ภาษาสวีเดน

ภาษาสวีเดน
svenska สเวนสกา
ออกเสียง	[ˈsvɛ̂nːska] สเวนสกา
ประเทศที่มีการพูด	สวีเดน ฟินแลนด์และเอสโตเนีย
ผู้พูด	10 ล้านคน ผู้พูดระดับ L2 3.2 ล้านคน (2018)
ตระกูลภาษา	อินโด-ยูโรเปียน เจอร์แมนิก เจอร์แมนิกเหนือ สแกนดิเนเวียตะวันออก ภาษาสวีเดน
รูปแบบก่อนหน้า	ภาษานอร์สเก่า ภาษานอร์สเก่าตะวันออก ภาษาสวีเดนเก่า
ระบบการเขียน	อักษรละติน(อักษรสวีเดน)
สถานภาพทางการ
ภาษาทางการของ	สวีเดน โดยพฤตินัย, ฟินแลนด์ (ร่วมกับภาษาฟินแลนด์) หมู่เกาะโอลันด์ (ภาษาเดียว) สหภาพยุโรป คณะมนตรีนอร์ดิก
ภาษาชนกลุ่มน้อย ที่รับรองใน	เอสโตเนีย
ผู้วางระเบียบ	คณะกรรมาธิการภาษาสวีเดน (กึ่งทางการ) สถาบันสวีเดน สถาบันภาษาประเทศฟินแลนด์
รหัสภาษา
ISO 639-1	sv
ISO 639-2	swe
ISO 639-3	swe

แผนที่แสดงบริเวณที่มีผู้พูดภาษาสวีเดน

ภาษาสวีเดน (svenska) เป็นภาษาในกลุ่มภาษาเจอร์แมนิกเหนือ มีผู้พูดเป็นภาษาแม่ประมาณ 9.6 ล้านคน ส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในประเทศสวีเดน ภาษาสวีเดนเป็นภาษาราชการของประเทศสวีเดน หนึ่งในภาษาราชการของประเทศฟินแลนด์ ภาษาราชการของหมู่เกาะโอลันด์ และหนึ่งในภาษาราชการของสหภาพยุโรป

ภาษาสวีเดนมีความใกล้ชิดกับภาษาสแกนดิเนเวียภาคพื้นทวีปอันได้แก่ภาษาเดนมาร์กและภาษานอร์เวย์ โดยผู้พูดภาษาเหล่านี้สามารถเข้าใจภาษาซึ่งกันและกันได้ในระดับสูง ภาษาสวีเดนมีมีที่มาจากภาษานอร์สโบราณเช่นเดียวกับภาษาเดนมาร์กและนอร์เวย์

ภาษาสวีเดนมาตรฐาน เป็นภาษาประจำชาติที่วิวัฒนาการมาจากภาษาย่อยของสวีเดนกลางในคริสต์ศตวรรษที่ 19 และมีความมั่นคงในช่วงตอนต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 ในขณะที่ภาษาย่อยตามภูมิภาคที่สืบมาจากภาษาพื้นเมืองในชนบทยังคงมีอยู่ ภาษาพูดและ ภาษาเขียน มีมาตรฐาน และมีอัตราความสามารถในการอ่านและเขียน 99% ในกลุ่มผู้ใหญ่ ภาษาพื้นเมืองบางภาษาต่างจากภาษามาตรฐานทั้งเรื่องไวยากรณ์และคำศัพท์ และไม่สามารถเข้าใจกับภาษาสวีเดนมาตรฐานได้เสมอไป ภาษาพื้นเมืองเหล่านี้จะจำกัดเฉพาะพื้นที่ชนบทและส่วนใหญ่คนพูดเป็นคนกลุ่มน้อยที่มีความเคลื่อนไหวทางสังคมต่ำ ถึงแม้ว่าจะไม่สูญพันธุ์ในเร็ว ๆ นี้ ภาษาพื้นเมืองเหล่านี้ได้ถดถอยในช่วงศตวรรษที่ผ่านมา ถึงแม้ว่าจะมีการวิจัยเป็นอย่างดี และเจ้าหน้าที่ท้องถิ่นส่งเสริมการใช้ ภาษาสวีเดนมีลักษณะเด่นในเรื่องฉันทลักษณ์ ซึ่งจะแตกต่างกันตามชนิดต่าง ๆ มีทั้งเสียงเน้นที่ต่างกันตามแต่ละคำ และ เสียงวรรณยุกต์ ภาษาสวีเดนมีเสียงสระค่อนข้างมาก โดยที่มีเสียงสระถึง 9 เสียงที่ต่างกันด้วยความยาว และลักษณะเสียง ทำให้มีหน่วยเสียงสระ (vowel phoneme) ถึง 17 หน่วย นอกจากนี้ ภาษาสวีเดนยังมีเสียง voiceless dorso-palatal velar fricative ซึ่งสามารถพบได้ในภาษาพื้นเมืองหลายภาษา รวมถึงภาษามาตรฐานชั้นสูง และไม่ปรากฏในภาษาอื่น ๆ

ประวัติ

ในสมัยโบราณบรรพบุรุษของพวกไวกิ้งมีภาษาพูดร่วมกันคือภาษานอร์สโบราณ จนกระทั่งในศตวรรษที่ 9 ภาษานอร์สโบราณจึงได้เริ่มเปลี่ยนแปลงเป็นภาษานอร์สตะวันตกโบราณ ซึ่งพูดกันในชายฝั่งตะวันตกของคาบสมุทรสแกนดิเนเวียและหมู่เกาะในทะเลเหนือ และภาษานอร์สตะวันออกโบราณ ซึ่งพูดกันในชายฝั่งตะวันออกของคาบสมุทรสแกนดิเนเวียและคาบสมุทรจัตแลนด์ ในศตวรรษที่ 12 ภาษานอร์สตะวันออกโบราณได้พัฒนาจนกลายเป็นภาษาเดนมาร์กโบราณและภาษาสวีเดนโบราณ

สัทวิทยา

ระบบเสียงพยัญชนะ

ริมฝีปาก	ริมฝีปากกับฟัน		ฟัน		ปุ่มเหงือก	เพดานแข็ง	เพดานอ่อน		ช่องเส้นเสียง
เสียงระเบิด	p	b			t	d			k	g
เสียงเปิด					l			j
เสียงเสียดแทรก			f	v			s	ɕ	ɧ		h
เสียงรัว							r
เสียงนาสิก	m				n				ŋ

ระบบการเขียน

ใช้อักษรสวีเดน เป็นตัวอักษรภาษาอังกฤษ 26 ตัว ตามด้วย Å/å, Ä/ä และ Ö/ö

อ้างอิง

สิ่งพิมพ์

• Andersson, Erik (2002), "Swedish", ใน König, Ekkehard; van der Auwera, Johan (บ.ก.), The Germanic Languages, Routledge language family descriptions, Routledge, น. 271–312, ISBN 978-0-415-28079-2
• Bergman, Gösta (1984), Kortfattad svensk språkhistoria, Prisma Magnum (ภาษาสวีเดน) (พิมพ์ครั้งที่ 4th), Stockholm: Prisma, ISBN 978-91-518-1747-7, OCLC 13259382
• Bolander, Maria (2002), Funktionell svensk grammatik (ภาษาสวีเดน), Stockholm: Liber, ISBN 978-91-47-05054-3, OCLC 67138445
• Crystal, David (1999), The Penguin dictionary of language (พิมพ์ครั้งที่ 2nd), London: Penguin Books, ISBN 978-0-14-051416-2, OCLC 59441560
• Dahl, Östen (2000), Språkets enhet och mångfald (ภาษาสวีเดน), Lund: Studentlitteratur, ISBN 978-91-44-01158-5, OCLC 61100963
• Dahl, Östen; Edlund, Lars-Erik, บ.ก. (2010), Sveriges nationalatlas. Språken i Sverige (ภาษาสวีเดน), Stockholm: Kungl. Vitterhets historie och antikvitets akademien, ISBN 978-91-87-76057-0
• Elert, Claes-Christian (2000), Allmän och svensk fonetik (ภาษาสวีเดน) (พิมพ์ครั้งที่ 8th), Stockholm: Norstedts Akademiska Förlag, ISBN 978-91-1-300939-1
• Engstrand, Olle (1999), "Swedish", Handbook of the International Phonetic Association: A Guide to the usage of the International Phonetic Alphabet., Cambridge: Cambridge University Press, น. 140–142, ISBN 978-0-521-63751-0, OCLC 40305532
• Engstrand, Olle (2004), Fonetikens grunder (ภาษาสวีเดน), Lund: Studentlitteratur, ISBN 978-91-44-04238-1, OCLC 66026795
• Ferlin, Nils (1976) [1933], Barfotabarn (ภาษาสวีเดน), Stockholm: Bonnier, ISBN 978-91-0-024187-2
• Garlén, Claes (1988), Svenskans fonologi (ภาษาสวีเดน), Lund: Studentlitteratur, ISBN 978-91-44-28151-3, OCLC 67420810
• Granberry, Julian (1991), Essential Swedish Grammar, New York: Dover Publications, ISBN 978-0-486-26953-5, OCLC 23692877
• Haugen, Einar (2009). "Danish, Norwegian and Swedish". ใน Bernard Comrie (บ.ก.). The World's Major Languages. New York: Routledge. น. 125–144. ISBN 978-0-415-35339-7.
• Hultman, Tor G. (2003), Svenska Akademiens språklära (ภาษาสวีเดน), Stockholm: Norstedts, ISBN 978-9172273511, OCLC 55849724
• Josephson, Olle (2005), Ju: ifrågasatta självklarheter om svenskan, engelskan och alla andra språk i Sverige (ภาษาสวีเดน) (พิมพ์ครั้งที่ 2nd), Stockholm: Nordstedts ordbok, ISBN 978-91-7227-446-4
• Kotsinas, Ulla-Britt (1994), Ungdomsspråk (ภาษาสวีเดน), Uppsala: Hallgren & Fallgren, ISBN 978-91-7382-718-8, OCLC 60994967
• Leinonen, Therese (2011), "Aggregate analysis of vowel pronunciation in Swedish dialects", Oslo Studies in Language, 3 (2), doi:10.5617/osla.101, ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 27 มิถุนายน 2013, สืบค้นเมื่อ 20 มีนาคม 2013{{citation}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
• Nationalencyklopedin, online edition เก็บถาวร 1 เมษายน 2014 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน (ในภาษาสวีเดน)
• Parkvall, Mikael (2009), "Sveriges språk. Vem talar vad och var?" (PDF), RAPPLING 1. Rapporter Från Institutionen för Lingvistik Vid Stockholms Universitet. (ภาษาสวีเดน), ข้อมูลเก่า (PDF)จากแหล่งเดิมเมื่อ 11 ตุลาคม 2017, สืบค้นเมื่อ 30 มกราคม 2015{{citation}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
• Pettersson, Gertrud (1996), Svenska språket under sjuhundra år: en historia om svenskan och dess utforskande (ภาษาสวีเดน), Lund: Studentlitteratur, ISBN 978-91-44-48221-7, OCLC 36130929
• Språkrådet (2008), Svenska skrivregler (ภาษาสวีเดน) (พิมพ์ครั้งที่ 3rd), Stockholm: Liber, ISBN 978-91-47-08460-9
• Svenska språknämnden (2000), Svenska skrivregler (ภาษาสวีเดน) (พิมพ์ครั้งที่ 2nd), Stockholm: Liber (ตีพิมพ์เมื่อ 2002), ISBN 978-91-47-04974-5
• Svensson, Lars (1974), Nordisk paleografi: Handbok med transkriberade och kommenterade skriftprov (ภาษาสวีเดน), Lund: Studentlitteratur, ISBN 978-91-44-05391-2, OCLC 1303752
• Wessén, Elias (1998) [1973], Våra ord: deras uttal och ursprung : kortfattad etymologisk ordbok (ภาษาสวีเดน) (พิมพ์ครั้งที่ 2nd), Stockholm: Norstedts, ISBN 978-91-7227-053-4

อ่านเพิ่ม

• Swedish Essentials of Grammar Viberg, Åke; et al. (1991) Chicago: Passport Books. ISBN 0-8442-8539-0
• Swedish: An Essential Grammar. Holmes, Philip; Hinchliffe, Ian; (2000). London; New York: Routledge. ISBN 0-415-16048-0.
• Swedish: A Comprehensive Grammar Second Edition. Holmes, Philip; Hinchliffe, Ian; (2003). London; New York: Routledge. ISBN 0-415-27884-8.
• Svenska utifrån. Schematic grammar-Swedish structures and everyday phrases Byrman, Gunilla; Holm, Britta; (1998) ISBN 91-520-0519-4.

แหล่งข้อมูลอื่น

• Swadesh list of Swedish basic vocabulary words (from Wiktionary's Swadesh-list appendix)
• Swedish-English/Swedish-Arabic/Swedish-Russian/Swedish-Spanish Dictionaries from Språkrådet – Institute for Language and Folklore
• People's dictionary
• Online version of Svenska Akademiens ordbok (ในภาษาสวีเดน)
• Pronunciation of Swedish dialects