Post hoc ergo propter hoc

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
Jump to navigation Jump to search
บทความนี้มีชื่อเป็นภาษาอังกฤษ เนื่องจากยังไม่มีชื่อภาษาไทยที่กระชับ เหมาะสม หรือไม่รู้วิธีอ่านในภาษาไทย

Post hoc ergo propter hoc (จากภาษาละตินแปลว่า "เกิดหลังจากสิ่งนี้ ดังนั้น จึงเกิดเพราะสิ่งนี้") เป็นเหตุผลวิบัติเชิงตรรกะ (logical fallacy) ที่ชี้เหตุอย่างไม่น่าเชื่อถือ โดยกล่าวว่า "เนื่องจากเหตุการณ์ ข ติดตาม เหตุการณ์ ก ดังนั้น ข จึงเกิดขึ้นเพราะ ก" ่บ่อยครั้งเรียกสั้น ๆ ว่า post hoc และต่างจากเหตุผลวิบัติแบบ cum hoc ergo propter hoc (จากภาษาละตินแปลว่า เกิดขึ้นกับสิ่งนี้ ดังนั้น จึงเกิดขึ้นเพราะสิ่งนี้) ซึ่งจัดเป็นเหตุผลวิบัติเพราะว่า "การมีสหสัมพันธ์ไม่ได้ชี้ว่าอะไรเป็นเหตุ"[1] และเป็นเหตุการณ์ที่สองสิ่งเกิดขึ้นพร้อม ๆ กัน หรือว่าลำดับที่เกิดขึ้นไม่มีนัยสำคัญหรือไม่ชัดเจน post hoc เป็นความผิดพลาดที่เกิดขึ้นได้ง่ายเพราะว่า ลำดับการเกิดขึ้นเป็นองค์ประกอบหนึ่งในการชี้เหตุ นี้เป็นเหตุผลวิบัติเพราะว่ามีการสรุปโดยอาศัยลำดับการเกิดขึ้นของเหตุการณ์เท่านั้น โดยที่ไม่ได้ใส่ใจในองค์ประกอบอื่น ๆ ที่อาจจะปฏิเสธความเป็นเหตุผลนั้น

รูปแบบ[แก้]

post hoc สามารถกล่าวได้ตามแบบนี้

  • เกิด แล้ว ก็เกิด
  • ดังนั้น จึงเป็นเหตุของ .

แต่ถ้าเหตุการณ์ เป็นสิ่งที่ไม่น่าพึงใจ รูปแบบนี้อาจกล่าวโดยกลับกันได้ว่า ถ้าหลีกเลี่ยง ได้ ก็จะไม่เกิดขึ้น

ตัวอย่าง[แก้]

"ผมอดคิดไม่ได้ว่า คุณก่อปัญหานี้ (เพราะ) เราไม่เคยมีปัญหาอะไร ๆ กับเตาทำความร้อนจนกระทั่งคุณย้ายเข้ามาอยู่ในอะพาร์ตเมนต์นี้" คือผู้จัดการของอาคารที่อยู่นี้ ไม่ได้แสดงเหตุผลอื่นนอกจากลำดับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นเกี่ยวกับการย้ายเข้ามาอยู่ของผู้เช่า แล้วเข้าไปสรุปว่า การย้ายเข้ามาอยู่ของผู้เช่าเป็นเหตุเกิดของความเสียหายของเตาทำความร้อน[2]

ในสื่อ[แก้]

ในตอน "Fortune (ฟอจูน)" ของซีซัน 10 ในละครชุดสมอลล์วิลล์ คุณหมอแฮมิลตัน เมื่อกำลังถูกทรมานโดยอะโมส ฟอจูนเพื่อเค้นถามข้อมูล ได้กล่าวถึงเหตุผลวิบัตินี้แล้วอธิบายความหมาย

ดูเพิ่ม[แก้]

เชิงอรรถและอ้างอิง[แก้]

  1. correlation does not imply causation
  2. Damer, T Edward (1995). Attacking Faulty Reasoning: A Practical Guide to Fallacy-Free Arguments (3rd. ed.). Belmont, CA: Wadsworth Publishing. p. 131. ISBN 978-0-534-21750-1. OCLC 30319422.