พระสัมพันธวงศ์เธอ

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี

พระสัมพันธวงศ์เธอ คำนำพระนามพระโอรส พระธิดา ในกรมพระราชวังบวรสถานภิมุข และ ในสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ รัชกาลที่ 1

พระโอรส พระธิดา ในกรมพระราชวังบวรสถานพิมุข หรือที่เรียกกันว่า กรมพระราชวังหลัง และพระราชโอรส พระราชธิดาสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอในรัชกาลที่ 1 นั้น แต่เดิมในสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกยังทรงครองราชย์อยู่ ก็ใช้คำนำพระนามว่า “สมเด็จพระเจ้าหลานเธอ” หรือ “พระเจ้าหลานเธอ” ตามพระเกียรติยศเช่นเดียวกับพระโอรส พระธิดา ในกรมพระราชวังบวรสถานมงคล แต่ในรัชกาลที่ 2 และที่ 3 ไม่ปรากฏว่ามีการใช้คำนำหน้าพระนามพระราชวงศ์ชั้นนี้ ต่อมา พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 4 ได้ทรงบัญญัติให้ใช้คำว่า “พระสัมพันธวงศ์เธอ” ให้เป็นคำนำพระนาม

ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงบัญญัติคำว่า "พระประพันธวงศ์เธอ" สำหรับพระโอรสธิดาในกรมหมื่นมาตยาพิทักษ์ ซึ่งเป็นพระอนุชาและพระขนิษฐภคินีในสมเด็จพระเทพศิรินทราบรมราชินี ภายหลังเมื่อพระโอรสธิดาในสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอในรัชกาลที่ 1 และพระโอรสธิดาในกรมพระราชวังบวรสถานพิมุขสิ้นพระชนม์ทุกพระองค์แล้ว จึงโปรดให้นำคำนำพระนาม "พระสัมพันธวงศ์เธอ" มาใช้กับพระโอรสธิดาในกรมหมื่นมาตยาพิทักษ์แทน "พระประพันธวงศ์เธอ" เมื่อ พ.ศ. 2436[1]

รายพระนามพระสัมพันธวงศ์เธอ[แก้]

รายพระนามพระสัมพันธวงศ์เธอ
พระฉายาลักษณ์ รายพระนาม พระบิดา พระมารดา
Emblem of the House of Chakri.svg พระสัมพันธวงศ์เธอ พระองค์เจ้าชี กรมขุนรามินทรสุดา สมเด็จพระเจ้ารามณรงค์ พระอัครชายา (เที่ยง)
Emblem of the House of Chakri.svg พระสัมพันธวงศ์เธอ พระองค์เจ้าฉิม กรมหมื่นนรินทรเทพ กรมหมื่นนรินทรพิทักษ์ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้ากุ กรมหลวงนรินทรเทวี
Emblem of the House of Chakri.svg พระสัมพันธวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเจ่ง กรมหมื่นนเรนทร์บริรักษ์ กรมหมื่นนรินทรพิทักษ์ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้ากุ กรมหลวงนรินทรเทวี
Emblem of the House of Chakri.svg พระสัมพันธวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเจ่ง กรมหมื่นนเรนทร์บริรักษ์ กรมหมื่นนรินทรพิทักษ์ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้ากุ กรมหลวงนรินทรเทวี
Emblem of the House of Chakri.svg พระสัมพันธวงศ์เธอ พระองค์เจ้ามงคลเลิศ สมเด็จพระบรมราชมาตามหัยกาเธอ พระองค์เจ้าศิริวงศ์ กรมหมื่นมาตยาพิทักษ์ หม่อมแพ ศิริวงศ์ ณ อยุธยา
Emblem of the House of Chakri.svg พระสัมพันธวงศ์เธอ พระองค์เจ้าชมชื่น สมเด็จพระบรมราชมาตามหัยกาเธอ พระองค์เจ้าศิริวงศ์ กรมหมื่นมาตยาพิทักษ์ หม่อมงิ้ว ศิริวงศ์ ณ อยุธยา
Emblem of the House of Chakri.svg พระสัมพันธวงศ์เธอ พระองค์เจ้าพื้นพงศ์ประยุรวงศ์สนิท สมเด็จพระบรมราชมาตามหัยกาเธอ พระองค์เจ้าศิริวงศ์ กรมหมื่นมาตยาพิทักษ์ หม่อมจาด ศิริวงศ์ ณ อยุธยา
Princess Pannarai.jpg พระสัมพันธวงศ์เธอ พระองค์เจ้าพรรณราย สมเด็จพระบรมราชมาตามหัยกาเธอ พระองค์เจ้าศิริวงศ์ กรมหมื่นมาตยาพิทักษ์ หม่อมกิ่ม ศิริวงศ์ ณ อยุธยา
กรมหมื่นนฤบาลมุขมาตย์.jpg พระสัมพันธวงศ์เธอ พระองค์เจ้าฉายเฉิด กรมหมื่นนฤบาลมุขมาตย์ สมเด็จพระบรมราชมาตามหัยกาเธอ พระองค์เจ้าศิริวงศ์ กรมหมื่นมาตยาพิทักษ์ หม่อมเชย ศิริวงศ์ ณ อยุธยา
พระองค์เจ้าประเสริฐศักดิ์.jpg พระสัมพันธวงศ์เธอ พระองค์เจ้าประเสริฐศักดิ์ สมเด็จพระบรมราชมาตามหัยกาเธอ พระองค์เจ้าศิริวงศ์ กรมหมื่นมาตยาพิทักษ์ หม่อมน้อย ศิริวงศ์ ณ อยุธยา

อ้างอิง[แก้]

  1. กรมศิลปากร. ราชสกุลวงศ์ (กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร, หน้า 152)