ภูมิศาสตร์ไต้หวัน

ภูมิศาสตร์ของไต้หวัน

ภูมิประเทศของไต้หวันส่วนใหญ่เป็นภูเขาทางทิศตะวันออก และเป็นที่ราบลาดชันเล็กน้อยทางทิศตะวันตก เผิงหู ปรากฏให้เห็นในช่องแคบไต้หวันทางทิศตะวันตกของเกาะหลัก
ภูมิภาค	เอเชียตะวันออก
พื้นที่	อันดับที่ 138
• ทั้งหมด	36,197 ตารางกิโลเมตร (13,976 ตารางไมล์)
• ทางบก	89.7%
• ทางน้ำ	10.3%
ชายฝั่งทะเล	1,566.3 กิโลเมตร (973.3 ไมล์)
จุดสูงสุด	ยวี่ซาน (Yu Shan), 3,952 m (12,966 ft)
ภูมิอากาศ	ภูมิอากาศแบบเขตร้อนชื้นภาคพื้นสมุทร
ทรัพยากรธรรมชาติ	แหล่งสะสมขนาดเล็กของถ่านหิน, ก๊าซธรรมชาติ, หินปูน, หินอ่อน, แร่ใยหิน, ที่ดินทำกิน, ข้าว
ประเด็นด้านสิ่งแวดล้อม	มลพิษทางอากาศ, มลพิษทางน้ำจากการปล่อยมลพิษทางอุตสาหกรรมและน้ำเสียที่ยังไม่ผ่านการบำบัด, การปนเปื้อนของน้ำดื่ม, การค้าสัตว์ป่าคุ้มครอง, การกำจัดกากกัมมันตรังสีระดับต่ำ
เขตเศรษฐกิจพิเศษ	83,231 km2 (32,136 sq mi)

ไต้หวัน
จีนตัวเต็ม	臺灣 หรือ 台灣
จีนตัวย่อ	台湾
ไปรษณีย์	Taiwan
การถอดเสียง ภาษาจีนมาตรฐาน พินอิน Táiwān ปอพอมอฟอ ㄊㄞˊ ㄨㄢ Gwoyeu Romatzyh Tair'uan เวด-ไจลส์ T'ai2-wan1 ทงย่งพินอิน Táiwan MPS2 Táiwān IPA [tʰǎi.wán] อู๋ การถอดเป็นอักษรโรมัน เสียงอ่านภาษาอู๋: [d̥e uɛ] ฮากกา อักษรโรมัน Thòi-vàn กวางตุ้งมาตรฐาน ยฺหวิดเพ็ง Toi4 Waan1 IPA [tʰɔ̏ːy wáːn] หมิ่นใต้ ฮกเกี้ยน เป่อ่วยยี Tâi-oân Tâi-lô Tâi-uân หมิ่นตะวันออก ฝูโจว BUC Dài-uăng
ฟอร์โมซา (Formosa)
จีนตัวเต็ม	美麗島
จีนตัวย่อ	美丽岛
ความหมายตามตัวอักษร	เกาะอันสวยงาม
การถอดเสียง

ไต้หวัน (อังกฤษ: Taiwan) มีชื่อเรียกอย่างเป็นทางการว่า สาธารณรัฐจีน (อังกฤษ: Republic of China; ROC) เป็นประเทศในเอเชียตะวันออก ประกอบด้วยพื้นที่หลักคือ เกาะไต้หวัน ซึ่งในอดีตเป็นที่รู้จักในชื่อ ฟอร์โมซา (Formosa) มีพื้นที่ 35,808 ตารางกิโลเมตร (13,826 ตารางไมล์) ซึ่งคิดเป็นร้อยละ 99 ของดินแดนทั้งหมดภายใต้การควบคุมของประเทศไต้หวัน เกาะแห่งนี้ตั้งอยู่ห่างจากชายฝั่งตะวันออกเฉียงใต้ของมณฑลฝูเจี้ยนในจีนแผ่นดินใหญ่ประมาณ 180 กิโลเมตร (112 ไมล์) โดยมีช่องแคบไต้หวันกั้นกลาง ทิศเหนือติดกับทะเลจีนตะวันออก ทิศตะวันออกติดกับทะเลฟิลิปปินส์ ทิศใต้ติดกับช่องแคบลูซอน และทิศตะวันตกเฉียงใต้ติดกับทะเลจีนใต้ นอกจากนี้ สาธารณรัฐจีนยังควบคุมหมู่เกาะขนาดเล็กอีกจำนวนหนึ่ง รวมถึงหมู่เกาะเผิงหูในช่องแคบไต้หวัน หมู่เกาะจินเหมินและหมู่เกาะหม่าจูในมณฑลฝูเจี้ยนใกล้ชายฝั่งแผ่นดินใหญ่ ตลอดจนเกาะตงซา (Pratas) และเกาะไท่ผิงในทะเลจีนใต้

ในทางธรณีวิทยา เกาะหลักมีลักษณะเป็นบล็อกรอยเลื่อน (fault block) ที่เอียงตัว โดยมีความแตกต่างอย่างชัดเจนระหว่างพื้นที่สองในสามทางทิศตะวันออก ซึ่งประกอบด้วยเทือกเขาที่ขรุขระ 5 แนววางตัวขนานไปกับชายฝั่งตะวันออก กับพื้นที่ราบลุ่มทางทิศตะวันตกที่ครอบคลุมพื้นที่หนึ่งในสามของเกาะ ซึ่งเป็นบริเวณที่ประชากรส่วนใหญ่ชื่นชอบอาศัยอยู่ ไต้หวันมีสถิติยอดเขาที่สูงเกิน 3,500 เมตรหลายแห่ง โดยจุดที่สูงที่สุดคือ ยวี่ซาน (Yu Shan) ที่ความสูง 3,952 m (12,966 ft) ส่งผลให้ไต้หวันเป็นเกาะที่สูงที่สุดเป็นอันดับ 4 ของโลก ขอบเขตของแผ่นเปลือกโลกที่ก่อให้เกิดเทือกเขาเหล่านี้ยังคงมีความเคลื่อนไหว ทำให้เกาะแห่งนี้ประสบเหตุแผ่นดินไหวบ่อยครั้ง ซึ่งบางครั้งก่อให้เกิดความเสียหายรุนแรง นอกจากนี้ยังมีภูเขาไฟใต้ทะเลที่ยังคุกรุ่นอยู่จำนวนมากในบริเวณช่องแคบไต้หวัน

ภูมิอากาศมีตั้งแต่แบบเขตร้อนทางตอนใต้ไปจนถึงแบบกึ่งเขตร้อนทางตอนเหนือ โดยได้รับอิทธิพลจากมรสุมเอเชียตะวันออก โดยเฉลี่ยจะมีพายุไต้ฝุ่นพัดเข้าถล่มเกาะหลักประมาณ 4 ลูกต่อปี บริเวณเทือกเขาทางทิศตะวันออกที่ปกคลุมด้วยป่าไม้หนาทึบเป็นถิ่นที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่าที่หลากหลาย ในขณะที่การใช้ประโยชน์ที่ดินโดยมนุษย์ในพื้นที่ราบลุ่มทางทิศตะวันตกและทิศเหนือเป็นไปอย่างหนาแน่นและเข้มข้น

ประวัติศาสตร์

แผนที่เกาะไต้หวัน

หลักฐานทางประวัติศาสตร์และโบราณคดีเกี่ยวกับเกาะไต้หวันมีอยู่ไม่มากนัก เดิมทีเกาะไต้หวันมีชาวพื้นเมืองซึ่งเป็นชาวหมู่เกาะในมหาสมุทรแปซิฟิกอาศัยอยู่มาก่อน สันนิษฐานว่าพวกชาวเกาะมาตั้งถิ่นฐานอยู่ตั้งแต่หมื่นปีมาแล้ว ในขณะที่ชาวจีนเพิ่งอพยพมาจากแผ่นดินใหญ่เข้ามาอยู่ที่ไต้หวันในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 15

ปี พ.ศ. 2060 (ค.ศ. 1517) นักเดินเรือชาวโปรตุเกสแล่นเรือมาถึงเกาะไต้หวันและได้ตั้งชื่อเกาะนี้ว่า เกาะฟอร์โมซา (Formosa; Ilha Formosa) เป็นภาษาโปรตุเกสแปลว่า "เกาะที่สวยงาม (Beautiful Island)"

ในปี พ.ศ. 2167 (ค.ศ. 1624) ชาวดัตช์เข้ามารุกรานและยึดครองเกาะไต้หวัน แล้วตั้งบ้านเมืองขึ้นที่ไถหนาน (Tainan) อีก 2 ปีต่อมา กองเรือสเปนยกกำลังเข้ามาบุกรุกแย่งเกาะไต้หวันไปครอง แต่ชาวดัตช์ได้ต่อสู้แย่งชิงเอาเกาะกลับคืนมาอีกครั้งหนึ่งในปี พ.ศ. 2184 (ค.ศ. 1641)

ในช่วงปี พ.ศ. 2203 (ค.ศ. 1660) จักรพรรดิจีนแห่งราชวงศ์หมิงและราชวงศ์ชิงเริ่มเข้ามามีบทบาทในการครอบครองเกาะไต้หวัน ในที่สุดชาวจีนก็ได้ขับไล่ชาวดัตช์ออกไปจนได้ และผนวกเอาเกาะไต้หวันเข้าไปเป็นดินแดนส่วนหนึ่งของมณฑลฝูเจี้ยน ซึ่งได้กลายเป็นแหล่งพักพิงให้ผู้อยู่อพยพจากจีนที่เข้ามาตั้งถิ่นฐานในเวลาต่อมา

ญี่ปุ่นใช้กำลังแย่งเกาะไต้หวันไปจากจีนในปี พ.ศ. 2438 (ค.ศ. 1895) และได้ยึดครองจนกระทั่งสงครามโลกครั้งที่ 2 ยุติลง ญี่ปุ่นแพ้สงครามและถูกฝ่ายสัมพันธมิตรบังคับให้ยกเกาะไต้หวันคืนให้กับจีน และผลจากสงครามกลางเมืองจีน เมื่อพรรคคอมมิวนิสต์จีนได้รับชัยชนะและเข้ามามีอำนาจในจีนในปี พ.ศ. 2492 (ค.ศ. 1949) พรรคก๊กมินตั๋ง พรรคการเมืองชาตินิยมของจีนที่เป็นฝ่ายแพ้ ก็พาผู้คนอพยพหนีออกจากแผ่นดินใหญ่ มาตั้งหลักที่เกาะไต้หวัน เพื่อวางแผนกลับไปยึดอำนาจในจีนต่อไป

ชาวจีนมากกว่า 1 ล้าน 5 แสนคน อพยพตามมาอยู่ที่เกาะไต้หวันในยุคที่เหมา เจ๋อตงมีอำนาจเต็มที่ในจีนแผ่นดินใหญ่ ผู้นำของประเทศจีนทั้งสองประเทศ คือผู้นำพรรคคอมมิวนิสต์จีนบนแผ่นดินใหญ่ กับผู้นำสาธารณรัฐจีนบนเกาะไต้หวัน ต่างแย่งกันเป็นกระบอกเสียงของประชาชนจีนในเวทีโลก แต่เสียงของนานาประเทศส่วนใหญ่เกรงอิทธิพลของจีนแผ่นดินใหญ่ จึงให้การยอมรับจีนแผ่นดินใหญ่มากกว่า

ในปี พ.ศ. 2514 (ค.ศ. 1971) ก่อนที่นายพล เจียง ไคเช็ก (General Chiang Kaishek) (ภาษาจีน:蔣中正) จะถึงอสัญกรรมไม่กี่ปี สาธารณรัฐจีนซึ่งเป็นประเทศที่ร่วมก่อตั้งองค์การสหประชาชาติ ได้สูญเสียสมาชิกภาพ ในฐานะรัฐบาลตัวแทนของประชาชนชาวจีนให้กับสาธารณรัฐประชาชนจีน ในปี พ.ศ. 2521 (ค.ศ. 1978) สหประชาชาติก็ประกาศรับรองจีนเดียวคือจีนแผ่นดินใหญ่ และตัดสัมพันธ์ทางการเมืองกับสาธารณรัฐจีนบนเกาะไต้หวัน ทั้งสหรัฐอเมริกาก็ได้ถอนการรับรองว่าไต้หวันมีฐานะเป็นรัฐ สถานะทางการเมืองของไต้หวันจึงซับซ้อนยุ่งยากตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา แม้เกาะไต้หวันจะปกครองตนเองด้วยระบอบประชาธิปไตย แต่ก็ไม่ได้มีสถานะเป็นประเทศเอกราช และกลายเป็นเกาะที่พรรคคอมมิวนิสต์จีนถือว่า เป็นมณฑลหนึ่งของประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน ซึ่งแค่รอเวลาที่จะกลับมารวมกับจีนแผ่นดินใหญ่อีกครั้ง และพรรคคอมมิวนิสต์จีนยังประกาศอีกว่า หากจำเป็น ก็จะใช้กำลังทางทหารเข้าจัดการ หากไต้หวันประกาศเอกราชแยกจากสาธารณรัฐประชาชนจีน

ภูมิศาสตร์

ไต้หวันมีพื้นที่ประมาณ 36,000 ตารางกิโลเมตร ขนาดพื้นที่เล็กกว่าไทยประมาณ 14 เท่า ประกอบด้วยเกาะน้อยใหญ่ รวม 172 เกาะ เกาะที่ใหญ่ที่สุดคือเกาะไต้หวันหรือเกาะฟอร์โมซา รองลงมาได้แก่เกาะเผิงหู (Penghu) จินเหมิน (Kinmen) และมาจู่ (Matsu)

ไต้หวันจัดได้ว่ามีทรัพยากรธรรมชาติน้อยมาก ที่สำคัญได้แก่ ถ่านหิน ก๊าซธรรมชาติ หินปูน หินอ่อนและใยหิน, ในอดีตเคยมีแร่ทองคำ หยก ถ่านหิน แต่ปัจจุบันถูกขุดจนหมดแล้ว

• เมืองหลวง: ไทเป (Taipei) เป็นศูนย์กลางการค้า เศรษฐกิจ และการเงิน
• เมืองท่า:
  • เกาสง (Kaohsiung) เป็นท่าเรือที่ใหญ่ที่สุด และเป็นเขตอุตสาหกรรมหนัก อุตสาหกรรมน้ำมัน อุตสาหกรรมต่อเรือ และอุตสาหกรรมประมง
  • จีหลง (Keelung) เป็นท่าเรือสำคัญทางภาคเหนือ
• เมืองเศรษฐกิจสำคัญอื่นๆ:
  • ไทจง (Taichung) เป็นศูนย์รวมสินค้าบริการ (สปา, ร้านอาหาร) สินค้าเครื่องจักรกล, และเป็นท่าเรือสำคัญทางภาคกลาง
  • ซินจู๋ (Hsin Chu) เป็นเขตอุตสาหกรรมไฮเทค

ประชากร

จนถึงสิ้นเดือนพฤษภาคม 2552 ไต้หวันมีประชากรทั้งสิ้น 23,063,027 คน, ชาวไต้หวันส่วนใหญ่เป็นผู้ที่อพยพมาจากมณฑลฮกเกี้ยนและกวางตุ้งของจีนแผ่นดินใหญ่ มาตั้งรกรากในราว ศตวรรษที่ 18 และ 19 และมีชาวจีนแผ่นดินใหญ่อพยพมาอีกระลอกหนึ่งในช่วงหลังปี ค.ศ. 1945 ซึ่งมาพร้อมกับการถอยร่นของรัฐบาลก๊กมินตั๋งที่นำโดยนายพลเจียงไคเช็ค กล่าวได้ว่าเกือบทั้งหมดเป็นชาวจีนเชื้อสายฮั่น (Han) โดยมีชาวเผ่าพื้นเมือง ประมาณ 4 แสนกว่าคนเท่านั้น ซึ่งส่วนใหญ่จะถูกกลืนทางด้านวัฒนธรรมและภาษาเกือบหมด จนรัฐบาลต้องอนุรักษ์วัฒนธรรม ของชนพื้นเมืองเหล่านั้นไว้

ประชากรที่มีความเชื่อทางศาสนามีประมาณ 18.72 ล้านคน คิดเป็นร้อยละ 81.8 ของประชากรทั้งหมด, โดยมีผู้นับถือศาสนาพุทธมากที่สุดคือร้อยละ 43.2, รองลงมาได้แก่ลัทธิเต๋า ร้อยละ 40.6, อี้กวันเต้า (Yi Guan Dao), ร้อยละ 4.3 นิกายโปแตสแตนท์ ร้อยละ 3.2, นิกายโรมันคาทอลิคร้อยละ 1.6

ภาษาที่ใช้เป็นภาษาราชการคือ ภาษาจีนกลาง (Mandarin Chinese) ภาษาจีนฮกเกี้ยนแบบไต้หวัน (Minnanese or Taiwanese) ส่วนภาษาที่ใช้ในธุรกิจคือ ภาษาจีนกลาง ภาษาจีนไต้หวัน และ ภาษาอังกฤษ

การปกครอง

สาธารณรัฐจีน (ไต้หวัน) มีการปกครองแบบประชาธิปไตยโดยมีรัฐธรรมนูญเป็นกฎหมายสูงสุด (Constitutional Democracy) และมีประธานาธิบดี (President) เป็นประมุขของประเทศ มีนายกรัฐมนตรี (Premier) เป็นหัวหน้าคณะรัฐบาลบริหารประเทศ

อ้างอิง

งานอ้างอิง

• The Republic of China Yearbook 2014 (PDF). Taipei: Executive Yuan, R.O.C. 2014. ISBN 978-986-04-2302-0. ข้อมูลเก่า (PDF)จากแหล่งเดิมเมื่อ 20 สิงหาคม 2017. สืบค้นเมื่อ 11 มิถุนายน 2016.{{cite book}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)

แหล่งข้อมูลอื่น

• Taiwan datums, Open Source Geospatial Foundation Wiki
• National Parks of Taiwan, Construction and Planning Agency, Ministry of the Interior, Taiwan (ROC)
• Taiwan Pass, Tourism Bureau, Ministry of Transportation and communications, Taiwan (ROC)
• ดูข้อมูลทางภูมิศาสตร์ที่เกี่ยวข้องกับ ภูมิศาสตร์ไต้หวัน ที่โอเพินสตรีตแมป