ปีนักษัตร

สำหรับแนวคิดในระบบของฮินดู ดูที่ นักษัตระ

ปีนักษัตร
จีน	生肖
พินอิน	shēngxiào
การถอดเสียง ภาษาจีนมาตรฐาน พินอิน shēngxiào ปอพอมอฟอ ㄕㄥ ㄒㄧㄠˋ Gwoyeu Romatzyh shengshiaw เวด-ไจลส์ sheng1-hsiao4 IPA [ʂə́ŋ.ɕjâu] อู๋ การถอดเป็นอักษรโรมัน sen平-siau去 ฮากกา อักษรโรมัน sensiau กวางตุ้งมาตรฐาน การถอดเป็นอักษรโรมันแบบเยล sāangchiu ยฺหวิดเพ็ง saang1 ciu3 IPA [sáːŋ.tsʰīːu] หมิ่นใต้ ฮกเกี้ยน เป่อ่วยยี singsiàu หมิ่นตะวันออก ฝูโจว BUC săng-ngá
Alternative Chinese name
จีนตัวย่อ	属相
จีนตัวเต็ม	屬相
พินอิน	shǔxiàng
การถอดเสียง ภาษาจีนมาตรฐาน พินอิน shǔxiàng ปอพอมอฟอ ㄕㄨˇ ㄒㄧㄤˋ Gwoyeu Romatzyh shuushianq เวด-ไจลส์ shu3-hsiang4 IPA [ʂù.ɕjâŋ] อู๋ การถอดเป็นอักษรโรมัน zoh入-sian平 กวางตุ้งมาตรฐาน การถอดเป็นอักษรโรมันแบบเยล suhkseung ยฺหวิดเพ็ง suk6 soeng3 IPA [sòk̚.sœ̄ːŋ] หมิ่นใต้ ฮกเกี้ยน เป่อ่วยยี sio̍ksiùnn

ปีนักษัตร หรือ นักขัต เป็นรูปแบบการจำแนกประเภทดั้งเดิมตามปฏิทินจีนที่กำหนดสัตว์และคุณลักษณะที่มีชื่อเสียงของมันในแต่ละปีในรอบสิบสองปีวนซ้ำ ในวัฒนธรรมจีนดั้งเดิม ปีนักษัตรเป็นสิ่งสำคัญมากและเป็นผลสะท้อนของปรัชญาและวัฒนธรรมจีน ชาวจีนถือว่าบุคลิกภาพสัมพันธ์กับราศีของตน ปีนักษัตรมีต้นกำเนิดจากจีน และปีนักษัตรรูปแบบอื่น ๆ ยังคงได้รับความนิยมในประเทศแถบเอเชียตะวันออกและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้หลายแห่ง เช่น ญี่ปุ่น, เกาหลีใต้, เวียดนาม, สิงคโปร์, เนปาล, ภูฏาน, กัมพูชา และไทย

สำหรับวันแรกตามปีนักษัตร สองสำนักคิดในดวงจีนระบุวันเริ่มต้นต่างกัน คือ ปีใหม่จีนหรือวันเริ่มต้นใบไม้ผลิ โดยมีหลักฐานทางโบราณคดีพบว่าตั้งแต่ก่อนยุคราชวงศ์ฉิน (221 ปีก่อนค.ศ. – 207 ปีก่อน ค.ศ.) ก็มีปรากฏรูปปีนักษัตรแล้ว โดยใช้สัตว์ประเภทต่าง ๆ เป็นตัวแทนหรือสัญลักษณ์ อันได้แก่ ปีชวดคือปีหนู, ปีฉลูคือปีวัว, ปีขาลคือปีเสือ, ปีเถาะคือปีกระต่าย, ปีมะโรงคือปีมังกร, ปีมะเส็งคือปีงู, ปีมะเมียคือปีม้า, ปีมะแมคือปีแพะ, ปีวอกคือปีลิง, ปีระกาคือปีไก่, ปีจอคือปีหมา และ ปีกุนคือปีหมู

สัตว์ประจำปีนักษัตร

ปีนักษัตรจะมีสัตว์ประจำปี อันเป็นความหมายของชื่อปีนั้น ๆ มีดังนี้

• ปีกุน สุกร ไทย
• ปีเถาะ กระต่าย เวียดนาม
• ปีฉลู วัว เวียดนามถือเป็นปีควาย
• ปีมะโรง มังกร ไทย
• ปีมะแม แพะ ญี่ปุ่น
• สันนิษฐาน ที่มาของที่มาของปีนักษัตร เช่น ปีมังกร ฉลู มะเมีย (ม้า) มะแม (แพะ) ระกา (ไก่) จอ (สุนัข, หมา) เป็น ปีหมู ปีจอ ปีฉลู ปีกระต่าย ปีแพะ ปีม้า ปีระกา เป็น 6 นักษัตร สัตว์เลี้ยงชาวจีน หรืออีกนัยสำคัญคือ สัตว์ที่อาศัยบกทั้งหมด (12 ราศี) (หมายเหตุ: นาค อยู่ในน้ำ วังบาดาล) จีนคิดค้นปีนักษัตร สมัยราชวงศ์โจวเป็นอย่างน้อย เกือบ 3 พันปี มีหลักฐานอยู่ที่ไต้หวัน

ชื่อนักษัตร	อักษรจีน	อักษรภาคภิภพ	ภาษาจีนกลาง	ภาษาจีนแคะ	แคะ	ภาษาเขมร	ภาษาไทย	ภาษาบาลี	ภาษาลาว	ล้านนา	ไทลื้อ	ไทใหญ่	เวียดนาม
ชวด	鼠	子 (จื่อ/zǐ)	สู่	ฉู่	ชู่	ជូត	หนู	มุสิก	ໃຈ້ ใจ้	ไจ้ ᨧᩱ᩶	ᦺᦈᧉ ไจ้	เจ้อ-อี	Tí ตี๊ chuột จวด
ฉลู	牛	丑 (โฉ่ว/chǒu)	หนิว	แหง่ว	แหงว	ឆ្លូវ	วัว	อุสุภ, อุสภ	ເປົ້າ เป้า	เป้า ᨸᩮᩢ᩶ᩣ	ᦔᧁᧉ เป้า	เป้า	Sửu สืว trâu เจิว
ขาล	虎	寅 (อิ๋น/yín)	หู่	ฝู่	ฟู่	ខាល	เสือ	พยาฆร, พยัฆะ วยาฆร, พยคฆ	ຍີ່ ยี่	ยี ᨿᩦ	ᦍᦲ ยี	ยี	Dần เสิ่น hổ โห
เถาะ	兔	卯 (หม่าว/mǎo)	ทู่	ถู้	ถู้	ថោះ	กระต่าย	สะสะ, สัศ	ເໝົ້າ เหม้า	เหม้า ᩉ᩠ᨾᩮᩢ᩶ᩣ	ᦖᧁᧉ เหม้า	เหม้า	Mạo หม่าว mèo แหม่ว
มะโรง	龍/龙	辰 (เฉิน/chén)	หลง	หลุง	หลุง ลหยุง	រោង	งูใหญ่	นาค, สงกา	สี	สี ᩈᩦ	สี	สี	Thìn ถิ่น rồng หร่ง
มะเส็ง	蛇	巳 (ซื่อ/sì)	เสอ	สา	สา	ម្សាញ់	งูเล็ก	สัป,สปปก	ไส้,ไซ้	ไส้ ᩈᩱ᩶	ไส้	เส้อ-อื	Tị ติ rắn รั้น
มะเมีย	馬/马	午 (อู่/wǔ)	หม่า	มา	มา	មមី	ม้า	ดรงค,อัสส,อัสดร	สะง้า ซะง้า	สง้า ᩈ᩠ᨦ᩶᩻ᩣ	สะงะ	สีงะ	Ngọ เหงาะ ngựa เหงือะ
มะแม	羊	未 (เว่ย/wèi)	หยาง	หยอง	หยอง	មមែ	แพะ	เอฬกะ,อัชฉะ	เม็ด	เม็ด ᨾᩮᩢ᩠ᨯ	เม็ด	โมด	Mùi หมู่ย dê เซ
วอก	猴	申 (เซิน/shēn)	โหว	แห็ว	แห็ว	វក	ลิง	มกฎะ,กปิ	สัน	สัน ᩈᩢ᩠ᨶ	แสน	สัน	Thân เทิน khỉ ขี
ระกา	雞/鸡	酉 (โหย่ว/yǒu)	จี	แก/ไก	แก	រកា	ไก่	กุกกุฎ, กุกกุฏ	เฮ้า,เร้า	เร้า ᩁᩮᩢ᩶ᩣ	เล้า	เฮ้า	Dậu เส่อว gà ก่า
จอ	狗	戌 (ซวี/xū)	โก่ว	แกว	แก้ว	ច	หมา	โสณ, สุนัข	เส็ด	เส็ด ᩈᩮᩢ᩠ᨯ	เส็ด	เม็ด	Tuất ต๊วด chó จ๊อ
กุน	豬/猪	亥 (ฮ่าย/hài)	จู	จู	จู	កុរ	หมู	สุกร, วราห	ไก้,ไก๊	ใค้ ᨣᩲ᩶	ใก๊	เก้อ-อื	Hợi เห่ย lợn เหลิ่น