สำนักงานประกันสังคม
| Social Security Office | |
 ตราสัญลักษณ์ | |
| ภาพรวมสำนักงาน | |
|---|---|
| ก่อตั้ง | 2 กันยายน พ.ศ. 2533[1] |
| สำนักงานก่อนหน้า |
|
| ประเภท | ส่วนราชการ |
| เขตอำนาจ | ทั่วราชอาณาจักร |
| สำนักงานใหญ่ | เลขที่ 88/28 หมู่ที่ 4 ถนนติวานนท์ ตำบลตลาดขวัญ อำเภอเมืองนนทบุรี จังหวัดนนทบุรี 11000 |
| บุคลากร | 2,593 คน (พ.ศ. 2565)[2] |
| งบประมาณต่อปี |
|
| ฝ่ายบริหารสำนักงาน |
|
| ต้นสังกัดสำนักงาน | กระทรวงแรงงาน |
| เว็บไซต์ | เว็บไซต์อย่างเป็นทางการ |
สำนักงานประกันสังคม (อังกฤษ: Social Security Office) เป็นหน่วยงานราชการไทยสังกัดกระทรวงแรงงาน ทำหน้าที่บริหารจัดการระบบประกันสังคมของประเทศไทย รวมถึงการดำเนินงานที่เกี่ยวข้องกับกองทุนประกันสังคมและกองทุนเงินทดแทน เพื่อให้ความคุ้มครองแก่ผู้ประกันตนและลูกจ้างตามกฎหมายที่กำหนด สำนักงานประกันสังคมจัดตั้งขึ้นตามพระราชบัญญัติประกันสังคม พ.ศ. 2533[1] และมีบทบาทในการจัดเก็บเงินสมทบ การพิจารณาสิทธิ และการจ่ายสิทธิประโยชน์แก่ผู้มีสิทธิทั่วประเทศ
ประวัติ
[แก้]ก่อนการจัดตั้งสำนักงานประกันสังคม
[แก้]ก่อนการจัดตั้งสำนักงานประกันสังคม ประเทศไทยมีหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับแนวคิดด้านการประกันสังคมและการคุ้มครองแรงงานมาก่อน โดยในช่วง พ.ศ. 2497 ได้มีการจัดตั้ง "กรมประกันสังคม" ขึ้นเพื่อปฏิบัติงานตามพระราชบัญญัติประกันสังคมในขณะนั้น[3] ต่อมาเมื่อมีประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่ 103 ลงวันที่ 16 มีนาคม พ.ศ. 2515 ได้เริ่มจัดตั้งกลไกด้านการชดเชยกรณีประสบอันตรายจากการทำงาน และมีการจัดตั้ง "สำนักงานกองทุนเงินทดแทน"เพื่อดำเนินงานด้านกองทุนดังกล่าวในช่วงเวลาดังกล่าว[4]
ได้มีการเคลื่อนไหวและรณรงค์จากหลายภาคส่วน โดย กลุ่มผู้นำนักศึกษา นักวิชาการ อดีตอธิบดีกรมแรงงาน กลุ่มผู้นำสหภาพแรงงาน เพื่อให้เกิดระบบประกันสังคมในประเทศไทย โดยขบวนการเคลื่อนไหวดังกล่าวเริ่มมาตั้งแต่ปลายสมัยรัฐบาล พล.อ.เปรม ติณสูลานนท์ ต่อเนื่องมาสมัยรัฐบาล พล.อ.ชาติชาย ชุณหะวัณ โดยมีผู้มีบทบาทสำคัญหลายท่าน เช่น นิคม จันทรวิทุร อนุสรณ์ ธรรมใจ แล ดิลกวิทยรัตน์ โชคชัย สุธาเวศ ผู้นำแรงงานและผู้นำนักศึกษาหลายท่าน เป็นต้น ต่อมา นิคม จัทรวิทุร อนุสรณ์ ธรรมใจ และ แกนนำการเคลื่อนไหวกฎหมายประกันสังคมในปี พ.ศ. 2530-2533 ได้กลับเคลื่อนไหวให้เกิดระบบประกันการว่างงานในปี พ.ศ. 2541-2544 จนกระทั่งมีการขยายสิทธิประโยชน์การประกันการว่างงานในระบบประกันสังคมของไทย
นอกจากนี้ งานด้านการคุ้มครองแรงงานกรณีประสบอันตรายจากการทำงานมีพัฒนาการมาก่อน โดยมีประกาศคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 103 ลงวันที่ 16 มีนาคม พ.ศ. 2515 ได้ระบุให้มี "กองทุนเงินทดแทน" ในกรณีที่ลูกจ้างประสบอันตราย สูญเสียอวัยวะ ทุพพลภาพ และเสียชีวิต ซึ่งกองทุนดังกล่าวได้ริเริ่มเก็บเงินสมทบเข้ากองทุนในปี พ.ศ. 2517 โดยเริ่มในพื้นที่กรุงเทพมหานคร เฉพาะสถานประกอบการที่มีลูกจ้างมากกว่า 20 ราย ต่อมาเมื่อวันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2545 ได้ขยายความคุ้มครองให้สถานประกอบการที่มีลูกจ้างมากกว่า 1 รายต้องเก็บเงินสมทบเข้ากองทุนเงินทดแทน
การจัดตั้งและพัฒนาการของสำนักงานประกันสังคม
[แก้]สำนักงานประกันสังคมจัดตั้งขึ้นตามพระราชบัญญัติประกันสังคม พ.ศ. 2533[1] โดยให้มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 2 กันยายน พ.ศ. 2533 เพื่อให้ประเทศไทยมีระบบประกันสังคมอย่างเป็นทางการ โดยลูกจ้างจะได้รับความคุ้มครองทั้งในกรณีเจ็บป่วย ทุพพลภาพ และเสียชีวิต รวมถึงกรณีคลอดบุตร สงเคราะห์บุตร ชราภาพ และว่างงาน โดยมีนายอำพล สิงหโกวินท์ เป็นเลขาธิการคนแรก
สำนักงานประกันสังคมประกอบด้วยกรรมการฝ่ายนายจ้าง กรรมการฝ่ายลูกจ้าง และกรรมการจากภาครัฐบาล และอยู่ภายใต้กฎหมายที่เกี่ยวข้อง เช่น พระราชบัญญัติการกลับเป็นผู้ประกันตน พ.ศ. 2554[5] และพระราชบัญญัติเงินทดแทน พ.ศ. 2537
สำนักงานประกันสังคมได้ขยายการคุ้มครองยาในบัญชีสำหรับผู้ป่วยด้านสุขภาพจิตหรือผู้ป่วยจิตเวช โดยสามารถเบิกยาในบัญชีได้ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2554 และในวันที่ 31 สิงหาคม พ.ศ. 2554 ได้เพิ่มสิทธิประโยชน์บริการทางการแพทย์กรณีเจ็บป่วยฉุกเฉินให้ผู้ประกันตนสามารถเข้ารับการรักษาโรงพยาบาลอื่นที่ไม่ใช่โรงพยาบาลตามบัตรรับรองสิทธิได้ไม่จำกัดจำนวนครั้ง
อำนาจหน้าที่และภารกิจ
[แก้]สำนักงานประกันสังคมมีหน้าที่หลักที่ต้องดูแลผู้ประกันตนดังต่อไปนี้
- การรับเรื่องร้องเรียนจากผู้ประกันตนกรณีต่าง ๆ รวมถึงดูแลข้อพิพาทระหว่างโรงพยาบาลกับผู้ประกันตนในเบื้องต้น
- การจัดการและตรวจสอบกองทุนเงินทดแทนให้เป็นไปตามวัตถุประสงค์และเงื่อนไขของสำนักงานประกันสังคมเนื่องจากกองทุนทดแทนมีข้อบังคับที่ชัดเจนในเรื่องการบาดเจ็บจากการทำงานถึงจะทำการเบิกจ่ายได้
- บริหารเงินของผู้ประกันตน นายจ้าง และรัฐบาลโดยพยายามให้ได้กำไรเสมอไม่ว่ามากหรือน้อยก็ตาม
- รับการแจ้งเรื่องการขอเป็นผู้ประกันตน, การลาออกจากการเป็นผู้ประกันตน
- รับการแจ้งเรื่องเบิกจ่ายเงินค่าทันตกรรมของผู้ประกันตน ซึ่งปัจจุบันเบิกได้ปีละไม่เกิน 900 บาท
- แจ้งข่าวสารให้บริษัทและผู้ประกันตนรับทราบรวมถึงการประสานงานที่ดีระหว่างเจ้าหน้าที่ฝ่ายทรัพยากรบุคคลของบริษัทอันเป็นตัวแทนผู้ประกันตน
- สำรองจ่ายงบฉุกเฉินเท่าที่จำเป็นในกรณีที่มีการประสบอันตรายฉุกเฉินสามารถรักษาได้ในโรงพยาบาลเฉพาะที่รับบัตรประกันสังคมทั่วราชอาณาจักรไทย
- ดูแลการเบิกจ่ายให้เป็นไปตามเงื่อนไขของสำนักงานประกันสังคม อาทิเช่น กรณีคนไข้ต้องเข้าพักในโรงพยาบาล หรือต้องเคลื่อนย้ายคนไข้ด้วยรถพยาบาล รวมถึงให้การเบิกจ่ายเป็นไปอย่างถูกต้อง โปร่งใส สุจริต เที่ยงธรรมและสามารถตรวจสอบได้
- รับแจ้งเรื่องขอเงินสงเคราะห์บุตรของผู้ประกันตน และการเสียชีวิตของผู้ประกันตน รวมถึงตรวจสอบการเบิกจ่ายให้เป็นไปตามเงื่อนไขของสำนักงานประกันสังคม อาทิเช่นการเสียชีวิตจากการทำงานหรือการเสียชีวิตจากเรื่องอื่นที่ไม่เกี่ยวข้องกับการทำงาน
- บริหารจัดการกองทุนประกันสังคม เพื่อรองรับการจ่ายสิทธิประโยชน์ตามระบบประกันสังคม
- บริหารจัดการกองทุนเงินทดแทน เพื่อจ่ายเงินทดแทนกรณีประสบอันตรายหรือเจ็บป่วยเนื่องจากการทำงาน
นอกจากนั้นสำนักงานประกันสังคมยังได้มีส่วนในการช่วยเหลือบำบัดทุกข์บำรุงสุขให้แก่นายจ้างและลูกจ้างในประเทศต่าง ๆ เฉพาะประเทศไทยสำนักงานประกันสังคมได้ดำเนินนโยบายที่ยืดหยุ่นในการเรียกเก็บเงินจากนายจ้างและลูกจ้างโดยเรียกเก็บให้ต่ำลงกว่าร้อยละ 5 ในบางครั้งบางคราว เช่น กรณีอุทกภัยในประเทศไทย พ.ศ. 2554 เพื่อช่วยเหลือลูกจ้างและนายจ้างหรือกรณีการเพิ่มขึ้นของค่าแรงขั้นต่ำ ในปี พ.ศ. 2556
โครงสร้างองค์กร
[แก้]การแบ่งส่วนราชการ
[แก้]การแบ่งส่วนราชการ ประกอบด้วย[6]
- สำนักงานเลขานุการกรม
- กองกฎหมาย
- กองคลัง
- กองนโยบายและแผนงาน
- กองบริหารการเงินและการบัญชี
- กองบริหารการลงทุน
- กองบริหารทรัพยากรบุคคล
- ศูนย์ฟื้นฟูสมรรถภาพคนงานภาค 1-5
- สำนักงานประกันสังคมกรุงเทพมหานครพื้นที่ 1-12
- สำนักเงินสมทบ
- สำนักจัดระบบบริการทางการแพทย์
- สำนักตรวจสอบ
- สำนักบริหารเทคโนโลยีสารสนเทศ
- สำนักสิทธิประโยชน์
- สำนักสร้างเสริมความมั่นคงแรงงานนอกระบบ
- สำนักงานประกันสังคมจังหวัด (ราชการบริหารส่วนภูมิภาค)
- สำนักงานประกันสังคมจังหวัดสาขา (จัดตั้งตามที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงานประกาศกำหนด เพื่อช่วยเหลือการปฏิบัติงานของสำนักงานประกันสังคมจังหวัด ไม่มีฐานะเป็นกอง)
- กองฝึกอบรม
- ศูนย์สารนิเทศ
- สำนักงานกองทุนเงินทดแทน
คณะกรรมการประกันสังคม
[แก้]คณะกรรมการประกันสังคม ประกอบไปด้วยสมาชิกดังต่อไปนี้[7]
- พันตำรวจโท วรรณพงษ์ คชรักษ์ ปลัดกระทรวงแรงงาน ประธานกรรมการ
- ผู้แทนกระทรวงการคลัง กรรมการ
- นภาพร เมฆาผ่องอำไพ ผู้แทนกระทรวงพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ กรรมการ
- ผู้ช่วยศาสตราจารย์ (พิเศษ) นายแพทย์ สุภโชค เวชภัณฑ์เภสัช ผู้แทนกระทรวงสาธารณสุข กรรมการ
- ผู้แทนกระทรวงมหาดไทย กรรมการ
- กรณินทร์ กาญจโนทัย ผู้แทนสำนักงบประมาณ กรรมการ
- ดร. มนตรี ฐิรโฆไท กรรมการผู้แทนฝ่ายนายจ้าง
- วิภาพรรณ มาประเสริฐ กรรมการผู้แทนฝ่ายนายจ้าง
- สิริวัน ร่มฉัตรทอง กรรมการผู้แทนฝ่ายนายจ้าง
- สุวิทย์ ศรีเพียร กรรมการผู้แทนฝ่ายนายจ้าง
- ทวีเกียรติ รองสวัสดิ์ กรรมการผู้แทนฝ่ายนายจ้าง
- เพชรรัตน์ เอกแสงกุล กรรมการผู้แทนฝ่ายนายจ้าง
- ชัชพงศ์ โชติศิริ กรรมการผู้แทนฝ่ายนายจ้าง
- รองศาสตราจารย์ ษัษฐรัมย์ ธรรมบุษดี กรรมการผู้แทนฝ่ายผู้ประกันตน
- ธนพงษ์ เชื้อเมืองพาน กรรมการผู้แทนฝ่ายผู้ประกันตน
- ศิววงศ์ สุขทวี กรรมการผู้แทนฝ่ายผู้ประกันตน
- ชลิต รัษฐปานะ กรรมการผู้แทนฝ่ายผู้ประกันตน
- นลัทพร ไกรฤกษ์ กรรมการผู้แทนฝ่ายผู้ประกันตน
- ลักษมี สุวรรณภักดี กรรมการผู้แทนฝ่ายผู้ประกันตน
- จตุรงค์ ไพรสิงห์ กรรมการผู้แทนฝ่ายผู้ประกันตน
- กาญจนา พูลแก้ว เลขาธิการสำนักงานประกันสังคม กรรมการและเลขานุการ
ที่ปรึกษาคณะกรรมการประกันสังคม
[แก้]- รองศาสตราจารย์ อนุสรณ์ ธรรมใจ ผู้ทรงคุณวุฒิด้านการเงินการคลัง
- ชโรธร จตุทิพย์สมพล ผู้ทรงคุณวุฒิด้านระบบงานประกันสังคม
- สมจินต์ ศรไพศาล ผู้ทรงคุณวุฒิด้านการบริหารการลงทุน
- สุชาติ พรชัยวิเศษกุล ผู้ทรงคุณวุฒิด้านบริหารจัดการ
- พรเทพ ศิริวนารังสรรค์ ผู้ทรงคุณวุฒิด้านการแพทย์
- ชาติพงษ์ จีระพันธุ ผู้ทรงคุณวุฒิด้านกฎหมาย
- รองศาสตราจารย์ ณรงค์ เพ็ชรประเสริฐ ผู้ทรงคุณวุฒิด้านเศรษฐศาสตร์
คณะกรรมการกองทุนเงินทดแทนตามกฎหมายว่าด้วยเงินทดแทน
[แก้]- กาญจนา พูลแก้ว เลขาธิการสำนักงานประกันสังคม ประธานกรรมการ
- ศาสตราจารย์ สารเนตร์ ไวคกุล กรรมการ
- พิสุทธิ์ เดชะไกศยะ กรรมการ
- พลอากาศโท นเรศว์ สังข์วรรณะ กรรมการ
- สาลี่ สุขเกิด กรรมการ
- พลตำรวจเอก สุนทร ซ้ายขวัญ กรรมการ
- วิเชษฐ์ มณีโชติ กรรมการ
- ศุภานัน ปลอดเหตุ กรรมการ
- อัจฉรีย์ งามพร้อมสกุล กรรมการ
- ชิตโชค สิงหรา กรรมการ
- เสรี เงางาม กรรมการ
- ชัยวัฒน์ ฉุนหอมหวล กรรมการ
- กัมปนาท ศรีพนมวรรณ กรรมการ
- นงค์ลักษณ์ กอวรกุล รองเลขาธิการสำนักงานประกันสังคม กรรมการและเลขานุการ
ประเด็นวิพากษ์วิจารณ์
[แก้]ความยั่งยืนของกองทุนบำนาญชราภาพ
[แก้]กองทุนบำเหน็จบำนาญชราภาพจะขาดทุนภายในสามสิบปีตั้งแต่ปี พ.ศ. 2586[8] เนื่องจากปัญหาโครงสร้างประชากรที่มีวัยทำงานน้อยลงและเงื่อนไขการจ่ายเงินของกองทุนกองทุนบำเหน็จบำนาญชราภาพ
คุณภาพสิทธิรักษาพยาบาลเมื่อเทียบกับบัตรทอง
[แก้]การคุ้มครองโรคมะเร็งของสำนักงานประกันสังคมยังด้อยกว่าสิทธิสปสช. รวมถึงอุปกรณ์สำหรับคนพิการ[9]รัฐบาลไทยไม่จ่ายเงินสมทบให้กับผู้ประกันตน[10]โดยในปี พ.ศ. 2560 รัฐบาลค้างจ่ายเงินจำนวนรวม 56,000 ล้านบาท
ศ.นพ.มานพ พิทักษ์ภากร เห็นว่าผู้ป่วยประกันสังคมมีตัวเลือกการใช้ยา และการตรวจวินิจฉัยต่างๆ ด้อยกว่าบัตรทอง ทั้งที่ผู้ประกันตนจ่ายเงินสมทบทุกเดือน ในขณะที่บัตรทองรัฐออกให้หมด[11] ส่วน พญ.อภิชญา สุขประเสริฐ เห็นว่าสิทธิ์บัตรทองใน กทม. ได้เตียงเร็วที่สุด เป็น First Priority สิทธิ์ไหนๆ ก็ไม่อาจสู้ได้ ทุกสิทธิ์ต้องรอจ่ายเตียงบัตรทองให้หมดก่อน[12]
ข้อวิพากษ์วิจารณ์ด้านการบริหารและการลงทุน
[แก้]สำนักงานประกันสังคมเคยถูกวิพากษ์วิจารณ์เกี่ยวกับความโปร่งใสและประสิทธิภาพในการบริหารจัดการเงินลงทุนของกองทุน โดยมีการตั้งข้อสังเกตต่อกระบวนการตัดสินใจลงทุนและการกำกับดูแล รวมถึงข้อเรียกร้องให้เปิดเผยข้อมูลรายละเอียดการลงทุนมากขึ้น นอกจากนี้ โดยประเด็นดังกล่าวถูกกล่าวถึงในแง่ความเสี่ยงต่อการทุจริตหรือผลประโยชน์ทับซ้อน และความจำเป็นในการเพิ่มความโปร่งใสในการกำกับดูแล เช่น การจัดทำปฏิทิน และการจัดซื้อทรัพย์สินของสำนักงานประกันสังคม[13][14]
อ้างอิง
[แก้]- 1 2 3 "พระราชบัญญัติประกันสังคม พ.ศ. 2533" (PDF). กระทรวงแรงงาน. สืบค้นเมื่อ 2026-01-25.
- ↑ กระทรวงแรงงาน, รายงานประจำปี 2565 กระทรวงแรงงาน, สืบค้นเมื่อวันที่ 12 ธันวาคม พ.ศ. 2567
- ↑ "ประวัติกระทรวงแรงงาน". กระทรวงแรงงาน. สืบค้นเมื่อ 2026-01-25.
- ↑ "ประวัติสำนักงานประกันสังคม". moi.gcc.go.th. สืบค้นเมื่อ 2026-01-25.
- ↑ "พระราชบัญญัติการกลับเป็นผู้ประกันตน พ.ศ. 2554" (PDF). กระทรวงแรงงาน. สืบค้นเมื่อ 2026-01-25.
- ↑ กฎกระทรวงแบ่งส่วนราชการสำนักงานประกันสังคม พ.ศ. 2559
- ↑ "คณะกรรมการประกันสังคม".
- ↑ http://www.manager.co.th/QOL/ViewNews.aspx?NewsID=9540000062919%5Bลิงก์เสีย%5D
- ↑ http://www.manager.co.th/QOL/ViewNews.aspx?NewsID=9570000130966%5Bลิงก์เสีย%5D
- ↑ http://www.bangkokbiznews.com/news/detail/781942
- ↑ ""ศ.นพ.มานพ"ทวีตผู้ป่วยประกันสังคม มีตัวเลือกการใช้ยา-ตรวจวินิจฉัยด้อยกว่าบัตรทอง". mgronline. 25 ธันวาคม 2023. สืบค้นเมื่อ 14 มกราคม 2024.
{{cite news}}: CS1 maint: url-status (ลิงก์) - ↑ ""เตียง" อีกหนึ่งอุปสรรคของ ยกระดับบัตรทอง รักษาได้ทุกที่ แต่ไม่มีที่ให้รักษา". พญ.อภิชญา สุขประเสริฐ ใน H LAB. 4 ธันวาคม 2023. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2024-01-12. สืบค้นเมื่อ 14 มกราคม 2024.
- ↑ "แฉ 'บอร์ดแพทย์' แดนสนธยา งบ 70,000 ล้านใครห้ามแตะ 'บอร์ด สปส.' แค่อนุมัติตาม!?".
- ↑ " "'รักชนก' สวน 'พิพัฒน์' ปมโจมตีใช้งบประกันสังคม นั่งเฟิร์สคลาส-ทำปฏิทิน 400 ล้าน".
ดูเพิ่ม
[แก้]แหล่งข้อมูลอื่น
[แก้]หน่วยงานในสังกัดกระทรวงแรงงานของไทย | ||
|---|---|---|
| กรม | .png) | |
| องค์การมหาชน | ||
- ↑ เป็นงบประมาณทั้งหมดของสำนักงานประกันสังคม ตัังแต่หมวด 3 และหมวด 5 รายละเอียดดูที่ พระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2569
<ref> สำหรับกลุ่มชื่อ "lower-alpha" แต่ไม่พบป้ายระบุ <references group="lower-alpha"/> ที่สอดคล้องกัน