กุนจิ๋ว
| กุนจิ๋ว (เหยี่ยนโจว) | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| จีน | 兗州／兖州 | ||||||
| |||||||
| การสะกดอื่น | |||||||
| จีน | 沇州 | ||||||
| |||||||
กุนจิ๋ว[1][a] ในภาษาจีนกลางเรียกว่า เหยี่ยนโจว (จีน: 兗州; พินอิน: Yǎnzhōu) เป็นหนึ่งในเก้ามณฑลของจีนโบราณ ซึ่งเป็นรายชื่อภูมิภาคที่รวบรวมโดยพระเจ้าอู๋เต้ (禹 ยฺหวี่) เมื่อพระองค์เสด็จไปทั่วแผ่นดินหลังทรงหยุดมหาอุทกภัยและขึ้นครองราชย์สืบจากพระเจ้าเงี่ยวเต้ (堯 เหยา)
การพรรณนา
[แก้]ในคัมภีร์ ชูจิง (書經) พรรณนาเกี่ยวกับมณฑลกุนจิ๋วในบท ยฺหวี่ก้ง (禹貢) ตามความดังนี้:[6]
กุนจิ๋ว: ระหว่างแม่น้ำจี้ (濟河 จี้เหอ) กับแม่น้ำฮองโห (黃河 หฺวางเหอ) คือกุนจิ๋ว เก้าแม่น้ำกลับคืนวิถีอันควรแล้ว เหลย์เซี่ย (雷夏) กลายเป็นบึงน้ำแล้ว แม่น้ำยง (灉) และแม่น้ำจฺวี่ (沮) ไหลมารวมกัน ต้นหม่อนและดินพรั่งพร้อมจนเลี้ยงไหมได้แล้ว ผู้คนลงจากเขามาตั้งรกรากและเพาะปลูก ดินนั้นมีสีดำและมีมาก หญ้าขึ้นชอุ่ม ไม้ป่าขึ้นอุดม ที่นาดีพอใช้ การเก็บภาษียุติธรรม ในช่วงสิบสามปีผลผลิตเพิ่มขึ้น เครื่องบรรณาการ ได้แก่ สีย้อม ผ้าไหม ในภาชนะสีสันพิเศษ มีเส้นทางผ่านแม่น้ำจี้และแม่น้ำท่า (漯) ไปยังแม่น้ำฮองโห
— ชูจิง
ประวัติศาสตร์
[แก้]ในยุคราชวงศ์ฮั่น (漢; 206 ปีก่อนคริสตกาล – ค.ศ. 220) กุนจิ๋วมีพื้นที่ครอบคลุมทางตะวันตกเฉียงใต้ของมณฑลชานตง (山東) ทางตะวันออกของมณฑลเหอหนาน (河南) และทางตะวันตกเฉียงเหนือของมณฑลเจียงซู (江蘇) ในปัจจุบัน ชื่อของมณฑลกุนจิ๋ว (เหยี่ยนโจว) ยังคงอยู่ในปัจจุบันในชื่อของเขตเหยี่ยนโจว (兗州區 เหยี่ยนโจวชฺวี) นครจี่หนิง (濟寧) มณฑลชานตง
เมื่อ ค.ศ. 1265 ในยุคราชวงศ์ซ่ง (宋) กุนจิ๋วได้รับสถานะเป็นจังหวัด (府 ฝู่) ประกอบด้วย 6 อำเภอ ได้แก่ อำเภอเจี้ยนเต๋อ (建德縣 เจี้ยนเต๋อเซี่ยน), อำเภอฉุนอาน (淳安縣 ฉุนอานเซี่ยน), อำเภอซุ่ยอาน (遂安縣 ซุ่ยอานเซี่ย), อำเภอโช่วชาง (壽昌縣 โช่วชางเซี่ยน), อำเภอเฟินฉุ่ย (分水縣 เฟินฉุ่ยเซี่ยน) และอำเภอถงหลู (桐廬縣 ถงหลูเซี่ยน)[7]
ในยุคราชวงศ์ชิง (清) อิทธิพลของกุนจิ๋วเริ่มเสื่อมถอยลง[7]
เมื่อ ค.ศ. 1912 กุนจิ๋วถูกยกเลิก และต่อมาเมื่อ ค.ศ. 1914 พื้นที่ของกุนจิ๋วเดิมถูกรวมเข้ากับจังหวัดเต้า (道)[7]
ที่ว่าการ
[แก้]ที่ว่าการของกุนจิ๋วตั้งอยู่บริเวณสุดปลายทิศเหนือในแนวกลางของกุนจิ๋ว ตั้งบริเวณกึ่งกลางเทือกเขาเพื่อหลีกเลี่ยงอุทกภัยจากแม่น้ำที่อยู่ใกล้เคียงและเพื่อสร้าง "ความรู้สึกน่าเกรงขาม" ให้กับเมืองตอนใน[7]
เมื่อ ค.ศ. 1578 กำแพงชั้นในของที่ว่าการถูกรื้อถอน ทำให้ราษฎรสามารถเข้าถึงพื้นที่ที่ว่าการได้ ที่ว่าการยังได้ย้ายไปยังสุดปลายทิศเหนือของตัวเมือง[7]
หมายเหตุ
[แก้]อ้างอิง
[แก้]- ↑ ("แลเมืองเฉงจิ๋ว เมืองอิวจิ๋ว เมืองชิวจิ๋ว เมืองเกงจิ๋ว เมืองยังจิ๋ว เมืองกุนจิ๋ว เมืองอิจิ๋ว ชาวเมืองทั้งแปดเมืองนี้นับถือเขียนเอาชื่อเตียวก๊กไว้บูชาทุกบ้านเรือน") "สามก๊ก ตอนที่ ๑". วัชรญาณ. สืบค้นเมื่อ September 23, 2025. เทียบกับ (青、幽、徐、冀、荊、揚、兗、豫八州之人，家家侍奉大賢良師張角名字。) สามก๊ก (ซานกั๋วเหยี่ยนอี้) ตอนที่ 1.
- ↑ ("ครั้นหัวเมืองทั้งห้าสิบเมืองใหญ่นั้น คืออ้วนสุดเจ้าเมืองลำหยงหนึ่ง ฮันฮกเจ้าเมืองกิจิ๋วหนึ่ง ขงมอเจ้าเมืองเซียงจิ๋วหนึ่ง เล่าต้ายเจ้าเมืองอิวจิ๋วหนึ่ง อองของเจ้าเมืองโห้ลายหนึ่ง เตียวเมาเจ้าเมืองตันลิวหนึ่ง เตียวโป้เจ้าเมืองตองกุ๋นหนึ่ง อ้วนอุ๋ยเจ้าเมืองซุนหยงหนึ่ง เปาสิ้นเจ้าเมืองเจปักหนึ่ง ขงเล่งเจ้าเมืองปักไฮหนึ่ง เตียวเถียวเจ้าเมืองก่องเล่งหนึ่ง โตเกี๋ยมเจ้าเมืองชีจิ๋ว]หนึ่ง มาเท้งเจ้าเมืองเสเหลียงหนึ่ง เตียนเอี๋ยงเจ้าเมืองเสียงต๋งหนึ่ง ซุนเกี๋ยนเจ้าเมืองเตียงสาหนึ่ง รู้ในหนังสือรับสั่งก็มีความยินดี จึงคุมทหารเมืองละหมื่นหนึ่งบ้างสองหมื่นบ้างสามหมื่นบ้างยกไปเข้าด้วยโจโฉ เปนสิบหกหัวเมืองทั้งอ้วนเสี้ยว โจโฉจึงยกกองทัพทั้งปวงไปณแดนเมืองลกเอี๋ยง") "สามก๊ก ตอนที่ ๔". วัชรญาณ. สืบค้นเมื่อ January 21, 2026. เทียบกับ (操發檄文去後，各鎮諸侯，皆起兵相應：第一鎮，後將軍南陽太守袁術。第二鎮，冀州刺史韓馥。第三鎮，豫州刺史孔伷。第四鎮，兗州刺史劉岱。第五鎮，河內太守王匡。第六鎮，陳留太守張邈。第七鎮，東郡太守喬瑁。第八鎮，山陽太守袁遺。第九鎮，濟北相鮑信。第十鎮，北海太守孔融。第十一鎮，廣陵太守張超。第十二鎮，徐州刺史陶謙。第十三鎮，西涼太守馬騰。第十四鎮，北平太守公孫瓚。第十五鎮，上黨太守張楊。第十六鎮，烏程侯長沙太守孫堅。第十七鎮，祁鄉侯渤海太守袁紹。諸路軍馬，多少不等，有三萬者，有一二萬者，各領文官武將，投洛陽來。) สามก๊ก (ซานกั๋วเหยี่ยนอี้) ตอนที่ 5.
- ↑ ("แล้วให้มีหนังสือไปถึงกิมเซี่ยงณเมืองยวนจิ๋ว ซึ่งเปนเมืองขึ้นแก่อ้วนสุดว่า ให้กิมเซี่ยงจัดสเบียงอาหารให้แก่กองทัพซึ่งยกไปตีเมืองชีจิ๋วอย่าให้ขัดสน ถ้ากองทัพขัดสนด้วยสเบียงเราจะตัดสีสะกิมเซี่ยงเสีย แล้วแต่งให้กิเหลงเปนทัพหนุนยกตามไปอีก") "สามก๊ก ตอนที่ ๑๕". วัชรญาณ. สืบค้นเมื่อ January 21, 2026. เทียบกับ (命兗州刺史金尚為太尉，監運七路錢糧。尚不從，術殺之，以紀靈為七路都救應使。) สามก๊ก (ซานกั๋วเหยี่ยนอี้) ตอนที่ 17.
- ↑ ("เล่าปี่จึงตอบว่าอันเล่าต้ายนั้นเปนเจ้าเมืองกุ๊ยจิ๋ว ครั้งสิบแปดหัวเมืองยกไปกำจัดตั๋งโต๊ะนั้นเล่าต้ายก็ได้คุมทหารไปทำการด้วย ครั้งนี้โจโฉเห็นเล่าต้ายมีสติปัญญาจึงให้เปนแม่ทัพยกมา ซึ่งเจ้าจะยกออกไปจับตัวเล่าต้ายนั้น พี่เห็นจะไม่ได้สมความคิด") "สามก๊ก ตอนที่ ๒๐". วัชรญาณ. สืบค้นเมื่อ January 21, 2026. เทียบกับ (玄德曰：「劉岱昔為兗州刺史，虎牢伐董卓時，也是一鎮諸侯。今日為前軍，不可輕敵。」) สามก๊ก (ซานกั๋วเหยี่ยนอี้) ตอนที่ 22.
- ↑ ("ซุนกวนจึงว่า ซึ่งท่านบอกฉนี้ยังจะจริงหรือ ขงเบ้งจึงว่า ข้าพเจ้าบอกแก่ท่านทั้งนี้จะได้เท็จหามิได้ แลเมื่อโจโฉแรกได้เมืองซุ่นจิ๋วหุนจิ๋วนั้นได้ทหารไว้ยี่สิบหมื่น ครั้นมารบอ้วนเสี้ยวได้เมืองกิจิ๋ว ก็ได้ทหารเชลยอีกหกสิบหมื่น กลับมาอยู่เมืองฮูโต๋ยังเกลี้ยกล่อมได้ทหารอีกสี่สิบหมื่น แล้วยกมาตีเมืองเกงจิ๋วได้ทหารอีกสามสิบหมื่น เข้ากันเปนทหารร้อยห้าสิบหมื่น แลข้าพเจ้าบอกแต่ร้อยหมื่นเศษนี้ เพื่อจะเอาน้ำใจชาวเมืองกังตั๋ง ครั้นจะว่ามากนักกลัวทหารทั้งปวงจะเสียน้ำใจ") "สามก๊ก ตอนที่ ๓๘". วัชรญาณ. สืบค้นเมื่อ December 29, 2025. เทียบกับ (權曰：「莫非詐乎？」孔明曰：「非詐也。曹操就兗州已有青州軍二十萬；平了袁紹，又得五六十萬；中原新招之兵三四十萬；今又得荊州之軍二三十萬：以此計之，不下一百五十萬。亮以百萬言之，恐驚江東之士也。」) สามก๊ก (ซานกั๋วเหยี่ยนอี้) ตอนที่ 43.
- ↑ Confucius (2014-07-31). The Most Venerable Book (Shang Shu) (ภาษาอังกฤษ). แปลโดย Palmer, Martin. Penguin UK. ISBN 978-0-14-197040-0.
- 1 2 3 4 5 Sun, Yuan; Wu, Yiqun; Yu, Huifang; Li, Yonghua (2024). "County-level urban forms and their correlation with local governance in Jiande, China: evidence from historical records". Journal of Asian Architecture and Building Engineering. Taylor & Francis: 1–14. doi:10.1080/13467581.2024.2322000.
| ซือลี่ |
|  มณฑลและเมืองของราชวงศ์ฮั่นในปี ค.ศ. 219 |
|---|---|---|
| อิจิ๋ว (ยฺวี่โจว) |
| |
| กิจิ๋ว (จี้โจว) | ||
| กุนจิ๋ว (เหยี่ยนโจว) | ||
| ชีจิ๋ว (สฺวีโจว) | ||
| เฉงจิ๋ว (ชิงโจว) | ||
| เกงจิ๋ว (จิงโจว) | ||
| ยังจิ๋ว (หยางโจว) | ||
| เอ๊กจิ๋ว (อี้โจว) | ||
| เลียงจิ๋ว (เหลียงโจว) | ||
| เป๊งจิ๋ว (ปิ้งโจว) |
| |
| ชั่วฟาง | ||
| อิวจิ๋ว (โยวโจว) | ||
| เกาจิ๋ว (เจียวโจว) | ||
รายชื่อเต็ม (202 ก่อน ค.ศ. – ค.ศ. 220) | ||