ปีนักษัตร

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
(เปลี่ยนทางจาก นักษัตร)
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
สำหรับแนวคิดในระบบของฮินดู ดู นักษัตระ
ปีนักษัตร
Chinese Zodiac carvings on ceiling of Kushida Shrine, Fukuoka.jpg
ภาษาจีน生肖
พินอินshēngxiào
ชื่อภาษาจีนอื่น ๆ
ภาษาจีน屬相
พินอินshǔxiàng

ปีนักษัตร หรือ นักขัต เป็นปีตามปฏิทินสุริยคติไทยและชาติอื่นในเอเชียตะวันออก เช่น จีน เวียดนาม และญี่ปุ่น (เพิ่งรู้จักหมูเลี้ยงในศตวรรษที่ 19 ก่อนหน้านั้นญี่ปุ่นรู้จักแต่หมูป่า) แบ่งเป็นรอบปี รอบละสิบสองปี แต่ละปีกำหนดสัตว์เรียกเป็นชื่อเรียงกันไปดังนี้

โดยความเชื่อเรื่องปีนักษัตรนั้นมีที่มาจากจีน

ตำนานเรื่องเล่าในสมัยปีใหม่แรกของจีน

(วันชิวอิก หรือวันที่ 1 เดือนอ้ายของจีน) สัตว์ทั้งหลายต่างมาชุมนุมหน้าวังหลวงของฮ่องเต้สวรรค์

ฮ่องเต้ประกาศให้สัตว์ 12 ชนิด ที่มาถึงก่อนวัน

(วันชิวยี่ หรือวันที่ 2 เดือนอ้าย) 

ดังนั้นสัตว์ 12 ชนิด ได้รับแต่งตั้งเป็นองค์รักษ์

ใน 1 วัน สัตว์ 1 ชนิดอยู่ยาม 2 ชั่วโมง

สัตว์ 12 ชนิดอยู่ยาม 24 ชั่วโมง

รวมเป็น 12 ยามเฝ้าวังหลวง

โดยมีหลักฐานทางโบราณคดีพบว่าตั้งแต่ก่อนยุคราชวงศ์ฉิน (221 ปีก่อนค.ศ. – 207 ปีก่อนค.ศ) ก็มีปรากฏรูปปีนักษัตรแล้ว โดยใช้สัตว์ประเภทต่าง ๆ เป็นตัวแทนหรือสัญลักษณ์ อันได้แก่[1]

ชวด ฉลู ขาล เถาะ มะโรง(มังกรฟ้าราชวงศ์ โจว-ฉิน มังกรมีขายาว 5 เล็บ ลำตัวคล้ายกวางมีปีก) มะเส็ง(พญางูขาว-งูใหญ่-พญานาค) มะเมีย มะแม วอก ระกา จอ และ กุน

สัตว์ประจำปีนักษัตร[แก้]

ปีนักษัตรจะมีสัตว์ประจำปี อันเป็นความหมายของชื่อปีนั้น ๆ มีดังนี้

  • ปีกุน สุกร ไทย
  • ปีเถาะ กระต่าย เวียดนาม
  • ปีฉลู วัว เวียดนามถือเป็นปีควาย
  • ปีมะโรง มังกร ไทย
  • ปีมะแม แพะ ญี่ปุ่น
  • สันนิษฐาน ที่มาของที่มาของปีนักษัตร เช่น ปีมังกร ฉลู มะเมีย(ม้า) มะแม(แพะ) ระกา(ไก่) จอ(สุนัข) เป็น ปีหมู ปีจอ ปีฉลู ปีกระต่าย ปีแพะ ปีม้า ปีระ เป็น กา 6 นักษัตร สัตว์เลี้ยงชาวจีน หรืออีกนัยสำคัญคือ สัตว์ที่อาศัยบกทั้งหมด (12 ราศี) (หมายเหตุ: พญานาค อยู่ในน้ำ วังบาดาล) จีนคิดค้นปีนักษัตร สมัยราชวงศ์โจวเป็นอย่างน้อย เกือบ 3 พันปี มีหลักฐานอยู่ที่ ไต้หวัน
อักษรจีน อักษรภาคภิภพ ภาษาจีนกลาง ภาษาจีนฮากกา[2] ฮากกา ภาษาเขมร ชื่อนักษัตร ภาษาไทย ภาษาบาลี ภาษาลาว ล้านนา ไทลื้อ ไทใหญ่ เวียดนาม
子 (จื่อ/zǐ) สู่ ฉู่ ชู่ ជូត ชวด หนู มุสิก ไจ้ ไจ้ ᨧᩱ᩶ ใจ้ เจ้อ-อี Tí ตี๊

chuột จวด

丑 (โฉ่ว/chǒu) หนิว แหง่ว แหงว ឆ្លូវ ฉลู วัว อุสุภ,อุสภ เป้า เปล้า ᨸᩖᩮᩢ᩶ᩣ เป้า เป้า Sửu สืว trâu เจอว
寅 (อิ๋น/yín) หู่ ฝู่ ฟู่ ខាល ขาล เสือ พยาฆร,พยัฆะ

วยาฆร,พยคฆ

ยี่, ยี ยี ᨿᩦ ยี ยี Dần เสิ่น

hổ โห

卯 (หม่าว/mǎo) ทู่ ถู้ ถู้ ថោះ เถาะ กระต่าย สะสะ,สัศ เหม้า เม้า เหม้า ᩉ᩠ᨾᩮᩢ᩶ᩣ เหม้า เหม้า Mạo

หม่าว mèo

แหม่ว

龍/龙 辰 (เฉิน/chén) หลง หลุง หลุง

ลหยุง

រោង มะโรง งูใหญ่ มังกร,นาค

สงกา

สี สี ᩈᩦ สี สี Thìn ถิ่น

rồng หร่ง

巳 (ซื่อ/sì) เสอ สา สา ម្សាញ់ มะเส็ง งูเล็ก สัป,สปปก ไส้,ไซ้ ไส้ ᩈᩱ᩶ ไส้ เส้อ-อื Tị ติ

rắn รั้น

馬/马 午 (อู่/wǔ) หม่า มา มา មមី มะเมีย ม้า ดรงค,อัสส,อัสดร สะง้า

ซะง้า

สง้า ᩈ᩠ᨦ᩶᩻ᩣ สะงะ สีงะ Ngọ

เหงาะ ngựa

เหงือะ

未 (เว่ย/wèi) หยาง หยอง หยอง មមែ มะแม แพะ เอฬกะ,อัชฉะ เม็ด เม็ด ᨾᩮᩢ᩠ᨯ เม็ด โมด Mùi หมู่ย dê เซ
申 (เซิน/shēn) โหว แห็ว แห็ว វក วอก ลิง มกฎะ,กปิ สัน สัน ᩈᩢ᩠ᨶ แสน สัน Thân เทิน

khỉ ขี

雞/鸡 酉 (โหย่ว/yǒu) จี แก/ไก แก រកា ระกา ไก่ กุกกุฎ, กุกกุฏ เฮ้า,เร้า เร้า ᩁᩮᩢ᩶ᩣ เล้า เฮ้า Dậu เส่อว gà ก่า
戌 (ซวี/xū) โก่ว แกว แก้ว จอ หมา โสณ, สุนัข เส็ด เส็ด ᩈᩮᩢ᩠ᨯ เส็ด เม็ด Tuất ต๊วด chó จ๊อ
豬/猪 亥 (ฮ่าย/hài) จู จู จู កុរ กุน หมู สุกร, วราห ไก้,ไก๊ ใค้ ᨣᩲ᩶ ใก๊ เก้อ-อื Hợi เห่ย

lợn เหลิ่น

อ้างอิงและเชิงอรรถ[แก้]

A1689-zD1 2.JPG ดาราศาสตร์
  1. หน้าจุดประกาย 2 วัฒนธรรม, ส่งท้ายปีลิง 'ลิง' ในวัฒนธรรมของชาวจีน โดย ดนุพล ศิริตรานนท์. กรุงเทพธุรกิจปีที่ 30 ฉบับที่ 10345: วันพุธที่ 18 มกราคม พ.ศ. 2560
  2. คำอ่านเป็นภาษาฮากกา(จีนแคะ) สำเนียง ฉิมฮาก(แคะลึก) จาก hakkapeople.com [1] Archived 2010-08-18 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน