Post hoc ergo propter hoc

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไบยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
บทความนี้มีชื่อเป็นภาษาอังกฤษ เนื่องจากยังไม่มีชื่อภาษาไทยที่กระชับ เหมาะสม หรือไม่รู้วิธีอ่านในภาษาไทย

Post hoc ergo propter hoc (จากภาษาละตินแปลว่า "เกิดหลังจากสิ่งนี้ ดังนั้น จึงเกิดเพราะสิ่งนี้") เป็นเหตุผลวิบัติเชิงตรรกะ (logical fallacy) ที่ชี้เหตุอย่างไม่น่าเชื่อถือ โดยกล่าวว่า "เนื่องจากเหตุการณ์ ข ติดตาม เหตุการณ์ ก ดังนั้น ข จึงเกิดขึ้นเพราะ ก" ่บ่อยครั้งเรียกสั้น ๆ ว่า post hoc และต่างจากเหตุผลวิบัติแบบ cum hoc ergo propter hoc (จากภาษาละตินแปลว่า เกิดขึ้นกับสิ่งนี้ ดังนั้น จึงเกิดขึ้นเพราะสิ่งนี้) ซึ่งจัดเป็นเหตุผลวิบัติเพราะว่า "การมีสหสัมพันธ์ไม่ได้ชี้ว่าอะไรเป็นเหตุ"[1] และเป็นเหตุการณ์ที่สองสิ่งเกิดขึ้นพร้อม ๆ กัน หรือว่าลำดับที่เกิดขึ้นไม่มีนัยสำคัญหรือไม่ชัดเจน post hoc เป็นความผิดพลาดที่เกิดขึ้นได้ง่ายเพราะว่า ลำดับการเกิดขึ้นเป็นองค์ประกอบหนึ่งในการชี้เหตุ นี้เป็นเหตุผลวิบัติเพราะว่ามีการสรุปโดยอาศัยลำดับการเกิดขึ้นของเหตุการณ์เท่านั้น โดยที่ไม่ได้ใส่ใจในองค์ประกอบอื่น ๆ ที่อาจจะปฏิเสธความเป็นเหตุผลนั้น

รูปแบบ[แก้]

post hoc สามารถกล่าวได้ตามแบบนี้

  • เกิด แล้ว ก็เกิด
  • ดังนั้น จึงเป็นเหตุของ .

แต่ถ้าเหตุการณ์ เป็นสิ่งที่ไม่น่าพึงใจ รูปแบบนี้อาจกล่าวโดยกลับกันได้ว่า ถ้าหลีกเลี่ยง ได้ ก็จะไม่เกิดขึ้น

ตัวอย่าง[แก้]

"ผมอดคิดไม่ได้ว่า คุณก่อปัญหานี้ (เพราะ) เราไม่เคยมีปัญหาอะไร ๆ กับเตาทำความร้อนจนกระทั่งคุณย้ายเข้ามาอยู่ในอะพาร์ตเมนต์นี้" คือผู้จัดการของอาคารที่อยู่นี้ ไม่ได้แสดงเหตุผลอื่นนอกจากลำดับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นเกี่ยวกับการย้ายเข้ามาอยู่ของผู้เช่า แล้วเข้าไปสรุปว่า การย้ายเข้ามาอยู่ของผู้เช่าเป็นเหตุเกิดของความเสียหายของเตาทำความร้อน[2]

ในสื่อ[แก้]

ในตอน "Fortune (ฟอจูน)" ของซีซัน 10 ในละครชุดสมอลล์วิลล์ คุณหมอแฮมิลตัน เมื่อกำลังถูกทรมานโดยอะโมส ฟอจูนเพื่อเค้นถามข้อมูล ได้กล่าวถึงเหตุผลวิบัตินี้แล้วอธิบายความหมาย

ดูเพิ่ม[แก้]

เชิงอรรถและอ้างอิง[แก้]

  1. correlation does not imply causation
  2. Damer, T Edward (1995). Attacking Faulty Reasoning: A Practical Guide to Fallacy-Free Arguments (3rd. ed.). Belmont, CA: Wadsworth Publishing. p. 131. ISBN 978-0-534-21750-1. OCLC 30319422.