จักรพรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี

จักรพรรดิแห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์[1] (เยอรมัน: Kaiser des Heiligen Römischen Reiches; อังกฤษ: Emperor of the Holy Roman Empire) หรือจักรพรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ (Holy Roman Emperor) หรือจักรพรรดิโรมัน-เยอรมัน (เยอรมัน: Römisch-Deutscher Kaiser) เป็นคำที่นักประวัติศาสตร์ใช้หมายถึงประมุขรัฐในสมัยกลางที่พระสันตะปาปาทรงแต่งตั้งให้เป็น "จักรพรรดิแห่งชาวโรมัน" ต่อมาตำแหน่งนี้มาจากการเลือกตั้งแต่ยังคงต้องรับราชาภิเษกจากพระสันตะปาปาอยู่ จนตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 16 เป็นต้นมาจึงหมายถึงผู้ปกครองจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ซึ่งเป็นมีอาณาเขตครอบคลุมดินแดนยุโรปกลาง

พระอิสริยยศ[แก้]

ในทวีปยุโรปสมัยโบราณถือว่า "จักรพรรดิ" เป็นพระอิสริยยศมีบทบาทสำคัญในการปกป้องคริสตจักรโรมันคาทอลิก ในสมัยกลางพระสันตะปาปามีอำนาจมากขึ้นจนเกิดขัดแย้งกับจักรพรรดิในเรื่องการบริหารคริสตจักร ปัญหาที่เป็นที่รู้จักมากที่สุดคือข้อขัดแย้งเรื่องการสถาปนาสมณศักดิ์ในคริสต์ศตวรรษที่ 11 ระหว่างจักรพรรดิไฮน์ริชที่ 4 แห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์กับสมเด็จพระสันตะปาปาเกรกอรีที่ 7

หลังจากที่พระสันตะปาปาราชาภิเษกพระเจ้าชาร์เลอมาญเป็นจักรพรรดิโรมัน ผู้ที่สืบราชบัลลังก์ต่อมาก็สืบทอดพระอิสริยยศนี้ต่อมาด้วย จนกระทั่งเมื่อพระเจ้าเบเรนการีโอที่ 1 แห่งอิตาลีสวรรคตในปี ค.ศ. 924 พระสันตะปาปาก็ไม่ได้ราชาภิเษกใครขึ้นเป็นจักรพรรดิโรมันอีก จนเมื่อจักรพรรดิออทโทที่ 1 แห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ได้รับราชาภิเษกจึงถือว่าเป็นปฐมจักรพรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ แต่บางตำราก็ถือว่าจักรพรรดิชาร์เลอมาญเป็นปฐมจักรพรรดิที่แท้จริง จักรพรรดิออทโทและผู้สืบราชบัลลังก์ของพระองค์ได้ถือว่าราชอาณาจักรแห่งชาวแฟรงก์ตะวันออกในสมัยราชวงศ์การอแล็งเฌียงเป็นจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ด้วย เจ้าชายเยอรมันจะทำการคัดเลือกเจ้าชายพระองค์หนึ่งในคณะขึ้นเป็นพระมหากษัตริย์แห่งชาวเยอรมัน จากนั้นจึงจะได้รับราชาภิเษกจากพระสันตะปาปาต่อไป หลังจากการราชาภิเษกจักรพรรดิคาร์ลที่ 5 จักรพรรดิพระองค์ต่อ ๆ มาก็มิได้รับการราชาภิเากจากพระสันตะปาปาอีก ถือเป็นจักรพรรดิจากการเลือกตั้งตามกฎหมายโดยสมบูรณ์

แต่คำว่า "ศักดิ์สิทธิ์" ที่ประกอบในพระอิสริยยศจักรพรรดินั้นถูกใช้ครั้งแรกกับจักรพรรดิฟรีดริชที่ 1 แต่ตามประวัติศาสตร์นิพนธ์ถือว่าจักรพรรดิออทโทที่ 1 เป็นจักรพรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์พระองค์แรก แม้ว่าที่จริงชาร์เลอมาญจะเป็นจักรพรรดิแห่งชาวโรมันพระองค์แรกที่ได้รับราชาภิเษกจากพระสันตะปาปาก็ตาม จักรพรรดิคาร์ลที่ 5 ถือเป็นจักรพรรดิพระองค์สุดท้ายที่ได้รับราชาภิเษกจากพระสันตะปาปา ส่วนจักรพรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์พระองค์สุดท้ายที่มาจากการคัดเลือกคือจักรพรรดิฟรันซ์ซึ่งได้สละราชสมบัติช่วงที่มีสงครามนโปเลียนในปี ค.ศ. 1806 และถือเป็นการล่มสลายของจักรวรรดิ

รายพระนามจักรพรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ในราชวงศ์ฮับสบูร์ก[แก้]

รูป จักรพรรดิ รัชกาล
Albrecht Dürer 084b.jpg มักซีมีเลียนที่ 1 พ.ศ. 2051พ.ศ. 2062
(ค.ศ. 1508ค.ศ. 1519)
Emperor charles v.png คาร์ลที่ 5 พ.ศ. 2062พ.ศ. 2099
(ค.ศ. 1519ค.ศ. 1556)
The Emperor Ferdinand.jpg แฟร์ดีนันด์ที่ 1 พ.ศ. 2099พ.ศ. 2107
(ค.ศ. 1556ค.ศ. 1564)
William Scrots 001.jpg มักซีมีเลียนที่ 2 พ.ศ. 2107พ.ศ. 2119
(ค.ศ. 1564ค.ศ. 1576)
Joseph Heintz d. Ä. 002.jpg รูดอล์ฟที่ 2 พ.ศ. 2119พ.ศ. 2155
(ค.ศ. 1576ค.ศ. 1612)
Lucas van Valckenborch 003.jpg มัททีอัส พ.ศ. 2155พ.ศ. 2162
(ค.ศ. 1612ค.ศ. 1619)
Ferdinand II HRR MATEO.jpg แฟร์ดีนันด์ที่ 2 พ.ศ. 2162พ.ศ. 2180
(ค.ศ. 1619ค.ศ. 1637)
Frans Luycx 002.jpg แฟร์ดีนันด์ที่ 3 พ.ศ. 2180พ.ศ. 2200
(ค.ศ. 1637ค.ศ. 1657)
Kaiser-Leopold1.jpg เลโอโพลด์ที่ 1 พ.ศ. 2201พ.ศ. 2248
(ค.ศ. 1658ค.ศ. 1705)
Joseph I, Holy Roman Emperor.jpg โยเซฟที่ 1 พ.ศ. 2248พ.ศ. 2254
(ค.ศ. 1705ค.ศ. 1711)
Johann Gottfried Auerbach 002.JPG คาร์ลที่ 6 พ.ศ. 2254พ.ศ. 2283
(ค.ศ. 1711ค.ศ. 1740)

ราชสกุลฮับส์บูร์ก-ลอร์เรน: จักรพรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์และอาร์ชดยุกแห่งออสเตรีย[แก้]

จักรพรรดิคาร์ลที่ 6 มีแต่พระราชธิดา ก่อนหน้านี้มีพระราชโอรสแต่สิ้นพระชนม์กะทันหัน พระองค์จึงทรงสถาปนาอาร์ชดัชเชสมาเรีย เทเรซา พระราชธิดาองค์โตของพระองค์ ให้เป็นองค์รัชทายาททางพฤตินัย (Heiress Presumptive) โดยทรงออกพระราชกฤษฎีกาพิเศษ เพื่อรับรองให้พระบรมวงศานุวงศ์ฝ่ายในสามารถขึ้นครองราชย์สมบัติได้ เมื่อจักรพรรดิคาร์ลเสด็จสวรรคต อาร์ชดัชเชสมาเรีย เทเรซาก็ได้ทรงสืบราชสมบัติแห่งราชวงศ์ฮับส์บูร์กต่อจากพระราชบิดาเป็นสมเด็จพระราชินีนาถแห่งฮังการีและโบฮีเมีย ส่วนตำแหน่งองค์พระประมุขแห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์นั้น พระองค์ทรงอภิเษกสมรสกับดยุกฟรันซ์ที่ 3 สตีเฟนแห่งลอแรน (Duke Francis III Stephen of Lorraine) หลังจากอภิเษกสมรส พระเจ้าฟรีดริชที่ 2 แห่งปรัสเซียก็ทรงสนับสนุนพระสวามีของพระนางให้ครองราชย์เป็นจักรพรรดิฟรันซ์ที่ 1 แห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ ให้พระสวามีเป็นองค์พระประมุขแห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ แต่พระราชอำนาจและการบริหารบ้านเมืองจะเป็นขององค์จักรพรรดินีแต่เพียงผู้เดียว หลังจากนั้น ทั้ง 2 พระองค์ได้ทรงร่วมกันก่อตั้งราชวงศ์ฮับส์บูร์ก-ลอแรนขึ้น (Habsburg-Lorraine) และมีพระบรมวงศานุวงศ์ได้ทรงดำรงอยู่ในราชสกุลนี้เรื่อยมาจนถึงปัจจุบัน

รูป จักรพรรดิ รัชกาล
Franz und maria theresia.jpg ฟรันซ์ที่ 1 พ.ศ. 2288พ.ศ. 2308
(ค.ศ. 1745ค.ศ. 1765)
1741 Josef-1.jpg โยเซฟที่ 2 พ.ศ. 2308พ.ศ. 2333
(ค.ศ. 1765ค.ศ. 1790)
Leopold II.jpg เลโอโพลด์ที่ 2 พ.ศ. 2333พ.ศ. 2335
(ค.ศ. 1790ค.ศ. 1792)
Francis II of the Holy Roman Empire, also Francis I of Austria.jpg ฟรันซ์ที่ 2 พ.ศ. 2335พ.ศ. 2349
(ค.ศ. 1792ค.ศ. 1806)

ราชสกุลฮับส์บูร์ก: อาร์ชดยุกแห่งออสเตรีย[แก้]

รูป จักรพรรดิ รัชกาล
Albrecht Dürer 084b.jpg มักซีมีเลียนที่ 1 พ.ศ. 2051พ.ศ. 2062 (ค.ศ. 1508 – ค.ศ. 1519)
Emperor charles v.png คาร์ลที่ 5 พ.ศ. 2062พ.ศ. 2099 (ค.ศ. 1519 – ค.ศ. 1556)

ราชสกุลฮับส์บูร์ก-ลอร์เรน: จักรพรรดิแห่งออสเตรีย[แก้]

บทความหลัก: จักรพรรดิแห่งออสเตรีย

เมื่อวันที่ 6 สิงหาคม พ.ศ. 2349 จักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ ได้ถูกล้มล้างจากการรุกล้ำและรุกรานระบอบการเมืองการปกครองของนโปเลียน โบนาปาร์ต อย่างไรก็ตาม องค์พระประมุของค์สุดท้ายของจักรวรรดิจักรพรรดิฟรันซ์ที่ 2 ทรงสูญเสียตำแหน่ง'จักรพรรดิแห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์'ไป พระองค์จึงทรงตั้งจักรวรรดิใหม่ คือ จักรวรรดิออสเตรีย และทรงแต่งตั้งพระราชอิสริยยศใหม่ทั้งหมด โดยพระองค์ทรงใช้พระยศในฐานะองค์พระประมุขแห่งจักรวรรดิใหม่ว่า จักรพรรดิแห่งออสเตรีย ในวันที่ 11 สิงหาคม พ.ศ. 2347

รูป จักรพรรดิ รัชกาล
Francis II of the Holy Roman Empire, also Francis I of Austria.jpg ฟรันซ์ที่ 1 พ.ศ. 2347พ.ศ. 2378
(ค.ศ. 1804ค.ศ. 1835)
Francesco Hayez 047.jpg แฟร์ดีนันด์ที่ 1 พ.ศ. 2378พ.ศ. 2391
(ค.ศ. 1835ค.ศ. 1848)

อ้างอิง[แก้]

  1. ราชบัณฑิตยสถาน, สารานุกรมประเทศในทวีปยุโรป ฉบับราชบัณฑิตยสถาน, กรุงเทพฯ: ราชบัณฑิตยสถาน, 2550, หน้า 41