ภาษาอีโลกาโน

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ภาษาอีโลกาโน
ภาษาแม่ใน ฟิลิปปินส์
ภูมิภาค ลูซอนเหนือ
จำนวนผู้พูด 7.7 ล้านคน, ประมาณ 2.3 ล้านคนใช้เป็นภาษาที่ 2 = ทั้งหมด 10 ล้านคน  (date missing)
ตระกูลภาษา
ระบบการเขียน อักษรละติน;
เคยเขียนด้วย อักษรบายบายิน
รหัสภาษา
ISO 639-2 ilo
ISO 639-3 ilo

ภาษาอีโลกาโนเป็นภาษาที่มีผู้พูดมากเป็นลำดับสามในฟิลิปปินส์ เป็นภาษาตระกูลออสโตรนีเซียนซึ่งใกล้เคียงกับภาษาอินโดนีเซีย ภาษามาเลย์ ภาษาฟิจิ ภาษาเมารี ภาษาฮาวาย ภาษามาลากาซี ภาษาซามัว ภาษาตาฮิติ ภาษาชาร์โมโร ภาษาเตตุมและภาษาไปวัน

ไวยากรณ์[แก้]

ภาษาอีโลกาโนมีรากศัพท์และการลงวิภัติปัจจัยที่ซับซ้อน มีทั้งเติมข้างหน้า ตรงกลางและท้ายคำ รวมถึงการซ้ำบางส่วนของคำด้วย ตัวอย่างเช่น รากศัพท์ของคำว่าอาบน้ำคือ digos ผันได้เป็น Agdigos = อาบน้ำ Agdigdigos = การอาบน้ำ Agdigdigosak = กำลังอาบน้ำ Agindidigosak = แกล้งทำเป็นอาบน้ำ Nagdigosak = อาบน้ำแล้ว

คำสรรพนาม[แก้]

สรรพนามแทนบุคคล
การกสมบูรณ์ การกเกี่ยวพัน การกกรรม
อิสระ ภายใน (-ak) ภายใน (-ko อิสระ
บุรุษที่ 1 เอกพจน์ siák -ak -k (o) kaniák
บุรุษที่ 1 ทวิพจน์ datá, sitá -ta -ta kadatá
บุรุษที่ 2 เอกพจน์ siká -ka -m (o) kenká
บุรุษที่ 3 เอกพจน์ isú (na) -na kenkuána
บุรุษที่ 1 พหูพจน์ รวมผู้ฟัง datayó, sitayó -tayó -tayó kadatayó
บุรุษที่ 1 พหูพจน์ ไม่รวมผู้ฟัง dakamí, sikamí -kamí -mi kadakamí
บุรุษที่ 2 พหูพจน์ dakayó, sikayó -kayó -yo kadakayó
บุรุษที่ 3 พหูพจน์ isúda -da -da kadakuáda

คำสรรพนามรูปสมบูรณ์แบ่งเป็น 2 รูปคือรูปสมบูรณ์และรูปภายใน รูปสมบูรณ์จะไม่เชื่อมต่อกับคำอื่น ส่วนรูปภายในจะต่อท้ายคำอื่นเช่น

  • Siák' ti gayyem ni Juan = ฉันคือเพื่อนของฮวน
  • Dakamí ti napan idiay Laoag = นั่นคือเราผู้ไปยัง Laoag

Gumatgatangak iti saba = ฉันกำลังซื้อกล้วย Agawidkayonto kadi intono Sabado? = พวกคุณทั้งหมดจะกลับบ้านวันเสาร์ใช่ไหม คำสรรพนามแสดงความเป็นเจ้าของต่อกับคำนามที่เป็นเจ้าของหรือคำกริยาเพื่อแสดงการกเกี่ยวข้อง คำสรรพนาม -mo และ -ko ถูกลดลงเหลือ-m และ -k เมื่อตามหลังสระ เข่น

  • Napintas ti balaymo = บ้านของคุณสวย
  • Ayanna daydiay asok = หมาของฉันอยู่ที่ไหน
  • Basbasaenda ti diario = พวกเขากำลังอ่านหนังสือพิมพ์

สรรพนามรูปกรรมมักใช้แสดงความหมายเพื่อหรือสำหรับใครบางคน เช่น

  • Intedna kaniak = เขาให้มันแก่ฉัน
  • Imbagan kaniana = คุณบอกเธอ!

คำยืม[แก้]

คำศัพท์ภาษาอีโลกาโนใกล้เคียงกับภาษาในเกาะบอร์เนียว คำยืมจากภาษาอื่นได้แก่ ภาษาสเปน ภาษาจีนฮกเกี้ยน ภาษาอาหรับและภาษาสันสกฤต ตัวอย่างเช่น

ตัวอย่างคำยืม
คำ ที่มา ความหมายเดิม ความหมายในภาษาอีโลกาโน
arak ภาษาอาหรับ เครื่องดื่มคล้ายไวน์ เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ทั่วไป
karma ภาษาสันสกฤต กรรม สปิริต
Sanglay ภาษาจีนฮกเกี้ยน ส่งสินค้า ส่งสินค้า/พ่อค้าจีน
agbuldos ภาษาอังกฤษ ขู่เข็ญ ขู่เข็ญ
kuarta ภาษาสเปน เหรียญทองแดง เงิน
kumusta ภาษาสเปน เป็นอย่างไรบ้าง เป็นอย่างไรบ้าง
วิกิพีเดีย
วิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี ในภาษาอีโลกาโน