ข้ามไปเนื้อหา

สหราชอาณาจักรบริเตนใหญ่และไอร์แลนด์

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
สหราชอาณาจักรบริเตนใหญ่และไอร์แลนด์
United Kingdom of Great Britain and Ireland
ค.ศ. 1801–1922
คำขวัญ: ฝรั่งเศส: "Dieu et mon droit"
“พระเจ้าและสิทธิแห่งข้า”
เพลงชาติ: ก็อดเซฟเดอะคิง (ควีน)
แผนที่ของสหราชอาณาจักรบริเตนใหญ่และไอร์แลนด์ในปี ค.ศ. 1914
แผนที่ของสหราชอาณาจักรบริเตนใหญ่และไอร์แลนด์ในปี ค.ศ. 1914
จักรวรรดิบริติช รวมถึงสหราชอาณาจักรบริเตนใหญ่และไอร์แลนด์ ประเทศใต้อารักขา และอาณานิคมในปี ค.ศ. 1921
จักรวรรดิบริติช รวมถึงสหราชอาณาจักรบริเตนใหญ่และไอร์แลนด์ ประเทศใต้อารักขา และอาณานิคมในปี ค.ศ. 1921
เมืองหลวงลอนดอน
ภาษาทั่วไปภาษาอังกฤษ
เดมะนิมบริติช
การปกครองรัฐเดี่ยว ระบบรัฐสภา ราชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญ
กษัตริย์ 
• ค.ศ. 1801 – ค.ศ. 1820
พระเจ้าจอร์จที่ 3
• ค.ศ. 1820 – ค.ศ. 1830
พระเจ้าจอร์จที่ 4
• ค.ศ. 1830 – ค.ศ. 1837
พระเจ้าวิลเลียมที่ 4
• ค.ศ. 1837 – ค.ศ. 1901
พระราชินีนาถวิกตอเรีย
• ค.ศ. 1901 – ค.ศ. 1910
พระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 7
• ค.ศ. 1910 – ค.ศ. 1927 (ต่อ)
พระเจ้าจอร์จที่ 5
นายกรัฐมนตรี 
• ค.ศ. 1801
วิลเลียม พิตต์ ผู้เยาว์
• ค.ศ. 1924 – ค.ศ. 1927 (ต่อ)
สแตนลีย์ บอลดวิน
สภานิติบัญญัติรัฐสภาสหราชอาณาจักร
สภาขุนนาง
สภาสามัญชน
ประวัติศาสตร์ 
• พระราชบัญญัติสหภาพ ค.ศ. 1800
1 มกราคม ค.ศ. 1801
• สนธิสัญญาอังกฤษ-ไอร์แลนด์
6 ธันวาคม 1922
• พระราชบัญญัติบรรดาศักดิ์พระมหากษัตริย์และรัฐสภา ค.ศ. 1927
12 เมษายน ค.ศ. 1927
พื้นที่
ค.ศ. 1801315,093 ตารางกิโลเมตร (121,658 ตารางไมล์)
ค.ศ. 1921315,093 ตารางกิโลเมตร (121,658 ตารางไมล์)
ประชากร
• ค.ศ. 1801
16,345,646
• ค.ศ. 1921
42,769,196
สกุลเงินปอนด์สเตอร์ลิง
รหัส ISO 3166GB
ก่อนหน้า
ถัดไป
ราชอาณาจักรบริเตนใหญ่
ราชอาณาจักรไอร์แลนด์
สหราชอาณาจักร
เสรีรัฐไอริช

สหราชอาณาจักรบริเตนใหญ่และไอร์แลนด์[a] (อังกฤษ: United Kingdom of Great Britain and Ireland) เป็นชื่ออย่างเป็นทางการของสหราชอาณาจักร ในช่วงตั้งแต่ 1 มกราคม ค.ศ. 1801 ถึง 12 เมษายน ค.ศ. 1927 โดยราชอาณาจักรบริเตนใหญ่และราชอาณาจักรไอร์แลนด์เข้ารวมตัวกันตามพระราชบัญญัติสหภาพ ค.ศ. 1800[2] ในช่วงเวลานี้ สหราชอาณาจักรได้ก้าวขึ้นเป็นมหาอำนาจชั้นแนวหน้าของโลกผ่านการปฏิวัติอุตสาหกรรมและการขยายอิทธิพลทางเศรษฐกิจ อย่างไรก็ตาม ภายในประเทศต้องเผชิญกับความท้าทายทางการเมืองและสังคมอย่างหนัก โดยเฉพาะความขัดแย้งเกี่ยวกับสถานะของไอร์แลนด์ที่ยืดเยื้อ หลังจากที่ไอร์แลนด์บางส่วนแยกตัวออกมาตั้งเป็นรัฐอิสระในปี ค.ศ. 1922 ชื่อนี้ยังคงใช้สืบเนื่องมาจนกระทั่งเปลี่ยนเป็น สหราชอาณาจักรบริเตนใหญ่และไอร์แลนด์เหนือ อย่างเป็นทางการ

การก่อตั้ง

[แก้]

ก่อนการก่อตั้งสหราชอาณาจักรบริเตนใหญ่และไอร์แลนด์ ราชอาณาจักรไอร์แลนด์มีสถานะเป็นรัฐที่มีพระมหากษัตริย์ร่วมกับราชอาณาจักรบริเตนใหญ่ มาตั้งแต่ปี ค.ศ. 1542 โดยมีรัฐสภาเป็นของตนเองตั้งอยู่ในกรุงดับลิน อย่างไรก็ตาม อำนาจบริหารที่แท้จริงตกอยู่ในมือของลอร์ดแทนพระองค์ ซึ่งได้รับการแต่งตั้งจากรัฐบาลบริเตน ประกอบกับประชากรส่วนใหญ่ของไอร์แลนด์ซึ่งเป็นชาวคาทอลิก ถูกลิดรอนสิทธิทางการเมืองและเศรษฐกิจอย่างหนักผ่านกฎหมายอาญา ทำให้เกิดความตึงเครียดอย่างต่อเนื่อง

จุดเปลี่ยนสำคัญที่นำไปสู่การควบรวมประเทศคือ การกบฏไอริช ค.ศ. 1798 ซึ่งนำโดย กลุ่มชาวไอริชผู้รวมตัวกัน (อังกฤษ: Society of United Irishmen)[3] โดยได้รับแรงบันดาลใจจากการปฏิวัติฝรั่งเศส แม้การกบฏจะถูกปราบปรามลงอย่างราบคาบ แต่เหตุการณ์นี้ ประกอบกับความกลัวว่าฝรั่งเศสจะใช้เกาะไอร์แลนด์เป็นฐานในการบุกเกาะบริเตนใหญ่ ทำให้รัฐบาลบริเตนภายใต้การนำของนายกรัฐมนตรี วิลเลียม พิตต์ ผู้เยาว์ ตัดสินใจแก้ปัญหาอย่างเด็ดขาด โดยพิตต์เสนอให้ควบรวมทั้งสองอาณาจักรเข้าด้วยกันโดยสมบูรณ์ เพื่อดึงไอร์แลนด์เข้ามาอยู่ใต้การควบคุมของลอนดอนโดยตรง พร้อมทั้งมีแผนที่จะมอบสิทธิความเท่าเทียมทางเพศและศาสนาให้แก่ชาวคาทอลิก (อังกฤษ: Catholic Emancipation) เพื่อลดความบาดหมาง รัฐบาลบริเตนใช้ทั้งการเจรจา การให้คำมั่นสัญญา การแจกจ่ายตำแหน่งขุนนาง และการให้สินบนอย่างกว้างขวาง เพื่อโน้มน้าวให้สมาชิกรัฐสภาไอร์แลนด์ยอมลงมติยุบสภาของตนเอง ท้ายที่สุด พระราชบัญญัติสหภาพ ค.ศ. 1800 ก็สามารถผ่านความเห็นชอบจากทั้งรัฐสภาบริเตนใหญ่และรัฐสภาไอร์แลนด์ได้สำเร็จ

สหราชอาณาจักรบริเตนใหญ่และไอร์แลนด์ ถือกำเนิดขึ้นอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 1 มกราคม ค.ศ. 1801 มีการรวมรัฐสภาของทั้งสองชาติเข้าด้วยกันที่พระราชวังเวสต์มินสเตอร์ โดยไอร์แลนด์ได้สิทธิส่งสมาชิกรัฐสภาจำนวน 100 คนเข้าไปร่วมประชุมในสภาสามัญชน นอกจากนี้ยังมีการออกแบบธงยูเนียนแจ็กแบบใหม่ โดยการนำกางเขนแห่งนักบุญแพทริก ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของไอร์แลนด์ ไปซ้อนทับกับกางเขนแห่งนักบุญจอร์จ (ประเทศอังกฤษ) และนักบุญแอนดรูว์ (ประเทศสกอตแลนด์) ซึ่งกลายเป็นธงชาติสหราชอาณาจักรที่ใช้มาจนถึงปัจจุบัน

แต่ถึงแม้การควบรวมไอร์แลนด์จะสำเร็จลุล่วง พระเจ้าจอร์จที่ 3 ทรงปฏิเสธที่จะให้สิทธิความเท่าเทียมแก่ชาวคาทอลิกตามที่พิตต์เคยสัญญาไว้[4] โดยทรงอ้างว่าจะเป็นการผิดคำสาบานในพระราชพิธีบรมราชาภิเษกที่จะต้องปกป้องคริสตจักรแห่งอังกฤษ การตัดสินใจนี้ทำให้วิลเลียม พิตต์ ต้องประกาศลาออกจากตำแหน่งประท้วง และการผิดสัญญาในครั้งนี้ได้กลายเป็นรากฐานของความบาดหมางและการต่อสู้เรียกร้องเอกราชของชาวไอริชตลอดช่วงศตวรรษที่ 19 และต้นศตวรรษที่ 20[5]

สงครามนโปเลียน

[แก้]

วิลเลียม พิตต์ ผู้เยาว์ เสนอนโยบายผ่อนปรนพวกคาทอลิก ที่ถูกกดขี่ในอังกฤษมานาน แต่พระเจ้าจอร์จที่ 3 ทรงปฏิเสธเพราะจะทำให้ทรงเสียคำสัตย์ที่ให้ไว้ตอนครองราชย์ว่าจะรักษาคริสตจักรแห่งอังกฤษ วิลเลียมพิตต์จึงลาออกและให้เฮนรี แอดดิงตัน เป็นนายกรัฐมนตรีแทน ใน ค.ศ. 1804 นโปเลียนปราบดาภิเษกเป็นจักรพรรดิ บรรดาชาติต่าง ๆ ในยุโรปจึงรวมตัวกันเป็นสัมพันธมิตรครั้งที่สาม นโปเลียนพยายามจะบุกสหราชอาณาจักรทางทะเล แต่อังกฤษนั้นบัดนี้เป็นมหาอำนาจทางทะเล ทำลายทัพเรือฝรั่งเศสและสเปนแตกยับที่ยุทธนาวีแหลมตราฟัลการ์ โดยการนำของลอร์ดเนลสัน[6] แต่ชาติอื่นนั้นไม่ได้ประสบความสำเร็จเหมือนสหราชอาณาจักร สัมพันธมิตรจึงสลายตัวใน ค.ศ. 1805[7]

วิลเลียมพิตต์เสียชีวิตใน ค.ศ. 1806 จอร์จ เกรนวิลล์ กลับมาเป็นนายกรัฐมนตรีและได้ชาร์ล เจมส์ ฟอกซ์ (Charles James Fox) กลับเข้าคณะรัฐมนตรี ซึ่งทั้งคู่ล้วนเป็นพระศัตรูเก่าของพระเจ้าจอร์จ เกรนวิลล์เสนอให้ผ่อนปรนพวกคาทอลิกอีกครั้ง คราวนี้พระเจ้าจอร์จทรงต่อต้านอย่างรุนแรง แต่เกรนวิลล์ก็ไม่ยอม

สมัยผู้สำเร็จราชการแทน (ค.ศ. 1811 ถึง ค.ศ. 1837)

[แก้]
พีธีราชาภิเษกอันหรูหราฟุ่มเฟือยของพระเจ้าจอร์จที่ 4

อาการทางพระสติของพระเจ้าจอร์จย่ำแย่มากใน ค.ศ. 1811 จนรัฐสภาออกพระราชบัญญัติผู้สำเร็จราชการแทน ให้เจ้าชายแห่งเวลส์ พระราชโอรสเป็นผู้สำเร็จราชการแทน เจ้าชายแห่งเวลส์ทรงทรงเสนอนโยบายผ่อนปรนพวกคาทอลิก ซึ่งพวกโทรี (Tories) และนายกรัฐมนตรีสเปนเซอร์ เพอร์ซิวัล ต่อต้านอยู่แล้ว เจ้าชายทรงพยายามจะหันหาพวกวิก (Whigs) ซึ่งตอนนี้ไร้ซึ่งอำนาจ แต่ ค.ศ. 1812 เพอร์ซิวัลถูกลอบสังหาร นายกรัฐมนตรีคนใหม่คือเอิร์ลแห่งลิเวอร์พูล นำสหราชอาณาจักรได้ชัยชนะในการทำสงครามกับนโปเลียน ใน ค.ศ. 1814 การประชุมใหญ่แห่งเวียนนาได้เลื่อนพระยศพระเจ้าจอร์จจากอิเล็กเตอร์แห่งฮันโนเฟอร์เป็นกษัตริย์แห่งฮันโนเฟอร์ ซึ่งพระเจ้าจอร์จก็ทรงไม่อาจจะรับรู้อะไรได้แล้ว

สหรัฐอเมริกาแม้จะเป็นเอกราชไปแล้วแต่ก็ค้าขายกับฝรั่งเศสทำให้นโปเลียนมีรายได้ รวมทั้งยังรุกรานแคนาดาของสหราชอาณาจักรอีกด้วย จึงเกิดสงคราม ค.ศ. 1812 แต่ก็สิ้นสุดลงใน ค.ศ. 1815 และปีเดียวกันนโปเลียนก็กลับมาแต่ก็พ่ายแพ้ดยุกแห่งเวลลิงตันในสมรภูมิวอเตอร์ลู

สมัยผู้สำเร็จราชการแทน เป็นสมัยที่อังกฤษใช้ชีวิตอย่างหรูหราฟุ่มเฟือย เจ้าชายแห่งเวลส์ทรงให้จอห์น แนช (John Nash) สร้างสวนรีเจนท์สพาร์ค (Regent's Park) และถนนรีเจนซีสตรีท (Regency Street) รวมทั้งพระราชวังพาวิลเลียนแห่งเมืองไบรตัน (Brighton Pavilion) โดยผสมผสานสถาปัตยกรรมอินเดียจากทัชมาฮาล และของจีน เรียกว่า ศิลปะแบบกอทิกอินเดีย

ใน ค.ศ. 1820 พระเจ้าจอร์จที่ 3 สิ้นพระชนม์ เจ้าชายแห่งเวลส์ครองราชย์เป็นพระเจ้าจอร์จที่ 4 แห่งสหราชอาณาจักร แต่ความสัมพันธ์พระองค์กับพระราชินี คือ พระนางคาโรลีนแห่งบรันสวิก ย่ำแย่ โดยทั้งสองพระองค์แยกกันประทับและไปมีความสัมพันธ์กับคนอื่น พระนางคาโรลีนทรงกลับมาจากยุโรปเพื่อเข้าร่วมพิธีราชาภิเษก แต่พระเจ้าจอร์จทรงไม่ยอมและจะปลดพระนาง แต่ที่ปรึกษาของพระองค์แนะนำว่าหากทรงทำเช่นนั้นความสัมพันธ์ของพระองค์กับหญิงอื่นก็จะถูกขุดขุ้ยเช่นกัน ดังนั้นจึงทรงออกร่างพระราชบัญญัติความผิดและโทษ ใน ค.ศ. 1820 ให้รัฐสภาสามารถลงโทษผู้มีความผิดได้โดยไม่ต้องผ่านศาล

พระราชกฤษฎีกาฉบับนี้เป็นที่ไม่ชอบในหมู่ประชาชน ทำให้รัฐสภาต้องยกเลิก พระเจ้าจอร์จก็ทรงทำอะไรไม่ได้ นอกจากกันไม่ให้พระนางคาโรลีนร่วมพิธีราชาภิเษก พิธีนี้เป็นพระราชพิธีที่หรูหราฟุ่มเฟือยมากและเป็นที่สนใจของประชาชน และทรงเสด็จเยือนประเทศสกอตแลนด์และประเทศไอร์แลนด์ เป็นครั้งแรกในรอบหลายร้อยปีที่กษัตริย์ทรงออกจากอังกฤษ

การผ่อนปรนคาทอลิก

[แก้]

แม้ในตอนแรกพระเจ้าจอร์จจะทรงสนับสนุนการผ่อนปรนพวกคาทอลิก แต่หลังจากขึ้นครองราชย์แล้วก็มีพระดำริกลับกัน คือทรงต่อต้านพวกคาทอลิก เพราะตามคำปฏิญาณในพิธีราชาภิเษกทรงสัญญาว่าจะรักษานิกายโปรเตสแตนต์ รวมทั้งลอร์ดลิเวอร์พูลที่ต่อต้านคาทอลิกอย่างแรง ทำให้นโยบายนี้ดูจะเป็นไปไม่ได้

แต่ใน ค.ศ. 1827 ลอร์ดลิเวอร์พูลลาออก จอร์จ แคนนิง พวกโทรีที่สนับสนุนคาทอลิก ได้เป็นนายกรัฐมนตรีและผลักดันนโยบายนี้อีกครั้ง ทำให้พวกโทรีคนอื่น ๆ โดยเฉพาะดยุกแห่งเวลลิงตันไม่พอใจ จึงหันไปเข้าพวกวิก แต่แคนนิงก็เสียชีวิตปีเดียวกัน เฟรเดอริก รอบินสัน ไวเคานต์โกดริช สืบทอดตำแหน่งต่อ ใน ค.ศ. 1828 ดยุกแห่งเวลลิงตันได้เป็นนายกรัฐมนตรี และเริ่มมีความคิดหันไปสนับสนุนคาทอลิก พระเจ้าจอร์จก็เช่นกัน จนทั้งสองคนออกพระราชบัญญัติผ่อนปรนคาทอลิก ปลดปล่อยชาวคาทอลิกที่ถูกลิดรอนสิทธิต่าง ๆ มานาน 3 ศตวรรษ

พระเจ้าวิลเลียมที่ 4

[แก้]

พระเจ้าจอร์จที่ 4 สิ้นพระชนม์ใน ค.ศ. 1830 โดยปราศจากทายาทในสมรส (ทรงมีโอรสนอกสมรส) พระอนุชาดยุกแห่งแคลเรนซ์ พระชนมายุ 64 พรรษา จึงขึ้นครองราชย์เป็นพระเจ้าวิลเลียมที่ 4 พระองค์แตกต่างจากพระเชษฐา ทรงมัธยัสถ์ ไม่หรูหราฟุ่มเฟือย และยังทรงเป็นทหารเรืออีกด้วย จึงได้รับพระสมยานามว่า "กษัตริย์กะลาสี" การเลือกตั้งปรากฏพวกวิกที่หายไปนานก็กลับเข้าสู่รัฐสภา มีนายกรัฐมนตรีเอิร์ลเกรย์เป็นผู้นำ เกรย์วางแผนที่จะปฏิรูประบอบการปกครองของอังกฤษที่ล้าหลังและไม่มีการเปลี่ยนแปลงเลยหลายร้อยปี จึงเสนอร่างพระราชบัญญัติปฏิรูป ซึ่งก็ถูกค้านโดยสภาสามัญชน เอิร์ลเกรย์จึงจะยุบสภาสามัญ และเลือกตั้งใหม่ใน ค.ศ. 1831 จนได้พวกปฏิรูปเข้าสภามามาก แต่สภาขุนนางก็ยังคงต่อต้านร่างพระราชบัญญัติอยู่ดี

เกรย์เสนอร่างพระราชบัญญัติปฏิรูปอีกครั้ง แต่ก็ตกไปด้วยการออกเสียงของสภาขุนนาง คราวนี้ประชาชนลุกฮือเรียกร้องให้ออกพระราชกฤษฎีกา เรียกว่า วิกฤตการณ์ปฏิรูป เกรย์เสนอให้พระเจ้าวิลเลียมพระราชทานบรรดาศักดิ์ให้แก่พวกที่สนับสนุนการปฏิรูปเพื่อจะให้ไปออกเสียงในสภาขุนนาง แต่พระเจ้าวิลเลียมทรงปฏิเสธ ทำให้พระเจ้าวิลเลียมทรงเป็นที่ตำหนิของประชาชน ทรงถึงขนาดถูกปาโคลนใส่ จนทรงยอมเอิร์ล เกรย์และแต่งตั้งขุนนางใหม่จนไปออกเสียงสนับสนุนพระราชบัญญัติปฏิรูป จนสำเร็จใน ค.ศ. 1832

ยุควิกตอเรียและการปฏิวัติอุตสาหกรรม

[แก้]
สมเด็จพระราชินีนาถวิกตอเรีย

ใน ค.ศ. 1837 พระเจ้าวิลเลียมสวรรคตโดยไม่มีทายาท พระนัดดาองค์โปรด คือ เจ้าหญิงวิกตอเรีย พระธิดาของดัชเชสแห่งเคนท์ ขึ้นครองราชย์เป็นสมเด็จพระราชินีนาถวิกตอเรีย แต่ตามกฎหมายแซลิก สตรีจะครองแว่นแคว้นมิได้ พระอนุชาของพระเจ้าวิลเลียม คือ ดยุกแห่งคัมบาลันด์ จึงขึ้นเป็นพระเจ้าแอนสท์ เอากุสท์ที่ 1 แห่งฮันโนเฟอร์ เป็นอันสิ้นสุดการมีประมุขร่วมกันระหว่างสหราชอาณาจักรกับฮันโนเฟอร์

ในช่วงต้นถึงกลางคริสต์ศตวรรษที่ 19 การปฏิวัติอุตสาหกรรมได้เริ่มเปลี่ยนแปลงเกาะบริเตนอย่างมหาศาล ในขณะที่มีนิทรรศการครั้งยิ่งใหญ่ ใน ค.ศ. 1851 สหราชอาณาจักรได้รับการขนานนามว่าเป็น "โรงซ่อมสร้างของโลก"[8] ประชากรในประเทศเพิ่มจำนวนขึ้นในอัตราที่รวดเร็ว ประกอบกับการขยายตัวของเมืองอย่างรวดเร็ว ก่อให้เกิดความเปลี่ยนแปลงทางสังคมและเศรษฐกิจอย่างสำคัญ ทัศนะทางการเมืองภายในประเทศเริ่มเอียงไปทางเสรีนิยม นิยมการค้าเสรีและนโยบายปล่อยให้ทำไป (Laissez-faire) รวมถึงมีการค่อย ๆ ขยายสิทธิการออกเสียงเลือกตั้งให้ครอบคลุมประชาชนมากยิ่งขึ้น

ปัญหาไอร์แลนด์

[แก้]

แม้เกาะไอร์แลนด์จะถูกผนวกเข้าเป็นส่วนหนึ่งของสหราชอาณาจักรอย่างสมบูรณ์ตามพระราชบัญญัติสหภาพ ค.ศ. 1800 ทว่าชาวไอริชจำนวนมากยังคงรู้สึกถูกกีดกันและไม่พอใจในการปกครองจากลอนดอน วิกฤตการณ์ครั้งร้ายแรงที่สุดเกิดขึ้นระหว่างปี ค.ศ. 1845 ถึง 1852 เมื่อไอร์แลนด์เผชิญกับทุพภิกขภัยครั้งรุนแรง[9] ส่งผลให้ประชากรชาวไอริชเสียชีวิตและต้องอพยพหนีความตายออกนอกประเทศเป็นจำนวนมหาศาล ความล้มเหลวในการบรรเทาทุกข์ของรัฐบาลอังกฤษอย่างจงใจ ยิ่งกระพือความไม่พอใจและแนวคิดชาตินิยมไอริช หลังวิกฤตการณ์อดอยากในไอร์แลนด์

ในช่วงทศวรรษสุดท้ายของคริสต์ศตวรรษที่ 19 มีการรณรงค์ทางการเมืองของชาวไอริชเพื่อเรียกร้องสิทธิการปกครองตนเอง หรือ โฮมรูล (Home Rule) ซึ่งได้รับการสนับสนุนจากนายกรัฐมนตรีสหราชอาณาจักร วิลเลียม แกลดสตัน ผู้ซึ่งหวังว่าไอร์แลนด์จะสามารถปกครองตนเองได้ภายใต้สหราชอาณาจักร แต่ร่างกฎหมายปกครองตนเองใน ค.ศ. 1886 และ ค.ศ. 1893 ของเขาถูกตีตกโดยรัฐสภา เนื่องจากสมาชิกรัฐสภาจำนวนมากเกรงว่าไอร์แลนด์ที่มีอำนาจอธิปไตยบางส่วนอาจกลายเป็นภัยคุกคามความมั่นคงของบริเตนใหญ่ กฎหมายปกครองตนเองฉบับที่สามสามารถผ่านรัฐสภาได้สำเร็จในปี ค.ศ. 1914 แต่มิได้ถูกนำออกมาบังคับใช้เนื่องจากการปะทุขึ้นของสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง

การแยกตัวของไอร์แลนด์และการสิ้นสุดสหภาพ

[แก้]
เศษซากปรักหักพังของที่ทำการไปรษณีย์กลาง ดับลิน หลังการลุกฮืออีสเตอร์ ณ ถนนโอคอนเนลล์ กรุงดับลิน ประเทศไอร์แลนด์

ความคับแค้นใจจากความล่าช้าในการให้สิทธิปกครองตนเองนำไปสู่การลุกฮืออีสเตอร์ ในไอร์แลนด์เมื่อ ค.ศ. 1916 แม้การลุกฮือจะถูกปราบปรามลง แต่การตอบโต้ที่รุนแรงของรัฐบาลอังกฤษด้วยการประหารกบฏกลับทำให้กระแสชาตินิยมไอริชทวีความรุนแรงขึ้น

ในการเลือกตั้งทั่วไป ค.ศ. 1918 พรรคชินน์เฟน (Sinn Féin) ซึ่งเป็นพรรคนิยมเอกราช ได้รับชัยชนะอย่างถล่มทลายในเขตเลือกตั้งของไอร์แลนด์ สมาชิกพรรคปฏิเสธที่จะเข้าร่วมรัฐสภาที่เวสต์มินสเตอร์ แต่กลับจัดตั้งสมัชชาไอร์แลนด์ดาลเอเริน ขึ้นในดับลินเมื่อ ค.ศ. 1919 และประกาศเอกราชของไอร์แลนด์แต่เพียงฝ่ายเดียว พร้อมกันนั้น กองทัพสาธารณรัฐไอร์แลนด์ (IRA) ได้เริ่มทำสงครามกองโจรต่อต้านรัฐบาลและกองกำลังของสหราชอาณาจักร นำไปสู่สงครามประกาศอิสรภาพไอร์แลนด์

ความขัดแย้งนำไปสู่ภาวะชะงักงันและการเจรจา ซึ่งสิ้นสุดลงใน ค.ศ. 1921 ด้วยการลงนามในสนธิสัญญาอังกฤษ-ไอร์แลนด์[10] สนธิสัญญาดังกล่าวนำไปสู่การสถาปนาเสรีรัฐไอริช ในปี ค.ศ. 1922 ในฐานะประเทศในเครือจักรภพที่ปกครองตนเอง ในขณะที่ไอร์แลนด์เหนือ ซึ่งประกอบด้วย 6 เทศมณฑลที่มีประชากรส่วนใหญ่เป็นกลุ่มสหภาพนิยม ได้ใช้สิทธิเลือกที่จะคงสถานภาพเป็นส่วนหนึ่งของสหราชอาณาจักรต่อไป การแยกตัวของเสรีรัฐไอริช ถือเป็นการสิ้นสุดของ "สหราชอาณาจักรบริเตนใหญ่และไอร์แลนด์" ในทางปฏิบัติ ก่อนที่รัฐสภาอังกฤษจะออกพระราชบัญญัติเปลี่ยนชื่อประเทศอย่างเป็นทางการเป็น สหราชอาณาจักรบริเตนใหญ่และไอร์แลนด์เหนือ ในปี ค.ศ. 1927

เชิงอรรถ

[แก้]
  1. ↑ หลักฐานไทยสมัยเก่าเรียก กรุงเครตบริเตนแลไอร์แลนด์อันรวมกัน[1]

อ้างอิง

[แก้]
  1. ↑ "สัญญา ในระหว่างกรุงสยาม กับกรุงอังกฤษ" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 26: 701. 18 กรกฎาคม 2452. {{cite journal}}: ตรวจค่าวันที่ใน: |date= (วิธีใช้)
  2. ↑ "Act of Union | Great Britain and Ireland [1800]". Encyclopædia Britannica. สืบค้นเมื่อ 17 มิถุนายน 2026.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  3. ↑ "Society of United Irishmen | Irish Rebellion, Rebellion of 1798, Republicanism | Britannica". Encyclopedia Britannica (ภาษาอังกฤษ). สืบค้นเมื่อ 2026-06-17.
  4. ↑ "Catholic Emancipation | British & Irish History, Politics & Religion | Britannica". Encyclopedia Britannica (ภาษาอังกฤษ). สืบค้นเมื่อ 2026-06-17.
  5. ↑ "William Pitt, the Younger". Encyclopædia Britannica. สืบค้นเมื่อ 17 มิถุนายน 2026.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  6. ↑ "Battle of Trafalgar | Summary, Facts, & Significance | Britannica". Encyclopedia Britannica (ภาษาอังกฤษ). สืบค้นเมื่อ 2026-06-17.
  7. ↑ "Napoleonic Wars - 3rd & 4th Coalitions, 1803-07 | Britannica". Encyclopedia Britannica (ภาษาอังกฤษ). สืบค้นเมื่อ 2026-06-17.
  8. ↑ "The Workshop of the World". BBC History. สืบค้นเมื่อ 17 มิถุนายน 2026.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  9. ↑ "Great Famine | History, Causes, & Facts". Encyclopædia Britannica. สืบค้นเมื่อ 17 มิถุนายน 2026.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  10. ↑ "Documents on Irish Foreign Policy - Volume 1". Documents on Irish Foreign Policy (ภาษาอังกฤษแบบบริติช). ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 2026-06-17. สืบค้นเมื่อ 2026-06-17.

ดูเพิ่ม

[แก้]