เฉงจิ๋ว

เฉงจิ๋ว (ชิงโจว)
เฉงจิ๋ว (ชิงโจว)
	แผนที่ตามการคาดคะเนของเก้ามณฑลของภูมิศาสตร์จีนโบราณ
จีน	青州; 靑州
พินอิน	Qīngzhōu
ความหมายตามตัวอักษร	มณฑลสีน้ำเงิน-เขียว
พินอิน
การถอดเสียง
ภาษาจีนมาตรฐาน
พินอิน	Qīngzhōu

เฉงจิ๋ว^[1]^[a] ในภาษาจีนกลางเรียกว่า ชิงโจว (จีน: 青州 หรือ 靑州; พินอิน: Qīngzhōu) เป็นหนึ่งในเก้ามณฑลของจีนโบราณตั้งแต่เมื่อราว 2,070 ปีก่อนคริสตกาล ภายหลังกลายเป็นหนึ่งในสิบสามมณฑลของราชวงศ์ฮั่น (206 ปีก่อนคริสตกาล - ค.ศ. 220) เก้ามณฑลถูกระบุถึงครั้งแรกในบท ยฺหวี่ก้ง (禹貢) ของคัมภัร์ ชูจิง (書經) โดยเฉงจิ๋วอยู่ทางตะวันออกของอิจิ๋ว (豫州 ยฺวี่โจว) และทางเหนือของยังจิ๋ว (揚州 หยางโจว) อาณาเขตดั้งเดิมของเฉงจิ๋วครอบคลุมพื้นที่ส่วนใหญ่ของมณฑลชานตง (山東) ในปัจจุบัน ยกเว้นทางด้านตะวันตกเฉียงใต้

ประวัติศาสตร์

ยุคโบราณ

มณฑลเฉงจิ๋วได้ชื่อมาตามที่ระบุใน ยฺหวี่ก้ง (禹貢) ซึ่งพระเจ้าอู๋เต้ (禹 ยฺหวี่) ทรงพระอักษรว่า "ระหว่างทะเลและเขาไทสัน (泰山 ไท่ชาน) มีเพียงเฉงจิ๋ว"^[b] เมื่อราว 5,000 ปีก่อนคริสตกาล พื้นที่นี้เป็นแหล่งกำเนิดของวัฒนธรรมตงอี๋ (東夷)^[6] ในยุคราชวงศ์เซี่ยและราชวงศ์ชาง เฉงจิ๋วเป็นที่อยู่ของตระกูลฉฺว่างจิว (爽鸠, Shuǎngjīu), จี้เจ๋อ (季则, Jìzé) และผางปั๋วหลิง (逄伯陵, Pángbólíng) และรัฐผู่กู (浦姑)

ราชวงศ์โจว

หลังความสำเร็จของจิวกอง (周公 โจวกง) ในการรบกับเหล่ารัฐเผ่าตงอี๋ที่เป็นพันธมิตรกับกบฏสามองครักษ์และกบฏอู่เกิง (武庚) อาณาเขตของรัฐผู่กูที่ยึดมาได้ถูกมอบให้กับเกียงจูแหย (姜子牙 เจียง จื่อหยา) ในฐานะอาณาจักรชายแดนของรัฐเจ๋ (齊 ฉี)^[7]

ราชวงศ์ฮั่น

เมื่อ 106 ปีก่อนคริสตกาล พระเจ้าฮั่นบู๊เต้ (漢武帝 ฮั่นอู่ตี้) ทรงแบ่งจักรวรรดิฮั่นออกเป็น 13 มณฑล^[8] และทรงแต่งตั้งข้าหลวงประจำมณฑล (จีน: 刺史; พินอิน: cìshǐ ชื่อฉื่อ) ในเฉงจิ๋ว^[6] ครั้นเข้าสู่ยุคราชวงศ์ฮั่นตะวันออกเมื่อ ค.ศ. 25 ที่ว่าการมณฑลได้ย้ายจากเฉงจิ๋วไปยังลิมฉี (臨淄 หลินจือ; ปัจจุบันคือเขตหลินจือ นครจือปั๋ว มณฑลชานตง) ในยุคราชวงศ์ฮั่นตะวันออก มณฑลเฉงจิ๋วประกอบด้วย 5 เมืองหรือกุ๋น (郡 จฺวิ้น) ได้แก่ เพงงวนก๋วน (平原郡 ผิง-ยฺเหวียนจฺวิ้น), เจลำ (濟南郡 จี่หนานจฺวิ้น), ปักไฮ (北海郡 เป๋ย์ไห่จฺวิ้น), เชียนเฉิง (千乘郡 เชียนเฉิงจฺวิ้น), ตงไหล (東萊郡 ตงไหลจฺวิ้น) และราชรัฐเจ๋ (齊國 ฉีกั๋ว)^[9]

ราชวงศ์ถัง

ในยุคราชวงศ์ถัง (ค.ศ. 618–907) มณฑลเฉงจิ๋วมีอำนาจปกครอง 7 อำเภอ ได้แก่ อี้ตู (益都), เป๋ย์ไห่ (北海), หลินฉฺวี (临朐), หลินจือ (临淄), เชียนเฉิง (千乘), ปั๋วชาง (博昌ั) และโช่วกวาง (寿光) โดยมีศูนย์กลางการบริหารในอำเภออี้ตู

ราชวงศ์ซ่งเหนือ

ศูนย์กลางการบริหารของมณฑลเฉงจิ๋วยังคงอยู่ในอำเภออี้ตูในยุคราชวงศ์ซ่งเหนือ (ค.ศ. 960-1127) โดยจำนวนอำเภอลดลงเหลือ 6 อำเภอเนื่องจากตัดอำเภอเป๋ย์ไห่ออกไป

หมายเหตุ

↑
ใน สามก๊ก ฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) ยังปรากฏการเรียก "เฉงจิ๋ว" ด้วยชื่อที่แตกต่างกันออกไปดังต่อไปนี้:
- เซียงจิ๋ว^[2]
- เซงจิ๋ว^[3]
- ซุ่นจิ๋ว^[4]
- เชียงจิ๋ว^[5]
↑ จีน: 海岱惟青州, Hǎi Dài wéi Qīngzhōu.

อ้างอิง

↑ ("แลเมืองเฉงจิ๋ว เมืองอิวจิ๋ว เมืองชิวจิ๋ว เมืองเกงจิ๋ว เมืองยังจิ๋ว เมืองกุนจิ๋ว เมืองอิจิ๋ว ชาวเมืองทั้งแปดเมืองนี้นับถือเขียนเอาชื่อเตียวก๊กไว้บูชาทุกบ้านเรือน") "สามก๊ก ตอนที่ ๑". วัชรญาณ. สืบค้นเมื่อ September 23, 2025. เทียบกับ (青、幽、徐、冀、荊、揚、兗、豫八州之人，家家侍奉大賢良師張角名字。) สามก๊ก (ซานกั๋วเหยี่ยนอี้) ตอนที่ 1.
↑ ("ขณะนั้นมีหนังสือบอกเมืองเซียงจิ๋วมาว่า มีโจรโพกผ้าเหลืองประมาณสามสิบสี่สิบหมื่นเที่ยวทำร้ายอาณาประชาราษฎร ลิฉุย กุยกีเห็นหนังสือบอกดังนั้น จึงปรึกษาแห่ขุนนางทั้งปวงว่า ซึ่งเกิดโจรทำอันตรายหัวเมืองดังนี้ เราจะคิดประการใดจึงจะบำราบโจรได้ จูฮีจึงว่า ซึ่งเกิดโจรขึ้นณแดนเมืองเซียงจิ๋วนั้น ข้าพเจ้าเห็นแต่โจโฉผู้เดียว มีฝีมือจะไปปราบโจรฝ่ายตวันออกได้ ลิฉุยกุยกีจึงถามว่า โจโฉนั้นอยู่แห่งใด จูฮีจึงบอกว่า โจโฉนั้นได้มาทำการกับอ้วนเสี้ยวเมื่อครั้งรบตั๋งโต๊ะ บัดนี้กลับไปอยู่เมืองตงกุ๋นมีทหารอยู่เปนอันมาก ขอให้มีหนังสือรับสั่งพระเจ้าเหี้ยนเต้ออกไป ให้โจโฉยกออกไปปราบโจรณแดนเมืองเซียงจิ๋วเห็นจะได้โดยง่าย ลิฉุยกุยกีเห็นด้วย จึงแต่งหนังสือรับสั่งสองฉบับ ๆ หนึ่งให้เปาสิ้นเจ้าเมืองปักเป๋งยกทหารไปเข้าด้วยโจโฉปราบโจร ฉบับหนึ่งให้โจโฉกับเปาสิ้นยกไปปราบโจรณแดนเมืองเซียงจิ๋ว") "สามก๊ก ตอนที่ ๘". วัชรญาณ. สืบค้นเมื่อ December 29, 2025. เทียบกับ (不想青州黃巾又起，聚眾數十萬，頭目不等，劫掠良民。太僕朱雋，保舉一人，可破群賊。李傕、郭汜問是何人。朱雋曰：「要破山東群賊，非曹孟德不可。」李傕曰：「孟德今在何處？」雋曰：「見為東郡太守，廣有軍兵。若命此人討賊，賊可剋日而破也。」李傕大喜，星夜草詔，差人齎往東郡，命曹操與濟北相鮑信一同破賊。) สามก๊ก (ซานกั๋วเหยี่ยนอี้) ตอนที่ 10.
↑ ("ตันเต๋งจึงตอบว่า ทุกวันนี้โจโฉเกรงอยู่แต่อ้วนเสี้ยวเจ้าเมืองกิจิ๋ว เพราะมีทหารเลวประมาณร้อยหมื่น ทหารเอกแลที่ปรึกษาเปนอันมาก แลเมืองเซงจิ๋ว เมืองอิวจิ๋ว เมืองเป๊งจิ๋ว สามเมืองนี้เปนหัวเมืองใหญ่ขึ้นแก่อ้วนเสี้ยว แลหัวเมืองน้อยซึ่งขึ้นแก่สามหัวเมืองนั้นก็มีเปนอันมาก ถ้าท่านให้มีหนังสือไปขอกองทัพอ้วนเสี้ยวยกมาช่วยแล้ว ก็จะกลัวอะไรแก่โจโฉ") "สามก๊ก ตอนที่ ๑๙". วัชรญาณ. สืบค้นเมื่อ December 29, 2025. เทียบกับ (卻說陳登獻計於玄德曰：「曹操所懼者袁紹。紹虎踞冀、青、幽、并諸郡，帶甲百萬，文官武將極多，今何不寫書遣人到彼求救？」) สามก๊ก (ซานกั๋วเหยี่ยนอี้) ตอนที่ 22.
↑ ("ซุนกวนจึงว่า ซึ่งท่านบอกฉนี้ยังจะจริงหรือ ขงเบ้งจึงว่า ข้าพเจ้าบอกแก่ท่านทั้งนี้จะได้เท็จหามิได้ แลเมื่อโจโฉแรกได้เมืองซุ่นจิ๋วหุนจิ๋วนั้นได้ทหารไว้ยี่สิบหมื่น ครั้นมารบอ้วนเสี้ยวได้เมืองกิจิ๋ว ก็ได้ทหารเชลยอีกหกสิบหมื่น กลับมาอยู่เมืองฮูโต๋ยังเกลี้ยกล่อมได้ทหารอีกสี่สิบหมื่น แล้วยกมาตีเมืองเกงจิ๋วได้ทหารอีกสามสิบหมื่น เข้ากันเปนทหารร้อยห้าสิบหมื่น แลข้าพเจ้าบอกแต่ร้อยหมื่นเศษนี้ เพื่อจะเอาน้ำใจชาวเมืองกังตั๋ง ครั้นจะว่ามากนักกลัวทหารทั้งปวงจะเสียน้ำใจ") "สามก๊ก ตอนที่ ๓๘". วัชรญาณ. สืบค้นเมื่อ December 29, 2025. เทียบกับ (權曰：「莫非詐乎？」孔明曰：「非詐也。曹操就兗州已有青州軍二十萬；平了袁紹，又得五六十萬；中原新招之兵三四十萬；今又得荊州之軍二三十萬：以此計之，不下一百五十萬。亮以百萬言之，恐驚江東之士也。」) สามก๊ก (ซานกั๋วเหยี่ยนอี้) ตอนที่ 43.
↑ ("ฝ่ายคนใช้ก็เอาสีสะผู้ถือหนังสือมาให้แก่โจโฉ แล้วบอกเนื้อความแก่โจโฉทุกประการ โจโฉได้ฟังดังนั้นก็โกรธ จึงให้ชัวมอกับเตียวอุ๋นคุมทหารเมืองเกงจิ๋วเมืองเชียงจิ๋วยกทัพเรือเปนกองหน้า โจโฉเปนทัพหลวงยกไปถึงตำบลสำกั๋ง เห็นกำเหลงเปนกองหน้ายกทัพเรือมาเปนอันมาก กำเหลงจึงร้องถามว่าทัพผู้ใดอาจยกมาสู้ด้วยเรา ชัวมอกับเตียวอุ๋นก็บอกว่า เราชื่อชัวมอเตียวอุ้นเปนกองหน้ามหาอุปราช ยกมาจะทำสงครามด้วยท่าน แล้วชัวมอจึงให้ชัวหุนผู้น้องมานั่งหน้าเรือขับทหารแจวเรือรบเข้าไป กำเหลงจึงเอาเกาทัณฑ์ยิงถูกชัวหุนตาย ในขณะนั้นทหารกองหน้าแลปีกซ้ายปีกขวาของกำเหลงก็เร่งเรือรบเข้าไป แล้วระดมยิงเกาทัณฑ์ไปดังห่าฝน กองทัพชัวมอเตียวอุ๋นก็แตกพ่ายไปปะทะทัพโจโฉ กำเหลงกับฮันต๋ง เจียวขิมก็เร่งเรือรบไล่ไปฆ่าฟันทหารโจโฉล้มตายเปนอันมากจนเวลาเที่ยง จิวยี่เห็นดังนั้นก็ตีม้าฬ่อให้ทหารกลับมา") "สามก๊ก ตอนที่ ๓๙". วัชรญาณ. สืบค้นเมื่อ December 29, 2025. เทียบกับ (卻說曹操知周瑜毀書斬使，大怒，便喚蔡瑁、張允等一班荊州降將為前部。操自為後軍，催督戰船，到三江口。早見東吳船隻，蔽江而來。為首一員大將，坐在船頭上大呼曰：「吾乃甘寧也！誰敢來與我決戰？」蔡瑁令弟蔡壎前進。兩船將近，甘寧拈弓搭箭，望蔡壎射來，應弦而倒。寧遂驅船大進，萬弩齊發，曹軍不能抵當。右邊蔣欽，左邊韓當，直衝入曹軍隊中。曹軍大半是青、徐之兵，素不習水戰，大江面上，戰船一擺，早立腳不住。甘寧等三路戰船，縱橫水面。周瑜又催船助戰。曹軍中箭著砲者，不計其數。從巳時直殺到未時，周瑜雖得利，只恐寡不敵眾，遂下令鳴金收住船隻。) สามก๊ก (ซานกั๋วเหยี่ยนอี้) ตอนที่ 43.
1 2 "Introduction to Qingzhou (青州城市概況)" (ภาษาจีน). Qingzhou Government Website. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ January 16, 2014. สืบค้นเมื่อ January 13, 2014.
↑ China: Five Thousand Years of History and Civilization. City University of Hong Kong Press. 2007. ISBN 978-9629371401.
↑ Hucker, Charles O. (2008). A Dictionary of Official Titles in Imperial China. Beijing University Press. ISBN 9787301134870. p.14
↑ China: Five Thousand Years of History and Civilization. City University of Hong Kong Press. 2007. ISBN 978-9629371401.

[6] ใน สามก๊ก ฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) ยังปรากฏการเรียก "เฉงจิ๋ว" ด้วยชื่อที่แตกต่างกันออกไปดังต่อไปนี้:
เซียงจิ๋ว^[2]

เซงจิ๋ว^[3]

ซุ่นจิ๋ว^[4]

เชียงจิ๋ว^[5]

[mwjQ] เซียงจิ๋ว^[2]

[mwkw] เซงจิ๋ว^[3]

[mwmQ] ซุ่นจิ๋ว^[4]

[mwnw] เชียงจิ๋ว^[5]

[7] จีน: 海岱惟青州, Hǎi Dài wéi Qīngzhōu.

[1] ("แลเมืองเฉงจิ๋ว เมืองอิวจิ๋ว เมืองชิวจิ๋ว เมืองเกงจิ๋ว เมืองยังจิ๋ว เมืองกุนจิ๋ว เมืองอิจิ๋ว ชาวเมืองทั้งแปดเมืองนี้นับถือเขียนเอาชื่อเตียวก๊กไว้บูชาทุกบ้านเรือน") "สามก๊ก ตอนที่ ๑". วัชรญาณ. สืบค้นเมื่อ September 23, 2025. เทียบกับ (青、幽、徐、冀、荊、揚、兗、豫八州之人，家家侍奉大賢良師張角名字。) สามก๊ก (ซานกั๋วเหยี่ยนอี้) ตอนที่ 1.

[2] ("ขณะนั้นมีหนังสือบอกเมืองเซียงจิ๋วมาว่า มีโจรโพกผ้าเหลืองประมาณสามสิบสี่สิบหมื่นเที่ยวทำร้ายอาณาประชาราษฎร ลิฉุย กุยกีเห็นหนังสือบอกดังนั้น จึงปรึกษาแห่ขุนนางทั้งปวงว่า ซึ่งเกิดโจรทำอันตรายหัวเมืองดังนี้ เราจะคิดประการใดจึงจะบำราบโจรได้ จูฮีจึงว่า ซึ่งเกิดโจรขึ้นณแดนเมืองเซียงจิ๋วนั้น ข้าพเจ้าเห็นแต่โจโฉผู้เดียว มีฝีมือจะไปปราบโจรฝ่ายตวันออกได้ ลิฉุยกุยกีจึงถามว่า โจโฉนั้นอยู่แห่งใด จูฮีจึงบอกว่า โจโฉนั้นได้มาทำการกับอ้วนเสี้ยวเมื่อครั้งรบตั๋งโต๊ะ บัดนี้กลับไปอยู่เมืองตงกุ๋นมีทหารอยู่เปนอันมาก ขอให้มีหนังสือรับสั่งพระเจ้าเหี้ยนเต้ออกไป ให้โจโฉยกออกไปปราบโจรณแดนเมืองเซียงจิ๋วเห็นจะได้โดยง่าย ลิฉุยกุยกีเห็นด้วย จึงแต่งหนังสือรับสั่งสองฉบับ ๆ หนึ่งให้เปาสิ้นเจ้าเมืองปักเป๋งยกทหารไปเข้าด้วยโจโฉปราบโจร ฉบับหนึ่งให้โจโฉกับเปาสิ้นยกไปปราบโจรณแดนเมืองเซียงจิ๋ว") "สามก๊ก ตอนที่ ๘". วัชรญาณ. สืบค้นเมื่อ December 29, 2025. เทียบกับ (不想青州黃巾又起，聚眾數十萬，頭目不等，劫掠良民。太僕朱雋，保舉一人，可破群賊。李傕、郭汜問是何人。朱雋曰：「要破山東群賊，非曹孟德不可。」李傕曰：「孟德今在何處？」雋曰：「見為東郡太守，廣有軍兵。若命此人討賊，賊可剋日而破也。」李傕大喜，星夜草詔，差人齎往東郡，命曹操與濟北相鮑信一同破賊。) สามก๊ก (ซานกั๋วเหยี่ยนอี้) ตอนที่ 10.

[3] ("ตันเต๋งจึงตอบว่า ทุกวันนี้โจโฉเกรงอยู่แต่อ้วนเสี้ยวเจ้าเมืองกิจิ๋ว เพราะมีทหารเลวประมาณร้อยหมื่น ทหารเอกแลที่ปรึกษาเปนอันมาก แลเมืองเซงจิ๋ว เมืองอิวจิ๋ว เมืองเป๊งจิ๋ว สามเมืองนี้เปนหัวเมืองใหญ่ขึ้นแก่อ้วนเสี้ยว แลหัวเมืองน้อยซึ่งขึ้นแก่สามหัวเมืองนั้นก็มีเปนอันมาก ถ้าท่านให้มีหนังสือไปขอกองทัพอ้วนเสี้ยวยกมาช่วยแล้ว ก็จะกลัวอะไรแก่โจโฉ") "สามก๊ก ตอนที่ ๑๙". วัชรญาณ. สืบค้นเมื่อ December 29, 2025. เทียบกับ (卻說陳登獻計於玄德曰：「曹操所懼者袁紹。紹虎踞冀、青、幽、并諸郡，帶甲百萬，文官武將極多，今何不寫書遣人到彼求救？」) สามก๊ก (ซานกั๋วเหยี่ยนอี้) ตอนที่ 22.

[4] ("ซุนกวนจึงว่า ซึ่งท่านบอกฉนี้ยังจะจริงหรือ ขงเบ้งจึงว่า ข้าพเจ้าบอกแก่ท่านทั้งนี้จะได้เท็จหามิได้ แลเมื่อโจโฉแรกได้เมืองซุ่นจิ๋วหุนจิ๋วนั้นได้ทหารไว้ยี่สิบหมื่น ครั้นมารบอ้วนเสี้ยวได้เมืองกิจิ๋ว ก็ได้ทหารเชลยอีกหกสิบหมื่น กลับมาอยู่เมืองฮูโต๋ยังเกลี้ยกล่อมได้ทหารอีกสี่สิบหมื่น แล้วยกมาตีเมืองเกงจิ๋วได้ทหารอีกสามสิบหมื่น เข้ากันเปนทหารร้อยห้าสิบหมื่น แลข้าพเจ้าบอกแต่ร้อยหมื่นเศษนี้ เพื่อจะเอาน้ำใจชาวเมืองกังตั๋ง ครั้นจะว่ามากนักกลัวทหารทั้งปวงจะเสียน้ำใจ") "สามก๊ก ตอนที่ ๓๘". วัชรญาณ. สืบค้นเมื่อ December 29, 2025. เทียบกับ (權曰：「莫非詐乎？」孔明曰：「非詐也。曹操就兗州已有青州軍二十萬；平了袁紹，又得五六十萬；中原新招之兵三四十萬；今又得荊州之軍二三十萬：以此計之，不下一百五十萬。亮以百萬言之，恐驚江東之士也。」) สามก๊ก (ซานกั๋วเหยี่ยนอี้) ตอนที่ 43.

[5] ("ฝ่ายคนใช้ก็เอาสีสะผู้ถือหนังสือมาให้แก่โจโฉ แล้วบอกเนื้อความแก่โจโฉทุกประการ โจโฉได้ฟังดังนั้นก็โกรธ จึงให้ชัวมอกับเตียวอุ๋นคุมทหารเมืองเกงจิ๋วเมืองเชียงจิ๋วยกทัพเรือเปนกองหน้า โจโฉเปนทัพหลวงยกไปถึงตำบลสำกั๋ง เห็นกำเหลงเปนกองหน้ายกทัพเรือมาเปนอันมาก กำเหลงจึงร้องถามว่าทัพผู้ใดอาจยกมาสู้ด้วยเรา ชัวมอกับเตียวอุ๋นก็บอกว่า เราชื่อชัวมอเตียวอุ้นเปนกองหน้ามหาอุปราช ยกมาจะทำสงครามด้วยท่าน แล้วชัวมอจึงให้ชัวหุนผู้น้องมานั่งหน้าเรือขับทหารแจวเรือรบเข้าไป กำเหลงจึงเอาเกาทัณฑ์ยิงถูกชัวหุนตาย ในขณะนั้นทหารกองหน้าแลปีกซ้ายปีกขวาของกำเหลงก็เร่งเรือรบเข้าไป แล้วระดมยิงเกาทัณฑ์ไปดังห่าฝน กองทัพชัวมอเตียวอุ๋นก็แตกพ่ายไปปะทะทัพโจโฉ กำเหลงกับฮันต๋ง เจียวขิมก็เร่งเรือรบไล่ไปฆ่าฟันทหารโจโฉล้มตายเปนอันมากจนเวลาเที่ยง จิวยี่เห็นดังนั้นก็ตีม้าฬ่อให้ทหารกลับมา") "สามก๊ก ตอนที่ ๓๙". วัชรญาณ. สืบค้นเมื่อ December 29, 2025. เทียบกับ (卻說曹操知周瑜毀書斬使，大怒，便喚蔡瑁、張允等一班荊州降將為前部。操自為後軍，催督戰船，到三江口。早見東吳船隻，蔽江而來。為首一員大將，坐在船頭上大呼曰：「吾乃甘寧也！誰敢來與我決戰？」蔡瑁令弟蔡壎前進。兩船將近，甘寧拈弓搭箭，望蔡壎射來，應弦而倒。寧遂驅船大進，萬弩齊發，曹軍不能抵當。右邊蔣欽，左邊韓當，直衝入曹軍隊中。曹軍大半是青、徐之兵，素不習水戰，大江面上，戰船一擺，早立腳不住。甘寧等三路戰船，縱橫水面。周瑜又催船助戰。曹軍中箭著砲者，不計其數。從巳時直殺到未時，周瑜雖得利，只恐寡不敵眾，遂下令鳴金收住船隻。) สามก๊ก (ซานกั๋วเหยี่ยนอี้) ตอนที่ 43.

[QZGOV-8] 1 2 "Introduction to Qingzhou (青州城市概況)" (ภาษาจีน). Qingzhou Government Website. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ January 16, 2014. สืบค้นเมื่อ January 13, 2014.

[9] China: Five Thousand Years of History and Civilization. City University of Hong Kong Press. 2007. ISBN 978-9629371401.

[10] Hucker, Charles O. (2008). A Dictionary of Official Titles in Imperial China. Beijing University Press. ISBN 9787301134870. p.14

[11] China: Five Thousand Years of History and Civilization. City University of Hong Kong Press. 2007. ISBN 978-9629371401.

[1]

[a]

[b]

[6]

[7]

[8]

[9]

[2]

[3]

[4]

[5]

ด ค ก มณฑล (โจว) และเมือง (จฺวิ้น) ของราชวงศ์ฮั่น (ค.ศ. 140)
ซือลี่	โห้หล้ำ (เหอหนาน) โห้ลาย (เหอเน่ย) ฮอตั๋ง (เหอตง) หงหนง (ฮองหลง) เกงเตียว (จิงเจ้า) จั่วผิงอี้ โย่วฝูเฟิง	มณฑลและเมืองของราชวงศ์ฮั่นในปี ค.ศ. 219
อิจิ๋ว (ยฺวี่โจว)	เองฉวน (อิ่งชฺวาน) ยีหลำ (หรู่หนาน) เหลียงกั๋ว ไพก๊ก (เพ่ย์กั๋ว) เฉินจฺวิ้น หลู่จฺวิ้น
กิจิ๋ว (จี้โจว)	เว่ย์จฺวิ้น กิลกกุ๋น (จฺวี้ลู่) เสียงสัน (ฉางชาน) จงชาน ซินตู โฮกั้น (เหอเจียน) ชิงเหอ หานตาน ปุดไฮ (ปั๋วไห่)
กุนจิ๋ว (เหยี่ยนโจว)	ตันลิว (เฉินหลิว) ตองกุ๋น (ตงจฺวิ้น) ตังเป๋ง (ตงผิง) เริ่นเฉิง ไทสัน (ไท่ชาน) เจปัก (จี้เป่ย์) ซันหยง (ชานหยาง) เจหิม (จี้อิน)
ชีจิ๋ว (สฺวีโจว)	ตองไฮ (ตงไห่) ลงเสีย (หลางหยา) เพ้งเสีย (เผิงเฉิง) กองเหลง (กว่างหลิง) หลินหฺวาย
เฉงจิ๋ว (ชิงโจว)	เจลำ (จี้หนาน) เพงงวนก๋วน (ผิงยฺเหวียน) เล่ออาน ปักไฮ (เป๋ยไห่) ตงหลาย ฉีจฺวิ้น
เกงจิ๋ว (จิงโจว)	ลำหยง (หนานหยาง) ลำกุ๋น (หนานจฺวิ้น) กังแฮ (เจียงเซี่ย) เลงเหลง (หลิงหลิง) ฮุยเอี๋ยง (กุ้ยหยาง) บุเหลง (อู่หลิง) เตียงสา (ฉางชา)
ยังจิ๋ว (หยางโจว)	กิวกั๋ง (จิ่วเจียง) ตันเอี๋ยง (ตานหยาง) โลกั๋ง (หลูเจียง) ห้วยเข (ไคว่จี) ง่อกุ๋น (อู๋จฺวิ้น) อิเจี๋ยง (ยฺวี่จาง)
เอ๊กจิ๋ว (อี้โจว)	ฮันต๋ง (ฮั่นจง) ปากุ๋น (ปาจฺวิ้น) ก๋งฮาน (กว่างฮั่น) สู่จฺวิ้น เจี้ยนเว่ย์ โคกุ้น (จางเคอ) อวดจุ้น (เยฺว่ซี) เอ๊กจิ๋ว (อี้โจว) เองเฉียง (หย่งชาง)
เลียงจิ๋ว (เหลียงโจว)	หลงเส (หล่งซี) ฮันหยง (ฮั่นหยาง) ปูเต๋า (อู่ตู) กิมเสีย (จินเฉิง) ฮันเต๋ง (อานติ้ง) อู่เวย์ จางเย่ จิ่วเฉฺวียน ตุนหฺวาง
เป๊งจิ๋ว (ปิ้งโจว)	เสียงต๋ง (ช่างต่าง) ไท่ยฺเหวียน ซีเหอ ยฺหวินจง ติ้งเซียง เยี่ยนเหมิน
ชั่วฟาง	ชั่วฟาง อู่ยฺเหวียน ช่างจฺวิ้น ซีเหอ เป่ย์ตี้
อิวจิ๋ว (โยวโจว)	ตุ้นก้วน (จัวจฺวิ้น) กว่างหยาง ไตกุ๋น (ไต้จฺวิ้น) ช่างกู่ ยีหยง (ยฺหวีหยาง) ปักเป๋ง (โย่วเป่ย์ผิง) เลียวไส (เหลียวซี) เลียวตั๋ง (เหลียวตง) เสฺวียนถู เล่อล่าง
เกาจิ๋ว (เจียวโจว)	หนานไห่ ซังงาว (ชางอู่) ยวี่หลิน เหอผู่ เกาจี (เจี๋ยวจื่อ) จิ่วเจิน รื่อหนาน
รายชื่อเต็ม (202 ก่อน ค.ศ. – ค.ศ. 220)