พระนางเชงสอบู

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
พระนางเชงสอบู
Shinsawbou.jpg

พระบรมนามาภิไธย เจ้าหญิงวิหารเทวี
พระปรมาภิไธย พระนางตละเจ้าเท้า
ราชวงศ์ ฟ้ารั่ว
รัชกาล พ.ศ. 1996 – 2013 (17 ปี)
รัชกาลก่อน พระยาพะโร
รัชกาลถัดไป พระเจ้าธรรมเจดีย์
ข้อมูลส่วนพระองค์
พระราชสมภพ พ.ศ. 1937
สวรรคต พ.ศ. 2013 (พระชนมายุ 75 พรรษา)
พระราชบิดา พระเจ้าราชาธิราช
พระราชมารดา พระนางสุทธายา[1]
พระราชสวามี พระเจ้าสีหสู
พระราชบุตร พระยาวรุ
เนตาคาต่อ
เนตาคาถิ่น

พระนางเชงสอบู (พม่า: ရှင်စောပု, มอญ: သေဝ်စါဝ်ပေါအ်, อักษรโรมัน: Shin Sawbu, .ในราชาธิราชฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) ถอดเสียงเป็น แสจาโป; 1394–1472) หรือ พระนางพระยาท้าว, ตละเจ้าปุ, พระนางพญาท้าว[2], ตละเจ้าท้าว และ นางพระยาตละเจ้าเท้า[3] (มอญ: ဗညားထောဝ်, อักษรโรมัน: Binnya Thau) เป็นกษัตริย์หญิงแห่งอาณาจักรมอญเพียงพระองค์เดียวที่ปกครองชาวมอญเป็นเวลา 17 ปี (พ.ศ. 1996 - 2013) และถือเป็นกษัตริย์ในราชวงศ์ฟ้ารั่วองค์สุดท้ายที่ปกครองอาณาจักรมอญ พระนางเป็นพระราชธิดาในพระเจ้าราชาธิราช หลังจากพระเจ้าราชาธิราชเสด็จสวรรคต ได้มีกษัตริย์สืบต่อมาอีกหลายพระองค์ จนสิ้นรัชทายาทที่เป็นบุรุษ จึงได้ยกพระนางขึ้นปกครองแทน

พระราชประวัติ[แก้]

พระนางเชงสอบู เป็นพระราชธิดาในพระเจ้าราชาธิราช แห่งกรุงหงสาวดี อาณาจักรมอญ เมื่อพระราชบิดาคือพระเจ้าราชาธิราชสิ้นพระชนม์ พระโอรสองค์ใหญ่ไม่ได้ราชสมบัติ ผู้ที่ได้สืบทอดราชสมบัติเป็นพระโอรสองค์ที่สองที่ได้พระนามว่า พระธรรมราชา ครองกรุงหงสาวดี พระยาแคงพระโอรสองค์ที่สามไม่พอใจจึงไปสวามิภิกดิ์กับพม่า พระธรรมราชาไม่ปรารถนาที่จะรบพุ่งกับพม่า พระองค์จึงได้ประนีประนอมให้พระยาแคงไปครองเมืองเมาะตะมะ และให้พระยารานครองเมืองพะสิม พระยารามได้นำพระนางเชงสอบู ส่งไปถวายพระเจ้าสีหสู แห่งกรุงอังวะ ซึ่งเป็นการตอบแทนที่ได้ช่วยเหลือให้พระองค์ได้ขึ้นเสวยราชย์ที่พะโคหรือกรุงหงสาวดี ขณะนั้นพระนางมีพระชนมายุ 29 พรรษา มีพระโอรส 1 พระองค์ และพระธิดา 2 พระองค์ ได้แก่พระยาวรุ (Byinnya Paru), เนตาคาต่อ (Netaka Taw) และเนตาคาถิ่น (Netaka Thin)

ความขัดแย้ง[แก้]

พระเจ้าสีหสูได้มีความหลงใหลเสน่หาแก่พระนางเป็นอย่างยิ่ง ทำให้พระนางเชงโบเม (Shin Bo Mai) พระมเหสีเก่าซึ่งมีสายสัมพันธ์กับทางไทใหญ่ เกิดความอาฆาตริษยา พระนางเชงโบเมจึงไปสมคบคิดกับไทใหญ่ให้ยกทัพมาตีอังวะ กลายเป็นสงครามที่รุนแรง พระเจ้าสีหสูทรงออกรบเองจนสิ้นพระชนม์ใน พ.ศ. 1969 พระโอรสที่เกิดกับพระชายาองค์เก่าจึงได้ครองราชสมบัติ แต่สงครามยังไม่สิ้นสุดลง กษัตริย์องค์จึงสิ้นพระชนม์ ต่อมามีคนชื่อมังตราคุมสมัครพรรคพวกฆ่าพระนางเชงโบเมทิ้งเสีย แล้วตั้งตนเป็นพระเจ้ากรุงอังวะ[4]

คืนสู่หงสาวดี[แก้]

เมื่อพระมหาปิฎกธรพระสงฆ์ที่พระนางเชงสอบูทรงอุปถัมภ์ทราบเรื่องว่าพระนางไม่สามารถกลับมายังเมืองหงสาวดีได้ จึงพาศิษย์สี่คนไปคิดกลอุบายพานางตละเจ้าท้าวมาขึ้นครองราชย์ในแผ่นดินหงสาวดีได้สำเร็จส่วนพระมหาปิฎกธรก็มีความรู้สึกไม่ดีไม่สบายใจที่ตนเข้าไปมีส่วนร่วมในการคิดกลอุบายดังกล่าวจึงเกิดความละอายและขอลาสิกขา พระยาวรุ พระโอรสของพระนางที่เกิดจากพระสวามีเก่า ได้ครองเมืองมอญเมื่อ พ.ศ. 1989[note 1] อยู่ในราชสมบัติได้เพียง 4 ปีจึงสิ้นพระชนม์ ตอนหลังไม่เหลือเชื้อสายพระเจ้าราชาธิราชที่เป็นชายสืบสกุล พระนางเชงสอบูจึงได้ขึ้นเสวยราชย์ในที่สุด โดยพระนางอยู่ในราชสมบัติ 7 ปี โดยพระนางได้ตั้งพระธรรมเจดีย์เป็นรัชทายาท และต่อมาพระนางได้มอบราชสมบัติให้พระมหาปิฎกธรเป็นพระเจ้าหงสาวดี มีพระนามตามจารึกไว้ในหลักศิลากัลยาณีว่า พระเจ้ารามาธิบดี แต่พงศาวดารรามัญเรียกว่า พระเจ้าธรรมเจดีย์ หรือ พระมหาปิฎกธร ส่วนพระนางเชงสอบู หลังสละราชสมบัติก็ได้ทำนุบำรุงพระพุทธศาสนา[5] จนพระนางสิ้นพระชนม์เมื่อ พ.ศ. 2013

พระราชกรณียกิจ[แก้]

พระนางเชงสอบูทรงเป็นพุทธมามกะซึ่งศรัทธาในพระพุทธศาสนา อีกทั้งในเมื่อวัยเยาว์ก็มีพระทัยมุ่งมั่นในการศึกษาพระไตรปิฏก จึงทำให้ในรัชสมัยของพระองค์ พระพุทธศาสนาในเมืองหงสาวดีจึงเจริญรุ่งเรืองมาก แม้หลังสละราชสมบัติแล้ว พระนางยังทำนุบำรุงพระศาสนา จนพระองค์สิ้นพระชนม์

พบกับสามเณรแห่งวัดศรีปรางค์[แก้]

พระองค์ทรงได้นิมนต์สามเณรแห่งวัดศรีปรางค์เข้ามาแสดงพระธรรมเทศนาในพระราชวังเป็นประจำ ซึ่งสามเณรท่านนี้นั้นได้เทศนาได้ดีเป็นที่พอพระทัยของพระนางเชงสอบู จึงได้รับสามเณรท่านนี้มาเป็นบุตรบุญธรรม ต่อมา เมื่อสามเณรท่านนี้ได้มีทายุครบที่จะสามารถอุปสมบทได้แล้ว ตละเจ้าท้าวก็ทรงจัดงานอุปสมบทขึ้นอย่างยิ่งใหญ่สมพระเกียรติตามธรรมเนียมของเชื้อพระวงศ์ (บุตรบุญธรรมของพระนางเชงสอบู) และได้มาสมญานามว่า "พระมหาปิฏกธร"

เชิงอรรถ[แก้]

  1. ประชุมพงศาวดารขอม เรียก พระยาแก่ท้าว

อ้างอิง[แก้]

  1. Saya Thein, 1910, 10
  2. ภาพกษัตริย์มอญที่สำคัญ ๙ พระองค์
  3. หลวงวิจิตรวาทการ พลตรี.งานค้นคว้าเรื่องชนชาติไทย. กรุงเทพฯ:สร้างสรรค์บุ๊คส์, 2549. หน้า 214
  4. งานค้นคว้าเรื่องชนชาติไทย. หน้า 214
  5. เอกกษัตรีแห่งแผ่นดินมอญ | ThaiGoodView.com
  • หนังสือการ์ตูนความรู้ประวัติศาสตร์ชุดมหาราชันโลก 2 เชงสอบู