พระนางเชงสอบู

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
พระนางเชงสอบู
Shinsawbou.jpg

พระบรมนามาภิไธย เจ้าหญิงวิหารเทวี
พระปรมาภิไธย พระนางตละเจ้าเท้า
ราชวงศ์ ฟ้ารั่ว
ระยะครองราชย์ พ.ศ. 1996พ.ศ. 2013 (17 ปี)
รัชกาลก่อนหน้า พระยาพะโร
รัชกาลถัดไป พระเจ้าธรรมเจดีย์
ข้อมูลส่วนพระองค์
พระราชสมภพ พ.ศ. 1938
สวรรคต พ.ศ. 2013 (พระชนมายุ 75 พรรษา)
พระราชบิดา พระเจ้าราชาธิราช
พระราชมารดา พระนางสุทธายา[1]
พระราชสวามี พระเจ้าสีหสู
พระราชโอรส/ธิดา พระยาวรุ
เนตาคาต่อ
เนตาคาถิ่น
หน้าปกการ์ตูน "เชงสอบู"

พระนางเชงสอบู (พม่า: ရှင်စောပု, มอญ: သေဝ်စါဝ်ပေါအ်, อักษรโรมัน: Shin Sawbu, .ในราชาธิราชฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) ถอดเสียงเป็น แสจาโป; 1394–1472) หรือ พระนางพระยาท้าว, ตละเจ้าปุ, พระนางพญาท้าว[2], ตละเจ้าท้าว และ นางพระยาตละเจ้าเท้า[3] (มอญ: ဗညားထောဝ်, อักษรโรมัน: Binnya Thau) เป็นกษัตริย์หญิงแห่งอาณาจักรมอญเพียงพระองค์เดียวที่ปกครองชาวมอญเป็นเวลา 17 ปี (พ.ศ. 1996 - 2013) และถือเป็นกษัตริย์ในราชวงศ์ฟ้ารั่วองค์สุดท้ายที่ปกครองอาณาจักรมอญ พระนางเป็นพระราชธิดาในพระเจ้าราชาธิราช หลังจากพระเจ้าราชาธิราชเสด็จสวรรคต ได้มีกษัตริย์สืบต่อมาอีกหลายพระองค์ จนสิ้นรัชทายาทที่เป็นบุรุษ จึงได้ยกพระนางขึ้นปกครองแทน

พระราชประวัติ[แก้]

พระนางเชงสอบู เป็นพระราชธิดาในพระเจ้าราชาธิราช แห่งกรุงหงสาวดี อาณาจักรมอญ เมื่อพระราชบิดาคือพระเจ้าราชาธิราชสิ้นพระชนม์ พระโอรสองค์ใหญ่ไม่ได้ราชสมบัติ ผู้ที่ได้สืบทอดราชสมบัติเป็นพระโอรสองค์ที่สองที่ได้พระนามว่า พระธรรมราชา ครองกรุงหงสาวดี พระยาแคงพระโอรสองค์ที่สามไม่พอใจจึงไปสวามิภิกดิ์กับพม่า พระธรรมราชาไม่ปรารถนาที่จะรบพุ่งกับพม่า พระองค์จึงได้ประนีประนอมให้พระยาแคงไปครองเมืองเมาะตะมะ และให้พระยารานครองเมืองพะสิม พระยารามได้นำพระนางเชงสอบู ส่งไปถวายพระเจ้าสีหสู แห่งกรุงอังวะ ซึ่งเป็นการตอบแทนที่ได้ช่วยเหลือให้พระองค์ได้ขึ้นเสวยราชย์ที่พะโคหรือกรุงหงสาวดี ขณะนั้นพระนางมีพระชนมายุ 29 พรรษา มีพระโอรส 1 พระองค์ และพระธิดา 2 พระองค์ ได้แก่พระยาวรุ (Byinnya Paru), เนตาคาต่อ (Netaka Taw) และเนตาคาถิ่น (Netaka Thin)

ความขัดแย้ง[แก้]

พระเจ้าสีหสูได้มีความหลงใหลเสน่หาแก่พระนางเป็นอย่างยิ่ง ทำให้พระนางเชงโบเม (Shin Bo Mai) พระมเหสีเก่าซึ่งมีสายสัมพันธ์กับทางไทใหญ่ เกิดความอาฆาตริษยา พระนางเชงโบเมจึงไปสมคบคิดกับไทใหญ่ให้ยกทัพมาตีอังวะ กลายเป็นสงครามที่รุนแรง พระเจ้าสีหสูทรงออกรบเองจนสิ้นพระชนม์ใน พ.ศ. 1969 พระโอรสที่เกิดกับพระชายาองค์เก่าจึงได้ครองราชสมบัติ แต่สงครามยังไม่สิ้นสุดลง กษัตริย์องค์จึงสิ้นพระชนม์ ต่อมามีคนชื่อมังตราคุมสมัครพรรคพวกฆ่าพระนางเชงโบเมทิ้งเสีย แล้วตั้งตนเป็นพระเจ้ากรุงอังวะ[4]

คืนสู่หงสาวดี[แก้]

เมื่อพระมหาปิฎกธรพระสงฆ์ที่พระนางเชงสอบูทรงอุปถัมภ์ทราบเรื่องว่าพระนางไม่สามารถกลับมายังเมืองหงสาวดีได้ จึงพาศิษย์สี่คนไปคิดกลอุบายพานางตละเจ้าท้าวมาขึ้นครองราชย์ในแผ่นดินหงสาวดีได้สำเร็จส่วนพระมหาปิฎกธรก็มีความรู้สึกไม่ดีไม่สบายใจที่ตนเข้าไปมีส่วนร่วมในการคิดกลอุบายดังกล่าวจึงเกิดความละอายและขอลาสิกขา พระยาวรุ พระโอรสของพระนางที่เกิดจากพระสวามีเก่า ได้ครองเมืองมอญเมื่อ พ.ศ. 1989[note 1] อยู่ในราชสมบัติได้เพียง 4 ปีจึงสิ้นพระชนม์ ตอนหลังไม่เหลือเชื้อสายพระเจ้าราชาธิราชที่เป็นชายสืบสกุล พระนางเชงสอบูจึงได้ขึ้นเสวยราชย์ในที่สุด โดยพระนางอยู่ในราชสมบัติ 7 ปี โดยพระนางได้ตั้งพระธรรมเจดีย์เป็นรัชทายาท และต่อมาพระนางได้มอบราชสมบัติให้พระมหาปิฎกธรเป็นพระเจ้าหงสาวดี มีพระนามตามจารึกไว้ในหลักศิลากัลยาณีว่า พระเจ้ารามาธิบดี แต่พงศาวดารรามัญเรียกว่า พระเจ้าธรรมเจดีย์ หรือ พระมหาปิฎกธร ส่วนพระนางเชงสอบู หลังสละราชสมบัติก็ได้ทำนุบำรุงพระพุทธศาสนา[5] จนพระนางสิ้นพระชนม์เมื่อ พ.ศ. 2013

พระราชกรณียกิจ[แก้]

พระนางเชงสอบูทรงเป็นพุทธมามกะซึ่งศรัทธาในพระพุทธศาสนา อีกทั้งในเมื่อวัยเยาว์ก็มีพระทัยมุ่งมั่นในการศึกษาพระไตรปิฏก จึงทำให้ในรัชสมัยของพระองค์ พระพุทธศาสนาในเมืองหงสาวดีจึงเจริญรุ่งเรืองมาก แม้หลังสละราชสมบัติแล้ว พระนางยังทำนุบำรุงพระศาสนา จนพระองค์สิ้นพระชนม์

พบกับสามเณรแห่งวัดศรีปรางค์[แก้]

พระองค์ทรงได้นิมนต์สามเณรแห่งวัดศรีปรางค์เข้ามาแสดงพระธรรมเทศนาในพระราชวังเป็นประจำ ซึ่งสามเณรท่านนี้นั้นได้เทศนาได้ดีเป็นที่พอพระทัยของพระนางเชงสอบู จึงได้รับสามเณรท่านนี้มาเป็นบุตรบุญธรรม ต่อมา เมื่อสามเณรท่านนี้ได้มีทายุครบที่จะสามารถอุปสมบทได้แล้ว ตละเจ้าท้าวก็ทรงจัดงานอุปสมบทขึ้นอย่างยิ่งใหญ่สมพระเกียรติตามธรรมเนียมของเชื้อพระวงศ์ (บุตรบุญธรรมของพระนางเชงสอบู) และได้มาสมญานามว่า "พระมหาปิฏกธร"

เชิงอรรถ[แก้]

  1. ประชุมพงศาวดารขอม เรียก พระยาแก่ท้าว

อ้างอิง[แก้]

  1. Saya Thein, 1910, 10
  2. ภาพกษัตริย์มอญที่สำคัญ ๙ พระองค์
  3. หลวงวิจิตรวาทการ พลตรี.งานค้นคว้าเรื่องชนชาติไทย. กรุงเทพฯ:สร้างสรรค์บุ๊คส์, 2549. หน้า 214
  4. งานค้นคว้าเรื่องชนชาติไทย. หน้า 214
  5. เอกกษัตรีแห่งแผ่นดินมอญ | ThaiGoodView.com
  • หนังสือการ์ตูนความรู้ประวัติศาสตร์ชุดมหาราชันโลก 2 เชงสอบู