จารึกวัดศรีชุม

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
สำเนาจารึกวัดศรีชุม

จารึกวัดศรีชุม หรือ ศิลาจารึกสุโขทัยหลักที่ ๒ เป็นศิลาจารึกภาษาไทยสมัยสุโขทัยที่สำคัญ ที่เล่าเรื่องราวการสถาปนากรุงสุโขทัย และ วีรกรรมของกษัตริย์ราชวงศ์นำถุม โดยสันนิษฐานว่าผู้สร้างศิลาจารึกหลักนี้คือ พระมหาเถรศรีศรัทธา ผู้เป็นเชื้อสายของ พ่อขุนศรีนาวนำถุม ผู้สถาปนาแคว้นสุโขทัย-ศรีสัชนาลัย

รูปลักษณ์[แก้]

จารึกสลักตัวอักษรไทย ภาษาไทย บนแผ่นหินดินดาน รูปใบเสมา เรียวบาง (ชำรุดบางแห่ง) มี ๒ ด้าน ๒๑๒ บรรทัด กว้าง ๒ ศอก สูง ๙ ศอก หนา ๓ ถึง ๔ นิ้วโดยประมาณ

การค้นพบ[แก้]

ตามประวัติ ในสมัย รัชกาลที่ ๕ พ.ศ. ๒๔๓๐ หลวงสโมสรพลการได้ค้นพบจารึกนี้อยู่ในอุโมงค์ มณฑปวัดศรีชุม และได้ถูกขนย้ายนำมารวบรวมไว้ในกรุงเทพฯ ผู้ศึกษาอ่านจารึกนี้เป็นคนแรกคือ ศาสตราจารย์ ยอร์ช เซเดส์ผู้เป็นบรรณารักษ์ใหญ่ หอสมุดวชิรญาณในขณะนั้น ใจความที่ปรากฏในจารึกถูกพิมพ์เผยแพร่เป็นครั้งแรกใน พ.ศ. ๒๔๖๗ ปัจจุบันจารึกนี้เก็บรักษาอยู่ที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร

เนื้อหาในจารึก[แก้]

สันนิษฐานว่าศิลาจารึกวัดศรีชุมนี้อาจจัดสร้างขึ้นในระหว่างปีที่ พระยาลิไทย ได้อำนาจปกครองกรุงสุโขทัย ประมาณ พ.ศ. ๑๘๙๐ เรื่องราวที่ปรากฏในจารึกกล่าวถึง

  • การสถาปนาแคว้นสุโขทัย-ศรีสัชนาลัย รวบรวมหัวเมืองเหนือโดย พ่อขุนศรีนาวนำถุม
  • ขอมสบาดโขลญลำพง เป็นผู้ปกครองเมืองสุโขทัย ในเวลาต่อมา
  • พ่อขุนผาเมือง เป็นบุตรของพ่อขุนศรีนาวนำถุม และ เป็นบุตรเขยของกษัตริย์กัมพูชา (ผีฟ้าเจ้าเมืองศรียโสธรปุระ) ทรงพระนาม กัมรเตงอัญศรีอิทรบดินทราทิตย์ และ ได้รับมอบ พระขรรค์ชัยศรี
  • พ่อขุนผาเมือง ร่วมกับพระสหาย คือ พ่อขุนบางกลางหาว ร่วมทำการรบขับไล่ ขอมสบาดโขลญลำพง ออกจากเมืองสุโขทัย โดยกำลังทหารของพ่อขุนผาเมืองสามารถยึดเมืองได้ แต่ พ่อขุนผาเมือง ได้มอบการปกครองให้แก่ พ่อขุนบางกลางหาว พร้อมทั้งเฉลิมพระนาม ศรีอินทราทิตย์ หลังจากนั้นไม่ปรากฏพระนามของพ่อขุนผาเมืองในเหตุการณ์ประวัติศาสตร์ที่สำคัญอีก
  • เรียกพ่อขุนรามคำแหงบุตรของพ่อขุนศรีอินทราทิตย์ ว่า พ่อขุนรามราช เป็นนักปราชญ์ผู้รู้ธรรม ผู้สร้างพระศรีรัตนธาตุ ในเมืองศรีสัชนาลัย
  • พระยาคำแหงพระราม เชื้อสายตระกูลพ่อขุนศรีนาวนำถุม มีบุตรผู้หนึ่งเกิดใน สรลวง-สองแคว ซึ่งต่อมาคือ มหาเถรศรีศรัทธา และมีเรื่องราวอยู่ในจารึกนี้
  • จารึกนี้บอกเป็นนัยว่า สรลวง-สองแคว คือเมืองเดียวกัน ซึ่งต่อมาคือเมือง พิษณุโลก
  • มหาเถรศรีศรัทธา ในวัยหนุ่มเคยช่วยบิดารบกับ ท้าวอีจาน และ ช่วยพระยาเลอไทยชนช้างกับ ขุนจัง จนได้รับชัยชนะ
  • ภายหลัง มหาเถรศรีศรัทธา ได้ออกบวช ออกจากเมืองทาง รัตภูมิ และ เดินทางจาริกแสวงบุญไปตามเมืองต่างๆ จนกระทั่งได้ไปนมัสการพระบรมสารีริกธาตุถึงเกาะลังกา จากนั้นได้มีการนำเรื่องราวการชีวประวัติและเดินทางจาริกแสวงบุญมาสร้างเป็นจารึกนี้ในที่สุด
  • นครปฐม อาจมีชื่อเรียกในภาษาขอมว่า นครพระธม

ชื่อสถานที่เช่น อีจาน และ รัตภูมิ อาจบอกถึงสถานที่ตั้งเมืองของ มหาเถรศรีศรัทธาได้หากมีการศึกษาต่อไปในอนาคต

เนื่องจากมีการเล่าเรื่องราวข้อมูลเหตุการณ์ประวัติศาสตร์ที่สำคัญ และ ข้อมูลหลายอย่างไม่พบในศิลาจารึกหลักอื่นๆ จึงทำให้ศิลาจารึกหลักนี้เป็นที่สนใจของนักประวัติศาสตร์อย่างต่อเนื่องจนถึงปัจจุบัน นอกจากนี้ใจความโดยรวมของศิลาจารึกนี้ยังสอดคล้องกับศิลาจารึกหลักที่ ๑ที่สร้างโดย พ่อขุนรามคำแหงมหาราช

อ้างอิง[แก้]

ดูเพิ่ม[แก้]