ชาเย็น

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ชาเย็นกับเลมอน

ชาเย็น (อังกฤษ: Iced tea) เป็นชาที่มีความเย็น ซึ่งอาจจะมาจากการใส่น้ำแข็ง หรือนำชาไปแช่เย็น โดยอาจจะมีหรือไม่มีรสหวานก็ได้ ชาเย็นนั้นเป็นเครื่องดื่มแบบสำเร็จรูปที่ได้รับความนิยมอย่างแพร่หลาย ซึ่งสามารถผสมน้ำเชื่อมรสชาติต่าง ๆ เช่น เลมอน, แรสเบอร์รี, มะนาว, เสาวรส, ท้อ, ส้ม, สตรอว์เบอร์รี และ เชอร์รี ในขณะที่ชาเย็นส่วนใหญ่จะมีรสชาติของใบชา ส่วนชาจากสมุนไพร ก็สามารถนำมาทำเป็นชาเย็นได้เช่นกัน ในบางครั้งชาเย็นอาจทำมาจากน้ำชาที่อุณหภูมิต่ำ

รูปแบบทางวัฒนธรรม[แก้]

ออสเตรีย[แก้]

ชาเย็นเป็นที่นิยมอย่างมากในประเทศออสเตรีย รู้จักกันในชื่อ "ไอส์ที" (เยอรมัน: Eistee) แปลว่าชาเย็น ส่วนมากจะปรุงในรสชาติที่มีความหวานมาก พฟันแนร์ (Pfanner) และ เราค์ (Rauch) เป็น 2 ผู้ผลิตที่ได้รับความนิยมมากที่สุด

เบลเยียมและเนเธอร์แลนด์[แก้]

ในประเทศเบลเยียม และ ประเทศเนเธอร์แลนด์ รวมไปถึงบางประเทศในทวีปยุโรป ชาเย็นเป็นเครื่องดื่มอัดลมผลิตโดยลิปตันตั้งแต่ปี พ.ศ. 2521 อีกทั้งยังขายในรูปแบบที่ไม่อัดลมภายใต้ชื่อ "ไอซ์ที" (Ice Tea)

บราซิล[แก้]

ในประเทศบราซิล โดยเฉพาะรีโอเดจาเนโร "มาเต" หรือ "ชามาเต" (โปรตุเกส: chá mate) หนึ่งในเครื่องดื่มยอดนิยม ซึ่งต่างกันกับในประเทศอาร์เจนตินา หรือ เกาโชมาเต โดยการีโอกาเป็นเครื่องดื่มที่เย็นและหวาน ปรุงรสด้วยน้ำมะนาว (ไม่ใช่เลมอน) เป็นที่นิยมมากในการดื่มริมชายหาด ซึ่งมีขายอย่างแพร่หลาย ส่วนใบมาเตแห้งสามารถซื้อได้ตามซูเปอร์มาร์เก็ตทั่วไป สำหรับนำมาชงเองที่บ้าน ยี่ห้อที่ได้รับความนิยมคือ "เลเอา" (Leão) ผู้ผลิตจากรัฐปารานา ในภายหลังถูกซื้อโดยโคคา-โคล่า ส่วนใหญ่มักจะแช่เย็นค้างคืนไว้เพื่อดื่มในวันถัดไป ซึ่งเลเอาเป็นมาเตที่ไม่อัดลม

แคนาดา[แก้]

ชาเย็นแบบแคนาดาเสิร์ฟพร้อมน้ำแข็ง

ในประเทศแคนาดา ชาเย็นหมายถึงชาเย็นแบบหวาน ปรุงรสด้วยกลิ่นเลมอน ชาเย็นส่วนใหญ่จะชงที่บ้านด้วยชาแบบผงหรือแบบสำเร็จรูปที่เป็นขวดหรือกระป๋อง อีกทั้งยังมีชาเขียวเย็น อาจจะปรุงรสด้วยกลิ่นแรสเบอร์รี, ท้อ หรือ ทับทิม ซึ่งกำลงเป็นที่นิยมในปัจจุบัน ชาเย็นแบบหวานนั้นอาจถูกเสิร์ฟเป็นเครื่องดื่ม มีผู้ผลิตแบบสำเร็จรูปหลายราย เช่น ลิปตัน, แอริโซนา, เนสท์ที และ บริสก์ ซึ่งในเครื่องดื่มสำเร็จรูปอาจจะมีน้ำและน้ำตาลมากกว่าชา ร้านขายอาหารสุขภาพจำนวนมากขายชาเย็นแบบที่ผลิตจากชาโดยที่ไม่เติมแต่งรสชาติ ชาเย็นแบบชงสดได้รับความนิยมเป็นอย่างมาก โดยเฉพาะในร้านอาหารขนาดเล็ก ส่วนชาเย็นแบบผงนั้นมีไว้เพื่อการเตรียมชงเพื่อดื่มที่บ้าน เนื่องจากสะดวกต่อการชงดื่ม

จีน[แก้]

แม้ว่าจะไม่ใช่วิธีการดั้งเดิมในการดื่มชา ชาเย็นได้แพร่หลายเป็นอย่างมากในพื้นที่ต่าง ๆ ของประเทศจีน ตั้งแต่ช่วงปลายยุค ค.ศ. 1980 ด้วยชาแบบขวดและแบบกระป๋อง มีชาหลากหลายรูปแบบที่ขายในจีน เช่น ชาเขียว ซึ่งวางขายตามร้านค้าทั่วไป หลายครอบครัวชงชาเย็นดื่มเองจากการที่ใส่น้ำแข็งจำนวนมากลงในชาร้อน หรือ นำชาร้อนไปแช่เย็น โดยปกติแล้วชาเย็นจะมีสีดำ, สีเขียว, ชาอูหลง(乌龙茶)และในรูปแบบของชาสมุนไพร ชาสมุนไพรเย็นเป็นที่นิยมอย่างมากในช่วงฤดูร้อน โดย หยิน (阴) หรือสมุนไพรเย็น ใช้สำหรับการชงชา เช่น เก๊กฮวย, ชากูดิง(苦丁茶)ชาเย็นที่ยังมีความอุ่นอยู่เป็นที่นิยมในสมัยโบราณ แต่ชาที่นำไปแช่เย็นใช้สำหรับการพบปะผู้คนในยุคของพรรคคอมมิวนิสต์ เกิดเปิดประเทศทุนนิยมและการเปิดตลาดค้าขายในช่วงปี ค.ศ. 1990 ทำให้ตู้เย็นเป็นเครื่องใช้สำคัญในบ้าน ตู้เย็นในครัวเรือนชาวจีนมีเพิ่มเป็นร้อยละ 95 จากร้อยละ 7 ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2540 ถึง พ.ศ. 2552[1]

เยอรมนี[แก้]

เนสท์ที และ ลิปตัน เป็นยี่ห้อที่ได้รับความนิยมมากที่สุดในประเทศเยอรมนี ส่วนรสชาติที่ได้รับความนิยมมากที่สุดคือรสเลมอนและรสท้อ ลิปตันผลิตชาเย็นแบบไม่อัดลมที่ชื่อว่า "ไอซ์ที" (Ice Tea) และในรูปแบบอัดลมที่ชื่อว่า "ไอซ์ทีสพาร์กลิง" (Ice Tea Sparkling) ชาเย็นวางขายในร้านอาหารและคาเฟ่มากมาย มีชาเย็นแบบกึ่งหวาน (เช่น ใช้น้ำตาล 50 กรัมต่อลิตร แทนการใช้น้ำตาล 100 กรัมต่อลิตร) วางขายในซูเปอร์มาร์เก็ตขนาดใหญ่ ในชื่อ "ลิปตันกรีน" ชาสำเร็จรูปที่สามารถนำมาชงเป็นชาเย็นด้วยน้ำร้อนหรือน้ำเย็น โดยทั่วไปเรียกว่า "ครือเมลเท" (เยอรมัน: Krümeltee) ซึ่งชื่อมาจากลักษณะพิเศษของชา

ฮ่องกง[แก้]

ชาเย็นรสเลมอนมีวางขายที่ร้านอาหารมากมายในฮ่องกง ชาดำแบบเข้มข้น (เช่น ชาซีลอน) ถูกชงในหม้อโลหะที่กำลังร้อน และจะเตรียมอุปกรณ์ต่าง ๆ คือ แก้วขนาดใหญ่พร้อมน้ำแข็ง, น้ำเชื่อมกลิ่นต่าง ๆ และ แก้วชาร้อน โดยเลมอนที่ถูกหั่นเป็นชิ้นจะนำไปวางไว้บนแก้ว ซึ่งอาจจะทำให้ผู้บริโภครับประทานลำบากเล็กน้อย แต่เพื่อที่จะมั่นใจว่าเปลือกของเลมอนจะให้กลิ่นที่หอมและอยู่ในชั้นบนของชาขณะที่กำลังดื่มชา

ในร้านของหวาน (เช่น ควิกลี) จะมีวางขายชาเขียวเย็น (มักจะแต่งรสชาติด้วยกลิ่นมะลิ) หรืออาจจะใส่ไข่มุกมาด้วย ซึ่งเรียกว่าชานมแบบฮ่องกง (เสิร์ฟแบบอุ่นในคาเฟ่ แต่จะใส่น้ำแข็งเมื่อเสิร์ฟพร้อมไข่มุก ซึ่งจะทำให้ชามีรสชาติที่นุ่มขึ้น)

อินเดีย[แก้]

ชาเย็นเป็นเครื่องดื่มที่หาได้ทั่วไปในประเทศอินเดีย สามารถหาซื้อได้ในร้านอาหาร, โรงแรม และ ห้างสรรพสินค้า ชาเย็นที่ได้รับความนิยมในอินเดียคือชาเย็นเลมอนและขิง, ชาเย็นเลมอน และรสชาติอื่นที่ไม่อาจพบเห็นได้ทั่วไป แม้ว่าชารสท้อจะเป็นที่นิยมมากเช่นกัน

เนปาล[แก้]

ชาเย็นสามารถพบเห็นได้ในร้านอาหารบางแห่ง และ คาเฟ่ ในประเทศเนปาล โดยสามารถพบเห็นได้มากในพื้นที่ที่มีนักท่องเที่ยวมาก เช่น ย่านพุทธนาถ (Boudhanath), ทาเมล (Thamel) และในห้างสรรพสินค้าขนาดใหญ่ ซึ่งมีทั้งชาเย็นเลมอน, ชาเย็นกรีนมินต์ และ ชาเย็นรสท้อ

อินโดนีเซีย[แก้]

ชาเย็นกับอาหารอินโดนีเซีย

ชาเย็นเป็นที่นิยมในประเทศอินโดนีเซีย เป็นเครื่องดื่มหลักในธุรกิจร้านอาหาร ตั้งแต่ร้านอาหารแผงลอยข้างถนน, ร้านอาหารดั้งเดิม จนถึงภัตตาคาร ชาเย็นที่มีรสหวานเรียกว่า "เอสเตะห์มานิส" (อินโดนีเซีย: es teh manis) และจะเสิร์ฟพร้อมกับอาหาร ยี่ห้อของชาเย็นแบบขวดที่ได้รับความนิยมคือ โซสโร (Sosro) และ ลิปตัน

อิตาลี[แก้]

ชาเย็นเป็นเครื่องดื่มที่ได้รับความนิยมในประเทศอิตาลี และสะามารถได้ตามท้องตลาดทั่วไป ส่วนใหญ่จะปรุงแต่งด้วยรสเลมอน และ พีช โดย เอสตาเตะ (Estathé) เป็นยี่ห้อที่ได้รับความนิยมยี่ห้องหนึ่งในอิตาลี

ญี่ปุ่น[แก้]

ประเทศญี่ปุ่น เป็นหนึ่งในตลาดที่สำคัญสำหรับชาเย็น ซึ่งมีการวางขายในทั้งแบบขวด และ กระป๋อง สามารถพบเห็นได้ทั่วประเทศในเครื่องจำหน่ายสินค้าอัตโนมัติ ชาเย็นแบบญี่ปุ่นสะท้อนให้เห็นว่ามีความนิยมจากชาร้อน เนื่องจากมีผลิตภัณฑ์ของชาเขียว และ ชาอู่หลง เป็นจำนวนมาก โดยมักจะไม่เติมรสชาติ และจะไม่มีความหวาน ซันโทรี, คิริน และ โคคา-โคล่า เป็นผู้ผลิตขนาดใหญ่ในญี่ปุ่น ส่วนลิปตัน ซึ่งเป็นผู้ผลิตชาเย็นที่ใหญ่ที่สุดในโลก ได้มีการวางขายชาเย็นแบบชาดำ ผ่านผู้ร่วมค้า ซันโทรี และ โมะรินะกะ

ผลิตภัณฑ์แบบญี่ปุ่นค่อนข้างที่จะเจาะตลาดในเอเชียตะวันออก ได้มากกว่าผลิตภัณฑ์จากตะวันตก อีกทั้งบริษัทญี่ปุ่นยังส่งออกผลิตภัณฑ์ไปยังทวีปยุโรปและอเมริกาเหนือด้วย โดยเฉพาะ อิโตะเอน ซึ่งสามารถทำตลาดผลิตภัณฑ์ชาเขียวญี่ปุ่นแบบไม่หวานและชาอู่หลงในสหรัฐอเมริกา

มาเลเซีย[แก้]

ชาเย็นเป็นที่นิยมอย่างมากในประเทศมาเลเซีย พบเห็นได้ทั่วไปในร้านอาหารและร้านขายของชำทั่วไป โดยทั่วไปจะมีชา 2 ประเภท คือ ชาจีนเย็น หรือ เตะห์โอไอส์ (มาเลย์: Teh o' ais) และ ชามะนาวเย็น หรือ เตะห์โอไอส์ลีเมา (มาเลย์: Teh o' ais limau) ส่วนมากจะสามารถหาซื้อได้จากร้านกาแฟ ทั่วไปและผลิตโดยร้านค้าจากโรงงาน ซึ่งชามะนาวเย็นสามารถหาซื้อได้จากร้านขายของชำทั่วไปในรูปแบบของกระป๋อง ยี่ห้อที่ได้รับความนิยมคือ ลิปตัน, เนสท์ที และ เอฟแอนด์เอ็น

ฟิลิปปินส์[แก้]

ชาเย็นรสเลมอนในมะนิลา

ชาเย็นหาได้ตามบาร์, ร้านอาหาร, ร้านขายของชำ, โรงเรียน และ ร้านอาหารจานด่วน ซึ่งอาจจะมีแบบโซดาอัดลมด้วย เนสท์ทีเป็นยี่ห้อที่ได้รับความนิยมมากที่สุดในหลายพื้นที่ ซึ่งมีทั้งแบบสำเร็จรูปในรูปแบบของกระป๋องและขวด ชาเย็นในประเทศฟิลิปปินส์นั้นส่วนใหญ่จะมีความหวานและมีรสเลมอน

รูปแบบของชาเย็นที่ได้รับความนิยมมากที่สุดคือ "ชาเย็นเลมอน" และ "ชาเย็นคาลามันซี" (เลมอนฟิลิปปินส์) ซึ่งมีวางขายในรูปแบบขวดในบางยี่ห้อด้วย

โปรตุเกส[แก้]

ชาเย็นเป็นเครื่องดื่มที่ได้รับความนิยมในประเทศโปรตุเกส ตั้งแต่ต้นยุค 1990 สามารถพบเห็นได้ในแบบกระป๋องและขวด ตามบาร์, ร้านอาหาร, ร้านขายของชำ และ ซูเปอร์มาร์เก็ต โดย ลิปตัน ไอซ์ที, เนสท์ที และ ฟรูที เป็นยี่ห้อที่ได้รับความนิยมมากที่สุด รสชาติที่พบเห็นได้ทั่วไปคือ เลมอน, พีช และ มะม่วง

แอฟริกาใต้[แก้]

ในปัจจุบัน ชาเย็นเป็นที่นิยมในประเทศแอฟริกาใต้ สามารถพบเห็นได้ทั่วไปในคาเฟ่ และ ร้านขายของทั่วไป โดย เนสท์ที, ลิปตัน, แมนฮัตตัน และ ฟิวซ์ที เป็นยี่ห้อที่ได้รับความนิยมมากที่สุด อีกทั้งยังมี "บอส" ผู้ผลิตสัญชาติแอฟริกาใต้ ซึ่งใช้รอยบอสจากเวสเทิร์นเคป ในการผลิตด้วย

เกาหลีใต้[แก้]

สวีเดน[แก้]

สวิตเซอร์แลนด์[แก้]

ไต้หวัน[แก้]

ไทย[แก้]

ชาไทย
ดูบทความหลักที่: ชาไทย

ชาไทยเย็น หรือ "ชาเย็น" ในประเทศไทย เป็นเครื่องดื่มที่ชงมาจากชาดำ โดยเติมความหวานด้วยน้ำตาล และ นมข้นหวาน ซึ่งอาจจะราดด้วยนมข้นจืด, กะทิ หรือ นม ลงบนชาเย็นที่ใส่น้ำแข็งก่อนจะเสิร์ฟ เพื่อเพิ่มรสชาติและความนุ่มของชา อย่างไรก็ตามในบางครั้งอาจจะผสมนมข้นและน้ำตาลกับชาก่อนที่จะใส่น้ำแข็งและราดด้วยนมข้นจืด ในร้านอาหารไทยทั่วโลก จะเสิร์ฟพร้อมแก้วทรงสูง แม้ว่าร้านอาหารในประเทศไทยจะเสิร์ฟพร้อมน้ำแข็งบดในแก้วพลาสติกใส อีกทั้งยังสามารถนำไปทำซอร์เบต์ตามร้านอาหารตะวันตกได้ด้วย

รูปแบบอื่นของชาเย็น:

  • "ชาดำเย็น" เป็นชาไทยที่เสิร์ฟแบบไม่ราดด้วยนมข้นและเติมความหวานด้วยน้ำตาลเพียงอย่างเดียว ซึ่งมีรากฐานมาจากชาอินเดียแบบเก่า
  • ชามะนาว เป็นชาไทยที่คล้ายกับชาดำเย็น แต่จะเติมรสชาติด้วยมะนาว และเติมความหวานด้วยน้ำตาลเพียงอย่างเดียว ในบางครั้งอาจใส่กลิ่นมินต์ด้วย

ตุรกี[แก้]

สหราชอาณาจักร[แก้]

สหรัฐอเมริกา[แก้]

ชาเย็นกลิ่นเลมอน

เวียดนาม[แก้]

ประวัติ[แก้]

ประเภทของชาเย็น[แก้]

ดูเพิ่ม[แก้]

อ้างอิง[แก้]