อำเภอจัตุรัส

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
อำเภอจัตุรัส
แผนที่จังหวัดชัยภูมิ เน้นอำเภอจัตุรัส
เมืองพระนรินทร์ ถิ่นแร่เกลือ
งามเหลือหอสมุด กว้างสุดบึงละหาน
โบราณเส็งกลอง พี่น้องจิตกุศล
ข้อมูลทั่วไป
อักษรไทย อำเภอจัตุรัส
อักษรโรมัน Amphoe Chatturat
จังหวัด ชัยภูมิ
รหัสทางภูมิศาสตร์ 3606
รหัสไปรษณีย์ 36130
ข้อมูลสถิติ
พื้นที่ 731.03 ตร.กม.
ประชากร 75,915 คน (พ.ศ. 2556)
ความหนาแน่น 103.85 คน/ตร.กม.
ที่ว่าการอำเภอ
ที่ตั้ง ที่ว่าการอำเภอจัตุรัส ถนนโกสีย์ ตำบลบ้านกอก อำเภอจัตุรัส จังหวัดชัยภูมิ 36130
พิกัด 15°33′56″N 101°50′44″E / 15.56556°N 101.84556°E / 15.56556; 101.84556
หมายเลขโทรศัพท์ 0 4485 1409
หมายเลขโทรสาร 0 4485 1409

สารานุกรมประเทศไทย ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย

อำเภอจัตุรัส เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดชัยภูมิ เดิมมีฐานะเป็นเมืองชื่อ "เมืองสี่มุม" (หรือเมืองแก้วจตุ) ขึ้นตรงต่อเมืองนครราชสีมา สร้างขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2311 รัชสมัยพระเจ้ากรุงธนบุรี มีเจ้าเมืองปกครอง คือพระยานรินทร์สงคราม ในสมัยนั้นมีพื้นที่อาณาเขตกว้างขวางมาก กล่าวคือ มีพื้นที่ครอบคลุมถึง 6 อำเภอทางใต้ของจังหวัดชัยภูมิ อยู่ห่างจากตัวจังหวัดประมาณ 38 กิโลเมตร จัตุรัสเป็นอำเภอขนาดใหญ่ ศูนย์กลางความเจริญทางตอนใต้ และเป็นประตูสู่จังหวัดชัยภูมิ จัตุรัสเป็นอำเภอกระจายความเจริญอย่างกว้างขวางไม่กระจุกอยู่ที่ตัวอำเภอเหมือนอำเภออื่น ๆ เป็นเมืองที่มีความเจริญทั้งทางด้านเศรษฐกิจ การเงินการธนาคาร เพราะเป็นศูนย์กลางการคมนาคมและขนส่งสินค้า ทั้งทางถนน ขนาดช่องทาง 4 เลนจราจรยาวผ่านตลอดทั้งอำเภอจนถึงตัวจังหวัด และการขนส่งระบบราง ซึ่งมีสถานีรถไฟในตัวเมืองเพียงแห่งเดียวของจังหวัดและอนาคตจะมีการพัฒนาเป็นชุมทางจัตุรัส เพื่อเชื่อมต่อไปยังตัวจังหวัดชัยภูมิ (ชุมทางจัตุรัส-ชัยภูมิ-เลย-หนองบัวลำภู) การคมนาคมที่สะดวกนี่เอง จึงทำให้การค้าการลงทุนด้านโรงงานอุตสาหกรรมและตลาดอสังหาริมทรัพย์เติบโตขึ้นทุกปี อำเภอจัตุรัสมีจำนวนโรงงานตั้งอยู่หนาแน่นเป็นอันดับที่ 2, มีจำนวนการจ้างแรงงานสูงเป็นอันดับที่ 1, มีเงินทุนภาคอุตสาหกรรมสูงเป็นอันดับที่ 2 และมีอัตราการจ้างแรงงานที่สูงเป็นอันดับที่ 1 ของจังหวัด โดยเป็นการจ้างงานในประเภทอุตสาหกรรมสิ่งทอ นอกจากนี้ อำเภอจัตุรัสยังเป็นหนึ่งในยุทธศาสตร์การพัฒนาจังหวัด 1 ใน 6 โครงการ แผนพัฒนาเมืองชัยภูมิ 12 ปี (พ.ศ. 2556-2567) กล่าวคือ พัฒนาเมืองจัตุรัสให้เป็นศูนย์กลางการคมนาคมขนส่งและการจัดการการส่งสินค้า เป็นจุดขนถ่ายสินค้าและจุดพักรถขนสินค้าทั้งทางรถไฟและรถยนต์ จากภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบนและตอนกลางสู่ท่าเรือและท่าอากาศยานนานาชาติ อำเภอจัตุรัสจึงเป็นอำเภอที่สำคัญของจังหวัดชัยภูมิในปัจจุบัน

เนื้อหา

ประวัติ[แก้]

อำเภอจัตุรัสเดิมมีฐานะเป็นเมืองชื่อ “เมืองสี่มุม” เจ้าเมืองคนแรกคือ “พระนรินทร์สงคราม” มีชื่อเดิมว่า “คำ” หรือชาวบ้านเรียกท่านว่า “อาจารย์คำ” เพราะเป็นผู้มีความรู้ ความสามารถ ทางโหราศาสตร์ และวิชาอาคมอยู่ยงคงกระพัน เป็นชาวลาวอพยพมาจากเวียงจันทน์ มาตั้งถิ่นฐานอยู่ที่บ้านนารายณ์ เมืองนครราชสีมา (ปัจจุบันอยู่ในท้องที่ตำบลจอหอ อำเภอเมือง จังหวัดนครราชสีมา) ต่อมาได้ย้ายถิ่นฐานมาอยู่บ้านสี่มุมและเป็นผู้นำหมู่บ้านชื่อบ้านสี่มุม สันนิษฐานว่าตั้งชื่อตามชื่อของแหล่งน้ำที่ชุมชนอาศัย คือ กุดสี่มุม ปัจจุบันอยู่ในท้องที่อำเภอบำเหน็จณรงค์ จังหวัดชัยภูมิ ครั้นเมื่อ พ.ศ. 2311 พระเจ้าตากสินหรือพระเจ้ากรุงธนบุรียกทัพมาปราบก๊กเจ้าพิมาย ซึ่งมีกรมหมื่นเทพพิพิธเป็นหัวหน้าก๊ก ตั้งมั่นอยู่ที่เมืองพิมายและต่อมาได้ ยึดเมืองนครราชสีมาเป็นที่ตั้งมั่น เจ้าพิมายให้พระยาวรวงษาธิราชคุมทัพไปตั้งรับเพื่อตีสกัดทัพพระเจ้าตากสินที่ด่านขุนทดและถูกกองทัพ พระเจ้าตากสินตีจนแตกพ่ายในที่สุดในกรณีศึกครั้งนี้อาจารย์คำผู้นำหมู่บ้านสี่มุมได้นำชาวบ้านเข้าสวามิภักดิ์ต่อพระเจ้าตากสินและขออาสาเป็น กองกำลังร่วมสู้รบในกองทัพหลวงด้วย พระเจ้าตากสินทรงยินดีรับไว้และให้เป็นกองกำลังเข้าตีด่านจอหอจนแตกพ่ายสามารถยึดเมืองพิมายและเมือง นครราชสีมาคืนมาได้ในครั้งเข้าตีด่านจอหอ กองกำลังของบ้าน สี่มุมโดยการนำของอาจารย์คำได้แสดงความสามารถในการรบอย่างกล้าหาญ เข้มแข็งเป็นที่พอพระทัยพระเจ้าตากสินเป็นอย่างมาก เมื่อเสร็จการศึกสงครามจึงได้ปูนบำเหน็จความชอบให้อาจารย์คำเป็น “พระนรินทร์สงคราม” ยกฐานะบ้านสี่มุมขึ้นเป็น “เมืองสี่มุม” ให้ปกครองเมืองสี่มุมให้ขึ้นตรงต่อเมืองนครราชสีมา นอกจากนี้แล้วอาจารย์คำและกองกำลังบ้านสี่มุมยังได้ เป็นกำลังสำคัญของกองทัพกรุงธนบุรี ในสงครามปราบก๊กต่างๆ ตลอดทั้งเป็นบุคคลสำคัญในกองทัพของสมเด็จเจ้าพระยามหากษัตริย์ศึกในการ ปราบปรามหัวเมืองฝ่ายตะวันออกเฉียงเหนืออีกด้วย เมืองสี่มุมมีเจ้าเมืองปกครองสืบต่อกันมาตามลำดับ ดังนี้

  1. พระนรินทร์สงคราม (อาจารย์คำ)
  2. พระยานรินทร์สงคราม (2) หาหลักฐานชื่อเดิมไม่ได้ จึงใส่หมายเลขแทน
  3. พระยานรินทร์สงคราม (3)
  4. พระยานรินทร์สงคราม (4)
  5. หลวงยกบัตรเสา (เสียชีวิตก่อนได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์ตราตั้งเจ้าเมือง)
  6. พระยานรินทร์สงคราม (บุญเฮ้า)
  7. พระยานรินทร์สงคราม (ทองดี)
ศาลเจ้าพ่อพญานรินทร์สงคราม (เจ้าเมืองสี่มุมคนแรก) บ้านหนองบัวใหญ่
อำเภอจัตุรัส จัดแสดงแสงเสียง เทิดไท้องค์ราชันย์ 84 พรรษามหามงคล รวมใจเป็นหนึ่งถวายราชสักการะพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ย้อนตำนานประวัติพระยานรินทร์สงคราม (ทองคำ) เจ้าเมืองสี่มุม(จัตุรัส) คนแรก
สถานีรถไฟจัตุรัส
สะพานข้ามทางรถไฟในเมืองจัตุรัส ถนนต่างระดับช่องทาง 4 เลนจราจร
ห้องสมุดประชาชน "เฉลิมราชกุมารี" อำเภอจัตุรัส

การย้ายเมืองสี่มุม[แก้]

เมืองสี่มุมก่อนที่จะมาตั้งอยู่ที่อำเภอจัตุรัสปัจจุบันนี้มีการย้ายเมืองหลายครั้ง แต่ถึงจะย้ายไปอยู่ที่ใดก็ยังใช้ชื่อเมืองสี่มุมเหมือนเดิม มีการย้าย ดังนี้ ครั้งที่ 1 ในสมัยพระยานรินทร์สงคราม ย้ายจากที่ตั้งเดิมบ้านสี่มุม (สระสี่เหลี่ยม) มาตั้งบริเวณที่เป็นบ้านหนองบัวใหญ่ ตำบลหนองบัวใหญ่ อำเภอจัตุรัส ในปัจจุบันนี้ ครั้งที่ 2 ในสมัยพระยานรินทร์สงคราม (บุญเฮ้า) ย้ายจากเมืองสี่มุม (หนองบัวใหญ่) มาตั้งที่บ้านกอกจนถึงปัจจุบันที่ตั้งเมืองอยู่ที่บริเวณหมู่ที่ 1 ตำบลบ้านกอก อำเภอจัตุรัส ซึ่งที่ตั้งของอำเภอจัตุรัสนับถึงปัจจุบันก่อตั้งมาแล้ว 245 ปี

การยุบเมืองสี่มุม[แก้]

ในสมัยพระยานรินทร์สงคราม (ทองดี) เป็นเจ้าเมืองประมาณ พ.ศ. 2440 ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 5 ทรงได้เปลี่ยนแปลงระบบการปกครองประเทศใหม่จัดเมืองต่าง ๆ เป็นมณฑล จังหวัด อำเภอ ตำบล และหมู่บ้าน เมืองสี่มุมจึงถูกยุบและตั้งเป็นอำเภอขึ้นมาแทนชื่อ “อำเภอจัตุรัส” ส่วนเจ้าเมืองก็เปลี่ยนเป็นนายอำเภอโดยให้พระยานรินทร์สงคราม (ทองดี) เป็นนายอำเภอ นับเป็นนายอำเภอคนแรกของอำเภอจัตุรัสตั้งแต่นั้นมาอำเภอจัตุรัสในสมัยนั้นมีพื้นที่อาณาเขตกว้างขวางมาก คือ มีพื้นที่ครอบคลุมถึง 6 อำเภอในปัจจุบันนี้ซึ่งต่อมาทางราชการได้แบ่งแยกพื้นที่ของอำเภอออกเป็นอำเภอต่าง ๆ ดังนี้

  1. อำเภอบำเหน็จณรงค์ แยกพื้นที่และการปกครองออกจากอำเภอจัตุรัส จำนวนเนื้อที่ 1,435.904 ตารางกิโลเมตร เมื่อ พ.ศ. 2486
  2. อำเภอเทพสถิต แยกพื้นที่และการปกครองออกจากอำเภอบำเหน็จณรงค์ ซึ่งเป็นพื้นที่เดิมของอำเภอจัตุรัส จำนวนเนื้อที่ 875.604 ตารางกิโลเมตร เมื่อ พ.ศ. 2519
  3. อำเภอหนองบัวระเหว แยกพื้นที่และการปกครองออกจากอำเภอจัตุรัส จำนวน 2 ตำบล (ตำบลหนองบัวระเหวและตำบลวังตะเฆ่) เนื้อที่ 841.782 ตารางกิโลเมตร เมื่อวันที่ 20 มีนาคม พ.ศ. 2521
  4. อำเภอเนินสง่า แยกพื้นที่และการปกครองออกจากอำเภอจัตุรัส จำนวน 4 ตำบล (ตำบลหนองฉิม ตำบลกะฮาด ตำบลตาเนิน และตำบลรังงาม) เนื้อที่ 222.03 ตารางกิโลเมตร เมื่อวันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2535
  5. อำเภอซับใหญ่ แยกพื้นที่และการปกครองออกจากอำเภอจัตุรัส จำนวน 3 ตำบล (ตำบลซับใหญ่ ตำบลท่ากูบ และตำบลตะโกทอง) เนื้อที่ 171 ตารางกิโลเมตร เมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม พ.ศ. 2540
  6. อำเภอจัตุรัส ปัจจุบันเหลือจำนวนเนื้อที่ 731.03 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 431,250 ไร่ แบ่งการปกครองออกเป็น 9 ตำบล 119 หมู่บ้าน

รายนามเจ้าเมืองสี่มุมและนายอำเภอจัตุรัส[แก้]

ภูมิศาสตร์[แก้]

อำเภอจัตุรัส อยู่ห่างจากอำเภอเมือง จังหวัดชัยภูมิ ไปทางทิศใต้ ระยะทางประมาณ 38 กิโลเมตร ห่างจากกรุงเทพมหานครประมาณ 292 กิโลเมตร มีเนื้อที่ประมาณพื้นที่ 690 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 431,250 ไร่ อำเภอจัตุรัสตั้งอยู่ทางตอนใต้ของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอข้างเคียง ดังนี้

ภูมิประเทศและภูมิอากาศ[แก้]

ลักษณะภูมิประเทศส่วนใหญ่เป็นพื้นที่ราบ ตั้งอยู่บนพื้นที่ราบสูงโคราช สูงจากระดับน้ำทะเลปานกลางประมาณ 200 เมตร มีแม่น้ำชีและลำคันฉูไหลผ่าน มีบึงละหานซึ่งเป็นแหล่งน้ำจืดที่สำคัญ สภาพดินเป็นดินร่วนปนทราย มีบางพื้นที่เป็นดินเค็ม สภาพภูมิอากาศทั่วไปค่อนข้างแห้งแล้ง มีฤดูร้อนยาวนาน (ระหว่างเดือน กุมภาพันธ์ – พฤษภาคม) และมีฤดูหนาวและฝน ช่วงสั้น ๆ

การแบ่งเขตการปกครอง[แก้]

การปกครองส่วนภูมิภาค[แก้]

อำเภอจัตุรัสแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 9 ตำบล 119 หมู่บ้าน ได้แก่

1. บ้านกอก (Ban Kok) 17 หมู่บ้าน 6. ละหาน (Lahan) 18 หมู่บ้าน
2. หนองบัวบาน (Nong Bua Ban) 12 หมู่บ้าน 7. หนองบัวใหญ่ (Nong Bua Yai) 10 หมู่บ้าน
3. บ้านขาม (Ban Kham) 12 หมู่บ้าน 8. หนองบัวโคก (Nong Bua Khok) 11 หมู่บ้าน
4. กุดน้ำใส (Kut Nam Sai) 14 หมู่บ้าน 9. ส้มป่อย (Sompoi) 14 หมู่บ้าน
5. หนองโดน (Nong Don) 11 หมู่บ้าน

การปกครองส่วนท้องถิ่น[แก้]

ท้องที่อำเภอจัตุรัสประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 11 แห่ง ได้แก่

  • เทศบาลตำบลจัตุรัส ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลบ้านกอก
  • เทศบาลตำบลหนองบัวโคก ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลหนองบัวโคก
  • เทศบาลตำบลหนองบัวใหญ่ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองบัวใหญ่ทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านกอก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านกอก (นอกเขตเทศบาลตำบลจัตุรัส)
  • องค์การบริหารส่วนตำบลหนองบัวบาน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองบัวบานทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านขาม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านขามทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลกุดน้ำใส ครอบคลุมพื้นที่ตำบลน้ำใสทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลหนองโดน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองโดนทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลละหาน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลละหานทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลหนองบัวโคก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองบัวโคก (นอกเขตเทศบาลตำบลหนองบัวโคก)
  • องค์การบริหารส่วนตำบลส้มป่อย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลส้มป่อยทั้งตำบล

การศึกษา[แก้]

โรงเรียนมัธยมศึกษา

  • โรเรียนจัตุรัสวิทยาคาร (โรงเรียนในฝัน โรงเรียนมาตรฐานระดับสากล มีชื่อเสียงทั้งด้านกีฬาและวิชาการ)(สังกัด สพม.30 ชัยภูมิ)
  • โรงเรียนศรีเทพบาล (โรงเรียนเอกชน)
  • โรงเรียนกีฬาองค์การบริหารส่วนจังหวัดชัยภูมิ (เดิมโรงเรียนกุดน้ำใสพิทยาคม)
  • โรงเรียนละหานเจริญวิทยา (สังกัด สพม.30 ชัยภูมิ)
  • โรงเรียนโนนคร้อวิทยา (สังกัด อบจ.ชัยภูมิ)
  • โรงเรียนหนองบัวบานวิทยา (สังกัด สพม.30 ชัยภูมิ)

โรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา

  • โรงเรียนมะเกลือโนนทอง
  • โรงเรียนจัตุรัสวิทยานุกูล
  • โรงเรียนศรีเทพบาล
  • โรงเรียนบ้านโนนจาน
  • โรงเรียนบ้านงิ้ว
  • โรงเรียนบ้านหนองลุมพุก
  • โรงเรียนบ้านหนองบัวโคก

สถาบันการศึกษาในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาชัยภูมิ เขต 3

  • โรงเรียนมัธยมศึกษา 5 แห่ง
  • โรงเรียนประถมศึกษา 50 แห่ง
  • โรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา 7 แห่ง
  • โรงเรียนเอกชน 2 แห่ง
  • การศึกษานอกโรงเรียน ห้องสมุดประชาชน 2 แห่ง ที่อ่านหนังสือพิมพ์ประจำหมู่บ้าน 55 แห่ง
  • โรงเรียนปริยัติธรรมแผนกธรรมและบาลี 8 แห่ง นักเรียน 478 รูป
  • วัด 53 วัด ที่พักสงฆ์ 24 แห่ง มัสยิด 1 แห่ง ประชาชน 99% นับถือศาสนาพุทธ 1% นับถือศาสนาอิสลาม

สาธารณสุข[แก้]

  • โรงพยาบาลจัตุรัส (ขนาด 90 เตียง)
  • โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล 11 แห่ง
  • สำนักงานสาธารณสุข 1 แห่ง
  • คลินิกแพทย์ 5 แห่ง
  • คลินิกทันตแพทย์ 2 แห่ง
  • คลินิกพยาบาลและผดุงครรภ์ 7 แห่ง
  • ร้านขายยาแผนปัจจุบันบรรจุเสร็จ (ขย. 1) 2 แห่ง
  • ร้านขายยาแผนปัจจุบันบรรจุเสร็จ (ขย. 2) 5 แห่ง

สภาพทางเศรษฐกิจ[แก้]

ประชาชนส่วนใหญ่ประกอบอาชีพทำไร่ เช่น การปลูกพริก มันสำปะหลัง ข้าวโพด และทำนาปี บางส่วนไปประกอบอาชีพที่ต่างจังหวัด เนื่องจากประชาชนนิยมปลูกมันสำปะหลังจำนวนมาก จึงเกิดโรงงานอุตสาหกรรมแป้งมันขึ้นในพื้นที่บ้านดอนละนาม ตำบลละหาน เพื่อรองรับผลิตผลมันสำปะหลังจากเกษตรกร ทำให้เกิดรายได้และอาชีพรับจ้างในโรงงานเกิดขึ้นด้วย นอกจากนี้ยังมีโรงงานอุตสาหกรรมอื่นๆที่สำคัญ ได้แก่ โรงงานทอผ้า โรงงานทอกระสอบ และปัจจุบันรัฐบาลได้เปิดศูนย์รับซื้อผลผลิตยางพาราและจำหน่ายปัจจัยการผลิตขึ้นที่อำเภอจัตุรัส (1 ใน 3 แห่งของภาคอีสาน) บริการเกษตรกรในเขตจังหวัดชัยภูมิ เพชรบูรณ์ และนครราชสีมา จึงได้มีการส่งเสริมการปลูกยางพาราในพื้นที่มากขึ้น

การพาณิชย์และการเงิน[แก้]

  • สถานีบริการน้ำมันเชื้อเพลิงขนาดใหญ่ จำนวน 8 แห่ง
  • สถานีบริการก๊าซธรรมชาติ (NGV) ขนาดใหญ่ จำนวน 1 แห่ง (1 ใน 2 แห่งของจังหวัดชัยภูมิ)
  • สถานีบริการแก๊สธรรมชาติ (LPG) ขนาดกลาง จำนวน 1 แห่ง
  • สหกรณ์ 2 แห่ง
    • สหกรณ์การเกษตรจัตุรัส จำกัด
    • สหกรณ์ออมทรัพย์ครูชัยภูมิ จำกัด สาขาจัตุรัส
  • บริษัทสินเชื่อ
    • บริษัท ศรีสวัสดิ์พาวเวอร์ จำกัด สาขาจัตุรัส
    • บริษัท ศรีสวัสดิ์เงินติดล้อ จำกัด สาขาจัตุรัส
    • บริษัท จัตุรัสส่งเสริมธุรกิจ จำกัด
    • บริษัท เค.เอส.จัตุรัสธุรกิจ จำกัด
    • บริษัท ทวีทรัพย์ เงินด่วน จำกัด
    • บริษัท จัตุรัสยนตรกิจ จำกัด
  • บริษัทประกันชีวิต
    • บริษัท ไทยประกันชีวิต จำกัด สาขาจัตุรัส
    • บริษัท ไทยสมุทรประกันชีวิต จำกัด สาขาจัตุรัส

ธนาคาร[แก้]

  • สาขาของธนาคาร 8 แห่ง
    • ธนาคารซีไอเอ็มบีไทย สาขาจัตุรัส
    • ธนาคารออมสิน สาขาจัตุรัส
    • ธนาคารไทยพาณิชย์ สาขาจัตุรัส
    • ธนาคารกรุงเทพ สาขาจัตุรัส
    • ธนาคารกรุงไทย สาขาจัตุรัส
    • ธนาคารกสิกรไทย สาขาจัตุรัส
    • ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธกส.) สาขาหนองบัวใหญ่
    • ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธกส.) สาขาจัตุรัส

การประมง[แก้]

  • แหล่งน้ำธรรมชาติขนาดใหญ่เป็นอันดับ 3 ของประเทศไทย บึงละหาน มีเนื้อที่ 18,000 ไร่ มีปลาธรรมชาติอุดมสมบูรณ์
  • ประมงหมู่บ้าน
    • ทำนบปลา 5 แห่ง
    • ประมงโรงเรียน 16 แห่ง
  • ฟาร์มเพาะพันธุ์ปลาเอกชน 20 แห่ง
  • เลี้ยงปลาของเกษตรกร 4,111 ราย พื้นที่ 5,592 ไร่
  • สถานีประมงน้ำจืดจังหวัดชัยภูมิ ตั้งที่บึงละหาน ผลิตพันธุ์ปลาปีละ 15 ล้านตัวและพันธุ์กุ้งปีละ 18 ล้านตัว

อุตสาหกรรม[แก้]

  • โรงงานขนาดกลาง 5 แห่ง
    • บริษัทชัยภูมิต๊าช ตำบลละหาน ผลิตแป้งมันสำปะหลัง
    • บริษัท เอ.ซี.พี.แอ็พแพเร็ล จำกัด ตำบลละหาน ผลิตเสื้อผ้าสำเร็จรูป
    • บริษัทบางนากระสอบ จำกัด ตำบลละหาน ผลิตกระสอบ
    • บริษัท ไฮแอ็พ เอราวัล จำกัด ตำบลหนองบัวโคก ผลิตเสื้อผ้าสำเร็จรูป
    • บริษัท บางกอกไพศาลอุตสาหกรรมการทอ จำกัด ตำบลหนองบัวโคก ผลิตเสื้อผ้าสำเร็จรูป
  • ร้านประกอบรถเพื่อการเกษตร (อีแต๋นและรถไถ) 4 แห่ง
  • ลานมันสำปะหลัง 5 แห่ง
  • โรงงานอบและบดพริก 5 แห่ง

การคมนาคมและการขนส่ง[แก้]

อำเภอจัตุรัส มีเส้นทางการคมนาคมติดต่อระหว่างตัวจังหวัดและอำเภอหลายเส้นทางทั้งทางรถไฟและรถยนต์ เช่น การคมนาคมโดยรถไฟ จะมีเส้นทางรถไฟ สายกรุงเทพฯ – หนองคายผ่านโดยมีสถานีจัตุรัส เป็นจุดหลักสำหรับรับส่งผู้โดยสาร การคมนาคมระหว่างตัวจังหวัดโดยรถยนต์จะผ่านทางหลวงหมายเลข 201 กรุงเทพฯ-เมืองเลย นอกจากนี้ยังมีทางหลวงแผ่นดินเชื่อมระหว่างตัวจังหวัด อำเภอ ทำให้มีความสะดวกมาก ส่วนการคมนาคมภายในอำเภอ ตำบล และหมู่บ้าน มีทั้งทางลาดยางและลูกรังที่สามารถใช้งานสะดวกตลอดปีเช่นกัน

การสาธารณูปโภค[แก้]

อำเภอจัตุรัส ส่วนใหญ่ประชาชนมีน้ำสำหรับใช้ในการอุปโภคและบริโภค จากแหล่งน้ำหลายแห่ง เช่น แหล่งน้ำตามธรรมชาติ น้ำฝน และมีระบบประปา (ประปาส่วนภูมิภาค และประปาขนาดเล็ก) นอกจากนี้มีระบบไฟฟ้าใช้ทุกหมู่บ้าน และมีระบบโทรศัพท์ ทั้งส่วนตัวและโทรศัพท์บ้านหลายหมู่บ้าน และมีโทรศัพท์ตำบล โทรศัพท์สาธารณะที่อำนวยความสะดวกในการสื่อสารเพียงพอ และยังมีทีทำการไปรษณีย์ 2 แห่งเพื่อการสื่อสารระดับต่าง ๆ ด้วย

ตลาด[แก้]

  • ตลาดสดเทศบาลตำบลจัตุรัส
  • ตลาดสดเทศบาลตำบลหนองบัวใหญ่ (ตลาดสดขนาดใหญ่อันดับ 1 ของจังหวัดชัยภูมิ)

หน่วยงานที่สำคัญ[แก้]

  • ที่ว่าการอำเภอจัตุรัส
  • โรงพยาบาลจัตุรัส
  • สถานีตำรวจภูธรจัตุรัส
  • สถานีตำรวจภูธรหนองบัวโคก
  • สถานีตำรวจทางหลวง 6 กองกำกับการ 6 กองบังคับการตำรวจทางหลวง (รับผิดชอบจังหวัดชัยภูมิ)
  • ป้อมตำรวจทางหลวงหนองบัวโคก
  • สำนักงานหมวดการทางจัตุรัส ที่1
  • สำนักงานหมวดการทางจัตุรัส ที่2
  • สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาชัยภูมิ เขต 3
  • สำนักงานการศึกษานอกโรงเรียนอำเภอจัตุรัส
  • สำนักงานที่ดินจังหวัดชัยภูมิ สาขาจัตุรัส
  • สำนักงานด่านป่าไม้หนองบัวโคก
  • สำนักงานสรรพากรพื้นที่ชัยภูมิ สาขาจัตุรัส
  • สำนักงานสรรพสามิตพื้นที่ชัยภูมิ สาขาจัตุรัส
  • สำนักงานการประปาส่วนภูมิภาค สาขาจัตุรัส
  • สำนักงานการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค สาขาจัตุรัส
  • สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอจัตุรัส
  • สำนักงานสาธารณสุขอำเภอจัตุรัส
  • สำนักงานเกษตรอำเภอจัตุรัส
  • สำนักงานปศุสัตว์อำเภอจัตุรัส
  • สำนักงานประมงอำเภอจัตุรัส
  • สถานีประมงน้ำจืดจังหวัดชัยภูมิ
  • ศูนย์วิจัยและพัฒนาประมงน้ำจืดชัยภูมิ
  • ตลาดกลางข้าวและพื้นไร่จังหวัดชัยภูมิ
  • ศูนย์รับซื้อผลผลิตยางพาราและจำหน่ายปัจจัยการผลิตจังหวัดชัยภูมิ (บริการเกษตรกรในเขต จ.ชัยภูมิ เพชรบูรณ์ และนครราชสีมา)
  • องค์การโทรศัพท์ ศูนย์บริการ TOT ชุมสายจัตุรัส
  • ที่ทำการไปรษณีย์จัตุรัส (รับผิดชอบพื้นที่ อ.จัตุรัส ,อ.เนินสง่า และ อ.ซับใหญ่ รหัสไปรษณีย์เดียวกัน)
  • ที่ทำการไปรษณีย์หนองบัวโคก
  • สถานีรถไฟจัตุรัส
  • สมาคมชาวจัตุรัส
  • สมาคมพ่อค้าอำเภอจัตุรัส
  • มูลนิธิสว่างคุณธรรม (ศูนย์หลวงบรรเทา)
  • กิ่งกาชาดอำเภอจัตุรัส
  • สำนักงานเทศบาลตำบลจัตุรัส
  • สำนักงานเทศบาลตำบลหนองบัวใหญ่
  • สำนักงานเทศบาลตำบลหนองบัวโคก
  • สำนักงานองค์การบริหารส่วนตำบลบ้านกอก
  • สำนักงานองค์การบริหารส่วนตำบลหนองบัวโคก
  • สำนักงานองค์การบริหารส่วนตำบลหนองบัวบาน
  • สำนักงานองค์การบริหารส่วนตำบลส้มป่อย
  • สำนักงานองค์การบริหารส่วนตำบลละหาน
  • สำนักงานองค์การบริหารส่วนตำบลบ้านขาม
  • สำนักงานองค์การบริหารส่วนตำบลหนองโดน
  • สำนักงานองค์การบริหารส่วนตำบลกุดน้ำใส

สถานที่สำคัญ[แก้]

  • ศาลเจ้าพ่อพญานรินทร์สงคราม (เจ้าเมืองสี่มุมคนแรก เทศบาลตำบลหนองบัวใหญ่)
  • ศาลเจ้าพ่อสุริวงศ์เกรียงไกร (เทศบาลตำบลหนองบัวใหญ่ บ้านหนองบัวรอง)
  • ศาลเจ้าพ่อขุนด่าน (เทศบาลตำบลหนองบัวใหญ่)
  • ศาลเจ้าพ่อหลวงบรรเทา (ศาลหลักเมืองจัตุรัส เทศบาลตำบลจัตุรัส)
  • ศาลเจ้าพ่อหนองบัวโคก (เทศบาลตำบลหนองบัวโคก)
  • ศาลเจ้าพ่อหานคำ (อบต.ละหาน)
  • รอยพระพุทธบาทจำลอง (วัดปทุมชาติ วัดแห่งแรกสร้างขึ้นพร้อมกับเมืองสี่มุม เทศบาลตำบลหนองบัวใหญ่)
  • พระธาตุเจย์ดีศิริมหามงคล หรือ พระธาตุจัตุรัส (วัดศิริพงษาวาส เทศบาลตำบลจัตุรัส)
  • ห้องสมุดประชาชน "เฉลิมราชกุมารี" อำเภอจัตุรัส

สนามกีฬาเฉลิมพระเกียรติ เทศบาลตำบลจัตุรัส (สนามกีฬากลาง)[แก้]

  • อาคารศูนย์กีฬาเยาวชนเฉลิมพระเกียรติ
  • สนามฟุตบอล
  • สนามฟุตซอล
  • สนามเทนนิส
  • สนามวอลเลย์บอล
  • สนามบาสเก็ตบอล
  • สนามเซปักตะกร้อ
  • สนามเปตอง

สวนสาธารณะ[แก้]

  • สวนสาธารณะเฉลิมพระเกียรติ (เทศบาลตำบลจัตุรัส)
  • สวนสาธารณะบึงหนองบัวใหญ่ (เทศบาลตำบลหนองบัวใหญ่)
  • สวนสาธารณะตำบลกุดน้ำใส (องค์การบริหารส่วนตำบลกุดน้ำใส)

ทรัพยากรธรรมชาติ[แก้]

แหล่งน้ำในอำเภอจัตุรัสที่สำคัญคือ มีลำน้ำตามธรรมชาติที่ไหลผ่าน 2 สาย คือ แม่น้ำชี ไหลผ่านมาทางอำเภอหนองบัวระเหว ผ่านตำบลส้มป่อย ตำบลหนองบัวบาน และตำบลละหาน ไหลผ่านไปทางอำเภอเมือง ลำคันฉู ไหลผ่านจากอำเภอบำเหน็จณรงค์ ผ่านตำบลบ้านขาม ตำบลหนองโดน ตำบลกุดน้ำใส และตำบลบ้านกอก ซึ่งลำน้ำทั้งสองสายจะมีน้ำไหลเฉพาะฤดูฝนเท่านั้น แหล่งน้ำขนาดใหญ่ตามธรรมชาติ ได้แก่

  • บึงหนองบัวใหญ่ ตั้งอยู่ที่ในพื้นที่ตำบลหนองบัวใหญ่ มีพื้นที่ติดต่อกับบ้านหนองบัวใหญ่ บ้านหนองบัวรอง และบ้านจานทุ่ง ตำบลหนองบัวใหญ่ บึงหนองบัวใหญ่ มีเนื้อที่ประมาณ 800 ไร่ ปัจจุบันเทศบาลตำบลหนองบัวใหญ่ ได้มีการพัฒนาให้เป็นสวนสาธารณะ และเป็นแหล่งท่องเที่ยว พักผ่อนหย่อนใจ
  • บึงละหาน ตั้งอยู่ที่ในพื้นที่ตำบลละหาน มีพื้นที่ติดต่อกับตำบลหนองบัวใหญ่ ตำบลหนองบัวบาน ตำบลลุ่มลำชี บึงละหานมีเนื้อที่ขนาดใหญ่เป็นอันดับ 3 ของประเทศไทย มีเนื้อที่ประมาณ 18,000 ไร่ เป็นแหล่งน้ำจืดที่สำคัญในการอุปโภคบริโภค และเป็นแหล่งประมงน้ำจืดขนาดใหญ่ของอำเภอจัตุรัส ปัจจุบันได้มีการพัฒนาให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวที่มีชื่อเสียงแห่งหนึ่งของจังหวัดชัยภูมิ

สถานที่ท่องเที่ยว[แก้]

  • บึงละหาน เป็นแหล่งน้ำธรรมชาติที่หล่อเลี้ยงสรรพชีวิตมากมาย เป็นแหล่งน้ำแห่งวัฒนธรรมความเชื่อ ตำนานเล่าขาน บึงละหานมีเนื้อที่ ขนาดใหญ่เป็นอันดับ 3 ของประเทศไทยมีเนื้อที่ประมาณ 18,000 ไร่ บึงละหานเป็นแหล่งทรัพยากรธรรมชาติอันอุดมสมบูรณ์และยังมีระบบนิเวศที่ดีควรค่าแก่การศึกษาและอนุรักษ์ ปัจจุบันบึงละหานได้รับการประกาศเป็นพื้นที่ชุ่มน้ำระดับชาติ ตามมติของคณะรัฐมนตรี พุทธศักราช 2543 ครอลคลุมพื่นที่ 4 ตำบลในอำเภอ จัตุรัส จังหวัดชัยภูมิ ได้แก่ ตำบลละหาน ตำบลหนองบัวใหญ่ ตำบลหนองบัวบาน ตำบลลุ่มลำชี
  • พระธาตุเจดีย์ศิริมหามงคล (พระธาตุจัตุรัส) ตั้งอยู่ที่ วัดศิริพงษาวาส ตำบลบ้านกอก อำเภอจัตุรัส จังหวัดชัยภูมิ มีอุโบสถเป็นรูปเจดีย์ ยอดพระธาตุเจดีย์บรรจุพระธาตุ สร้างเมื่อ พ.ศ. ๒๕๑๔ ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมา
บึงละหาน

ตัวอำเภอ[แก้]

ตัวอำเภอจัตุรัสมีประชากรประมาณ 15,000 คน อยู่ในเขตการบริหารของเทศบาลสองแห่ง คือ

  1. เทศบาลตำบลจัตุรัส เขตเมืองใหม่ เป็นที่ตั้งของศูนย์ราชการอำเภอจัตุรัส และสถานที่สำคัญได้แก่ ศาลเจ้าพ่อหลวงบรรเทา (ศาลหลักเมืองจัตุรัส) สนามกีฬากลาง สถานีรถไฟ ตลาดสดเทศบาลตำบลจัตุรัส สำนักงานการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค เป็นต้น
  2. เทศบาลตำบลหนองบัวใหญ่ เขตเมืองเก่า สถานที่สำคัญได้แก่ โรงพยาบาลจัตุรัส ศาลเจ้าพ่อพญานรินทร์สงคราม (เจ้าเมืองสี่มุมคนแรก) ตลาดสดเทศบาลตำบลหนองบัวใหญ่ สำนักงานการประปาส่วนภูมิภาค สำนักงานปศุสัตว์อำเภอ เป็นต้น
X-SIZE OUTLET บ้านหนองบัวรอง
พระธาตุเจดีย์ศิริมหามงคล วัดศิริพงษาวาส ในเมืองจัตุรัส
ศาลา เสด็จพ่อ ร.5 วัดศิริพงษาวาส ในเมืองจัตุรัส

วัดในตัวอำเภอ[แก้]

  • เขตเทศบาลตำบลจัตุรัส
    • วัดทรงธรรม
    • วัดศิริพงษาวาส (วัดเจ้าคณะอำเภอ) (พระธาตุเจดีย์ศิริมหามงคลหรือพระธาตุจัตุรัส)
    • วัดหงษ์ทอง
  • เขตเทศบาลตำบลหนองบัวใหญ่
    • วัดปทุมชาติ (วัดเจ้าคณะตำบลหนองบัวใหญ่) (วัดแห่งแรก สร้างขึ้นพร้อมกับเมืองสี่มุม)
    • วัดป่าสุวรรณไพโรจน์
    • วัดหนองบัวรอง
ศาลาการเปรียญ วัดปทุมชาติ บ้านหนองบัวใหญ่
พระพุทธบาทจำลอง วัดปทุมชาติ บ้านหนองบัวใหญ่

โรงเรียนในตัวอำเภอ[แก้]

  • โรงเรียนจัตุรัสวิทยาคาร (โรงเรียนมัธยมศึกษาประจำอำเภอ)
  • โรงเรียนจัตุรัสวิทยานุกูล (โรงเรียนประถมศึกษาขยายโอกาส ประจำอำเภอ)
  • โรงเรียนศรีเทพบาล (โรงเรียนเอกชนชื่อดัง ของจังหวัดชัยภูมิ)
    โรงเรียนศรีเทพบาล ในเมืองจัตุรัส
  • โรงเรียนหนองบัวใหญ่ เขตเทศบาลตำบลหนองบัวใหญ่
  • โรงเรียนอนุบาลสรรพกิจโกศล (โรงเรียนเอกชน)
  • ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก เทศบาลตำบลจัตุรัส
  • ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก เทศบาลตำบลหนองบัวใหญ่

อ้างอิง[แก้]

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]