ภาษาชอง

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ภาษาชอง
พะซาช์อง
ภาษาแม่ใน จังหวัดจันทบุรี ประเทศไทย/จังหวัดโพธิสัตว์ ประเทศกัมพูชา
ภูมิภาค เอเชียตะวันออกเฉียงใต้
จำนวนผู้พูด 5,500  (ไม่พบวันที่)
ตระกูลภาษา
ระบบการเขียน อักษรชอง[1], อักษรไทย, อักษรเขมร
รหัสภาษา
ISO 639-3 cog

ภาษาชอง เป็นภาษาในตระกูลภาษาออสโตรเอเชียติก สาขามอญ-เขมร สาขาย่อยเปียริก ใกล้เคียงกับภาษาสมราย ใช้พูดในหมู่ชาวชองใน ระยอง จันทบุรี และตราด มีผู้พูดทั้งหมด 5,500 คน ในกัมพูชามี 5,000 คน ตามแนวชายแดนไทย-กัมพูชาระหว่างจังหวัดจันทบุรีของไทยกับจังหวัดโพธิสัตว์ของกัมพูชา ในไทยมี 500 คนในจังหวัดจันทบุรีและตราด ชื่อสถานที่ใน 3 จังหวัดนี้หลายแห่งมาจากภาษาชอง เช่น ระยอง มาจากภาษาชอง "ราย็อง" แปลว่าประดู่ ภาษาชองต่างพื้นที่กันมีความแตกต่างกันบ้าง แต่สำหรับชาวชองแล้ว ถือว่ายังพอสื่อสารกันได้

ตัวอักษร[แก้]

เดิมทีภาษาชองไม่มีตัวอักษรสำหรับเขียน เนื่องจากเป็นภาษาที่ใช้พูดเท่านั้น แต่ในภายหลังก็มีการกำหนดให้ใช้อักษรไทยบางตัวเขียนภาษาชอง ซึ่งกำหนดโดยนักวิจัยของมหาวิทยาลัยมหิดล แล้วสะกดตามอักขรวิธีของภาษาไทย (การอ่านตามที่เขียนอาจไม่ถูกสำเนียงตามต้นฉบับ อย่ายึดถือเป็นแหล่งอ้างอิงจนกว่าจะได้ยินสำเนียงจากเจ้าของภาษา)

พยัญชนะ[แก้]

ตารางตัวอักษรชองที่ถูกทำมาขึ้นอย่างเป็นทางการ

พยัญชนะต้นใช้อักษรไทยดังนี้:

พยัญชนะสะกดใช้อักษรไทยดังนี้: -ก -ง -จ -ญ -ด -น -บ -ม -ย -ว -ฮ

สระ[แก้]

{มี 28 ตัว }

วรรณยุกต์[แก้]

แม่แบบ:2ตัว คือ I ไม้เอก และ Z ไม้โท

ตัวอย่างศัพท์ภาษาชอง[แก้]

  • ชอ สุนัข [2]

สำเนียง ต.พลวง จ.จันทบุรี[แก้]

ตัวอย่างคำศัพท์ต่อไปนี้เป็นตัวอย่างภาษาชองสำเนียง ต.พลวง จ.จันทบุรี [3]

  • โตด แปลว่า หัว
  • กะล่าง แปลว่า หู
  • จึ่ม แปลว่า คน, มนุษย์
  • อูน แปลว่า พ่อ
  • เม่อ แปลว่า แม่
  • เจวนิ๊ แปลว่า ไปไหน
  • อินต็องท่อแซ แปลว่า ที่บ้านทำอะไร

สำเนียง ต.ตะเคียนทอง จ.จันทบุรี[แก้]

  • กะปาว คือ ควาย
  • แหลก คือ ไก่
  • ตา คือ เป็ด
  • แซ คือ นา
  • ยาง คือ เต่า
  • ปรีง คือ น้ำมันเชื้อเพลิง
  • ปึ๊ด คือ น้ำมันประกอบอาหาร
  • ตั๋ก คือ ใหญ่
  • ตั๋กโป คือ ใหญ่โต
  • แจง คือ แหวน
  • ชึ่ม คือ คน
  • อูน คือ พ่อ
  • เม่ คือ แม่
  • เคน คือ ลูก
  • เคนมฺล๋อ คือ ลูกชาย(วัยรุ่น)
  • เคนแหล้ง คือ ลูกสาว(วัยรุ่น)
  • เคนซา คือ ลูกสะใภ้
  • เคนฮาย คือ ลูกเขย
  • ลึง คือ พี่
  • โบด คือ น้อง
  • ดูง คือ มะพร้าว, บ่อน้ำ
  • หฺน้อง คือ ภูเขา
  • พรี่ คือ ป่า
  • มู้จ คือ ผี
  • ซู้จ คือ มด
  • ซี คือ งู
  • ชอ คือ หมา
  • ชี้ม คือ นก
  • หฺช้ก คือ หมู
  • วา คือ ลิง
  • จั๊ง คือ สีดำ
  • เง่ย คือ สีแดง
  • โพร่ง คือ สีขาว
  • ต๊อง คือ กลัว
  • อิน คือ กู ฉัน ผม บุรุษที่ 1 ปัจจุบันมักใช้ว่า ชัน แทน เพราะสุภาพกว่าคำนี้ใช้แทนตัวผู้มีอายุน้อยกว่าพูดกับผู้ใหญ่
  • ญั่ง คือ เรา เป็นเอกพจน์ บุรุษที่ 1
  • แฮง คือ เรา เป็นพหูพจน์ บุรุษที่ 1
  • ผู้ คือ เธอ คุณ บุรุษที่ 2
  • ดั๋ก คือ เขาคนนั้น บุรุษที่ 3
  • ไพ่ คือ มัน บุรุษที่ 3
  • กะปิ๊ คือ อะไร
  • หอบ คือ กิน รับประทาน (ใช้สำหรับข้าวเจ้าที่หุงสุกแล้วแบบข้าวสวยเท่านั้น)
  • ชา คือ กิน ดื่ม ทุกอย่างนอกเหนือจากข้าวเจ้าที่หุงสุกแล้วแบบข้าวสวย
  • ยา คือ แมงป่อง
  • นาย คือ ช้าง
  • ยานาย คือ แมงป่องช้าง ตัวอย่างประโยค ชันท่อนยานายทูด ฉันถูกแมงป่องช้างต่อย
  • โหด คือ ตาย
  • หม่ะโหด คือ ฆ่า
  • หม่ะฮาม คือ เลือด
  • หม่ะ คือ ฝน
  • หม่า คือ เข็ม
  • ฮาย คือ ข้าวเปลือก
  • ฮายฮฺมีบ คือ ข้าวเหนียวเปลือก
  • โค คือ ข้าวสาร
  • โคฮฺมีบ คือ ข้าวเหนียวที่เป็นข้าวสาร
  • ปล็อง คือ ข้าวหุงสุก
  • ปล็องฮฺมีบ คือ ข้าวเหนียวหุงสุก
  • เคิ่ด คือ เจ็บ, ป่วย
  • ชั๊บ คือ จับ
  • ชั๊บเคิ่ด คือ จับไข้, เป็นไข้
  • กา คือ ปาก
  • กอก คือ คอ
  • ชุ่ย คือ ก้น
  • ตูด คือ จมูก, จุด (ไฟ)
  • ล่าง คือ หู, ทราย
  • โม่ย คือ 1 ใช้เมื่อนับ
  • โม่ะ คือ 1 ใช้เพื่อบอกจำนวน เช่น ชึ่มโม่ะหนั่ก คือ คนหนึ่งคน
  • พ่าย คือ 2
  • เพ้ว คือ 3
  • โพ้น คือ 4
  • พรัม คือ 5
  • ตอง คือ 6
  • นู่ย คือ 7
  • ตี คือ 8
  • ช่าย คือ 9
  • ร่าย คือ 10
  • ต็อง คือ บ้าน
  • เน้ม คือ ต้น (ไม้)
  • อูด คือ ไม้
  • เน้มอูด คือ ต้นไม้
  • ปางอูด คือ ดอกไม้
  • ปรั๊ก คือ เงินก้อน (เงินจำนวนมาก)
  • มาด คือ ทอง
  • ปรั๊กมาด คือ เงินทอง
  • ม่าย คือ อย่า (ห้าม)
  • มาย คือ แม่ม่าย, พ่อม่าย
  • ขา คือ รู้, ทราบ
  • อิ้ คือ ไม่
  • อีน คือ มี
  • อิ้อีน คือ ไม่มี
  • ท็อม คือ ลุง, ป้า
  • มฺรา คือ น้า, อา
  • ชุนหฺนาบ คือ ปลูกต้นกล้า
  • ต๊อกหฺนาบ คือ ถอนกล้า
  • จอยแซ คือ ไถนา
  • เทือกแซ หรือ เริ่ดแซ คือ คราดนา
  • ถู่งฮาย คือ ดำนา
  • จูดฮาย คือ เกี่ยวข้าว

ตัวอย่างประโยค

  • วั่นอันผู้หอบปล็องเฮ๊ยโด คือ วันนี้คุณกินข้าวหรือยัง
  • หมู่แฮงก้อแป็นช่องแซ้มยังซาเหฺลาะ คือ พวกเราก็เป็นคนไทยเหมือนกันนะ
  • ฉ่องแฮงม่องช่องแซ็มก้อแป็นชึ่มยังซา คือ คนชองเรากับคนไทยก็เป็นคนเหมือนกัน
  • ม่ายท่ออึ้ดช่องซุ๋กดั๋กหฺพึเหลาะ คือ อย่าทำให้ชาวบ้านเขาเอือมระอานะ
  • "โจทอมจีเรี่ยนปริญญาโทแฮะห์ เพ่ยเรี่ยนปาหนีฮ์ " คือ หลานป้าจีเรียนปริญญาโทเหรอ เขาเรียนที่ไหนหล่ะ

ปัจจุบัน[แก้]

ปัจจุบันภาษาชองกำลังอยู่ในขั้นวิกฤต คนเฒ่าคนชาวแก่เสียดายที่ภาษาชองจะสูญหายไป ปัจจุบันมีชาวชองอาศัยถิ่นฐานเดิม ตำบลคลองพลู กิ่งอำเภอเขาคิชฌกูฏ(ปัจจุบันมีแหล่งที่พูดกันมากที่สุดในตำบลตะเคียนทอง) จังหวัดจันทบุรี ประมาณ 6,000 คน แต่ที่พูดได้มีเพียงประมาณ 500 คน โดยส่วนใหญ่เป็นคนสูงอายุ ที่มีอายุ 50 ปีขึ้นไป ส่วนวัยรุ่นชาวชองนั้นอายที่จะพูดภาษาดั้งเดิมประจำชาติพันธุ์ของตน

ขณะนี้มหาวิทยาลัยมหิดล พยายามจะฟื้นฟูโดยให้ชาวบ้านมีส่วนร่วมในการบันทึกเสียง และถอดภาษาพูดเป็นภาษาเขียน ให้โรงเรียนบ้านคลองพลูสอนภาษาชองให้กับลูกหลานชอง แทรกเป็นหลักสูตรท้องถิ่นในช่วงชั้น ประถมศึกษาปีที่ 3 ถึงชั้นประถมศึกษาปีที่ 5

อ้างอิง[แก้]

  1. http://www.trf.or.th/RE/x.asp?Art_ID=66
  2. ผศ.เจตน์จรรย์ อาจไธสง พระอธิการธวัชชัย จนฺทโชโต พระอาจารย์สี เตชพโล เฉิน ผันผาย และคำรณ วังศรี, 2556. ศูนย์วัฒนธรรมชอง วัดตะเคียนทอง ต.ตะเคียนทอง อ.เขาคิชฌกูฎ จ.จันทบุรี , มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลตะวันออก วิทยาเขตจันทบุรี
  3. พระครูธรรมสรคุณ, 2541 ผู้สนใจสามารถหาข้อมูลเพิ่มได้จากหนังสือนี้
  • ผศ.เจตน์จรรย์ อาจไธสง พระอธิการธวัชชัย จนฺทโชโต พระอาจารย์สี เตชพโล เฉิน ผันผาย และคำรณ วังศรี. 2556. แบบเรียนภาษาชอง.พิมพ์ครั้งที่ 3 จันทบุรี : ต้นฉบับ.
  • พระครูธรรมสรคุณ (เขียน ขนฺธสโร). อารยธรรมชอง จันทบุรี ใน อารยธรรมชองจันทบุรี และอาณาจักรจันทบูร เมืองเพนียต. กทม. โรงพิมพ์ไทยรายวัน. 2541.
  • Gordon, Raymond G., Jr. (ed.), 2005. Ethnologue: Languages of the World, Fifteenth edition. Dallas, Tex.: SIL International. Online version: http://www.ethnologue.com/.


ดูเพิ่ม[แก้]

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]