จักรพรรดิเจียชิ่ง

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
สำหรับความหมายอื่น ดูที่ จักรพรรดิเหรินจง
จักรพรรดิเจียชิ่ง
004-The Imperial Portrait of a Chinese Emperor called "Jiaqing".JPG

พระนามาภิไธย จักรพรรดิ Shòutiān Xìngyùn Fūhuà Suīyóu Chóngwén จิงหวู่ กวงอู Xiàogōng Qínjiǎn Duānmǐn Yīngzhé Ruì
受天興運敷化綏猷崇文經武光裕孝恭勤儉端敏英哲睿皇帝
พระปรมาภิไธย จักรพรรดิเจียชิ่ง
พระนามเต็ม Chinese: Aixin-Jueluo Yǒngyǎn 愛新覺羅永琰, later Yóngyǎn 顒琰
Manchu: Aisin-Gioro Yong Yan
พระอิสริยยศ The Emperor
The Prince Jia
ครองราชย์ 1 January 1796 – 18 July 1820
รัชกาลก่อน จักรพรรดิเฉียนหลง
รัชกาลถัดไป จักรพรรดิเต้ากวง
วัดประจำรัชกาล Qing เหรินจง
清仁宗
ข้อมูลส่วนพระองค์
ประสูติ 13 พฤศจิกายน ค.ศ. 1760(1760-11-13)
สวรรคต 2 กันยายน ค.ศ. 1820 (59 ปี)
พระราชบิดา จักรพรรดิเฉียนหลง
พระราชมารดา สมเด็จพระจักรพรรดินีเสี้ยวอี้ชุน
พระอัครมเหสี จักรพรรดินีเซี่ยวซูรุ่ย
จักรพรรดินีเซี่ยวเหอรุ่ย
พระราชบุตร Mianmu, Prince Mu
Princess Zhuangjing
องค์ชายเหมียนหนิง
Princess Zhuangjing
Princess Huian
Miankai, Prince Dun
Mianxin, Prince Rui
Mianyu, Prince Hui

สมเด็จพระจักรพรรดิเจียชิ่ง (จักรพรรดิชิงเหรินจง) (จีนตัวย่อ: 嘉庆; จีนตัวเต็ม: 嘉慶; พินอิน: Jiāqìng 13 พฤศจิกายน พ.ศ. 23032 กันยายน พ.ศ. 2363) เป็นโอรสองค์ที่ 15 ของจักรพรรดิเฉียนหลง เดิมมีพระนามว่า หย่งเยี๋ยน (顒琰) เสด็จขึ้นครองราชย์เมื่อปี พ.ศ. 2339 (ค.ศ. 1796) เมื่อพระชนมายุได้ 37 พรรษา ภายหลังการสละราชสมบัติของจักรพรรดิเฉียนหลง พระราชบิดา แต่อำนาจในการปกครองแผ่นดินแท้จริงยังอยู่ในจักรพรรดิเฉียนหลง เมื่อจนถึงปีที่ 3 ที่ทรงครองราชย์ พ.ศ. 2342 (ค.ศ. 1799) จักรพรรดิเฉียนหลงได้สวรรคต และพระองค์จึงได้อำนาจในการปกครองอย่างแท้จริง

เมื่อทรงได้อำนาจเต็มแล้ว ทรงได้กำจัดเหอเซิน ที่เป็นขุนนางกังฉิน โกงกินชาติ ซึ่งเป็นคนสนิทของจักรพรรดิเฉียนหลง ทรงรวบรวมขุนนางและบรรดาผู้ที่จงรักภักดีเพื่อกำจัดเหอเซิน โดยบุคคลสำคัญผู้หนึ่งที่มีบทบาทในการครั้งนี้คือ อ๋องเฉิน ซึ่งเป็นพระเชษฐา (พี่ชาย ) ของพระองค์และเป็นพระโอรสลำดับที่ 11 ของจักรพรรดิเฉียนหลง เมื่อได้ยึดทรัพย์เหอเซินแล้ว พบว่าเงินจำนวนที่เหอเซินยักยอกไว้นั้นมีมูลค่าเท่ากับรายได้ประเทศชาติถึง 10 ปี แต่เมื่อจับกุมเหอเซินได้แล้วกลับลังเลพระทัยที่จะประหารชีวิต เนื่องจากทรงเคยรับคำพระราชบิดา จักรพรรดิเฉียนหลงเอาไว้ว่าจะไว้ชีวิตเหอเซิน เมื่อพระองค์สวรรคต แต่ได้ถูกอ๋องเฉินและบรรดาขุนนางทูลทัดทาน จึงได้ตัดสินพระทัยบังคับให้เหอเซินผูกคอตาย

ตลอดรัชสมัย ทรงพบกับการก่อกบฏและเรื่องทางความมั่นคงมากมาย เช่น กบฏพรรคบัวขาว, กบฏโจรสลัดไต้หวัน กบฏพรรคเที่ยงธรรม เป็นต้น ซึ่งกบฏเหล่านี้ส่วนใหญ่ เป็นกบฏชาวฮั่นที่รวบรวมคนไว้เพื่อโค่นล้มราชวงศ์ชิงกอบกู้ราชวงศ์หมิงนั่นเอง

มีพระโอรส 3 พระองค์ พระโอรสองค์โตเกิดจากพระอัครมเหสีฮีตียา ซึ่งเป็นพระอัครมเหสีที่ทรงรักยิ่ง แต่พระนางสิ้นพระชนม์ไปก่อนเมื่ออายุยังน้อย และพระโอรสอีก 2 พระองค์ ที่เกิดจากพระมเหสีหนิวฮูลู่ พระอัครมเหสีองค์ใหม่ที่ทรงแต่งตั้งขึ้นมาจากการเป็นพระมเหสี ซึ่งพระองค์ไม่เคยโปรดพระนางเลย แต่ต้องทรงสถาปนาเนื่องจากเหตุผลทางการเมือง ด้วยต้องการให้เหล่าขุนนางและประชาราษฎร์เห็นถึงพระทัยเมตตาของพระองค์ เหตุที่ไม่โปรดพระมเหสีหนิวฮูลู่ นี้ เพราะพระนางเป็นบุตรสาวของขุนนางที่เคยเป็นพรรคพวกเหอเซินมาก่อน จึงไม่ไว้วางพระทัย

ในรัชสมัยของจักรพรรดิเจี่ยชิ่ง ปรากฏกรณีที่กระทบต่อความมั่นคงของชาติมาตลอด เช่น เกิดกบฏต่างๆ การที่เวียดนามขอแยกออกไปเป็นประเทศเอกราช เป็นต้น ซึ่งพระองค์ทรงใช้ทั้งนโยบายที่ผ่อนปรนและแข็งกร้าวสลับกันไป เช่น การห้ามชาวแมนจูแต่งงานกับชาวฮั่นเด็ดขาด หรือ การห้ามชาวคริสต์เผยแพร่ศาสนาเด็ดขาด รวมทั้งการห้ามราษฎรสูบฝิ่นด้วย เป็นต้น ซึ่งสิ่งทั้งหมดเหล่านี้จะส่งผลต่อความมั่นคงตามมาในภายหลัง

ในปลายรัชสมัย มีพระพลานามัยอ่อนแอ ด้วยทรงสูงพระชันษาประกอบกับการกลัดกลุ้มพระทัยอยู่บ่อยครั้งเกี่ยวกับราชภารกิจ สวรรคตในปี พ.ศ. 2363 (ค.ศ. 1820) พระชนมายุ 61 พรรษา รวมระยะเวลาที่ได้ทรงครองราชย์ 24 ปี และผู้ที่ครองราชย์สืบต่อมาคือ องค์ชายเหมี่ยนหนิง ภายหลังขึ้นครองราชย์ทรงพระนามว่า สมเด็จพระจักรพรรดิเต้ากวง

พระบรมวงศานุวงศ์[แก้]

  • พระราชบิดา: จักรพรรดิเฉียนหลง
  • พระราชมารดา: จักรพรรดินีเสี้ยวอี้ชุน
  • พระอัครมเหสี (皇后)
  • พระมเหสี (皇貴妃)
    • พระมเหสีกงซุ่น (恭順皇貴妃) จากสกุลหนิ่วฮู่ลู่ (鈕祜祿)
    • พระมเหสีเหออวี้ (和裕皇貴妃) จากสกุลหลิวเจีย (劉佳)
  • พระอัครชายา (妃)
    • พระอัครชายาหัว (華妃) จากสกุลโฮ่วเจีย (侯佳)
    • พระอัครชายาซู (恕妃) จากสกุลว๋านเหยียน (完顏)
    • พระอัครชายาจวง (莊妃) จากสกุลหวัง (王)
    • พระอัครชายาซิ่น (信妃) จากสกุลหลิวเจีย (劉佳)
  • พระชายา (嬪)
    • พระชายาเจี่ยน (簡嬪) จากสกุลกวนเจีย (關佳)
    • พระชายาซุ่น (遜嬪) จากสกุลเฉินเจีย (沈佳)
    • พระชายาเอิน (恩嬪) จากสกุลอูยา (烏雅)
    • พระชายาหรง (榮嬪) จากสกุลเหลียง (梁)
    • พระชายาฉุน (淳嬪) จากสกุลต่งเจีย (董佳)
    • พระชายาอัน (安嬪) จากสกุลซูหวานหนีกัวเอ่อร์เจีย (蘇完尼瓜爾佳)
  • พระราชโอรส
    • องค์ชายไม่ปรากฏพระนาม (1779–1780) มู่จวิ้นอ๋อง(穆郡王)สถาปนาหลังสิ้นพระชนม์;พระโอรสในพระมเหสีเหออวี้
    • องค์ชายเหมียนหนิง (綿寧,1782–1850) จื้อชินอ๋อง(智親王)ภายหลังเป็นจักรพรรดิ;พระโอรสในจักรพรรดินีเซี่ยวซูรุ่ย
    • องค์ชายเหมียนข่าย (綿恺,1795–1838) ตุนเค่อชินอ๋อง(惇恪親王,1819-1838);พระโอรสในจักรพรรดินีเซี่ยวเหอรุ่ย
    • องค์ชายเหมียนซิน (綿忻,1805–1828) รุ้ยหวยชินอ๋อง(瑞懷親王,1819-1828);พระโอรสในจักรพรรดินีเซี่ยวเหอรุ่ย
    • องค์ชายเหมียนหยู (綿愉,1814–1865) ฮุ่ยตวนชินอ๋อง(惠端親王,1820-1865);พระโอรสในพระมเหสีกงซุ่น
  • พระราชธิดา
    • องค์หญิงไม่ปรากฏพระนาม (1780–1783) พระธิดาในพระชายาเจียน
    • องค์หญิงไม่ปรากฏพระนาม (1780–1783) พระธิดาในจักรพรรดินีเซี่ยวซูรุ่ย
    • องค์หญิงจวงจิ้งเหอซั่วกงจวู่ (莊敬和硕公主,1781–1811) พระธิดาในพระมเหสีเหออวี้
    • องค์หญิงจวงจิ้งกู้หลุนกงจวู่ (莊静固伦公主,1784–1811) พระธิดาในจักรพรรดินีเซี่ยวซูรุ่ย
    • องค์หญิงฮุ่ยอันเหอซั่วกงจวู่ (慧安和硕公主,1786–1795) พระธิดาในพระชายาซุ่น
    • องค์หญิงไม่ปรากฏพระนาม (1789–1790) พระธิดาในพระอัครชายาหัว
    • องค์หญิงไม่ปรากฏพระนาม (1793–1795) พระธิดาในจักรพรรดินีเซี่ยวเหอรุ่ย
    • องค์หญิงไม่ปรากฏพระนาม (1805) พระธิดาในพพระมเหสีกงซุ่น
    • องค์หญิงฮุ่ยมิ่นกู้หลุนกงจวู่ (慧愍固伦公主,1811–1815) พระธิดาในพระมเหสีกงซุ่น
ก่อนหน้า จักรพรรดิเจียชิ่ง ถัดไป
จักรพรรดิเฉียนหลง 2leftarrow.png จักรพรรดิจีน
(พ.ศ. 2339 - พ.ศ. 2363)
2rightarrow.png จักรพรรดิเต้ากวง