รัฐฉู่

รัฐฉู่ 楚 *S-r̥aʔ
ประมาณ  1030 ปีก่อน ค.ศ. – 223 ปีก่อน ค.ศ.
ฉู่ (楚) ป. 350 ปีก่อน ค.ศ.
สถานะ	ไวเคานต์ (ก่อน 704 ปีก่อน ค.ศ.) ราชอาณาจักร (704–223 ปีก่อน ค.ศ.)
เมืองหลวง	ตานหยาง (丹陽)(ประมาณ  1030 – ประมาณ  680 ปีก่อน ค.ศ.) หยิ่ง (ประมาณ  680 – 278 ปีก่อน ค.ศ.) เฉิน (陈) (278–241 ปีก่อน ค.ศ.) โช่วชุน (壽春) (241–224 ปีก่อน ค.ศ.) เผิงเฉิง
ศาสนา	ศาสนาชาวบ้านจีน นับถือบรรพบุรุษ
การปกครอง	ราชาธิปไตย
ยุคประวัติศาสตร์	ราชวงศ์โจว
• ก่อตั้งโดยXiong Yi	ประมาณ  1030 ปีก่อน ค.ศ.
• Xiong Tong ประกาศตนเองเป็นกษัตริย์	706 หรือ 703 ไวเคานต์
• ถูกรัฐฉินพิชิต	223 ปีก่อน ค.ศ.
สกุลเงิน	เหรียญกษาปณ์จีนโบราณ
ถัดไป ราชวงศ์ฮั่น

รัฐฉู่
"ฉู่" ในอักษรจีนแบบตราประทับ (บน) และแบบทั่วไป (ล่าง)
จีน	楚
การถอดเสียง ภาษาจีนมาตรฐาน พินอิน Chǔ เวด-ไจลส์ Ch'u3 IPA [ʈʂʰù] อู๋ Suzhounese Tshòu กวางตุ้งมาตรฐาน การถอดเป็นอักษรโรมันแบบเยล Chó ยฺหวิดเพ็ง Co2 IPA [tsʰɔ̌ː] หมิ่นใต้ ฮกเกี้ยน เป่อ่วยยี Chhóo Tâi-lô Tshóo จีนสมัยกลาง จีนสมัยกลาง tʂʰjó จีนเก่า Baxter (1992) *tsrhjaʔ Baxter–Sagart (2014) *s-r̥aʔ

รัฐฉู่ (จีน: 楚; พินอิน: Chǔ, จีนเก่า: *s-r̥aʔ) เป็นรัฐบริวารของจีนสมัยราชวงศ์โจว ตั้งอยู่ในบริเวณทางตอนใต้ของใจกลางดินแดนของราชวงศ์โจว และดำรงอยู่ในช่วงยุควสันตสารท ในช่วงปลายยุครณรัฐ รัฐนี้ถูกรัฐฉินพิชิตเมื่อ 223 ปีก่อนคริสต์ศักราชในช่วงสงครามรวมชาติของฉิน

รัฐฉู่มีอีกชื่อว่า จิง (荆) และ จิงฉู่ (荆楚) ซึ่งกินพื้นที่ในปัจจุบันในมณฑลหูเป่ย์และมณฑลหูหนานส่วนใหญ่ กับบางส่วนของฉงชิ่ง, มณฑลกุ้ยโจว, มณฑลเหอหนาน, มณฑลอานฮุย, มณฑลเจียงซี, มณฑลเจียงซู, มณฑลเจ้อเจียง และเซี่ยงไฮ้ ตานหยาง เมืองหลวงของรัฐฉู่ ตั้งอยู่ที่จุดบรรจบระหว่างแม่น้ำตานและแม่น้ำซีเป็นเวลามากกว่า 400 ปี ปัจจุบันอยู่ใกล้กับเทศมณฑลซีชวาน มณฑลเหอหนาน แต่ภายหลังย้ายไปที่หยิ่ง เดิมราชวงศ์ฉู่ถือชื่อตระกูล ไหน่ (嬭 จีนเก่า: /*rneːlʔ/) ซึ่งภายหลังเขียนเป็นหมี่ (芈 จีนเก่า: /*meʔ/) นอกจากนี้ ราชวงศ์ฉู่ยังถือแซ่ หย่าน (酓 จีนเก่า: /*qlamʔ/, /*qʰɯːm/) ซึ่งภายหลังเขียนเป็นXiong (熊 จีนเก่า: /*ɢʷlɯm/).

รัฐฉู่ทรงอำนาจและอิทธิพลอย่างมากทั้งทางด้านการทหารและการปกครอง ในช่วงปลายราชวงศ์ฉิน ราว 206 ปีก่อนคริสตกาล ได้มีเชื้อพระวงศ์คนหนึ่งของอดีตรัฐฉู่นามว่า เซี่ยงอวี่ ได้ตั้งตนเองเป็นกษัตริย์แห่งรัฐฉู่ตะวันตกและสามารถโค่นล้มราชวงศ์ฉินลงได้สำเร็จ ขณะเดียวกันมีชาวนาซึ่งมาจากอดีตรัฐฉู่เช่นกันนามว่า หลิวปัง ได้ตั้งตนเป็นใหญ่และต่อสู้กับเซี่ยงอวี่ หรือฌ้อปาอ๋อง นานถึง 4 ปีก็ได้ชัยชนะเหนือเซี่ยงอวี่อย่างเด็ดขาด และตั้งตนเองเป็นปฐมจักรพรรดิแห่งราชวงศ์ฮั่นตะวันตก พระนามว่าจักรพรรดิฮั่นเกาจู่

บุคคลที่มีชื่อเสียงจากรัฐฉู่

• เซวียนไทเฮา หมี่ ปาจื่อ - เจ้าหญิงจากรัฐฉู่ ผู้เป็นพระสนมของพระเจ้าฉินฮุ่ยเหวิน และพระราชชนนีของพระเจ้าฉินจาวเซียงแห่งรัฐฉิน
• ชุนเซินจวิน - อัครมหาเสนาบดีแห่งรัฐฉู่ ผู้ได้รับการขนานให้เป็นหนึ่งในสี่กงจื่อรณรัฐ
• ชางผิงจวิน - เชื้อพระวงศ์รัฐฉู่และเสนาบดีแห่งรัฐฉิน ผู้ซึ่งกลายเป็นกษัตริย์แห่งรัฐฉู่องค์สุดท้ายก่อนที่รัฐฉินจะรวมแผ่นดินทั้งเจ็ดรัฐได้
• ชีหยวน - กวีผู้รักชาติแห่งรัฐฉู่ซึ่งกระโดดน้ำตายจนเป็นที่มาของเทศกาลไหว้บ๊ะจ่าง
• เซี่ยงอวี่ - เชื้อสายเสนาบดีรัฐฉู่ผู้ตั้งตนเป็นกษัตริย์แห่งรัฐฉู่ตะวันตก
• หลิวปัง - ชาวนาที่สามารถก้าวขึ้นมาเป็นปฐมจักรพรรดิแห่งราชวงศ์ฮั่นตะวันตกพระนามว่า จักรพรรดิ์ฮั่นเกาจู่

อ้างอิง

• Sima, Qian. Records of the Grand Historian (史記).
• Zuo Qiuming, Zuo Zhuan (左传)
• 张淑一《先秦姓氏制度考察》 (ในภาษาจีน)
• Defining Chu: Image And Reality In Ancient China, Edited by Constance A. Cook and John S. Major, ISBN 0-8248-2905-0
• So, Jenny F., Music in the Age of Confucius, ISBN 0-295-97953-4

• Behr, Wolfgang (2017). "The language of the bronze inscriptions". ใน Shaughnessy, Edward L. (บ.ก.). Kinship: Studies of Recently Discovered Bronze Inscritpions from Ancient China. The Chinese University Press of Hong Kong. น. 9–32. ISBN 978-9-629-96639-3.
• Behr, Wolfgang (2009). "Dialects, diachrony, diglossia or all three? Tomb text glimpses into the language(s) of Chǔ". TTW-3, Zürich, 26.-29.VI.2009, "Genius Loci": 1–48.
• Chamberlain, James R. (2016). "Kra-Dai and the Proto-History of South China and Vietnam". Journal of the Siam Society. 104: 27–77.
• Anhui Provincial Institute of Cultural Relics and Archaeology and Bengbu Museum (มิถุนายน 2015). "The Excavation of the tomb of Bai, Lord of the Zhongli State". Chinese Archaeology. 14 (1). Berlin, Boston: Walter de Gruyter: 62–85. doi:10.1515/char-2014-0008.{{cite journal}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)

อ่านเพิ่ม

• Miyake, Marc. 2018. Chu and Kra-Dai.