เจ้าจอมน้อม ในรัชกาลที่ 5

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี

เจ้าจอมน้อม ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

ประวัติ[แก้]

เจ้าจอมน้อม ในรัชกาลที่ 5 กำเนิดในสกุลโชติกเสถียร เมื่อวันที่ 17 กันยายน พ.ศ. 2420 ที่บ้านริมคลองโอ่งอ่าง ข้างวัดบพิตรภิมุข เป็นธิดาของพระยาธรรมจรรยานุกูลมนตรี (ทองดี โชติกเสถียร) กับ คุณหญิงลูกจันทร์

มีพี่น้องร่วมมารดา คือ

  • สวัสดิ์ โชติกเสถียร
  • เจ้าจอมน้อม
  • นิตย์ โชติกเสถียร
  • ปลิด โชติกเสถียร

และยังมีพี่น้องต่างมารดาอีก ดังนี้

  • พลโท พระสราภัยสฤษฎิการ ( กระมล โชติกเสถียร )
  • พระมหามนตรีศรีองครักษ์สมุห ( ฉัตร โชติกเสถียร )
  • ผาด โชติกเสถียร
  • ประเทือง โชติกเสถียร
  • ออม วาศวิท
  • ปุ่น โชติกเสถียร
  • ร้อยโท เฉลียว โชติกเสถียร
  • รองสนิท โชติกเสถียร
  • จมื่นสมุหพิมาน ( นรหัช โชติกเสถียร )
  • พันตำรวจตรี พงษ์คำ โชติกเสถียร
  • ทองทวี โชติกเสถียร

เจ้าจอมน้อม ได้รับจากมารดา จนโตพอสมควรจึงเรียนจากครูหนอ และพระศรีสัตยารักษ์ ต่อมาเมื่ออายุ 7-8 ขวบ มารดาท่านถึงอนิจกรรม ท่านผู้หญิงสุ่น โชฎึกราชเศรษฐี ผู้เป็นย่าของท่าน รับเลี้ยงดูต่อมา ในช่วงนี้ท่านยังได้หัดสวดมนต์และนั่งวิปัสนา ตามท่านผู้หญิงด้วย

เจ้าจอมน้อมได้ถวายตัวรับราชการฝ่ายใน ภายหลังโกนจุก เมื่ออายุ 13 ปี ในสำนักของพระอรรคชายาเธอ กรมพระสุทธาสินีนาฎ จนได้รับพระมหากรุณาเป็นเจ้าจอม ท่านเป็นผู้มีบุคลิกกิริยา น่านับถือ กิริยาท่าทีสง่างาม อุปนิสัยเยือกเย็นหนักแน่น จนเป็นที่เกรงใจของคนทั่วไป แม้เจ้านายบางพระองค์ยังมีรับสั่งว่า

แม่น้อมกับแม่เฉียดนี้ น่าเกรงใจ

เจ้าจอมน้อม มีหน้าที่ประจำปฏิบัติงานเกี่ยวกับพระเครื่องต้นในรัชกาลที่ 5 จึงมีหน้าที่ปอกผลไม้ร่วมกับคุณจอมท่านอื่นๆ ด้วยเหตุที่ท่านผู้หญิงสุ่น เป็นสตรีรุ่นแรกๆ ที่คิดปอกมะปรางริ้ว เจ้าจอมน้อม ในฐานะหลานท่านผู้หญิงสุ่น จึงมีโอกาสรับและแสดงฝีมือในทางนี้มาก นอกจากงดงามแล้ว ยังสามารถดัดแปลงให้เหมือนรูปหอยแครง ทั้งยังสามารถปอกโดยไม่ต้องปลิดลูกจากพวงด้วย ฉะนั้นท่านปอกมะปรางครั้งใด เป็นต้องได้เสวย งานทุกอย่างที่เป็นงานของชาววังสมัยนั้น ท่านทำได้ดีแทบทุกอย่าง การจัดโต๊ะพระราชทานเลี้ยงรับรองแขกเมือง รวมทั้งอาหารเช่น การจัดข้าวเหนียวสีและหน้าต่างๆ ท่านต้องมีส่วนช่วยหรือจัดทำแทบทุกครั้ง เพราะท่านเป็นคนละเอียดลออปราณีต นอกจากนี้ยังเชี่ยวชาญในเรื่องเกี่ยวกับการจัดงานพระศพเจ้านาย เป็นการแบ่งเบาพระภาระของพระวิมาดาเธอฯเป็นอันมาก

เมื่อสิ้นรัชกาลที่ 5 ท่านจึงกราบถวายบังคมลา ออกมาอยู่กับท่านบิดาที่บ้าน ปรนนิบัติท่านบิดา จนถึงอนิจกรรม เมื่อ พ.ศ. 2490 หลังจากนั้นจนตลอดชีวิต ก็ได้ทำบุญสุนทานตลอดเวลา แม้เงินที่ได้รับพระราชทานตลอดชีพนั้นก็ได้นำไปบริจาคเสมอ งานสำคัญที่ท่านได้รับพระมหากรุณาฉลองพระเดชพระคุณประจำสกุลโชติกเสถียร คือการถวายเครื่องสังเวยพระป้าย ประจำปีตรุษจีน ครั้งสุดท้ายก่อนอนิจกรรม คือ บูรณะวัดนรนาถสุนทริการาม ซึ่งเป็นวัดประจำตระกูลโชติกเสถียร


เจ้าจอมน้อม ถึงอนิจกรรม ในวันที่ 14 มกราคม พ.ศ. 2509 ศพได้รับพระราชทานเพลิง ณ เมรุวัดธาตุทอง วันที่ 6 มีนาคม พ.ศ. 2509

เครื่องราชอิสริยาภรณ์[แก้]

อ้างอิง[แก้]

  1. "พระราชทานเหรียญรัตนาภรณ์รัชกาลปัตยุบันฝ่ายใน". ราชกิจจานุเบกษา (ใน ไทย) 25 (39): 1154. 23 ธันวาคม พ.ศ. 2451. 

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]

  • ตำราทำกับข้าวฝรั่ง พระราชนิพนธ์ ในรัชกาลที่ 5: ( พิมพ์ในงานพระราชทานเพลิงศพ เจ้าจอมน้อม ในรัชกาลที่ 5 ณ เมรุวัดธาตุทอง 6 มีนาคม 2509 )