สาเก (พรรณไม้)

สำหรับความหมายอื่น ดูที่ สาเก

สาเก Breadfruit
ต้นสาเกที่ถูกปลูกไว้ที่ฮาวาย
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร:	Plantae
ไฟลัม:	Magnoliophyta
ชั้น:	Magnoliopsida
อันดับ:	Rosales
วงศ์:	Moraceae
สกุล:	Artocarpus
สปีชีส์:	A.  altilis
ชื่อทวินาม
Artocarpus altilis (Parkinson) Fosberg

สาเก (ชื่อวิทยาศาสตร์: Artocarpus altilis; อังกฤษ: breadfruit, มลยาฬัม: kada-chakkai, ฮาวาย: ulu, มลายู: sukun, ตากาล็อก: rimas) เป็นไม้ผลพื้นเมืองของหมู่เกาะในมหาสมุทรอินเดียตะวันออก และมหาสมุทรแปซิฟิกตะวันตก ต่อมาจึงแพร่หลายไปยังหมู่เกาะเวสต์อินดีส และปลูกแพร่หลายทั่วไปในภูมิภาคเขตร้อน

ต้นสาเกที่ปลูกในฮอโนลูลู รัฐฮาวาย สหรัฐอเมริกา

ลักษณะ

ต้นสาเกมีความสูงเต็มที่ได้ถึง 20 เมตร มียางขาว มีใบใหญ่และหนา ร่องใบลึกถึงก้าน ทุกส่วนของสาเกมียางมีขาวข้น ผลกลมรีคล้ายขนุน แต่ลูกเล็กกว่า เปลือกนอกสีเขียว เนื้อในสีเหลืองซีดหรือขาว มีสองพันธุ์ คือ

• พันธุ์ข้าวเหนียว ผลใหญ่ เมื่อสุกเนื้อเหนียว ไม่ร่วน นิยมปลูกเพื่อทำขนม
• พันธ์ข้าวเจ้า ผลเล็กกว่า เนื้อหยาบร่วน ไม่นิยมรับประทาน

การใช้ประโยชน์

ผลสาเกนำไปต้มหรืออบจะได้เนื้อนุ่มเหมือนก้อนแป้ง ใช้ทำขนม เช่น เชื่อม แกงบวด ชาวอินโดนีเซียนำสาเกไปอบกรอบใช้เป็นอาหารว่าง และมีการนำไปป่นเป็นแป้งเพื่อทำขนมปังกรอบ เนื้อสาเกมีพลังงานสูง ให้แคลเซียมและวิตามินเอสูง ช่วยป้องกันโรคหัวใจและกระดูกพรุน ผลแก่ใช้ทำขนมปัง โดยหั่นเป็นชิ้นบางๆตากแดดหรืออบแห้ง ในฟิลิปปินส์นำผลสาเกต้มสุกกินกับน้ำตาลและมะพร้าวขูดฝอย หรือเคลือบน้ำตาลแล้วทำให้แห้ง ใบและผลใช้เป็นอาหารสัตว์ ยางสาเกนิยมใช้เป็นชันยาเรือและใช้ดักนก ก้านดอกตัวผู้มีเส้นใยนำมาผสมกับใยปอสาใช้ทอผ้า เปลือกลำต้นมีเส้นใย ใช้ทอผ้าได้เช่นกัน เนื้อไม้ใช้ทำเรือแคนู กระดานโต้คลื่น หีบและลังไม้

ผลสาเกดิบ

คุณค่าทางโภชนาการต่อ 100 g (3.5 oz)
พลังงาน	431 kJ (103 kcal)
คาร์โบไฮเดรต	27.12 g
น้ำตาล	11.00 g
ใยอาหาร	4.9 g
ไขมัน	0.23 g
โปรตีน	1.07 g
วิตามินและแร่ธาตุ วิตามิน ปริมาณ %DV† วิตามินเอ เทียบเท่า เบต้าแคโรทีน 0% 0 μg 0% 0 μg ไทอะมีน (บี1) 9% 0.110 mg ไรโบฟลาวิน (บี2) 2% 0.030 mg ไนอะซิน (บี3) 6% 0.900 mg กรดแพนโทเทนิก (บี5) 9% 0.457 mg วิตามินบี6 6% 0.100 mg โคลีน 2% 9.8 mg วิตามินซี 32% 29.0 mg วิตามินอี 1% 0.10 mg วิตามินเค 0% 0.5 μg แร่ธาตุ ปริมาณ %DV† แคลเซียม 1% 17 mg ทองแดง 9% 0.084 mg เหล็ก 3% 0.54 mg แมกนีเซียม 6% 25 mg แมงกานีส 3% 0.060 mg ฟอสฟอรัส 2% 30 mg โพแทสเซียม 16% 490 mg ซีลีเนียม 1% 0.6 μg โซเดียม 0% 2 mg สังกะสี 1% 0.12 mg
ส่วนประกอบอื่น ๆ	ปริมาณ
น้ำ	70.65 g
†เปอร์เซ็นต์ประมาณการโดยใช้คำแนะนำของสหรัฐอเมริกาสำหรับผู้ใหญ่ สำหรับโพแทสเซียมใช้การประมาณการตามคำแนะนำของผู้เชี่ยวชาญจาก National Academies

รวมภาพ

• 
  เปลือกต้นสาเก
• 
  ช่อดอกสาเก
• 
  ผลสาเกทั้งผล ผ่าตามยาวและผ่าตามขวาง

อ้างอิง

• นิดดา หงส์วิวัฒน์ และทวีทอง หงส์วิวัฒน์. สาเก ใน ผลไม้ 111 ชนิด: คุณค่าอาหารและการกิน. กทม. แสงแดด. 2550 หน้า 245

แหล่งข้อมูลอื่น

• สาเก, คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 28 มีนาคม 2007