กลุ่มวาดะห์

กลุ่มวาดะห์ หรือ "กลุ่มเอกภาพ" เป็นชื่อกลุ่มนักการเมืองมุสลิมที่เคยทรงอิทธิพลอย่างสูงในพื้นที่ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ ก่อตั้งโดย เด่น โต๊ะมีนา และ วันมูหะมัดนอร์ มะทา สส.พรรคกิจสังคมในขณะนั้น โดยเข้าสังกัดและส่งผู้สมัคร สส. ในนาม พรรคประชาธิปัตย์

ต่อมากลุ่มวาดะห์ลาออกจากพรรคประชาธิปัตย์ตาม กลุ่ม 10 มกรา ในปี พ.ศ. 2531 โดยไปร่วมก่อตั้ง พรรคประชาชน และได้ย้ายไปสังกัด พรรคเอกภาพ ภายหลังจากที่พรรคประชาชยุบรวมเข้ากับ พรรครวมไทย, พรรคก้าวหน้า, และ พรรคกิจประชาคม

ใน การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป มีนาคม พ.ศ. 2535 กลุ่มวาดะห์ได้ย้ายไปร่วมจัดตั้ง พรรคความหวังใหม่ ตามคำเชิญของพลเอก ชวลิต ยงใจยุทธ โดย วันมูหะมัดนอร์ มะทา แกนนำกลุ่มได้ดำรงตำแหน่งรองหัวหน้าพรรค และต่อมาเป็นผู้นำกลุ่มแทนเด่น โต๊ะมีนา ที่ไม่ได้รับการเลือกตั้ง ความสำคัญของกลุ่มวาดะห์ในพรรคความหวังใหม่ยิ่งสูงขึ้นเมื่อ วันมูหะมัดนอร์ มะทา แกนนำกลุ่มได้ขึ้นเป็นเลขาธิการพรรค

ต่อมาพรรคความหวังใหม่ ได้ยุบรวมเข้ากับ พรรคไทยรักไทย เมื่อเดือนมกราคม พ.ศ. 2545 ทำให้กลุ่มวาดะห์ย้ายมาสังกัดพรรคไทยรักไทยด้วย โดยยังคงได้รับความสำคัญ ส่งผลให้ วันมูหะมัดนอร์ มะทา แกนนำกลุ่มได้รับตำแหน่งเป็นรองหัวหน้าพรรคไทยรักไทย และมีตำแหน่งเป็นถึง รองนายกรัฐมนตรี

ชื่อเสียงของกลุ่มวาดะห์ต้องตกต่ำลงอย่างมาก เมื่อพ่ายแพ้การเลือกตั้งในพื้นที่ภาคใต้ให้กับ พรรคประชาธิปัตย์ ในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2548 โดยไม่มีผู้สมัครของทางกลุ่มได้รับเลือกตั้งเลยแม้แต่คนเดียว ทั้งที่เคยครองพื้นที่อย่างเหนียวแน่นมากว่า 20 ปี

ภายหลังการรัฐประหาร พ.ศ. 2549 พรรคไทยรักไทย ถูกฟ้องร้องใน "คดียุบพรรค" และต่อมา ตุลาการรัฐธรรมนูญ มีคำวินิจฉัยให้ "ยุบพรรค" พรรคไทยรักไทย และกรรมการบริหารพรรคถูกตัดสิทธิทางการเมือง 5 ปี ซึ่งมีผลทำให้ วันมูหะมัดนอร์ มะทา หนึ่งในกรรมการบริหาร พรรคไทยรักไทย ต้องเว้นวรรคทางการเมือง ทำได้เพียงให้คำแนะนำ สส. ในกลุ่มซึ่งย้ายจากพรรคไทยรักไทยไปร่วมกับกลุ่มมัชฌิมาเข้าสังกัด พรรคประชาราช อยู่ระยะหนึ่ง ก่อนจะย้ายไปสังกัด พรรคมัชฌิมาธิปไตย เมื่อเดือนตุลาคม พ.ศ. 2550

วันที่ 31 ตุลาคม พ.ศ. 2550 กลุ่มวาดะห์ประชุมกันและมีมติว่าจะลงสมัครรับเลือกตั้งในนามพรรคพลังประชาชน สำหรับ การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2550 ต่อมาภายหลังการยุบพรรคพลังประชาชน ในปี พ.ศ. 2551 สมาชิกกลุ่มวาดะห์บางส่วนจึงย้ายมาสังกัดพรรคมาตุภูมิ ขณะที่บางส่วนได้ย้ายไปสังกัด พรรคเพื่อไทย

ใน พ.ศ. 2561 สมาชิกกลุ่มวาดะห์ได้พากันย้ายออกจากพรรคมาตุภูมิและพรรคเพื่อไทยเพื่อมาสังกัด พรรคประชาชาติ ที่จัดตั้งขึ้นใหม่

รายชื่อของสมาชิกกลุ่มวาดะห์

สังกัดพรรคประชาชาติ

1. วันมูหะมัดนอร์ มะทา อดีต สส.ยะลา, สส.บัญชีรายชื่อ, ประธานรัฐสภาและประธานสภาผู้แทนราษฎร (ผู้นำกลุ่มวาดะห์)
2. ซูการ์โน มะทา สส.ยะลา
3. อารีเพ็ญ อุตรสินธุ์ อดีต สส.นราธิวาส
4. มูฮำมัดอารีฟีน จะปะกิยา อดีต สส.ปัตตานี
5. จิรายุส เนาวเกตุ อดีต สส.สตูล

ไม่ได้สังกัดพรรคประชาชาติ

1. เด่น โต๊ะมีนา อดีต สส.และ อดีต สว.ปัตตานี
2. สมมารถ เจ๊ะนา อดีต สส. ปัตตานี
3. ปรีชา บุญมี อดีต สส.ปัตตานี
4. มุข สุไลมาน อดีต สส.ปัตตานี (ปัจจุบันสังกัดพรรคกล้าธรรม)
5. นัจมุดดีน อูมา อดีต สส.นราธิวาส (ปัจจุบันสังกัดพรรคกล้าธรรม)
6. ไพศาล ยิ่งสมาน อดีต สส.ยะลา (เสียชีวิต 16 มกราคม พ.ศ. 2556)
7. บูราฮานูดิน อุเซ็ง อดีต สส.ยะลา (เสียชีวิต 17 ตุลาคม พ.ศ. 2558)
8. พิบูลย์ พงศ์ธเนศ อดีต สส.นราธิวาส (เสียชีวิต 13 ธันวาคม พ.ศ. 2568)