พระธรรมไตรโลกาจารย์

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
พระธรรมไตรโลกาจารย์
พระธรรมไตรโลกาจารย์.jpg
ผู้ดำรงตำแหน่งคนปัจจุบัน
พระธรรมไตรโลกาจารย์ (พูนศักดิ์ วรภทฺทโก)

ตั้งแต่ 10 มิถุนายน พ.ศ. 2549
การเรียกขานท่านเจ้าคุณ
ที่พำนักพระอารามหลวง หรือวัดราษฎร์
ผู้แต่งตั้งพระมหากษัตริย์ไทย
วาระตลอดพระชีพ หรือ ได้รับสถาปนาเป็นพระราชาคณะเจ้าคณะรอง
ผู้ประเดิมตำแหน่งพระธรรมไตรโลก (ชื่น)
สถาปนาพ.ศ. 2330

พระธรรมไตรโลกาจารย์ เป็นสมณศักดิ์พระราชาคณะชั้นธรรม ปัจจุบันพระราชทานเฉพาะแก่พระเถระฝ่ายธรรมยุติกนิกาย มีพัดยศประจำตำแหน่งเป็นพัดแฉกทรงพุ่มข้าวบิณฑ์ มี 5 แฉก พื้นแพรต่วนสีแดง

ฐานานุกรม[แก้]

พระธรรมไตรโลกาจารย์ มีฐานานุศักดิ์ตั้งฐานานุกรมได้ 6 รูป ดังนี้

  • พระครูปลัดสุตวัฒน์
  • พระครูวินัยธร
  • พระครูธรรมธร
  • พระครูสังฆรักษ์
  • พระครูสมุห์
  • พระครูใบฎีกา

ประวัติ[แก้]

ในทำเนียบสมณศักดิ์และคณะสงฆ์ครั้งกรุงเก่า ฉบับหลวง ปรากฏสมณศักดิ์ พระธรรมไตรโลก เป็นพระราชาคณะในคณะคามวาสีฝ่ายขวา อยู่วัดสุธาสวรรค์ ในสมัยรัตนโกสินทร์ถือเป็นพระราชาคณะผู้ใหญ่ตำแหน่งหนึ่ง

ผู้ได้รับสมณศักดิ์[แก้]

ผู้ดำรงสมณศักดิ์พระราชาคณะชั้นธรรมที่พระธรรมไตรโลกาจารย์ มีรายนามดังต่อไปนี้

ลำดับที่ รายนาม วัด ดำรงสมณศักดิ์ หมายเหตุ
1 พระธรรมไตรโลก (ชื่น) วัดหงส์รัตนารามราชวรวิหาร พ.ศ. 2330
2 พระธรรมไตรโลก วัดหงส์รัตนารามราชวรวิหาร พ.ศ. อาจเป็นรูปเดียวกับพระธรรมไตรโลก (ชื่น)
3 พระธรรมไตรโลก วัดหงส์รัตนารามราชวรวิหาร พ.ศ. สุดท้ายเลื่อนเป็นพระธรรมอุดม
4 พระธรรมไตรโลก วัดอรุณราชวรารามราชวรมหาวิหาร พ.ศ.
5 พระธรรมไตรโลก (ทองดี) วัดระฆังโฆสิตารามวรมหาวิหาร พ.ศ. สุดท้ายเลื่อนเป็นสมเด็จพระพนรัตน
6 พระธรรมไตรโลก (จันทร์) วัดเครือวัลย์วรวิหาร พ.ศ.
7 พระธรรมติโลกาจารย์ (อู่) วัดสัมพันธวงศาราม วรวิหาร พ.ศ. สุดท้ายเลื่อนเป็นสมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ
8 พระธรรมติโลกาจารย์ (จี่) วัดประยุรวงศาวาสวรวิหาร พ.ศ. สุดท้ายเลื่อนเป็นสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์
9 พระธรรมไตรโลกาจารย์ (รอด) วัดโมลีโลกยารามราชวรวิหาร พ.ศ.
10 พระธรรมไตรโลกาจารย์ (จีน) วัดราชโอรสารามราชวรวิหาร พ.ศ. สุดท้ายเป็นพระธรรมเจดีย์
11 พระธรรมไตรโลกาจารย์ (อ้น) วัดสุทัศนเทพวรารามราชวรมหาวิหาร พ.ศ. 2415 - 2422 สุดท้ายเลื่อนเป็นพระพิมลธรรม
12 พระธรรมไตรโลกาจารย์ (ทอง) วัดสุทัศนเทพวรารามราชวรมหาวิหาร พ.ศ. 2422 - 2428
13 พระธรรมไตรยโลกาจาริย (แสง ปญฺญาทีโป) วัดราชบุรณราชวรวิหาร พ.ศ. 2428 - 2434 สุดท้ายเลื่อนเป็นสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์
14 พระธรรมไตรโลกาจารย์ (ฤทธิ์ ธมฺมสิริ) วัดบพิตรพิมุขวรวิหาร พ.ศ. 2453 - 2437 สุดท้ายเลื่อนเป็นสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์
15 พระธรรมไตรโลกาจารย์ (เดช ฐานจาโร) วัดเทพศิรินทราวาส ราชวรวิหาร พ.ศ. 2437 - 2438
16 พระธรรมไตรโลกาจารย์ (อ่อน อหึสโก) วัดพิชยญาติการามวรวิหาร พ.ศ. 2438 - 2443 สุดท้ายเลื่อนเป็นพระสาสนโสภณ
17 พระธรรมไตรโลกาจารย์ (จ่าย ปุณฺณทตฺโต) วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนารามราชวรวิหาร พ.ศ. 2443 - 2445 สุดท้ายเลื่อนเป็นสมเด็จพระวันรัต
18 พระธรรมไตรโลกาจารย์ (ม.ร.ว. เจริญ ญาณฉนฺโท) วัดระฆังโฆสิตารามวรมหาวิหาร พ.ศ. 2445 - 2453 สุดท้ายเลื่อนเป็นสมเด็จพระพุทธโฆษจารย์
19 พระธรรมไตรโลกาจารย์ (เจริญ ญาณวโร) วัดเทพศิรินทราวาสราชวรวิหาร พ.ศ. 2453 - 2464 สุดท้ายเลื่อนเป็นสมเด็จพระพุทธโฆษจารย์
20 พระธรรมไตรโลกาจารย์ (เฮง เขมจารี) วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ราชวรมหาวิหาร พ.ศ. 2464 - 2471 สุดท้ายเลื่อนเป็นสมเด็จพระวันรัต
21 พระธรรมไตรโลกาจารย์ (อยู่ อุตฺตรภทฺโท) วัดประยุรวงศาวาสวรวิหาร พ.ศ. 2471 - 2476
22 พระธรรมไตรโลกาจารย์ (ช้อย ฐานทตฺโต) วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ราชวรมหาวิหาร พ.ศ. 2478 - 2488
23 พระธรรมไตรโลกาจารย์ (ยอด อกฺกวํโส) วัดเขาแก้ว พ.ศ. 2488 - 2489
24 พระธรรมไตรโลกาจารย์ (อาจ อาสโภ) วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ราชวรมหาวิหาร พ.ศ. 2490 - 2492 สุดท้ายเลื่อนเป็นสมเด็จพระพุฒาจารย์
25 พระธรรมไตรโลกาจารย์ (วน ฐิติญาโณ) วัดอรุณราชวรารามราชวรมหาวิหาร พ.ศ. 2492 - 2504 สุดท้ายเลื่อนเป็นสมเด็จพระพุฒาจารย์
26 พระธรรมไตรโลกาจารย์ (นิรันตร์ นิรนฺตโร) วัดเทพศิรินทราวาสราชวรวิหาร พ.ศ. 2504 - 2521 สุดท้ายเลื่อนเป็นสมเด็จพระวันรัต
27 พระธรรมไตรโลกาจารย์ (รักษ์ เรวโต) วัดศรีเมือง พ.ศ. 2521 - 2547
28 พระธรรมไตรโลกาจารย์ (พูนศักดิ์ วรภทฺทโก) วัดราชประดิษฐสถิตมหาสีมารามราชวรวิหาร พ.ศ. 2547 - ปัจจุบัน

อ้างอิง[แก้]

  • สมมอมรพันธุ์, พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระ. เรื่องตั้งพระราชาคณะผู้ใหญ่ในกรุงรัตนโกสินทร์ เล่ม ๑. กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, 2545. 428 หน้า. ISBN 974-417-530-3