ภาษาฮาจิโจ
| ภาษาฮาจิโจ | |
|---|---|
| 島言葉 sima kotoba | |
| ออกเสียง | [ɕima kotoba] |
| ประเทศที่มีการพูด | ประเทศญี่ปุ่น |
| ภูมิภาค | หมู่เกาะอิซุตอนใต้ และหมู่เกาะไดโต |
| จำนวนผู้พูด | น้อยกว่า 1,000 คน (2011)[1][2] |
| ตระกูลภาษา | |
| รูปแบบก่อนหน้า | |
| ระบบการเขียน | อักษรญี่ปุ่น (คาตากานะ, ฮิรางานะ, โรมาจิ) |
| รหัสภาษา | |
| ISO 639-3 | – |
| ISO 639-6 | hhjm |
 ตำแหน่งของหมู่เกาะอิซุ | |
ภาษาฮาจิโจ (八丈語 (Hachijō-go)) หรือ กลุ่มภาษาถิ่นฮาจิโจ (八丈方言 (Hachijō hōgen)) ภาษาแม่เรียกว่า ชิมะโคโตบะ (島言葉 (Shima Kotoba; [ɕima kotoba], "ภาษาพูดเกาะ")) อาจจัดเป็นภาษาถิ่นของภาษาญี่ปุ่นที่ต่างจากภาษาถิ่นอื่น ๆ มากที่สุด หรือจัดเป็นอีกสาขาหนึ่งของตระกูลภาษาญี่ปุ่น (ควบคู่ไปกับภาษาญี่ปุ่นแผ่นดินใหญ่ รีวกีวเหนือ และรีวกีวใต้) ขึ้นอยู่กับการจำแนกประเภท[3] ปัจจุบันมีผู้พูดภาษาฮาจิโจบนหมู่เกาะอิซุสองแห่งทางใต้ของโตเกียว (ฮาจิโจจิมะและอาโองาชิมะที่เล็กกว่า) และหมู่เกาะไดโตของจังหวัดโอกินาวะที่มีผู้ตั้งถิ่นฐานจากฮาจิโจชิมะในยุคเมจิ ก่อนหน้านี้ยังเคยมีผู้ใช้ภาษานี้บนเกาะฮาจิโจน้อย (八丈小島 (Hachijō-kojima)) แต่อพยพออกไปจากเกาะทั้งหมด เมื่ออิงจากเกณฑ์ความเข้าใจร่วมกัน ภาษาฮาจิโจอาจถือเป็นภาษาตระกูลญี่ปุ่นเฉพาะมากกว่าภาษาถิ่นของภาษาญี่ปุ่น[4]
ภาษาฮาจิโจสืบทอดมาจากภาษาญี่ปุ่นตะวันออกเก่า โดยยังคงคุณลักษณะทางไวยากรณ์และการออกเสียงที่เป็นเอกลักษณ์หลายประการที่บันทึกไว้กวีภาษาถิ่นอาซูมะอย่าง มังโยชู และ ฟูโดกิ ในแคว้นฮิตาจิในคริสต์ศตวรรษที่ 8 ภาษาฮาจิโจยังมีความคล้ายคลึงกันทางคำศัพท์กับภาษาถิ่นคีวชู และกลุ่มภาษารีวกีว แต่ก็ไม่เพียงพอที่จะอธิบายว่าชาวหมู่เกาะอิซุใต้นั้นอพยพมาจากดินแดนดังกล่าว บ้างก็ว่าผู้ใช้ภาษานี้อาจเป็นภาษาที่ชาวเรือในหมู่เกาะตอนใต้ยืมคำมา และบ้างก็ว่าเป็นภาษาดั้งเดิมจากภาษาญี่ปุ่นเก่า[5]
ภาษาฮาจิโจเป็นภาษาใกล้สูญ ซึ่งมีประชากรที่พูดภาษานี้โดยหลักเป็นผู้สูงอายุที่มีจำนวนน้อยและลดลง[6] นับตั้งแต่อย่างน้อย ค.ศ. 2009 เมืองฮาจิโจได้สนับสนุนความพยายามในการให้ความรู้เกี่ยวกับภาษาแก่คนรุ่นเยาว์ผ่านชั้นเรียนระดับประถมศึกษา เกมคารูตะ และการแสดงละครภาษาฮาจิโจ อย่างไรก็ตาม คาดว่าเจ้าของภาษาพื้นเมืองมีจำนวนเพียงประมาณ "ร้อยต้น ๆ" และคนรุ่นใหม่ไม่ได้เรียนรู้หรือใช้ภาษาฮาจิโจที่บ้าน[7]
การจัดอันดับและภาษาถิ่น
[แก้]ภาษาถิ่นฮาจิโจแห่งหมู่เกาะอิซุจัดออกเป็น 8 กลุ่ม ตามหมู่บ้านในประวัติศาสตร์หลายแห่งในกิ่งจังหวัดฮาจิโจ บนเกาะฮาจิโจแบ่งเป็นโอกาโง, มิตสึเนะ, นากาโนโง, คาชิตาเตะ และซูเอโยชิ บนเกาะฮาจิโจน้อยแบ่งเป็น อุตสึกิและโทริอูจิ และหมู่บ้านอาโองาชิมะเป็นกลุ่มเฉพาะ ภาษาถิ่นโอกาโงและมิตสึเนะมีความคล้ายกันมาก เช่นเดียวกันกับภาษาถิ่นนากาโนโงกับคาชิตาเตะ ส่วนภาษาถิ่นอาโองาชิมะกับซูเอโยชิมีความแตกต่างจากสองกลุ่ม ภาษาถิ่นอุตสึกิและโทริอูจิไม่ได้อยู่ในกลุ่มย่อยในฮาจิโจ แม้มีผู้ระบุว่าภาษาถิ่นโทริอูจิมีความคล้ายคลึงกับภาษาถิ่นโอกาโงมากในด้านสัทวิทยา[8] ภาษาถิ่นหมู่เกาะไดโตยังคงไม่ได้รับการจัดหมวดหมู่
ภาษาและภาษาถิ่นฮาจิโจได้รับการจัดอันดับโดย John Kupchik[9] และ National Institute for Japanese Language and Linguistics (NINJAL)[10][11] ตามลำดับภายในตระกูลภาษาญี่ปุ่น ดังนี้:
- ตระกูลภาษาญี่ปุ่นดั้งเดิม
- ภาษาญี่ปุ่นดั้งเดิม
- ภาษาญี่ปุ่นตะวันออกเก่า
- ภาษาฮาจิโจ
- ภาษาถิ่นโอกาโงและมิตสึเนะ (ภาษาถิ่นใต้เนิน)
- ภาษาถิ่นนากาโนโงและคาชิตาเตะ (ภาษาถิ่นบนเนิน)
- ภาษาถิ่นซูเอโยชิ
- ภาษาถิ่นอาโองาชิมะ
- ภาษาฮาจิโจ
- ภาษาญี่ปุ่นเก่ากลาง (รวมภาษาญี่ปุ่นตะวันตกเก่า)
- ภาษาญี่ปุ่นตะวันออกเก่า
- ภาษารีวกีวดั้งเดิม
- ภาษาญี่ปุ่นดั้งเดิม
เช่นเดียวกันกับหมู่บ้าน ภาษาถิ่นเกาะฮาจิโจมักเรียกเป็น "บนเนิน" (坂上 (sakaue)) หรือ "ใต้เนิน" (坂下 (sakashita)) หมู่บ้านโอกาโงและมิตสึเนะทางตะวันตกเฉียงเหนืออยู่ใต้เนิน ส่วนหมู่บ้านนากาโนโง คาชิตาเตะ และซูเอโยชิทางใต้อยู่บนเนิน แม้ว่าภาษาถิ่นซูเอโยชิไม่ได้อยู่ใกล้กับหมู่บ้าน"บนเนิน"อื่น ๆ เป็นการเฉพาะก็ตาม[12] ดังนั้น ภาษาถิ่นซูเอโยชิจึงมักถูกตัดออกจาก "สำเนินบนเนิน"
เนื่องจากจำนวนผู้พูดภาษาฮาจิโจที่เหลืออยู่ทั้งหมดยังไม่เป็นที่ทราบแน่ชัด จึงไม่ทราบจำนวนผู้พูดภาษาถิ่นแต่ละถิ่นที่เหลืออยู่เช่นกัน นับตั้งแต่การละทิ้งเกาะฮาจิโจน้อยใน ค.ศ. 1969 ผู้พูดภาษาถิ่นอุตสึกิและโทริอูจิบางส่วนได้ย้ายมาอยู่ที่เกาะฮาจิโจ และยังคงพูดภาษาฮาจิโจต่อไป แม้ว่าภาษาของพวกเขาดูเหมือนจะบรรจบกับภาษาถิ่นใต้เนินก็ตาม[12] เมื่อปลาย ค.ศ. 2009 ภาษาถิ่นโทริอูจิเหลือผู้พูดอย่างน้อยเพียงคนเดียว ส่วนภาษาถิ่นอุตสึกิมีอย่างน้อย 5 คน[13]
ไวยากรณ์
[แก้]ภาษาฮาจิโจจะใช้กริยาช่วย "อารุ" กับทุกอย่างทั้งมีชีวิตและไม่มีชีวิต และยังแยกแยะระหว่างกริยาและคุณศัพท์ที่เปลี่ยนรูปกับที่ใช้ระบุประธานต่าง ๆ ทั้งนี้การแยกไวยากรณ์ให้เป็นคนละหัวข้อเช่นนี้ปรากฏในภาษาญี่ปุ่นยุคกลางตอนต้น และสาบสูญไปแล้วในภาษาญี่ปุ่นถิ่นอื่นในปัจจุบัน
ศัพท์
[แก้]ภาษาฮาจิโจยังคงรักษาสำนวน (phrase) ที่ไม่มีแล้วในภาษาญี่ปุ่นถิ่นอื่น ๆ เช่น มางูเรรุ (まぐれる (magureru)) แต่ในภาษาญี่ปุ่นมาตรฐานจะใช้ว่า คิเซ็ตสึซูรุ (気絶する (kizetsu suru)) แปลว่า "เป็นลม" นอกจากนี้ยังคำที่เหมือนกันภาษาญี่ปุ่นมาตรฐาน แต่มีความหมายที่ต่างกัน ได้แก่[14]
| คำฮาจิโจ | คำญี่ปุ่น | ความหมาย | คำญี่ปุ่นที่ใกล้เคียง |
|---|---|---|---|
| ยามะ | ฮาตาเกะ | ทุ่ง | "ยามะ" แปลว่า 'ภูเขา' |
| อูเรชิ นารุ | เบียวกิ งะ นาอตเตะ คุรุ | ฟื้นไข้ | "อูเรชิกุ นารุ" แปลว่า 'มีความสุข' |
| โคไว | สึกาเรรุ | เหนื่อย | "โคไว" แปลว่า 'ยาก, ดื้อรั้น' |
| โกมิ | ทากิงิ | ฟืน | "โกมิ" แปลว่า 'ขยะ' |
อ้างอิง
[แก้]- ↑ Kaneda (2001), pp. 3–14.
- ↑ Iannucci (2019), pp. 13–14.
- ↑ Thomas Pellard. The comparative study of the Japonic languages. Approaches to endangered languages in Japan and Northeast Asia: Description, documentation and revitalization, National Institute for Japanese Language and Linguistics, Aug 2018, Tachikawa, Japan. ffhal-01856152
- ↑ Iannucci (2019), pp. 100–120.
- ↑ Masayoshi Shibatani, 1990. The Languages of Japan, p. 207.
- ↑ Vovin (2017).
- ↑ Iannucci (2019), pp. 13–15.
- ↑ NINJAL (1950), pp. 196–198.
- ↑ Kupchik (2011), p. 7.
- ↑ NINJAL (1950), pp. 162–166.
- ↑ Kibe (2013), p. 9.
- 1 2 Iannucci (2019), pp. 95–96.
- ↑ 山田平右エ門 (Yamada Heiuemon), 2010. 消えていく島言葉～八丈語の継承と存続を願って～ (A Disappearing Island Language ~Wishing for the Inheritance and Survival of the Hachijō Language~), pp. 181–182. ISBN 978-4-87302-477-6
- ↑ "島言葉（八丈方言）を見直そう (Summary of the Hachijo dialect)". Hachijo-jima Official Site. 八丈町教育課生涯学習係. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2019-10-19. สืบค้นเมื่อ 2013-08-23.
ข้อมูล
[แก้]- Frellesvig, Bjarke (2010). A History of the Japanese language. Cambridge University Press. ISBN 978-1-107-40409-0.
- Iannucci, David J. (2019). The Hachijō Language of Japan: Phonology and Historical Development (PhD dissertation). University of Hawaiʻi at Mānoa.
- Kaneda, Akihiro (2001). Hachijō-kata gen dōshi no kiso kenkyū 八丈方言動詞の基礎研究 [Basic Research on Verbs in the Hachijō Dialect]. 笠間書院 (Kasama Shoin Co., Ltd.). ISBN 978-4305702326.
- Kibe, Nobuko, บ.ก. (2013), Hachijō-kata gen chōsa hōkoku-sho 八丈方言調査報告書 [Research Report on Hachijo Dialect] (PDF), Inter-University Research Institute Corporation
- Kupchik, John E. (2011). A Grammar of the Eastern Old Japanese Dialects (PhD dissertation). University of Hawaiʻi.
- NINJAL (1950). Hachijōjima no gengochōsa 八丈島の言語調査 [Language Survey of Hachijō-jima].
- Vovin, Alexander (2017). "Origins of the Japanese Language". Oxford Research Encyclopedia of Linguistics. Oxford University Press. doi:10.1093/acrefore/9780199384655.013.277. ISBN 978-0-19-938465-5.
- Vovin, Alexander (2009). A Descriptive and Comparative Grammar of Western Old Japanese, Part 2. Global Oriental. ISBN 978-1-905246-82-3.
อ่านเพิ่ม
[แก้]- (ในภาษาญี่ปุ่น) Sound clip and transcription of Hachijō
- (ในภาษาอังกฤษ) Database of Endangered Languages of Japan