ภาษาตันกัต

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
Jump to navigation Jump to search
ภาษาตันกัต
西夏文
Chrysographic Tangut Golden Light Sutra.jpg
ประเทศที่มีการพูด จักรวรรดิตันกัต
ภูมิภาค ประเทศจีน
สูญหาย หลังการล่มสลายของจักรวรรดิตันกัต
ตระกูลภาษา
ระบบการเขียน อักษรตันกัต
สถานภาพทางการ
ภาษาทางการ ราชวงศ์เซี่ยตะวันตก ในประเทศจีน
รหัสภาษา
ISO 639-3 txg
หน้าจาก 番漢合時掌中珠

ภาษาตันกัต หรือภาษาซิเซีย เป็นตระกูลภาษาย่อยทิเบต-พม่าโบราณใช้พูดในจักรวรรดิตันกัต มีความใกล้เคียงกับภาษาทิเบต ภาษาพม่า และอาจมีความใกล้เคียงกับภาษาจีนด้วย เป็นภาษาราชการในจักรวรรดิตันกัต (ภาษาจีนเรียก ซิเซีย 西夏) ซึ่งเป็นอิสระในสมัยราชวงศ์ซ้องเมื่อราว พ.ศ. 1544 และถูกปราบปรามโดยเจงกีสข่าน (Činggis Qaɣan) ใน พ.ศ. 1770 มีอักษรเป็นของตนเองเรียกอักษรตันกัต

การค้นพบ[แก้]

เอกสารภาษาตันกัตที่เก่าที่สุดเป็นพระสูตรทางพุทธศาสนาอายุราว พ.ศ. 1745 ซึ่งแสดงว่าภาษานี้ยังคงใช้อยู่ในช่วง 300 ปีหลังจากการล่มสลายของจักรวรรดิตันกัต

เอกสารภาษาตันกัตส่วนใหญ่ที่พบพบที่คารา-โคโตเมื่อ พ.ศ. 2451 โดย Pyotr Kuzmich Kozlov ปัจจุบันเอกสารเหล่านี้เก็บรักษาไว้ที่สถาบันตะวันออกศึกษา สาขาเซนต์ปีเตอร์สเบิร์กของสมาคมวิทยาศาสตร์รัสเซีย เอกสารที่เก็บรักษาไว้นี้ประกอบด้วยเอกสาร 10,000 เล่ม ส่วนใหญ่เป็นพระสูตรทางพุทธศาสนา กฎหมายและเอกสารทางราชการ อายุราว พุทธศตวรรษที่ 16-18 ในกลุ่มของเอกสารทางพุทธศาสนา มีเอกสารที่มีลักษณะเฉพาะซึ่งไม่ปรากฏในฉบับภาษาจีนและภาษาทิเบตในปัจจุบัน และยังพบเอกสารเกี่ยวพระอวโลกิเตศวรที่พบเฉพาะในภาษาตันกัต นอกจากนี้มีการเก็บรักษาเอกสารภาษษตันกัตจำนวนน้อยในพิพิธภัณฑ์บริติช หอสมุดแห่งชาติที่ปักกิ่ง ห้องสมุดของมหาวิทยาลัยปักกิ่งและห้องสมุดอื่นๆ

การวิจัยที่เกี่ยวข้องกับอักษรตันกัตเริ่มเมื่อพุทธศตวรรษที่ 25เมื่อ M. Maurisse ได้รับสำเนาของพระสูตรดอกบัวที่เขียนด้วยภาษาตันกัต โดยเป็นการวิจัยร่วมกับนักวิจัยชาวจีน หลังการค้นพบห้องสมุดคารา-โคโตโดย Pyotr Kuzmich Kozlov ตัวอักษรนี้ถูกจำแนกว่าเป็นของจักรววรดิตันกัตในซีเซี่ย จากนั้นจึงเริ่มศึกษาวิจัยอย่างจริงจัง นักวิจัยที่มีบทบาทสำคัญคือ N.A. Nevskij ชาวรัสเซียที่สร้างพจนานุกรมภาษาตันกัตเล่มแรก และสร้างความหมายของหน่วยทางไวยากรณ์ของภาษาตันกัตขึ้นมาใหม่ ทำให้มีความเป็นไปได้ที่จะอ่านและเข้าใจภาษาตันกัต งานวิจัยของเขาได้รับการเผยแพร่เมื่อ พ.ศ. 2503 และได้รับรางวัลจากสหภาพโซเวียต แต่ความสำเร็จในการเข้าใจภาษาตันกัตอย่างสมบูรณ์ยังห่างไกล โดยเฉพาะเรื่องโครงสร้างประโยคที่ยังค้นไม่พบ

การจัดโครงสร้างใหม่[แก้]

ความเชื่อมโยงระหว่างการเขียนและการอ่านออกเสียงของภาษาตันกัตเข้าใจยากกว่าระหว่างอักษรจีนกับภาษาจีนปัจจุบัน มีลักษณะของอักษรจีน 90% ที่แสดงหน่วยทางสัทศาสตร์ แต่พบเพียง 10% ในภาษาตันกัต จากงานของ Sufronov การสร้างการออกเสียงของชาวตันกัตขึ้นมาใหม่ จำเป็นต้องอาศัยข้อมูลจากแหล่งอื่น

การค้นพบเอกสารสองภาษาจีน-ตันกัต ทำให้ Ivanov และ Laufur สามารถเริ่มต้นการสร้างใหม่และศึกษาเปรียบเทียบภาษาตันกัตได้ แหล่งข้อมูลอีกแหล่งหนึ่งคือคู่มือการแปลภาษาทิเบตเป็นภาษาตันกัตซึ่งมีการศึกษาเป็นครั้งแรกโดย Nevsky แต่ข้อมูลทั้งสองแหล่งยังไม่เพียงพอสำหรับการสร้างระบบภาษาตันกัตขึ้นมาทั้งหมด ในคู่มือไม่ได้แสดงการออกเสียงที่ถูกต้องของภาษาตันกัต โดยเป็นคู่มืออย่างง่ายเพื่อช่วยชาวต่างชาติออกเสียงและจดจำคำของภาษาหนึ่งด้วยคำของอีกภาษาหนึ่งที่พวกเขาสามารถจดจำได้ แหล่งที่สามมีพื้นฐานมาจากการสร้างใหม่ในปัจจุบัน ประกอบด้วยพจนานุกรมภาษาตันกัตฉบับต่างๆ การบันทึกการออกเสียงในพจนานุกรมนี้ใช้หลักการของ fanqie ซึ่งยืมมาจากรูปแบบการออกเสียงภาษาจีน

N.A. Nevsky ได้สร้างรูปแบบทางไวยากรณ์ของภาษาตันกัตขึ้นมาใหม่และสร้างพจนานุกรมตันกัต-จีน-อังกฤษควบคู่ไปกับการนำเสนอผลงานเมื่อ พ.ศ. 2503 ในปัจจุบันมีการสอนทางด้านตันกัตศึกษาในจีนมากขึ้น ควบคู่ไปกับนักวิชาการสาขานี้ในไต้หวัน ญี่ปุ่นและสหรัฐ

สัทวิทยา[แก้]

พยางค์ในภาษาตันกัตมีโครงสร้างแบบ CVC และมีวรรณยุกต์สองเสียง

พยัญชนะ[แก้]

ชื่อภาษาจีน คำแปลภาษาอังกฤษ ศัพท์ใหม่ Arakawa Gong
重唇音類 heavy lip bilabials p, ph, b, m p, ph, b, m
軽唇音類 light lip labio-dentals f, v, w
舌頭音類 tongue tip dentals t, th, d, n t, th, d, n
舌上音類 upper tongue ty', thy', dy', ny'
牙音類 ga-like velars k, kh, g, ng k, kh, g, ŋ
歯頭音類 tooth tip dental affricates and fricatives ts, tsh, dz, s ts, tsh, dz, s
正歯音類 true tooth palatal affricates and fricatives c, ch, j, sh tɕ, tɕh, dʑ, ɕ
候音類 laryngeals ', h ., x, ɣ
流風音類 flowing air resonants l, lh, ld, z, r, zz l, lh, z, r, ʑ

สระ[แก้]

普通母音 緊候母音 捲舌母音
close i I u iq eq uq ir Ir ur
mid e o eq2 oq er or
open a aq ar

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]