 4268 9060

สารานุกรมประเทศไทย ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย

อำเภอดอนตาล เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดมุกดาหาร

ประวัติศาสตร์[แก้]

อำเภอดอนตาลเดิมเป็นแหล่งชุมชนโบราณที่มีพัฒนาการทางประวัติศาสตร์ยาวนานมาไม่น้อยกว่า 2,000 ปี โดยปรากฏหลักฐานภาพเขียนสี (ฮูบแต้ม) โบราณในสมัยก่อนประวัติศาสตร์บริเวณผาแต้มของภูสระดอกบัว นอกจากนี้ยังมีการค้นพบกลองกบหรือกลองมโหระทึกขนาดใหญ่และใบเสมาสมัยศรีโคตรบูรบริเวณวัดเวินชัยมงคลด้วย ต่อมาในตำนานโบราณกล่าวว่า สมัยอาณาจักรล้านช้างได้มีชนชั้นปกครองพระนามว่า อาชญาพระปุมลุม และ อาชญาแม่หม่อมการ ผู้เป็นชายาได้อพยพผู้คนจากฝั่งซ้ายแม่น้ำโขงมาตั้งหมู่บ้านบริเวณดอนตาลริมฝั่งแม่น้ำโขง ตรงข้ามเกาะหัวดอนตาลซึ่งเป็นเกาะกลางลำแม่น้ำโขงที่มีต้นตาลอยู่เป็นจำนวนมาก อาชญาพระปุมลุมได้รับการสถาปนาเป็นกวานบ้านและตั้งนามบ้านว่า บ้านดอนตาล ตามชื่อเกาะกลางลำแม่น้ำโขง ประมาณ ๑๐๐ ปีผ่านไปบ้านดอนตาลได้เกิดภาวะแห้งแล้งอดอยากและบังเกิดโรคห่า (อหิวาตกโรค) ขึ้น เป็นเหตุให้ผู้คนเจ็บป่วยล้มตายลงเป็นจำนวนมาก ชาวบ้านจึงอพยพจากริมฝั่งแม่น้ำโขงขึ้นมาตั้งบ้านเรือนห่างจากบ้านดอนตาลเดิมประมาณ 1 กิโลเมตร ซึ่งเป็นที่ตั้งของบ้านดอนตาลในปัจจุบัน ต่อมาได้มีเจ้านายลาวอีก ๓ กลุ่ม ได้อพยพผู้คนมาอาศัยอยู่ในบ้านตอนตาลทำให้ประชากรของบ้านดอนตาลเพิ่มจำนวนมากขึ้น ชาวลาวกลุ่มแรกอพยพมาจากเมืองหนองบัวลุ่มภูหรือเมืองจำปานครกาบแก้ว (จังหวัดหนองบัวลำภูในปัจจุบัน) ซึ่งนำโดย อาชญาท้าวซาวมุงคุณ (อาชญาชาวมงคล)

ต่อมาในสมัยหลังรัชกาลสมเด็จพระเจ้าสุริยวงศามหาธรรมิกราช (พ.ศ. 2181 - 2238) แห่งนครเวียงจันทน์ เจ้าจารย์จันทสุริยวงศ์ซึ่งเป็นพระโอรสในเจ้าศรีวิชัย (เจ้าศรีวรมงคล) และเป็นพระราชนัดดาในพระเจ้าศรีวรวงษาธิราช (เจ้ามหาอุปราชศรีวรวังโส) พระมหากษัตริย์แห่งนครเวียงจันทน์ (พ.ศ. ๒๑๑๘-๒๑๒๓) ได้อพยพไพร่พลไปสร้างเมืองหลวงโพนสิมร้างที่เมืองสุวรรณเขต (แขวงสะหวันนะเขดในปัจจุบัน) ภายหลังจากพระองค์พิราลัยแล้ว พระโอรสทั้ง ๓ พระองค์ได้แยกย้ายกันออกไปปกครองบ้านเมืองแถบริมฝั่งแม่น้ำโขงและแผ่นดินภาคอีสาน ได้แก่ เจ้าแก้วมงคล (ท้าวแก้วบุรม) อพยพไพร่พลไปสร้างเมืองท่งศรีภูมิ ต่อมาคือเมืองสุวรรณภูมิราชบุรียประเทษราช (อำเภอสุวรรณภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ดในปัจจุบัน) ฝ่าย เจ้าราชาบุตรโคตร (ท้าวราชบุตรโคตร) ได้อพยพไพร่พลจากเวียงดงเขนยและเมืองแก้งกอก ฝั่งซ้ายแม่น้ำโขง มาตั้งเมืองที่บ้านดอนตาล เรียกว่า เมืองดอนตาล และถือเป็นชาวลาวกลุ่มที่สอง ฝ่ายพระอนุชาคือ เจ้าจันทกินนรี (ท้าวกินรี) ได้อพยพไพร่พลไปสร้างเมืองบังมุกหรือเมืองมุกดาหาร พร้อมทั้งอพยพไพร่พลจากเมืองคงและเมืองนครจำปาศักดิ์บางส่วนมาไว้ที่เมืองดอนตาลของพระเชษฐาเป็นกลุ่มที่สาม [1] เมื่อสร้างเมืองดอนตาลแล้วท้าวราชาบุตรโคตรได้สร้างหอโฮงการหรือโฮงหลวงสำเร็จราชการไว้ที่บริเวณฝั่งแม่น้ำโขงทางทิศตะวันออกของวัดท่า ปัจจุบันเรียกว่า ท่าโฮง ต่อมาได้มีชาวบ้านไปทำไร่ทำสวนในบริเวณท่าโฮงแล้วขุดพบเครื่องมือเครื่องใช้ตลอดเครื่องประดับโบราณต่างๆ จำนวนมาก อาทิ กำไลแขน ลูกปัด เงินโบราณ แหวน เป็นต้น พร้อมทั้งพบโครงกระดูกมนุษย์โบราณเป็นจำนวนมาก นักโบราณคดีสันนิษฐานว่าโบราณวัตถุเหล่านี้มีอายุอยู่ในราวคริสต์ศตวรรษที่ 6-9 สมัยอาณาจักรเจนละของขอม[2]

ที่ตั้งและอาณาเขต[แก้]

อำเภอดอนตาลตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอข้างเคียง ดังนี้

การปกครองส่วนภูมิภาค[แก้]

อำเภอดอนตาลแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 7 ตำบล 63 หมู่บ้าน ได้แก่

1. ดอนตาล (Don Tan) 12 หมู่บ้าน 5. บ้านบาก (Ban Bak) 7 หมู่บ้าน
2. โพธิ์ไทร (Pho Sai) 7 หมู่บ้าน 6. นาสะเม็ง (Na Sameng) 9 หมู่บ้าน
3. ป่าไร่ (Pa Rai) 11 หมู่บ้าน 7. บ้านแก้ง (Ban Kaeng) 7 หมู่บ้าน
4. เหล่าหมี (Lao Mi) 10 หมู่บ้าน

การปกครองส่วนท้องถิ่น[แก้]

ท้องที่อำเภอดอนตาลประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 8 แห่ง ได้แก่

  • เทศบาลตำบลดอนตาล ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลดอนตาล
  • เทศบาลตำบลบ้านแก้ง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านแก้งทั้งตำบล
  • เทศบาลตำบลดอนตาลผาสุก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดอนตาล (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลดอนตาล)
  • องค์การบริหารส่วนตำบลโพธิ์ไทร ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโพธิ์ไทรทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลป่าไร่ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลป่าไร่ทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลเหล่าหมี ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเหล่าหมีทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านบาก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านบากทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลนาสะเม็ง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาสะเม็งทั้งตำบล

พรมแดนธรรมชาติ[แก้]

อำเภอดอนตาลติดกับพรมแดนธรรมชาติคือแม่น้ำโขง

อ้างอิง[แก้]

  1. http://dontan.mukdahancity.com/country/dontan_01.php
  2. http://atiwat-arsenal.blogspot.com/