จักรพรรดิชุ่นจื้อ

จักรพรรดิชุ่นจื้อ
จักรพรรดิราชวงศ์ชิง
ครองราชย์	8 ตุลาคม ค.ศ. 1643 – 5 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1661 17 ปี 120 วัน
ก่อนหน้า	หฺวัง ไท่จี๋
ถัดไป	คังซี
ผู้สำเร็จราชการ	ตัวเอ๋อร์กุ่น (1643–1650) จี้เอ่อร์ฮาหลาง (1643–1647)
จักรพรรดิจีน
ครองราชย์	ค.ศ. 1644–1661
ก่อนหน้า	ฉงเจิน (ราชวงศ์หมิง)
ถัดไป	คังซี (ราชวงศ์ชิง)
พระราชสมภพ	(1638-03-15)15 มีนาคม ค.ศ. 1638 (วันที่ 30 เดือนอ้าย ปีฉงเต๋อที่ 3) พระราชวังเชิ่งจิง อ้ายซินเจว๋หลัว ฝูหลิน (愛新覺羅·福臨)
สวรรคต	5 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1661(1661-02-05) (22 ปี) (วันที่ 7 เดือนอ้าย ปีชุ่นจื้อที่ 18) ตำหนักหย่างซิน
ฝังพระศพ	เซี่ยวหลิง สุสานบูรพา
มเหสี	เอ๋อเอ่อร์เต๋อหนี ปู้มู่ปา (สมรส 1651; 1653) เซี่ยวฮุ่ยจาง (สมรส 1654–1661) เซี่ยวเซี่ยนตวนจิง (สมรส 1656; เสียชีวิต 1660) เซี่ยวคังจาง (สมรส 1653–1661)
โอรส	ฟู่เฉวียน คังซี ฉางหนิง หลงสี่ ฯลฯ
พระนามเต็ม อ้ายซินเจว๋หลัว ฝูหลิน (愛新覺羅 福臨) รัชศก จีน: ชุ่นจื้อ (順治; 8 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1644 – 17 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1662) แมนจู: Ijishūn dasan ( ᡳᠵᡳᠰᡥᡡᠨ ᡩᠠᠰᠠᠨ ) พระสมัญญานาม ถี่ เทียน หลง-ยฺวิ่น ติ้ง ถ่ง เจึ้ยน จี๋ อิง รุ่ย ชิน เหวิน เซี่ยน อู่ต้า เต๋อ หง กง จื้อเหริน ฉุนเซี่ยว จาง หฺวังตี้ (體天隆運定統建極英睿欽文顯武大德弘功至仁純孝章皇帝) พระอารามนาม ชื่อจู่ (世祖)
ราชวงศ์	อ้ายซินเจว๋หลัว
พระราชบิดา	หฺวัง ไท่จี๋
พระราชมารดา	จักรพรรดินีเซี่ยวจฺวัง พระพันปีหลวง

จักรพรรดิชุ่นจื้อ (จีนตัวย่อ: 顺治; จีนตัวเต็ม: 順治; พินอิน: Shùnzhì) เป็นจักรพรรดิพระองค์ที่ 2 แห่งราชวงศ์ชิง และเป็นจักรพรรดิราชวงศ์ชิงพระองค์แรกที่ได้ครองสิบแปดมณฑล (十八行省) เสวยราชย์ช่วง ค.ศ. 1644–1661 ที่ประชุมราชวงศ์เลือกพระองค์ขึ้นสืบราชย์ต่อจากหฺวัง ไท่จี๋ (皇太極) พระบิดา ในเดือนกันยายน ค.ศ. 1643 เวลานั้นพระองค์มีพระชนม์ 6 ชันษา จึงต้องมีผู้สำเร็จราชการ คือ ตัวเอ๋อร์กุ่น (多爾袞) พระโอรสของหนูเอ่อร์ฮาชื่อ (努爾哈赤) ปฐมจักรพรรดิราชวงศ์ชิง และจี้เอ่อร์ฮาหลาง (濟爾哈朗) พระนัดดาของหนูเอ่อร์ฮาชื่อ

ช่วง ค.ศ. 1643–1650 อำนาจการเมืองส่วนใหญ่อยู่ในความควบคุมของตัวเอ๋อร์กุ่น ผู้นำพาจักรวรรดิชิงพิชิตดินแดนส่วนใหญ่ของราชวงศ์หมิงเดิมได้ และขับไล่หมิงใต้ (南明) กลุ่มผู้ภักดีต่อราชวงศ์หมิง ลงไปทางมณฑลส่วนตะวันตกเฉียงใต้ ทั้งวางรากฐานของราชวงศ์ชิงในอันที่จะครอบครองสิบแปดมณฑลเป็นผลสำเร็จ ถึงจะมีนโยบายหลายประการที่ขัดใจประชาชน เช่น การสั่งให้ตัดผมอย่างแมนจูใน ค.ศ. 1645 ก็ตาม ครั้นสิ้นตัวเอ๋อร์กุ่นแล้ว จักรพรรดิชุ่นจื้อทรงเริ่มปกครองด้วยพระองค์เอง ทรงพยายามปราบทุจริตและลดอิทธิพลขุนนางแมนจู ซึ่งประสบผลบ้างไม่ประสบผลบ้าง ในช่วงคริสต์ทศวรรษ 1650 กลุ่มผู้ภักดีต่อราชวงศ์หมิงลุกฮือขึ้นอีกครั้ง แต่ภายใน ค.ศ. 1661 กองทัพของพระองค์ก็กำจัดอริราชศัตรูกลุ่มสุดท้ายได้ คือ กั๋วซิ่งเหย่ (國姓爺) กับกุ้ยหวัง (桂王) แห่งหมิงใต้

อย่างไรก็ดี ใน ค.ศ. 1661 พระองค์ประชวรไข้ทรพิษสวรรคต เสฺวียนเย่ (玄燁) พระโอรสพระองค์ที่ 3 จึงได้สืบราชสมบัติต่อเป็นจักรพรรดิคังซี (康熙帝) และเนื่องจากเอกสารรัชสมัยชุ่นจื้อเหลือรอดมาน้อยมากเมื่อเทียบกับเอกสารราชวงศ์ชิงยุคหลัง เรื่องราวในยุคสมัยของจักรพรรดิชุ่นจื้อจึงเป็นที่รับรู้ไม่มาก

การก่อตั้งราชวงศ์ชิงจากเผ่าจูร์เชนสู่จักรวรรดิ

ในทศวรรษ 1580 ขณะที่จีนอยู่ภายใต้การปกครองของราชวงศ์หมิง (ค.ศ. 1368–1644) เผ่าจูร์เชนจำนวนหนึ่งอาศัยอยู่ในแมนจูเรีย ในชุดปฏิบัติการทางทหารตั้งแต่ทศวรรษ 1580 ถึง 1610 นู่เอ๋อร์ฮาชื่อ (ค.ศ. 1559–1626) ผู้นำของจูร์เชนเจี้ยนโจว ได้รวมเผ่าจูร์เชนส่วนใหญ่อยู่ภายใต้การปกครองของเขา การปฏิรูปที่สำคัญที่สุดอย่างหนึ่งของเขาคือการรวมตระกูลจูร์เชนภายใต้ธงสี่สีที่แตกต่างกัน—เหลือง, ขาว, แดง, และน้ำเงิน—โดยแต่ละสีแบ่งย่อยออกเป็นสองสีเพื่อจัดตั้งระบบทางสังคมและการทหารที่ครอบคลุมซึ่งเป็นที่รู้จักกันในชื่อแปดกองธง นู่เอ๋อร์ฮาชื่อมอบอำนาจควบคุมกองธงเหล่านี้ให้กับโอรสและหลานของเขา

ประมาณปี 1612 นู่เอ๋อร์ฮาชื่อเปลี่ยนชื่อตระกูลของเขาเป็น ไอซิน เจว๋หลัว ("เจว๋หลัวทองคำ" ในภาษาแมนจู) ทั้งเพื่อแยกแยะครอบครัวของเขาออกจากตระกูลเจว๋หลัวอื่น ๆ และเพื่ออ้างอิงถึงราชวงศ์ก่อนหน้าซึ่งก่อตั้งโดยชาวจูร์เชน นั่นคือ ราชวงศ์จิน("ทองคำ") ที่เคยปกครองภาคเหนือของจีนตั้งแต่ปี 1115 ถึง 1234 ในปี 1616 นู่เอ๋อร์ฮาชื่อได้ประกาศอย่างเป็นทางการถึงการก่อตั้งราชวงศ์จินยุคหลัง โดยเป็นการประกาศอิสรภาพจากราชวงศ์หมิงอย่างมีผล ในอีกไม่กี่ปีต่อมา เขาได้ยึดเมืองใหญ่ส่วนใหญ่ในเหลียวตงจากการควบคุมของหมิง ชัยชนะของเขาสิ้นสุดลงในเดือนกุมภาพันธ์ 1626 ที่การล้อมหนิงหยวน ซึ่งผู้บัญชาการราชวงศ์หมิง หยวนฉงหวน เอาชนะเขาได้ด้วยความช่วยเหลือของปืนใหญ่โปรตุเกสที่เพิ่งได้รับมา นู่เอ๋อร์ฮาชื่อซึ่งน่าจะบาดเจ็บระหว่างการสู้รบ เสียชีวิตในอีกไม่กี่เดือนต่อมา

การพัฒนาของหงไท่จี๋และการก่อตั้งราชวงศ์ชิง

หงไท่จี๋ (ค.ศ. 1592–1643) โอรสและผู้สืบทอดตำแหน่งของนู่เอ๋อร์ฮาชื่อ ยังคงสานต่อความพยายามในการสร้างรัฐของบิดา: เขารวบรวมอำนาจไว้ในมือของตนเอง จัดรูปแบบสถาบันของรัฐบาลจินยุคหลังให้คล้ายกับของจีน และรวมพันธมิตรชาวมองโกลและทหารจีนที่ยอมจำนนเข้ากับแปดกองธง ในปี 1629 เขาได้นำการบุกรุกไปถึงบริเวณชานเมืองปักกิ่ง ซึ่งในระหว่างนั้นเขาได้จับช่างฝีมือชาวจีนที่รู้วิธีหล่อปืนใหญ่โปรตุเกส ในปี 1635 หงไท่จี๋ได้เปลี่ยนชื่อชาวจูร์เชนเป็น "แมนจู" และในปี 1636 ได้เปลี่ยนชื่อรัฐของเขาจาก "จินยุคหลัง" เป็น "ชิง" หลังจากยึดเมืองหมิงที่เหลืออยู่ทั้งหมดในเหลียวตงได้ ภายในปี 1643 ราชวงศ์ชิงก็เตรียมพร้อมที่จะโจมตีราชวงศ์หมิงที่กำลังดิ้นรน ซึ่งกำลังพังทลายลงภายใต้น้ำหนักรวมของการล้มละลายทางการเงิน โรคระบาดร้ายแรง และการลุกฮือของโจรขนาดใหญ่ที่ได้รับแรงหนุนจากความอดอยากที่แพร่หลาย

การกวาดล้างกลุ่มอำนาจของตั่วเอ่อกุน

การสิ้นพระชนม์อย่างกะทันหันของ ตั่วเอ่อกุน (Dorgon) ในวันที่ 31 ธันวาคม ค.ศ. 1650 ระหว่างการล่าสัตว์ ได้กระตุ้นให้เกิดช่วงเวลาของการต่อสู้ทางอำนาจอย่างดุเดือด และเปิดทางสำหรับการปฏิรูปทางการเมืองครั้งใหญ่ เนื่องจากผู้สนับสนุนของตั่วเอ่อกุนยังคงมีอิทธิพลในราชสำนัก ตั่วเอ่อกุนจึงได้รับการจัดพิธีศพตามแบบจักรพรรดิ และได้รับการยกย่องย้อนหลังให้มีฐานะเป็นจักรพรรดิในพระนามว่า "จักรพรรดิอี้" (Righteous Emperor) อย่างไรก็ตาม ในวันเดียวกันนั้นช่วงกลางเดือนมกราคม ค.ศ. 1651 นายทหารหลายนายของกองธงขาว นำโดย อูไป๋ (Ubai) อดีตผู้สนับสนุนตั่วเอ่อกุน ได้จับกุม อาจีเก๋อ(Ajige) น้องชายของตั่วเอ่อกุน ด้วยความกลัวว่าเขาจะประกาศตนเป็นผู้สำเร็จราชการคนใหม่ จากนั้นอูไป๋และนายทหารของเขาได้แต่งตั้งตนเองเป็นประธานในกระทรวงต่างๆ และเตรียมเข้าควบคุมรัฐบาล

ในขณะเดียวกัน จี๋เอ่อร์ฮาหล่าง (Jirgalang) ซึ่งถูกปลดจากตำแหน่งผู้สำเร็จราชการในปี 1647 ได้รวบรวมการสนับสนุนในหมู่นายทหารกองธงที่ไม่พอใจในช่วงที่ตั่วเอ่อกุนปกครอง เพื่อรวมการสนับสนุนสำหรับจักรพรรดิใน กองธงเหลืองทั้งสอง (ซึ่งเป็นของกษัตริย์ชิงมาตั้งแต่สมัยหงไท่จี๋) และเพื่อดึงดูดผู้ติดตามใน กองธงขาวล้วน ของตั่วเอ่อกุน จี๋เอ่อร์ฮาหล่างจึงตั้งชื่อพวกเขาว่า "สามกองธงชั้นสูง" (shang san qi) ซึ่งนับจากนั้นเป็นต้นไปถูกควบคุมโดยจักรพรรดิ โอป้าย (Oboi) และ ซูเค่อซาฮา (Suksaha) ซึ่งต่อมาจะกลายเป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ของจักรพรรดิคังซีในปี 1661 ก็เป็นหนึ่งในนายทหารกองธงที่ให้การสนับสนุนจี๋เอ่อร์ฮาหล่าง และจี๋เอ่อร์ฮาหล่างได้แต่งตั้งพวกเขาเข้าสู่ สภาของอ๋องที่ปรึกษา เพื่อตอบแทน

ในวันที่ 1 กุมภาพันธ์ จี๋เอ่อร์ฮาหล่างประกาศว่า จักรพรรดิซุ่นจื้อ ซึ่งกำลังจะอายุสิบสามชันษา จะเข้ากุมอำนาจจักรพรรดิอย่างเต็มที่ ดังนั้นตำแหน่งผู้สำเร็จราชการจึงถูกยกเลิกอย่างเป็นทางการ จากนั้นจี๋เอ่อร์ฮาหล่างก็เริ่มโจมตี ในช่วงปลายเดือนกุมภาพันธ์หรือต้นเดือนมีนาคม 1651 เขาได้กล่าวหาตั่วเอ่อกุนว่าแย่งชิงพระราชอำนาจ ตั่วเอ่อกุนถูกตัดสินว่ามีความผิดและเครื่องราชอิสริยาภรณ์ทั้งหมดของเขาถูกริบคืน จี๋เอ่อร์ฮาหล่างยังคงกวาดล้างอดีตสมาชิกกลุ่มของตั่วเอ่อกุน และมอบตำแหน่งสูงและบรรดาศักดิ์ให้กับผู้ติดตามที่เพิ่มขึ้นในสามกองธงของจักรพรรดิ ดังนั้นภายในปี 1652 อดีตผู้สนับสนุนของตั่วเอ่อกุนทั้งหมดถูกสังหารหรือถูกถอดถอนออกจากรัฐบาลอย่างมีประสิทธิภาพ

การเมืองกลุ่มก้อนและการต่อสู้กับการทุจริต

การแต่งกายในราชสำนัก เป็นประเด็นที่ถกเถียงกันในช่วงสมัยซุ่นจื้อ ข้าราชการระดับสูง เฉิน หมิงเซี่ย ถูกกล่าวโทษในปี 1654 เนื่องจากเขาสนับสนุนให้กลับไปใช้การแต่งกายในราชสำนักของราชวงศ์หมิง

ในวันที่ 7 เมษายน 1651 เพียงสองเดือนหลังจากที่พระองค์เข้ากุมบังเหียนรัฐบาล จักรพรรดิซุ่นจื้อได้ออกพระราชโองการประกาศว่าจะกวาดล้างการทุจริตออกจากข้าราชการ พระราชโองการนี้กระตุ้นให้เกิดความขัดแย้งระหว่างกลุ่มนักปราชญ์ ซึ่งสร้างความหงุดหงิดให้กับพระองค์จนกระทั่งสวรรคต ท่าทีแรกๆ ของพระองค์คือการปลดบัณฑิตใหญ่ เฟิง ฉวน (Feng Quan) ชาวจีนตอนเหนือซึ่งเคยถูกถอดถอนในปี 1645 แต่ได้รับอนุญาตให้อยู่ในตำแหน่งโดยเจ้าชายผู้สำเร็จราชการตั่วเอ่อกุน จักรพรรดิซุ่นจื้อแทนที่เฟิงด้วย เฉิน หมิงเซี่ย (Chen Mingxia) ชาวจีนตอนใต้ผู้มีอิทธิพลและมีความสัมพันธ์ที่ดีในสมาคมวรรณกรรมเจียงหนาน แม้ว่าต่อมาในปี 1651 เฉินจะถูกปลดออกจากตำแหน่งด้วยข้อหาการใช้เส้นสายเพื่อรับผลประโยชน์ เขาก็ได้รับการแต่งตั้งกลับเข้าสู่ตำแหน่งในปี 1653 และในไม่ช้าก็กลายเป็นที่ปรึกษาส่วนตัวคนสนิทของกษัตริย์ เขาได้รับอนุญาตให้ร่างพระราชโองการได้เหมือนกับที่เสนาบดีของหมิงเคยทำ

ในปี 1653 จักรพรรดิซุ่นจื้อตัดสินใจเรียกตัวเฟิง ฉวนที่ถูกลดตำแหน่งกลับมา แต่แทนที่จะสร้างสมดุลอิทธิพลระหว่างข้าราชการจีนตอนเหนือและตอนใต้ในราชสำนักตามที่จักรพรรดิตั้งใจ การกลับมาของเฟิง ฉวนกลับทำให้ความขัดแย้งระหว่างกลุ่มรุนแรงขึ้น ในความขัดแย้งหลายครั้งในราชสำนักในปี 1653 และ 1654 กลุ่มชาวใต้รวมตัวกันเป็นกลุ่มต่อต้านกลุ่มชาวเหนือและชาวแมนจู ในเดือนเมษายน 1654 เมื่อเฉิน หมิงเซี่ยพูดคุยกับข้าราชการชาวเหนือ หนิง ว่านหวั่ว (Ning Wanwo) เกี่ยวกับการฟื้นฟูรูปแบบการแต่งกายของราชสำนักหมิง หนิงได้กล่าวโทษเฉินต่อจักรพรรดิทันที และกล่าวหาเขาในอาชญากรรมต่างๆ รวมถึงการรับสินบน การเล่นพรรคเล่นพวก การสร้างกลุ่มก้อน และการแย่งชิงพระราชอำนาจ เฉินถูกประหารชีวิตด้วยการรัดคอในวันที่ 27 เมษายน 1654

ในเดือนพฤศจิกายน 1657 เกิดเรื่องอื้อฉาวเกี่ยวกับการทุจริตครั้งใหญ่ระหว่างการสอบคัดเลือกข้าราชการระดับมณฑลซุ่นเทียนในปักกิ่ง ผู้สมัครแปดคนจากเจียงหนานซึ่งเป็นญาติของข้าราชการในปักกิ่งได้ติดสินบนกรรมการคุมสอบโดยหวังว่าจะได้รับอันดับที่สูงขึ้นในการแข่งขัน หัวหน้าคุมสอบเจ็ดคนที่ถูกตัดสินว่ามีความผิดในการรับสินบนถูกประหารชีวิต และคนหลายร้อยคนถูกลงโทษตั้งแต่การลดตำแหน่งไปจนถึงการเนรเทศและการริบทรัพย์สิน เรื่องอื้อฉาวนี้ซึ่งแพร่กระจายไปยังแวดวงการสอบหนานจิงอย่างรวดเร็ว ได้เปิดโปงการทุจริตและการใช้เส้นสายที่แพร่หลายในระบบราชการ และที่เจ้าหน้าที่ผู้มีคุณธรรมจากภาคเหนือหลายคนกล่าวโทษว่าเกิดจากการมีอยู่ของชมรมวรรณกรรมภาคใต้และการเสื่อมถอยของความรู้แบบดั้งเดิม

รูปแบบการปกครองแบบจีน

ในช่วงเวลาสั้นๆ ของการครองราชย์ จักรพรรดิซุ่นจื้อได้ส่งเสริมให้ชาวจีนฮั่นเข้าร่วมในกิจกรรมของรัฐบาลและฟื้นฟูสถาบันต่างๆ ในรูปแบบจีนหลายแห่งที่ถูกยกเลิกหรือถูกลดความสำคัญลงในช่วงการสำเร็จราชการของตั่วเอ่อกุน พระองค์พูดคุยเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ คัมภีร์ และการเมืองกับบัณฑิตใหญ่เช่น เฉิน หมิงเซี่ย และล้อมรอบพระองค์ด้วยคนใหม่ๆ เช่น หวัง ซี(Wang Xi) ชายหนุ่มชาวจีนตอนเหนือที่พูดภาษาแมนจูได้อย่างคล่องแคล่ว "พระราชโองการหกฉบับ" (Liu yu) ที่จักรพรรดิซุ่นจื้อประกาศใช้ในปี 1652 เป็นฉบับก่อนหน้าของ "พระราชโองการศักดิ์สิทธิ์" ของจักรพรรดิคังซี (1670): "หลักคำสอนขงจื๊อแบบเปลือยเปล่า" ที่สั่งสอนให้ประชาชนประพฤติตนอย่างกตัญญูและเคารพกฎหมาย

ในการย้ายเข้าสู่รูปแบบการปกครองแบบจีนอีกครั้ง กษัตริย์ได้ก่อตั้งสำนักฮั่นหลินและคณะเลขาธิการใหญ่ขึ้นใหม่ในปี 1658 สถาบันทั้งสองนี้ซึ่งอิงตามแบบจำลองของหมิง ได้กัดกร่อนอำนาจของชนชั้นสูงแมนจูต่อไป และขู่ว่าจะฟื้นฟูความสุดโต่งของการเมืองนักปราชญ์ที่เคยรบกวนราชวงศ์หมิงตอนปลาย เมื่อกลุ่มก้อนรวมตัวกันรอบๆ เสนาบดีใหญ่ที่เป็นคู่แข่งกัน

เพื่อตอบโต้กำลังของกรมมหาดเล็กและขุนนางแมนจู ในเดือนกรกฎาคม 1653 จักรพรรดิซุ่นจื้อได้ก่อตั้ง สำนักงานสิบสามแห่ง (Shi san ya men) หรือสำนักขันทีสิบสามแห่ง ซึ่งกำกับดูแลโดยชาวแมนจู แต่มีขันทีชาวจีนปฏิบัติหน้าที่ แทนที่จะเป็นทาสรับใช้ชาวแมนจู ขันทีถูกควบคุมอย่างเข้มงวดในช่วงการสำเร็จราชการของตั่วเอ่อกุน แต่จักรพรรดิหนุ่มได้ใช้พวกเขาเพื่อตอบโต้กับอิทธิพลของศูนย์อำนาจอื่นๆ เช่น พระมารดาของพระองค์ พระพันปีหลวง และอดีตผู้สำเร็จราชการจี๋เอ่อร์ฮาหล่าง ภายในปลายปี 1650 อำนาจของขันทีก็กลับมาแข็งแกร่งอีกครั้ง: พวกเขาจัดการเรื่องการเงินและการเมืองที่สำคัญ ให้คำแนะนำเกี่ยวกับการแต่งตั้งข้าราชการ และแม้กระทั่งแต่งตั้งพระราชโองการ เนื่องจากขันทีแยกกษัตริย์ออกจากระบบราชการ ข้าราชการแมนจูและจีนจึงกลัวการกลับไปสู่การใช้อำนาจของขันทีในทางที่ผิดซึ่งเคยรบกวนราชวงศ์หมิงตอนปลาย แม้จะมีความพยายามของจักรพรรดิที่จะกำหนดข้อบังคับที่เข้มงวดเกี่ยวกับการทำกิจกรรมของขันที แต่ขันทีคนโปรดของจักรพรรดิซุ่นจื้อคือ อู๋ เหลียงฝู่ (Wu Liangfu) ซึ่งช่วยพระองค์เอาชนะฝ่ายตั่วเอ่อกุนในช่วงต้นปี 1650 ก็ถูกจับได้ในเรื่องอื้อฉาวเกี่ยวกับการทุจริตในปี 1658 ข้อเท็จจริงที่ว่าอู๋ได้รับเพียงการตำหนิสำหรับการรับสินบนไม่ได้ทำให้ชนชั้นสูงแมนจูมั่นใจขึ้น ซึ่งมองว่าอำนาจของขันทีเป็นการเสื่อมถอยของอำนาจแมนจู สำนักงานสิบสามแห่งจะถูกยกเลิก (และอู๋ เหลียงฝู่ถูกประหารชีวิต) โดยโอป้ายและผู้สำเร็จราชการคนอื่นๆ ของจักรพรรดิคังซีในเดือนมีนาคม 1661 หลังจากจักรพรรดิซุ่นจื้อสวรรคตไม่นาน

พรมแดน รัฐบรรณาการ และความสัมพันธ์กับต่างประเทศ

ในปี 1646 เมื่อกองทัพชิงที่นำโดย ปัวหลัว เข้าสู่เมืองฝูโจว พวกเขาพบทูตจากอาณาจักรริวกิว อันนัม และสเปนในมะนิลาคณะทูตบรรณาการเหล่านี้ที่มาเข้าเฝ้าจักรพรรดิหลงอู่แห่งหมิงใต้ที่ล่มสลายไปแล้ว ถูกส่งต่อไปยังปักกิ่ง และในที่สุดก็ถูกส่งกลับบ้านพร้อมกับคำแนะนำเกี่ยวกับการยอมจำนนต่อราชวงศ์ชิง กษัตริย์แห่งหมู่เกาะริวกิวส่งคณะทูตบรรณาการชุดแรกไปยังราชวงศ์ชิงในปี 1649 สยามในปี 1652 และอันนัมในปี 1661 หลังจากที่ผู้ต่อต้านหมิงคนสุดท้ายถูกกำจัดออกจากยูนนานซึ่งมีพรมแดนติดกับอันนัม

ในปี 1646 สุลต่านอาบู อัล-มูฮัมหมัด ฮาจี ข่าน เจ้าชายโมกุลที่ปกครองทูร์ฟาน ได้ส่งคณะทูตขอให้มีการค้ากับจีนต่อ ซึ่งถูกขัดจังหวะโดยการล่มสลายของราชวงศ์หมิง ภารกิจนี้ถูกส่งมาโดยไม่มีการร้องขอ แต่ราชวงศ์ชิงตกลงที่จะรับ โดยอนุญาตให้ทำการค้าบรรณาการในปักกิ่งและหลานโจว (กานซู) แต่ข้อตกลงนี้ถูกขัดจังหวะโดยการกบฏของมุสลิมที่เกิดขึ้นทางตะวันตกเฉียงเหนือในปี 1646 การถวายบรรณาการและการค้ากับฮามิและทูร์ฟานซึ่งให้ความช่วยเหลือกลุ่มกบฏ ในที่สุดก็กลับมาดำเนินการต่อในปี 1656 อย่างไรก็ตาม ในปี 1655 ราชสำนักชิงประกาศว่าจะรับคณะทูตบรรณาการจากทูร์ฟานเพียงห้าปีครั้งเท่านั้น

ในปี 1651 จักรพรรดิหนุ่มได้เชิญองค์ดาไลลามะที่ 5 ผู้นำของนิกายหมวกเหลืองของพุทธศาสนาแบบทิเบต มายังปักกิ่ง ผู้ซึ่งด้วยความช่วยเหลือทางทหารจากกูศรี ข่านชาวมองโกล ได้รวมการปกครองทางศาสนาและทางโลกในทิเบตเมื่อไม่นานมานี้ จักรพรรดิชิงเป็นผู้อุปถัมภ์พุทธศาสนาแบบทิเบตมาตั้งแต่ปี 1621 ภายใต้การปกครองของนู่เอ๋อร์ฮาชื่อเป็นอย่างน้อย แต่ก็มีเหตุผลทางการเมืองเบื้องหลังการเชิญนี้ กล่าวคือ ทิเบตกำลังกลายเป็นรัฐที่ทรงอำนาจทางตะวันตกของชิง และดาไลลามะมีอิทธิพลเหนือชนเผ่ามองโกล ซึ่งหลายเผ่ายังไม่ได้ยอมจำนนต่อราชวงศ์ชิง เพื่อเตรียมพร้อมสำหรับการมาถึงของ "พระพุทธเจ้าผู้ทรงชีวิต" นี้ จักรพรรดิซุ่นจื้อได้สั่งให้สร้างเจดีย์ขาว (baita) บนเกาะแห่งหนึ่งในทะเลสาบของจักรพรรดิทางตะวันตกเฉียงเหนือของพระราชวังต้องห้าม ณ ที่ตั้งเดิมของพระราชวังของกุบไล ข่าน หลังจากการเชิญและการแลกเปลี่ยนทางการทูตเพิ่มเติมเพื่อตัดสินใจว่าผู้นำทิเบตจะพบกับจักรพรรดิชิงที่ใด ในที่สุดดาไลลามะก็มาถึงปักกิ่งในเดือนมกราคม 1653 ต่อมาดาไลลามะได้มีการแกะสลักฉากการเยือนนี้ในพระราชวังโปตาลาในลาซา ซึ่งพระองค์เริ่มสร้างในปี 1645

ในขณะเดียวกัน ทางเหนือของบ้านเกิดของชาวแมนจู นักผจญภัย วาสซิลี โปยาร์คอฟ (1643–46) และ เยโรเฟย คาบารอฟ(1649–53) ได้เริ่มสำรวจหุบเขาแม่น้ำอามูร์เพื่อจักรวรรดิซาร์แห่งรัสเซีย ในปี 1653 คาบารอฟถูกเรียกกลับไปยังมอสโกและถูกแทนที่โดย โอนูฟรี สเตปานอฟ ซึ่งเข้ารับตำแหน่งผู้บัญชาการกองทหารคอสแซคของคาบารอฟ สเตปานอฟไปทางใต้เข้าสู่แม่น้ำซุงการี ซึ่งเขารีดไถ "ยาซัก" (บรรณาการขนสัตว์) จากประชากรพื้นเมือง เช่น ต้าหูเอ่อร์ และ ตู๋เช่อร์ แต่กลุ่มเหล่านี้ต่อต้านเพราะพวกเขาจ่ายบรรณาการให้กับจักรพรรดิซุ่นจื้ออยู่แล้ว ในปี 1654 สเตปานอฟเอาชนะกองกำลังแมนจูขนาดเล็กที่ถูกส่งมาจากหนิงกู่ทาเพื่อตรวจสอบความคืบหน้าของรัสเซียได้ ในปี 1655 ผู้บัญชาการชิงอีกคนคือ หมิงกาตารี ชาวมองโกล (สวรรคต 1669) เอาชนะกองกำลังของสเตปานอฟที่ป้อมคูมาร์สค์บนแม่น้ำอามูร์ได้ แต่ก็ยังไม่พอที่จะขับไล่ชาวรัสเซียออกไป อย่างไรก็ตาม ในปี 1658 นายพลแมนจู ซาร์ฮูดา (1599–1659) โจมตีสเตปานอฟด้วยกองเรือ 40 ลำขึ้นไปซึ่งสามารถสังหารหรือจับกุมชาวรัสเซียส่วนใหญ่ได้ ชัยชนะของราชวงศ์ชิงครั้งนี้ทำให้หุบเขาอามูร์ปลอดจากกองกำลังคอสแซคชั่วคราว แต่ความขัดแย้งบริเวณชายแดนจีน-รัสเซียจะดำเนินต่อไปจนถึงปี 1689 เมื่อการลงนามในสนธิสัญญาเนอร์ชินสค์ได้กำหนดเขตแดนระหว่างรัสเซียและราชวงศ์ชิง

การรณรงค์อย่างต่อเนื่องต่อต้านราชวงศ์หมิงใต้

แม้ว่าราชวงศ์ชิงภายใต้การนำของตั่วเอ่อกุนได้ผลักดันราชวงศ์หมิงใต้เข้าสู่ภาคใต้ของจีนได้สำเร็จ แต่ความภักดีต่อหมิงยังไม่ตาย ในช่วงต้นเดือนสิงหาคม 1652 หลี่ ติ้งกั๋ว ซึ่งเคยเป็นแม่ทัพในเสฉวนภายใต้จาง เซี่ยนจง (สวรรคต 1647) กษัตริย์โจร และกำลังปกป้องจักรพรรดิหยงลี่แห่งหมิงใต้ ได้ยึดกุ้ยหลิน (มณฑลกวางสี) คืนจากราชวงศ์ชิง ภายในหนึ่งเดือน ผู้บัญชาการส่วนใหญ่ที่สนับสนุนราชวงศ์ชิงในกวางสีกลับไปอยู่ฝ่ายหมิง แม้ว่าจะมีปฏิบัติการทางทหารที่ประสบความสำเร็จเป็นครั้งคราวในหู กว่างและกวางตุ้งในช่วงสองปีถัดมา หลี่ก็ไม่สามารถยึดเมืองสำคัญๆ คืนได้ ในปี 1653 ราชสำนักชิงมอบหมายให้ หง เฉิงโฉ่ว รับผิดชอบในการยึดภาคตะวันตกเฉียงใต้คืน เขาประจำการอยู่ที่ฉางซา (ในมณฑลหูหนานในปัจจุบัน) เขาค่อยๆ สร้างกองกำลังของเขา และในที่สุดในช่วงปลายปี 1658 กองทหารชิงที่ได้รับอาหารและเสบียงอย่างดีก็ได้เปิดการรณรงค์หลายทิศทางเพื่อยึดกุ้ยโจวและยูนนาน ในช่วงปลายเดือนมกราคม 1659 กองทัพชิงที่นำโดยเจ้าชายแมนจู ตั่วหนี ยึดเมืองหลวงของยูนนานได้ ทำให้จักรพรรดิหยงลี่ต้องหนีไปยังพม่าที่อยู่ใกล้เคียง ซึ่งในขณะนั้นถูกปกครองโดยพระเจ้าปิ่นดาเล มินแห่งราชวงศ์ตองอู กษัตริย์องค์สุดท้ายของหมิงใต้อยู่ที่นั่นจนถึงปี 1662 เมื่อพระองค์ถูกจับกุมและประหารชีวิตโดย อู๋ ซานกุ้ยอดีตแม่ทัพหมิงที่ยอมจำนนต่อชาวแมนจูในเดือนเมษายน 1644 ซึ่งทำให้ตั่วเอ่อกุนเริ่มการพิชิตจีนของราชวงศ์ชิงได้

เจิ้ง เฉิงกง ("Koxinga") ซึ่งได้รับการอุปถัมภ์โดยจักรพรรดิหลงอู่ในปี 1646 และได้รับบรรดาศักดิ์โดยจักรพรรดิหยงลี่ในปี 1655 ยังคงปกป้องอุดมการณ์ของหมิงใต้ต่อไป ในปี 1659 ในขณะที่จักรพรรดิซุ่นจื้อกำลังเตรียมจัดการสอบพิเศษเพื่อเฉลิมฉลองความรุ่งโรจน์ของการครองราชย์และความสำเร็จของการรณรงค์ทางตะวันตกเฉียงใต้ เจิ้งได้ล่องเรือขึ้นไปตามแม่น้ำแยงซีด้วยกองเรือติดอาวุธหนัก ยึดเมืองหลายแห่งจากราชวงศ์ชิง และถึงขั้นคุกคามหนานจิง เมื่อจักรพรรดิทรงได้ยินการโจมตีอย่างกะทันหันนี้ มีรายงานว่าพระองค์ฟันพระที่นั่งของพระองค์ด้วยดาบด้วยความโกรธ แต่การล้อมหนานจิงก็ถูกปลดออกและเจิ้ง เฉิงกงถูกขับไล่ บังคับให้เจิ้งต้องลี้ภัยในมณฑลฝูเจี้ยนทางตะวันออกเฉียงใต้ของชายฝั่ง ถูกกดดันโดยกองเรือชิง เจิ้งจึงหนีไปยังไต้หวันในเดือนเมษายน 1661 แต่เสียชีวิตในฤดูร้อนปีนั้น ลูกหลานของเขาต่อต้านการปกครองของราชวงศ์ชิงจนถึงปี 1683 เมื่อจักรพรรดิคังซีสามารถยึดเกาะได้สำเร็จ

พระบุคลิกภาพและความสัมพันธ์

หลังจากที่ฝูหลินขึ้นปกครองด้วยพระองค์เองในปี 1651 พระมารดาของพระองค์คือพระพันปีหลวงจ้าวเซิงได้จัดการให้พระองค์อภิเษกสมรสกับหลานสาวของนาง แต่กษัตริย์หนุ่มได้ปลดจักรพรรดินีองค์ใหม่ของพระองค์ในปี 1653 ในปีถัดมา เซียวจวงได้จัดการอภิเษกสมรสกับตระกูลมองโกลเคอเอ่อร์ชินของนางอีกครั้ง คราวนี้ให้พระโอรสของนางอภิเษกกับหลานสาวของนางเอง แม้ว่าฝูหลินจะไม่ชอบจักรพรรดินีองค์ที่สองของพระองค์ (ซึ่งเป็นที่รู้จักในภายหลังในพระนามจักรพรรดินีเสี้ยวฮุ่ยจาง) พระองค์ไม่ได้รับอนุญาตให้ปลดนาง นางไม่เคยให้กำเนิดบุตรแก่พระองค์

เริ่มตั้งแต่ปี 1656 จักรพรรดิซุ่นจื้อทรงทุ่มเทความรักให้กับพระสนมต่งโก ซึ่งตามบันทึกของคณะเยซูอิตในเวลานั้น เคยเป็นภรรยาของขุนนางแมนจูอีกคนมาก่อน นางให้กำเนิดพระโอรส (องค์ที่สี่ของจักรพรรดิซุ่นจื้อ) ในเดือนพฤศจิกายน 1657 จักรพรรดิจะทรงแต่งตั้งให้เขาเป็นผู้สืบทอดตำแหน่ง แต่เขาเสียชีวิตตั้งแต่เนิ่นๆ ในปี 1658 ก่อนที่จะได้รับพระนาม

จักรพรรดิซุ่นจื้อเป็นจักรพรรดิที่ทรงมีทัศนะกว้างไกลและทรงพึ่งพาคำแนะนำของ โยฮันน์ อดัม ชอลล์ ฟอน เบลล์ มิชชันนารีเยซูอิตจากโคโลญในส่วนของเยอรมันในจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ สำหรับการแนะนำในเรื่องต่างๆ ตั้งแต่ดาราศาสตร์และเทคโนโลยีไปจนถึงศาสนาและการปกครอง ในปลายปี 1644 ตั่วเอ่อกุนได้มอบหมายให้ชอลล์รับผิดชอบในการจัดทำปฏิทินใหม่ เนื่องจากการทำนายสุริยคราสของเขาพิสูจน์ได้ว่าน่าเชื่อถือมากกว่านักดาราศาสตร์ทางการ หลังจากที่ตั่วเอ่อกุนเสียชีวิต ชอลล์ได้พัฒนาความสัมพันธ์ส่วนตัวกับจักรพรรดิหนุ่ม ซึ่งเรียกเขาว่า "ปู่" (mafa ในภาษาแมนจู) ในช่วงที่เขามีอิทธิพลสูงสุดในปี 1656 และ 1657 ชอลล์รายงานว่าจักรพรรดิซุ่นจื้อมักจะเสด็จไปเยี่ยมบ้านของเขาและพูดคุยกับเขาจนดึก พระองค์ได้รับอนุญาตให้ยกเว้นการหมอบกราบต่อหน้าจักรพรรดิ ได้รับที่ดินเพื่อสร้างโบสถ์ในปักกิ่ง และแม้กระทั่งได้รับพระราชานุญาตให้รับบุตรบุญธรรม (เนื่องจากฝูหลินกังวลว่าชอลล์จะไม่มีผู้สืบทอด) แต่ความหวังของคณะเยซูอิตที่จะเปลี่ยนศาสนากษัตริย์ชิงให้เป็นคริสเตียนก็พังทลายลงเมื่อจักรพรรดิซุ่นจื้อกลายเป็นผู้ติดตามพุทธศาสนานิกายฉานอย่างเคร่งครัดในปี 1657

จักรพรรดิทรงพัฒนาความสามารถในการใช้ภาษาจีนได้ดี ซึ่งทำให้พระองค์สามารถจัดการเรื่องของรัฐและชื่นชมศิลปะจีน เช่น การคัดลายมือและละคร ข้อความโปรดของพระองค์คือ "Rhapsody of a Myriad Sorrows" (Wan chou qu) โดย กุย จวง(Gui Zhuang) ซึ่งเป็นเพื่อนสนิทของนักปัญญาชนต่อต้านชิง กู้ เหยียนหวู่ และ ว่าน โช่วฉี พระองค์ "ค่อนข้างหลงใหลและให้ความสำคัญอย่างยิ่งต่อ ฉิง (ความรัก)" พระองค์ยังสามารถท่องจำเนื้อเรื่องยาวๆ ของตำนานห้องหับตะวันตกยอดนิยมได้

การสวรรคตและการสืบราชบัลลังก์

ไข้ทรพิษ

ในเดือนกันยายน 1660 พระสนมต่งโก พระสนมคนโปรดของจักรพรรดิซุ่นจื้อ ได้สิ้นชีวิตอย่างกะทันหันอันเป็นผลมาจากความโศกเศร้าจากการสูญเสียบุตรชาย ด้วยความโศกเศร้าอย่างท่วมท้น จักรพรรดิซุ่นจื้อทรงตกอยู่ในความหดหู่เป็นเวลาหลายเดือน จนกระทั่งพระองค์ติดเชื้อไข้ทรพิษในวันที่ 2 กุมภาพันธ์ 1661 ในวันที่ 4 กุมภาพันธ์ 1661 ข้าราชการ หวัง ซี(Wang Xi) และ หมาเอ่อร์ฉี (Margi) ชาวแมนจู ถูกเรียกมาที่ข้างพระแท่นบรรทมของจักรพรรดิเพื่อบันทึกพระประสงค์สุดท้ายของพระองค์ ในวันเดียวกันนั้น เสวียนเย่ พระโอรสองค์ที่สามวัยเจ็ดขวบของพระองค์ได้รับเลือกให้เป็นผู้สืบทอดตำแหน่ง อาจเป็นเพราะเขาเคยรอดชีวิตจากไข้ทรพิษมาแล้ว จักรพรรดิสวรรคตในวันที่ 5 กุมภาพันธ์ 1661 ในพระราชวังต้องห้ามด้วยพระชนมายุยี่สิบสองพรรษา

ชาวแมนจูเกรงกลัวไข้ทรพิษมากกว่าโรคอื่น ๆ เพราะพวกเขาไม่มีภูมิคุ้มกันต่อโรคนี้และเกือบจะเสียชีวิตเสมอเมื่อติดเชื้อ ภายในปี 1622 เป็นอย่างช้าที่สุด พวกเขาได้จัดตั้งหน่วยงานเพื่อสอบสวนกรณีไข้ทรพิษและแยกผู้ป่วยเพื่อหลีกเลี่ยงการแพร่เชื้อ ในช่วงที่มีการระบาด สมาชิกราชวงศ์มักจะถูกส่งไปยัง "ศูนย์หลีกเลี่ยงไข้ทรพิษ" (bidousuo) เพื่อป้องกันตนเองจากการติดเชื้อ จักรพรรดิซุ่นจื้อทรงเกรงกลัวโรคนี้เป็นพิเศษ เนื่องจากพระองค์ยังทรงพระเยาว์และประทับอยู่ในเมืองใหญ่ ใกล้แหล่งกำเนิดการติดเชื้อ อันที่จริง ในช่วงรัชสมัยของพระองค์ มีการบันทึกการระบาดของไข้ทรพิษอย่างน้อยเก้าครั้งในปักกิ่ง แต่ละครั้งบังคับให้จักรพรรดิต้องย้ายไปยังพื้นที่ป้องกัน เช่น "อุทยานใต้" (Nanyuan) สถานที่ล่าสัตว์ทางใต้ของปักกิ่ง ซึ่งตั่วเอ่อกุนได้สร้าง "ศูนย์หลีกเลี่ยงไข้ทรพิษ" ไว้ในช่วงปี 1640 แม้จะมีการป้องกันนี้และข้อควรระวังอื่นๆ เช่น กฎที่บังคับให้ชาวจีนต้องย้ายออกจากเมืองเมื่อพวกเขาเป็นไข้ทรพิษ กษัตริย์หนุ่มก็ยังคงติดโรคนี้

พระประสงค์สุดท้ายที่ถูกปลอมแปลง

พระประสงค์สุดท้ายของจักรพรรดิ ซึ่งถูกเปิดเผยในเย็นวันที่ 5 กุมภาพันธ์ ได้แต่งตั้งผู้สำเร็จราชการสี่คนสำหรับพระโอรสองค์น้อยของพระองค์: โอป้าย, โซนี่, ซูเค่อซาฮา และ เอี๋ยปี้หลุน ซึ่งทั้งหมดได้ช่วยเหลือจี๋เอ่อร์ฮาหล่างในการกวาดล้างราชสำนักของผู้สนับสนุนตั่วเอ่อกุนหลังจากที่ตั่วเอ่อกุนเสียชีวิตในวันสุดท้ายของปี 1650 เป็นการยากที่จะระบุว่าจักรพรรดิซุ่นจื้อได้แต่งตั้งขุนนางแมนจูสี่คนนี้เป็นผู้สำเร็จราชการจริงหรือไม่ เพราะพวกเขาและพระพันปีหลวงจ้าวเซิงได้ดัดแปลงพระพินัยกรรมของจักรพรรดิอย่างชัดเจนก่อนที่จะประกาศใช้ พระประสงค์ของจักรพรรดิแสดงความเสียใจเกี่ยวกับการปกครองในรูปแบบจีนของพระองค์ (การพึ่งพาขันทีและความโปรดปรานข้าราชการจีน) การละเลยขุนนางและประเพณีแมนจู และความทุ่มเทอย่างหัวชนฝาต่อพระสนมของพระองค์มากกว่าพระมารดา แม้ว่าจักรพรรดิจะเคยออกพระราชโองการที่แสดงความถ่อมตนในระหว่างการครองราชย์บ่อยครั้ง แต่นโยบายที่พระประสงค์ของพระองค์ปฏิเสธนั้นเป็นหัวใจหลักของรัฐบาลของพระองค์ตั้งแต่พระองค์เข้ารับการปกครองส่วนตัวในช่วงต้นปี 1650 พระประสงค์ตามที่ถูกกำหนดขึ้นได้มอบ "อำนาจของจักรพรรดิ" ให้แก่ผู้สำเร็จราชการทั้งสี่ และทำหน้าที่สนับสนุนนโยบายที่สนับสนุนชาวแมนจูของพวกเขาในช่วงเวลาที่รู้จักกันในชื่อการสำเร็จราชการของโอป้าย ซึ่งกินเวลาตั้งแต่ปี 1661 ถึง 1669

หลังการสวรรคต

เนื่องจากคำแถลงของราชสำนักไม่ได้ประกาศสาเหตุการสวรรคตของจักรพรรดิอย่างชัดเจน ข่าวลือจึงเริ่มแพร่สะพัดว่าพระองค์ไม่ได้สวรรคต แต่ในความเป็นจริงได้ออกผนวชเป็นพระสงฆ์เพื่อใช้ชีวิตอย่างไม่เปิดเผยตัวตนในวัดพุทธ ไม่ว่าจะด้วยความโศกเศร้าจากการสิ้นพระชนม์ของพระสนมสุดที่รักของพระองค์ หรือเพราะการรัฐประหารโดยขุนนางแมนจูที่พระประสงค์ของพระองค์ได้แต่งตั้งเป็นผู้สำเร็จราชการ ข่าวลือเหล่านี้ดูไม่น่าเหลือเชื่อนักเพราะจักรพรรดิได้กลายเป็นผู้ติดตามพุทธศาสนานิกายฉานอย่างกระตือรือร้นในช่วงปลายปี 1650 ถึงขั้นอนุญาตให้พระสงฆ์ย้ายเข้ามาในพระราชวัง จักรพรรดิซุ่นจื้อที่อาจจะทรงเกษียณแล้วถูกนักประวัติศาสตร์จีนสมัยใหม่พิจารณาว่าเป็นหนึ่งในสามคดีลึกลับของราชวงศ์ชิงตอนต้น แต่หลักฐานทางอ้อมจำนวนมาก—รวมถึงเรื่องเล่าของพระสงฆ์รูปหนึ่งว่าสุขภาพของจักรพรรดิทรุดโทรมลงอย่างมากในช่วงต้นเดือนกุมภาพันธ์ 1661 เนื่องมาจากไข้ทรพิษ และข้อเท็จจริงที่ว่าพระสนมและราชองครักษ์ได้ฆ่าตัวตายตามจักรพรรดิไปฝังศพ—บ่งชี้ว่าการสวรรคตของจักรพรรดิซุ่นจื้อไม่ได้เป็นการจัดฉาก

หลังจากที่พระศพถูกเก็บไว้ในพระราชวังต้องห้ามเป็นเวลา 27 วันของการไว้ทุกข์ ในวันที่ 3 มีนาคม 1661 พระศพของจักรพรรดิถูกขนส่งไปในขบวนแห่อย่างหรูหราไปยังจิ่งซาน (เนินเขาทางเหนือของพระราชวังต้องห้าม) หลังจากนั้นมีการเผาเครื่องบูชาจำนวนมากเป็นเครื่องเซ่นไหว้ เพียงสองปีต่อมาในปี 1663 พระศพจึงถูกขนส่งไปยังที่พำนักสุดท้าย ตรงกันข้ามกับธรรมเนียมของชาวแมนจูในเวลานั้น ซึ่งมักจะกำหนดให้ผู้ที่ล่วงลับไปแล้วควรถูกเผา แต่จักรพรรดิซุ่นจื้อกลับถูกฝัง พระองค์ถูกฝังในสิ่งที่ต่อมาเป็นที่รู้จักกันในชื่อสุสานชิงตะวันออก ห่างจากปักกิ่งไปทางตะวันออกเฉียงเหนือ 125 กิโลเมตร ซึ่งเป็นหนึ่งในสุสานของจักรพรรดิชิงสองแห่ง สุสานของพระองค์เป็นส่วนหนึ่งของหมู่อาคารสุสานเสี้ยว ซึ่งเป็นสุสานแรกที่ถูกสร้างขึ้นในบริเวณนั้

มรดก

พระประสงค์ปลอมที่จักรพรรดิซุ่นจื้อได้แสดงความเสียใจที่ละทิ้งประเพณีแมนจู ได้ให้อำนาจแก่นโยบายชาตินิยมของผู้สำเร็จราชการทั้งสี่ของจักรพรรดิคังซี โอป้ายและผู้สำเร็จราชการคนอื่นๆ อ้างพระพินัยกรรมนี้และได้ยกเลิกสำนักขันทีสิบสามแห่งอย่างรวดเร็ว ในอีกไม่กี่ปีต่อมา พวกเขาเพิ่มอำนาจของกรมมหาดเล็กซึ่งดำเนินการโดยชาวแมนจูและทาสรับใช้ของพวกเขา ยกเลิกสำนักฮั่นหลิน และจำกัดการเป็นสมาชิกในสภาที่ปรึกษาของอ๋องและรัฐมนตรีให้เหลือเพียงชาวแมนจูและมองโกล

ผู้สำเร็จราชการยังใช้นโยบายที่รุกรานต่อชาวจีนที่เป็นข้าแผ่นดินของราชวงศ์ชิง: พวกเขาประหารชีวิตผู้คนหลายสิบคนและลงโทษคนอื่นๆ อีกหลายพันคนในภูมิภาคเจียงหนานที่ร่ำรวยเนื่องจากการต่อต้านทางวรรณกรรมและภาษีค้างจ่าย และบังคับให้ประชากรชายฝั่งของจีนตะวันออกเฉียงใต้ย้ายเข้ามาในแผ่นดินเพื่อทำให้อาณาจักรตงหนิงในไต้หวันซึ่งปกครองโดยลูกหลานของเจิ้ง เฉิงกงอดอยาก

หลังจากที่จักรพรรดิคังซีสามารถคุมขังโอป้ายได้ในปี 1669 พระองค์ก็กลับไปใช้นโยบายหลายอย่างของผู้สำเร็จราชการ พระองค์ฟื้นฟูสถาบันที่พระบิดาของพระองค์โปรดปราน รวมถึงคณะเลขาธิการใหญ่ ซึ่งข้าราชการจีนได้รับเสียงที่สำคัญในรัฐบาล พระองค์ยังเอาชนะกบฏสามเจ้าศักดินา ผู้บัญชาการทหารจีนสามคนที่เคยมีบทบาทสำคัญทางทหารในการพิชิตของราชวงศ์ชิง แต่ตอนนี้ได้กลายเป็นผู้ปกครองที่ตั้งมั่นอยู่ในอาณาจักรขนาดใหญ่ทางตอนใต้ของจีน สงครามกลางเมือง(1673–1681) ได้ทดสอบความภักดีของข้าแผ่นดินชิงคนใหม่ แต่ในที่สุดกองทัพชิงก็ได้รับชัยชนะ เมื่อชัยชนะแน่นอนแล้ว มีการจัดสอบพิเศษสำหรับ "นักปราชญ์ผู้มีชื่อเสียงที่มีความรู้กว้างขวาง" (Boxue hongru) ในปี 1679 เพื่อดึงดูดนักปราชญ์จีนที่ปฏิเสธที่จะรับราชการกับราชวงศ์ใหม่ ผู้สมัครที่ประสบความสำเร็จได้รับมอบหมายให้รวบรวมประวัติศาสตร์อย่างเป็นทางการของราชวงศ์หมิงที่ล่มสลาย การกบฏพ่ายแพ้ในปี 1681 ซึ่งเป็นปีเดียวกับที่จักรพรรดิคังซีเริ่มใช้การปลูกฝีเพื่อฉีดวัคซีนป้องกันไข้ทรพิษให้กับเด็กในราชวงศ์ เมื่ออาณาจักรตงหนิงล่มสลายในที่สุดในปี 1683 การรวมอำนาจทางทหารของระบอบการปกครองชิงก็เสร็จสมบูรณ์ รากฐานของสถาบันที่วางไว้โดยตั่วเอ่อกุน และจักรพรรดิซุ่นจื้อและคังซีได้อนุญาตให้ราชวงศ์ชิงสร้างโครงสร้างจักรวรรดิที่มีสัดส่วนน่าเกรงขาม และเปลี่ยนให้เป็น "หนึ่งในรัฐจักรวรรดิที่ประสบความสำเร็จมากที่สุดในโลกเท่าที่เคยรู้จักมา" อย่างไรก็ตาม เป็นเรื่องที่น่าขันที่ สันติภาพแมนจู ที่ยืดเยื้อซึ่งตามมาจากการรวมอำนาจของคังซี ทำให้ราชวงศ์ชิงไม่พร้อมที่จะเผชิญหน้ากับมหาอำนาจยุโรปที่ก้าวร้าวด้วยอาวุธสมัยใหม่ในศตวรรษที่สิบเก้า

พระบรมวงศานุวงศ์

พระภรรยาเจ้าและพระภรรยา

พระภรรยาเจ้า

พระอัครมเหสี [หวงโฮว่-ฮองเฮา (皇后)]

พระบรมสาลิสลักษณ์	พระนาม/พระราชอิสริยยศ	พระราชบุตร	พระราชสกุลเดิม
	จักรพรรดินีชื่อจู่เฟยโฮว่ (世祖廢后) พระอิสริยยศ รัชศกซุ่นจื้อ: ฮองเฮา (皇后; 27 กันยายน 1651) จิ้งเฟย (靜妃; 25 ตุลาคม 1653) พระนาม เอ้อร์เต๋อหนี่ปู้มู่ปา (額爾德尼布木巴)		สกุลปั๋วเอ่อร์จี้จี๋เท่อ (博爾濟吉特氏)
	จักรพรรดินีเซี่ยวฮุ่ยจาง (孝惠章皇后) พระอิสริยยศ รัชศกซุ่นจื้อ : ฮองเฮา (皇后; กรกฎาคม/สิงหาคม 1654) รัชศกคังซี : เหรินเซี่ยนฮองไทเฮา(仁憲皇太后; 5 กุมภาพันธ์ 1661) จักรพรรดินีเซี่ยวฮุ่ยจาง (孝惠章皇后; 1718) พระนาม อาลาถ่านฉีฉีเก๋อ(阿拉坦琪琪格)		สกุลปั๋วเอ่อร์จี้จี๋เท่อ (博爾濟吉特氏)
	จักรพรรดินีเซี่ยวเซี่ยนตวนจิ้ง (孝獻端敬皇后) พระอิสริยยศ รัชศกซุ่นจื้อ : เสียนเฟย (賢妃; 12 ตุลาคม 1656) หวงกุ้ยเฟย (皇貴妃; 19 มกราคม 1657) ฮองเฮาเซี่ยวเซี่ยน (孝獻皇后; 25 กันยายน 1660)	พระราชโอรส องค์ชายสี่, หรงฉินหวัง (榮親王) (12 พฤศจิกายน 1657 – 25 กุมภาพันธ์ 1658)	สกุลต่งเอ้อ (董鄂氏)
	จักรพรรดินีเซี่ยวคังจาง (孝康章皇后) พระอิสริยยศ รัชศกซุ่นจื้อ เก๋อเก๋อ (格格; ไม่ระบุ) รัชศกคังซี ฉือเหอฮองไทเฮา (慈和皇太后; 5 กุมภาพันธ์ 1661) ฮองเฮาเซี่ยวคัง (孝康皇后; มิถุนายน/กรกฎาคม 1663) ฮองเฮาเซี่ยวคังจาง (孝康章皇后; มิถุนายน/กรกฎาคม 1670)	พระราชโอรส องค์ชายสามเสวียนซื่อ (玄燁), จักรพรรดิคังซี (康熙帝) (4 พฤษภาคม 1654 – 20 ธันวาคม 1722)	สกุลถงเจีย (佟佳氏)

พระอัครชายา [เฟย (妃)]

พระนาม/พระราชอิสริยยศ	พระราชบุตร	พระราชสกุลเดิม
เจินเฟย (貞妃) พระอิสริยยศ รัชศกคังซี หวงข่าวเจินเฟย (皇考貞妃)		สกุลต่งเอ้อ (董鄂氏)
เต้าเฟย (悼妃) พระอิสริยยศ รัชศกซุ่นจื้อ : เต้าเฟย(悼妃; 21 มีนาคม 1658)		สกุลปั๋วเอ่อร์จี้จี๋เท่อ (博爾濟吉特氏)
เค่อเฟย (恪妃) พระอิสริยยศ เค่อเฟย (恪妃)		สกุลฉือ (石氏)
กงจิ้งเฟย (恭靖妃) พระอิสริยยศ กงจิ้งเฟย (恭靖妃)		สกุลปั๋วเอ่อร์จี้จี๋เท่อ (博爾濟吉特氏)
ซูฮุ่ยเฟย (淑惠妃) พระอิสริยยศ ซูฮุ่ยเฟย (淑惠妃)		สกุลปั๋วเอ่อร์จี้จี๋เท่อ (博爾濟吉特氏)
ตวนซุ่นเฟย (端順妃) พระอิสริยยศ ตวนซุ่นเฟย (端順妃)		สกุลปั๋วเอ่อร์จี้จี๋เท่อ (博爾濟吉特氏)
หนิงเชว่เฟย (寧愨妃) พระอิสริยยศ หนิงเชว่เฟย (寧愨妃)	พระราชโอรส องค์ชายรองฝูเฉวียน (福全), อวี้เซี่ยนชินอ๋อง (裕憲親王; 8 กันยายน 1653 – 10 สิงหาคม 1703)	สกุลต่งเอ้อ (董鄂氏)

พระภรรยา

พระชายา [ฝูจิ้น (福晋)]

พระนาม/พระราชอิสริยยศ	พระราชบุตร	พระราชสกุลเดิม
พระราชอิสริยยศ ฝูจิ้นสกุลมู่เค่อถู	พระราชโอรส องค์ชายแปดหย่งก้าน (永幹; 23 มกราคม 1661 – 15 มกราคม 1668)	สกุลมู่เค่อถู (穆克圖氏)
พระราชอิสริยยศ ฝูจิ้นสกุลปา	พระราชโอรส องค์ชายใหญ่หนิวหนิ่ว (牛鈕; 13 ธันวาคม 1651 – 9 มีนาคม 1652) พระราชธิดา องค์หญิงสาม(ไม่ปรากฏพระนาม) (30 มกราคม ค.ศ. 1654 – เมษายน/พฤษภาคม ค.ศ. 1658) องค์หญิงห้า(ไม่ปรากฏพระนาม) (6 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1655 – มกราคม ค.ศ. 1661)	สกุลปา (巴氏)
พระราชอิสริยยศ ฝูจิ้นสกุลถัง	พระราชโอรส องค์ชายหกฉีโช่ว (奇授; 3 มกราคม 1660 – 12 ธันวาคม 1665)	สกุลถัง (唐氏)
พระราชอิสริยยศ ฝูจิ้นสกุลหนิ่ว	พระราชโอรส องค์ชายเจ็ดหลงสี่ (隆禧), ฉุนจิ้งชินหวัง (純靖親王; 30 พฤษภาคม 1660 – 20 สิงหาคม 1679)	สกุลหนิ่ว (鈕氏)

พระสนม [เก๋อเก๋อ (格格)]

พระนาม/พระราชอิสริยยศ	พระราชบุตร	พระราชสกุลเดิม

• พระสนมซู่เฟย ตระกูลเฉิน (陳氏; ตาย ค.ศ. 1690)
  • พระธิดาพระองค์ที่ 1 (22 เมษายน ค.ศ. 1652 – พฤศจิกายน/ธันวาคม ค.ศ. 1653)
  • พระโอรสพระองค์ที่ 5 พระนาม ฉางหนิง (常寧; 8 ธันวาคม ค.ศ. 1657 – 20 กรกฎาคม ค.ศ. 1703) ได้เป็นกงชินหวัง (恭親王)
• พระสนมซู่เฟย ตระกูลหยาง (楊氏)
  • พระธิดาพระองค์ที่ 2 (19 มกราคม ค.ศ. 1654 – 26 พฤศจิกายน ค.ศ. 1685) ได้เป็นเหอชั่วกงเชฺว่กงจู่ (和碩恭愨公主)
    • สมรสกับเน่อเอ่อร์ตู้ (訥爾杜) ชายแมนจูจากตระกูลกวาเอ่อร์เจีย (瓜爾佳) ในเดือนกุมภาพันธ์/มีนาคม ค.ศ. 1667
  • พระธิดาพระองค์ที่ 4 (9 มกราคม ค.ศ. 1655 – มีนาคม/เมษายน ค.ศ. 1661)
• พระสนมซู่เฟย ตระกูลน่าลา (那拉氏)
  • พระธิดาพระองค์ที่ 6 (11 พฤศจิกายน ค.ศ. 1657 – มีนาคม ค.ศ. 1661)

ราชตระกูล

พงศาวลีของจักรพรรดิชุ่นจื้อ
4. พระเจ้าหนูเอ่อร์ฮาชื่อ                             2. หฺวัง ไท่จี๋                                   5. จักรพรรดินีเซี่ยวฉือเกา (ราชวงศ์ชิง)                             1. จักรพรรดิชุ่นจื้อ                                         3. จักรพรรดินีเซี่ยวจฺวังเหวิน พระบรมอัยยิกาเจ้า