อำเภอเมืองหนองบัวลำภู

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
อำเภอเมืองหนองบัวลำภู
แผนที่จังหวัดหนองบัวลำภู เน้นอำเภอเมืองหนองบัวลำภู
คำขวัญ: เมืองหนองบัวลำภูเมืองน่าอยู่ ภูพานตระหง่านตา ไร่นาสวนผสม สังคมทฤษฎีใหม่ ราษฎร์รัฐร่วมใจต้านภัยยาเสพติด เศรษฐกิจพอเพียงเฉลิมพระเกียรติ
พิกัดภูมิศาสตร์: 17°12′15″N 102°26′40″E / 17.20417°N 102.44444°E / 17.20417; 102.44444
อักษรไทยอำเภอเมืองหนองบัวลำภู
อักษรโรมันAmphoe Mueang Nong Bua Lam Phu
จังหวัดหนองบัวลำภู
พื้นที่
 • ทั้งหมด907.562 ตร.กม. (350.412 ตร.ไมล์)
ประชากร (2561)
 • ทั้งหมด136,577
 • ความหนาแน่น150.48 คน/ตร.กม. (389.7 คน/ตร.ไมล์)
รหัสไปรษณีย์39000
รหัสภูมิศาสตร์3901
ที่อยู่
ที่ว่าการ
ที่ว่าการอำเภอเมืองหนองบัวลำภู ถนนวิไสยอุดรกิจ ตำบลหนองบัว อำเภอเมืองหนองบัวลำภู จังหวัดหนองบัวลำภู 39000
สารานุกรมประเทศไทย ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย

อำเภอเมืองหนองบัวลำภู เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดหนองบัวลำภู

ประวัติ[แก้]

อำเภอเมืองหนองบัวลำภู หรืออำเภอหนองบัวลำภูเดิม เคยเป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดอุดรธานี อยู่ห่างจากจังหวัดอุดรธานีประมาณ 46 กิโลเมตร (มีระยะทางห่างจากกรุงเทพฯ โดยเส้นทางรถยนต์ประมาณ 568 กิโลเมตร) ในอดีตจังหวัดหนองบัวลำภูเป็นเมืองโบราณที่ก่อตั้งมาแล้วไม่น้อยกว่า 900 ปี เดิมเป็นดินแดนที่ขึ้นต่อกรุงศรีสัตตนาคนหุต มีชื่อว่า "เมืองหนองบัวลุ่มภู นครเขื่อนขันธกาบแก้วบัวบาน"

เนื่องจากรัฐบาลมีนโยบายในการกระจายอำนาจมายังส่วนภูมิภาค เพื่อประโยชน์ในด้านการปกครอง การให้บริการของรัฐ การอำนวยความสะดวกแก่ประชาชน การส่งเสริมให้ท้องที่เจริญยิ่งขึ้น ตลอดจนเพื่อความมั่นคงของชาติ ประกอบกับจังหวัดอุดรธานีมีอาณาเขตกว้างขวางและมีพลเมืองมาก จึงเห็นสมควรแยกอำเภอต่างๆ บางอำเภอ ตั้งขึ้นเป็นจังหวัด โดยได้รับการสถาปนาให้เป็นจังหวัดหนองบัวลำภูอย่างเป็นทางการ ตั้งแต่วันที่ 1 ธันวาคม พ.ศ. 2536 เป็นต้นไป[1]

  • วันที่ 31 มกราคม 2468 ยุบตำบลบ้านจิก ไปรวมกับตำบลหนองบัว และตั้งตำบลโนนสัง แยกออกจากตำบลหัวนา[2]
  • วันที่ 1 เมษายน 2480 เปลี่ยนแปลงเขตจังหวัดอุดรธานี กับจังหวัดเลย โดยโอนพื้นที่หมู่ 6,12 ตำบลนากลาง อำเภอหนองบัวลำภู จังหวัดอุดรธานี ไปขึ้นกับตำบลทุ่งโพธิ์ อำเภอกุดป่อง จังหวัดเลย และโอนพื้นที่หมู่ที่ 15,16,17,18,19,20,21 ตำบลยางหล่อ อำเภอหนองบัวลำภู จังหวัดอุดรธานี ไปขึ้นกับตำบลปวนพุ อำเภอวังสะพุง จังหวัดเลย[3]
  • วันที่ 9 ธันวาคม 2490 แยกพื้นที่ตำบลโนนสัง และตำบลหนองเรือ อำเภอหนองบัวลำภู มาตั้งเป็น กิ่งอำเภอโนนสัง ขึ้นกับอำเภอหนองบัวลำภู[4]
  • วันที่ 7 สิงหาคม 2493 ตั้งตำบลกุดดู่ แยกออกจากตำบลโนนสัง และตั้งตำบลหนองบัวใต้ แยกออกจากตำบลหนองเรือ นอกจากนี้ยังโอนพื้นที่หมู่ 24 (ในตอนนั้น) จากตำบลโนนสัง มาขึ้นกับตำบลหนองเรือ[5]
  • วันที่ 3 เมษายน 2494 ตั้งตำบลศรีบุญเรือง และตำบลนากอก แยกออกจากตำบลยางหล่อ ตั้งตำบลบ้านขาม แยกออกจากตำบลหัวนา และตั้งตำบลนาสี แยกออกจากตำบลเก่ากลอย[6]
  • วันที่ 4 กันยายน 2494 ตั้งตำบลหนองสวรรค์ แยกออกจากตำบลหนองบัว[7]
  • วันที่ 5 มิถุนายน 2499 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอโนนสัง อำเภอหนองบัวลำภู เป็น อำเภอโนนสัง[8]
  • วันที่ 7 มกราคม 2500 จัดตั้งสุขาภิบาลหนองบัวลำภู ในท้องที่บางส่วนของตำบลหนองบัว[9]
  • วันที่ 20 กรกฎาคม 2508 แยกพื้นที่ตำบลศรีบุญเรือง ตำบลนากอก และตำบลยางหล่อ อำเภอหนองบัวลำภู มาตั้งเป็น กิ่งอำเภอศรีบุญเรือง ขึ้นกับอำเภอหนองบัวลำภู และแยกพื้นที่ตำบลนากลาง ตำบลเก่ากลอย ตำบลนาสี อำเภอหนองบัวลำภู มาตั้งเป็น กิ่งอำเภอนากลาง ขึ้นกับอำเภอหนองบัวลำภู[10]
  • วันที่ 31 พฤษภาคม 2509 จัดตั้งสุขาภิบาลนากลาง ในท้องที่บางส่วนของตำบลนากลาง[11]
  • วันที่ 19 กรกฎาคม 2509 จัดตั้งสุขาภิบาลโนนสูงเปลือย ในท้องที่บางส่วนของตำบลศรีบุญเรือง[12]
  • วันที่ 25 เมษายน 2510 ตั้งตำบลหนองภัยศูนย์ แยกออกจากตำบลหนองบัว ตั้งตำบลบ้านพร้าว แยกออกจากตำบลหัวนา ตั้งตำบลโนนขมิ้น แยกออกจากตำบลหนองสวรรค์ ตั้งตำบลนาแก และตำบลฝั่งแดง แยกออกจากตำบลนากลาง ตั้งตำบลนาดี แยกออกจากตำบลเก่ากลอย ตั้งตำบลเมืองใหม่ แยกออกจากตำบลศรีบุญเรือง ตั้งตำบลโนนสะอาด แยกออกจากตำบลนากอก และตั้งตำบลกุดสะเทียน แยกออกจากตำบลยางหล่อ[13]
  • วันที่ 11 มิถุนายน 2511 ตั้งตำบลบ้านโคก แยกออกจากตำบลนาสี[14]
  • วันที่ 25 กุมภาพันธ์ 2512 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอศรีบุญเรือง และกิ่งอำเภอนากลาง อำเภอหนองบัวลำภู เป็น อำเภอศรีบุญเรือง และอำเภอนากลาง[15]
  • วันที่ 26 สิงหาคม 2512 จัดตั้งสุขาภิบาลจอมทอง ในท้องที่บางส่วนของตำบลศรีบุญเรือง[16]
  • วันที่ 7 ตุลาคม 2512 จัดตั้งนิคมสร้างตนเองเชียงพิณ ในท้องที่อำเภอเมืองอุดรธานี และอำเภอหนองบัวลำภู[17]
  • วันท 7 ธันวาคม 2516 โอนพื้นที่หมู่ 4 และ 11 (ในตอนนั้น) จากตำบลโนนขมิ้น มาขึ้นกับตำบลฝั่งแดง อำเภอนากลาง[18]
  • วันที่ 27 สิงหาคม 2517 ตั้งตำบลโพธิ์ชัย แยกออกจากตำบลหนองบัว[19]
  • วันที่ 12 สิงหาคม 2518 ตั้งตำบลนามะเฟือง แยกออกจากตำบลบ้านขาม [20]
  • วันที่ 23 ตุลาคม 2522 ตั้งตำบลกุดจิก แยกออกจากตำบลหนองภัยศูนย์ และตั้งตำบลลำภู แยกออกจากตำบลหนองบัว[21]
  • วันที่ 8 มีนาคม 2526 โอนพื้นที่หมู่ 10 (ในขณะนั้น) ของตำบลนามะเฟือง ไปตั้งเป็นหมู่ที่ 18 ของตำบลหัวนา[22]
  • วันที่ 30 สิงหาคม 2526 ตั้งตำบลนาคำไฮ แยกออกจากตำบลหนองสวรรค์[23]
  • วันที่ 10 ตุลาคม 2529 ตั้งตำบลโนนทัน แยกออกจากตำบลหนองบัว และตั้งตำบลป่าไม้งาม แยกออกจากตำบลหัวนา[24]
  • วันที่ 11 มิถุนายน 2530 จัดตั้งสุขาภิบาลนามะเฟือง ในท้องที่บางส่วนของตำบลนามะเฟือง[25] และจัดตั้งสุขาภิบาลนาคำไฮ ในท้องที่บางส่วนของตำบลนาคำไฮ[26]
  • วันที่ 15 กันยายน 2532 ตั้งตำบลหนองหว้า แยกออกจากตำบลโนนขมิ้น[27]
  • วันที่ 2 กันยายน 2536 แยกพื้นที่อำเภอหนองบัวลำภู อำเภอนากลาง อำเภอโนนสัง อำเภอศรีบุญเรือง และอำเภอสุวรรณคูหา จังหวัดอุดรธานี มาตั้งเป็น จังหวัดหนองบัวลำภู และเปลี่ยนชื่ออำเภอหนองบัวลำภู เป็นอำเภอเมืองหนองบัวลำภู[28]
  • วันที่ 5 พฤษภาคม 2537 จัดตั้งสุขาภิบาลหัวนา ในท้องที่บางส่วนของตำบลหัวนา[29]
  • วันที่ 9 พฤศจิกายน 2537 ยกฐานะจากสุขาภิบาลหนองบัวลำภู เป็นเทศบาลเมืองหนองบัวลำภู[30]
  • วันที่ 26 ธันวาคม 2537 จัดตั้งศาลจังหวัดหนองบัวลำภู[31]
  • วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลนามะเฟือง สุขาภิบาลนาคำไฮ และสุขาภิบาลหัวนา เป็นเทศบาลตำบลนามะเฟือง เทศบาลตำบลนาคำไฮ และเทศบาลตำบลหัวนา ตามลำดับ

ที่ตั้งและอาณาเขต[แก้]

อำเภอเมืองหนองบัวลำภูมีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอข้างเคียง ดังนี้

การแบ่งเขตการปกครอง[แก้]

การปกครองส่วนภูมิภาค[แก้]

อำเภอเมืองหนองบัวลำภูแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 15 ตำบล 179 หมู่บ้าน ได้แก่

1. หนองบัว (Nong Bua) 15 หมู่บ้าน 9. โนนขมิ้น (Non Khamin) 10 หมู่บ้าน
2. หนองภัยศูนย์ (Nong Phai Sun) 10 หมู่บ้าน 10. ลำภู (Lam Phu) 12 หมู่บ้าน
3. โพธิ์ชัย (Pho Chai) 12 หมู่บ้าน 11. กุดจิก (Kut Chik) 14 หมู่บ้าน
4. หนองสวรรค์ (Nong Sawan) 10 หมู่บ้าน 12. โนนทัน (Non Than) 10 หมู่บ้าน
5. หัวนา (Hua Na) 16 หมู่บ้าน 13. นาคำไฮ (Na Kham Hai) 11 หมู่บ้าน
6. บ้านขาม (Ban Kham) 14 หมู่บ้าน 14. ป่าไม้งาม (Pa Mai Ngam) 13 หมู่บ้าน
7. นามะเฟือง (Na Mafueang) 10 หมู่บ้าน 15. หนองหว้า (Nong Wa) 07 หมู่บ้าน
8. บ้านพร้าว (Ban Phrao) 15 หมู่บ้าน

การปกครองส่วนท้องถิ่น[แก้]

ท้องที่อำเภอเมืองหนองบัวลำภูประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 17 แห่ง ได้แก่

  • เทศบาลเมืองหนองบัวลำภู ครอบคลุมพื้นที่ตำบลลำภูทั้งตำบล บางส่วนของตำบลหนองบัว และบางส่วนของตำบลโพธิ์ชัย
  • เทศบาลตำบลนาคำไฮ ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลนาคำไฮ
  • เทศบาลตำบลนามะเฟือง ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลนามะเฟือง
  • เทศบาลตำบลหัวนา ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลหัวนา
  • องค์การบริหารส่วนตำบลหนองบัว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองบัว (นอกเขตเทศบาลเมืองหนองบัวลำภู)
  • องค์การบริหารส่วนตำบลหนองภัยศูนย์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองภัยศูนย์ทั้งตำบล และตำบลโพธิ์ชัย (นอกเขตเทศบาลเมืองหนองบัวลำภู)
  • องค์การบริหารส่วนตำบลหนองสวรรค์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองสวรรค์ทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลหัวนา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหัวนา (นอกเขตเทศบาลตำบลหัวนา)
  • องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านขาม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านขามทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลนามะเฟือง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนามะเฟือง (นอกเขตเทศบาลตำบลนามะเฟือง)
  • องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านพร้าว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านพร้าวทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลโนนขมิ้น ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโนนขมิ้นทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลกุดจิก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกุดจิกทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลโนนทัน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโนนทันทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลนาคำไฮ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาคำไฮ (นอกเขตเทศบาลตำบลนาคำไฮ)
  • องค์การบริหารส่วนตำบลป่าไม้งาม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลป่าไม้งามทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลหนองหว้า ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองหว้าทั้งตำบล


  1. [1]ประวัติจังหวัดหนองบัวลำภู
  2. [2]ประกาศกระทรวงศึกษาธิการ เรื่อง การใช้พระราชบัญญัติประถมศึกษา พ.ศ. ๒๔๖๔ ในท้องที่อำเภอหนองบัวลำภู จังหวัดอุดรธานี สำหรับตำบลบ้านจิก ซึ่งยุบไปรวมกับตำบลหนองบัว และตำบลโนนสัง ซึ่งแยกจากหมู่บ้านในตำบลหัวนามาตั้งขึ้น
  3. [3]พระราชบัญญัติเปลี่ยนแปลงเขตจังหวัด พุทธศักราช ๒๔๗๙
  4. [4]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ยกฐานะตำบลขึ้นเป็นกิ่งอำเภอ
  5. [5]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่กิ่งอำเภอโนนสัง อำเภอหนองบัวลำภู จังหวัดอุดรธานี
  6. [6]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่กิ่งอำเภอหนองบัวลำภู จังหวัดอุดรธานี
  7. [7]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งตำบลหนองสวรรค์ในท้องที่อำเภอหนองบัวลำภู จังหวัดอุดรธานี
  8. [8]พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งอำเภอนาทวี อำเภอสะบ้าย้อย อำเภอคำชะอี อำเภอย่านตาขาว อำเภอวัดโบสถ์ อำเภอหนองบัว อำเภอวัฒนานคร อำเภอแสวงหา อำเภอท่าชนะ อำเภอพระพุทธบาท อำเภอโนนสัง อำเภอบำเหน็จณรงค์ อำเภอคอนสวรรค์ อำเภอบ้านโฮ่ง อำเภอคีรีมาศ อำเภอชนแดน อำเภอแม่แจ่ม อำเภอไทรน้อย และอำเภอบ้านแพง พ.ศ. ๒๔๙๙
  9. [9]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง จัดตั้งสุขาภิบาลหนองบัวลำภู อำเภอหนองบัวลำภู จังหวัดอุดรธานี
  10. [10]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง แบ่งท้องที่ตั้งเป็นกิ่งอำเภอ
  11. [11]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง จัดตั้งสุขาภิบาลนากลาง กิ่งอำเภอนากลาง อำเภอหนองบัวลำภู จังหวัดอุดรธานี
  12. [12]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง จัดตั้งสุขาภิบาลโนนสูงเปลือย กิ่งอำเภอศรีบุญเรือง อำเภอหนองบัวลำภู จังหวัดอุดรธานี
  13. [13]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอกุมภวาปี อำเภอหนองหาร อำเภอหนองบัวลำภู อำเภอเพ็ญ อำเภอบ้านดุง กิ่งอำเภอนากลาง และกิ่งอำเภอศรีบุญเรือง จังหวัดอุดรธานี
  14. [14]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอเมืองอุดรธานี อำเภอกุมภวาปี และกิ่งอำเภอนากลาง จังหวัดอุดรธานี
  15. [15]พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งอำเภอสมเด็จ อำเภอสีชมพู อำเภอหนองบัวแดง อำเภอบ้านแท่น อำเภอดอนตูม อำเภอนากลาง อำเภอศรีบุญเรือง และอำเภอป่าติ้ว พ.ศ. ๒๕๑๒
  16. [16]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง จัดตั้งสุขาภิบาลจอมทอง อำเภอศรีบุญเรือง อำเภอหนองบัวลำภู จังหวัดอุดรธานี
  17. [17]พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งนิคมสร้างตนเอง ในท้องที่อำเภอเมืองอุดรธานี และอำเภอหนองบัวลำภู จังหวัดอุดรธานี พ.ศ. ๒๕๑๒
  18. [18]พระราชกฤษฎีกาเปลี่ยนแปลงเขตอำเภอหนองบัวลำภูและอำเภอนากลาง จังหวัดอุดรธานี พ.ศ. ๒๕๑๖
  19. [19]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอเมืองอุดรธานีและอำเภอหนองบัวลำภู จังหวัดอุดรธานี
  20. [20]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอหนองบัวลำภู และกิ่งอำเภอกุดจับ อำเภอเมืองอุดรธานี จังหวัดอุดรธานี
  21. [21]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอเมืองอุดรธานี อำเภอหนองบัวลำภู อำเภอบ้านดุง อำเภอศรีบุญเรือง อำเภอโนนสะอาด อำเภอสุวรรณคูหา อำเภอโนนสัง จังหวัดอุดรธานี
  22. [22]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอหนองบัวลำภู จังหวัดอุดรธานี
  23. [23]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอเมืองอุดรธานี อำเภอหนองบัวลำภู จังหวัดอุดรธานี
  24. [24]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอศรีธาตุ อำเภอหนองวัวซอ อำเภอสุวรรณคูหา อำเภอวังสามหมอ อำเภอน้ำโสม อำเภอหนองหาน อำเภอบ้านผือ และอำเภอหนองบัวลำภู จังหวัดอุดรธานี
  25. [25]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง จัดตั้งสุขาภิบาลนามะเฟือง อำเภอหนองบัวลำภู จังหวัดอุดรธานี
  26. [26]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง จัดตั้งสุขาภิบาลนาคำไฮ อำเภอหนองบัวลำภู จังหวัดอุดรธานี
  27. [27]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและกำหนดเขตตำบล ในท้องที่อำเภอนากลาง อำเภอน้ำโสม อำเภอหนองบัวลำภู อำเภอกุมภวาปี และอำเภอหนองหาน จังหวัดอุดรธานี
  28. [28]พระราชบัญญัติตั้งจังหวัดหนองบัวลำภู พ.ศ. ๒๕๓๖
  29. [29]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง จัดตั้งสุขาภิบาลหัวนา อำเภอเมืองหนองบัวลำภู จังหวัดหนองบัวลำภู
  30. [30]พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลเมืองหนองบัวลำภู จังหวัดหนองบัวลำภู พ.ศ. ๒๕๓๗
  31. [31]พระราชบัญญัติจัดตั้งศาลจังหวัดหนองบัวลำภู พ.ศ. ๒๕๓๗