พระมหาเถรศรีศรัทธา

สมเด็จพระมหาเถรศรีศรัทธา
สังฆราชแห่งกรุงสุโขทัย
ราชวงศ์	ศรีนาวนำถุม
ประสูติ	พ.ศ. 1858
สิ้นพระชนม์	ไม่ทราบ
พระบิดา	พระยาคำแหงพระราม

สมเด็จพระมหาเถรศรีศรัทธาราชจุฬามุนีศรีรัตนลังกาทีปมหาสวามีเป็นเจ้า เป็นเชื้อสายของ พ่อขุนศรีนาวนำถุม ผู้สถาปนาแคว้นสุโขทัย-ศรีสัชนาลัย สันนิษฐานว่าเป็นผู้สร้าง จารึกวัดศรีชุม หรือ ศิลาจารึกสุโขทัยหลักที่ 2 เป็นสมเด็จพระสังฆราชในสมัยสุโขทัย

พระมหาเถรศรีศรัทธาปรากฏนามตามจารึกวัดศรีชุมว่า สมเด็จพระมหาเถรศรีศรัทธาราชจุฬามุนีศรีรัตนลงกาทีปมหาสามี ตามเรื่องเล่าในศิลาจารึก กล่าวว่า พระมหาเถรศรีศรัทธา ทรงสืบเชื้อสายมาจากราชวงศ์ พ่อขุนศรีนาวนำถุม ประสูติในเมืองสรลวงสองแคว (พิษณุโลก) ทรงเป็นพระราชบุตรของ พระยาคำแหงพระราม และ เป็นพระราชนัดดาของ พ่อขุนผาเมือง เมื่อพระชนมายุ 17 พรรษาได้ช่วยพระราชบิดารบกับ ท้าวอีจาน จนได้รับชัยชนะ ต่อมาเมื่อพระชนมายุได้ 26 ปีทรงช่วย พระยาเลอไทยในราชการสงคราม และทรงชนช้างชนะ ขุนจัง จนได้รับการยกย่องว่าเป็นนักรบที่มีฝีมือเข้มแข็ง

เมื่อพระชนมายุได้ 31 พรรษา มีความจำเป็นทางการเมืองที่ทำให้ต้องสละราชสมบัติ ได้ยกพระชายา รวมทั้งพระราชธิดาอีกสองพระองค์แก่ผู้อื่นและได้เสด็จออกผนวชจาริกแสวงบุญ บูรณะศาสนสถานที่ต่าง ๆ จนถึงอินเดียและลังกา จนกระทั่งได้เสด็จกลับมายังแคว้นสุโขทัยและได้กระทำจารึก เล่าเรื่องราวและประวัติความเป็นมาของตระกูลไว้ในแคว้นสุโขทัยในสมัยการปกครองของพระมหาธรรมราชาที่ 1

มีผู้สันนิษฐานว่าเนื่องจากกษัตริย์ในราชวงศ์พระร่วงได้ขยายอำนาจของสุโขทัยเข้ามายังลุ่มน้ำน่านซึ่งเป็นบริเวณที่ตระกูลนาวนำถุมมีอำนาจครอบครองอยู่ อาจเป็นสาเหตุที่กดดันให้พระมหาเถรศรีศรัทธา ต้องทรงออกผนวช

จารึกวัดศรีชุม ที่พระมหาเถรศรีศรัทธาได้สร้างขึ้น นับเป็นหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่สำคัญที่บอกเล่าถึงการสถาปนาแคว้นสุโขทัย-ศรีสัชนาลัย ที่ไม่มีปรากฏในหลักฐานอื่น ๆ