ปีนักษัตร

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไบยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
ปีนักษัตร
Chinese Zodiac carvings on ceiling of Kushida Shrine, Fukuoka.jpg
จีน 生肖
พินอิน shēngxiào
ชื่อภาษาจีนในแบบอื่น
จีน 屬相

ปีนักษัตร หรือ นักขัต เป็นปีตามปฏิทินสุริยคติไทยและชาติอื่นในเอเชียตะวันออก เช่น จีน เวียดนาม และญี่ปุ่น(เพิ่งรู้จักหมูเลี้ยงในศตวรรษที่ 19 ก่อนหน้านั้นญี่ปุ่นรู้จักแต่หมูป่า) แบ่งเป็นรอบปี รอบละสิบสองปี แต่ละปีกำหนดสัตว์เรียกเป็นชื่อเรียงกันไปดังนี้

โดยความเชื่อเรื่องปีนักษัตรนั้นมีที่มาจากจีน

ตำนานเรื่องเล่าในสมัยปีใหม่แรกของจีน

(วันชิวอิก หรือวันที่ 1 เดือนอ้ายของจีน) สัตว์ทั้งหลายต่างมาชุมนุมหน้าวังหลวงของฮ่องเต้สวรรค์

ฮ่องเต้ประกาศให้สัตว์ 12 ชนิด ที่มาถึงก่อนวัน

(วันชิวยี่ หรือวันที่ 2 เดือนอ้าย) 

ดังนั้นสัตว์ 12 ชนิด ได้รับแต่งตั้งเป็นองค์รักษ์

ใน 1 วัน สัตว์ 1 ชนิดอยู่ยาม 2 ชั่วโมง

สัตว์ 12 ชนิดอยู่ยาม 24 ชั่วโมง

รวมเป็น 12 ยามเฝ้าวังหลวง

โดยมีหลักฐานทางโบราณคดีพบว่าตั้งแต่ก่อนยุคราชวงศ์ฉิน (221 ปีก่อนค.ศ. – 207 ปีก่อนค.ศ) ก็มีปรากฏรูปปีนักษัตรแล้ว โดยใช้สัตว์ประเภทต่าง ๆ เป็นตัวแทนหรือสัญลักษณ์ อันได้แก่[1]

ชวด ฉลู ขาล เถาะ มะโรง(มังกรฟ้าราชวงศ์ โจว-ฉิน มังกรมีขายาว5 เล็บ ลำตัวคล้ายกวางมีปีก) มะเส็ง(พญางูขาว-งูใหญ่-พญานาค) มะเมีย มะแม วอก ระกา จอ และ กุน

สัตว์ประจำปีนักษัตร[แก้]

ปีนักษัตรจะมีสัตว์ประจำปี อันเป็นความหมายของชื่อปีนั้น ๆ มีดังนี้

  • สำหรับปีกุนนั้น บางชาติใช้ช้างแทนสุกร เช่นภาคเหนือของไทย [2]
  • สำหรับปีเถาะนั้น บางชาติใช้แมวแทนกระต่าย เช่นเวียดนาม [3]
  • สำหรับปีฉลูนั้น บางชาติใช้กระบือแทนวัว เช่นเวียดนาม [4]
  • สำหรับปีมะโรง บางชาติใช้งูใหญ่หรือพญานาคแทนมังกร เช่น ไทย [4]
  • สำหรับปีมะแมนั้น บางชาติใช้แกะแทนแพะ เช่นญี่ปุ่น [5]
  • สันนิษฐาน ที่มาของที่มาของปีนักษัตริย์ เช่น ปีมังกร ฉลู มะเมีย(ม้า) มะแม(แพะ) ระกา(ไก่) จอ(สุนัข) เป็น ปีหมู ปีจอ ปีฉลู ปีกระต่าย ปีแพะ ปีม้า ปีระ เป็น กา 6 นักษัตร สัตว์เลี้ยงชาวจีน  หรืออีกนัยสำคัญคือ สัตว์ที่อาศัยบกทั้งหมด (12 ราศี) (หมายเหตุ ,พญานาค อยู่ในน้ำ วังบาดาลครับ) จีนคิดค้นปีนักษัตริย์ สมัยราชวงศ์โจวเป็นอย่างน้อย เกือบ 3 พันปี มีหลักฐานอยู่ที่  ไต้หวัน
อักษรจีน ภาษาจีนกลาง ภาษาจีนฮากกา[6] ภาษาจีนฮากกา[7] ภาษาเขมร ชื่อนักษัตร ภาษาไทย ภาษาบาลี ภาษาลาว ภาษาล้านนา ภาษาไทลื้อ ภาษาไทใหญ่ ภาษาเวียดนาม
สู่ (shu3) ฉู่ ชู่ ជូត (ชูต) ชวด หนู มุสิก ไจ้ ใจ้ ใจ้ เจ้อ-อี Tí ตี๊ / chuột จวด
หนิว (niu2) แหง่ว แหงว ឆ្លូវ (ฉฺลูว) ฉลู วัว อุสุภ, อุสภ เป้า เป้า เป้า เป้า Sửu สืว / trâu เจอว
หู่ (hu3) ฝู่ ฟู่ ខាល (ขาล) ขาล เสือ พยาฆร, พยัฆะ, วยาฆร, พยคฆ ยี่, ยี ยี ยี ยี Dần เสิ่น / hổ โห
ทู่ (tu4) ถู้ ถู้ ថោះ (เถาะ) เถาะ กระต่าย สะสะ, สัศ เหม้า, เม้า เม้า เหม้า เหม้า Mạo หม่าว / mèo แหม่ว
龍/龙 หลง (long2) หลุง หลุง/ลหยุง រោង (โรง) มะโรง งูใหญ่ มังกร, นาค, สงกา สี สี สี สี Thìn ถิ่น / rồng หร่ง
เสอ (she2) สา สา ម្សាញ់ (มฺสาญ̍) มะเส็ง งูเล็ก สัป, สปปก ไส้, ไซ้ ไส้ ไส้ เส้อ-อื Tị ติ / rắn รั้น
馬/马 หม่า (ma3) มา มา មមី (มมี) มะเมีย ม้า ดุรงค, อัสส, อัสดร สะง้า, ซะง้า สง้า สะงะ สีงะ Ngọ เหงาะ / ngựa เหงือะ
หยาง (yang2) หยอง หยอง មមែ (มแม) มะแม แพะ เอฬกะ, อัชฉะ เม็ด เม็ด เม็ด โมด Mùi หมู่ย / dê เซ
โหว (hou2) แห็ว แห็ว វក (วก) วอก ลิง มกฎะ, กปิ สัน สัน แสน สัน Thân เทิน / khỉ ขี
雞/鸡 จี (ji1) แก/ไก แก រកា (รกา) ระกา ไก่ กุกกุฎ, กุกกุฏ เฮ้า, เร้า เล้า เล้า เฮ้า Dậu เส่อว / gà ก่า
โก่ว (gou3) แกว แก้ว ច (จ) จอ หมา โสณ, สุนัข เส็ด เส็ด เส็ด เม็ด Tuất ต๊วด / chó จ๊อ
豬/猪 จู (zhu1) จู จู កុរ (กุร) กุน หมู สุกร, วราห ไก้, ไก๊ ใก๊ ใก๊ เก้อ-อื Hợi เห่ย / lợn เหลิ่น

อ้างอิงและเชิงอรรถ[แก้]

  1. หน้าจุดประกาย 2 วัฒนธรรม, ส่งท้ายปีลิง 'ลิง' ในวัฒนธรรมของชาวจีน โดย ดนุพล ศิริตรานนท์. กรุงเทพธุรกิจปีที่ 30 ฉบับที่ 10345: วันพุธที่ 18 มกราคม พ.ศ. 2560
  2. "ต้อนรับปีม้าคึกคัก ไหว้พระธาตุประจำปีเกิด นำพามงคลสู่ชีวิต". ผู้จัดการออนไลน์. 5 January 2014. สืบค้นเมื่อ 1 January 2015.
  3. "เวียดนามฉลอง"ปีแมว"ไม่ใช่"ปีเถาะ"". คมชัดลึก. 4 February 2011. สืบค้นเมื่อ 1 January 2015.
  4. 4.0 4.1 ""งูใหญ่-พญานาค-มังกร" รู้จัก 3 สัญลักษณ์ปี "มะโรง"". ประชาชาติธุรกิจ. 5 January 2012. สืบค้นเมื่อ 1 January 2015.
  5. "ทอตุงล้านนา ตุง 12 ราศี". slideshare.net. 27 November 2014. สืบค้นเมื่อ 1 January 2015.
  6. คำอ่านเป็นภาษาฮากกา(จีนแคะ) สำเนียง ฉิมฮาก(แคะลึก) จาก hakkapeople.com [1]
  7. คำอ่านเป็นภาษาฮากกา(จีนแคะ) สำเนียง ปันซันขัก(แคะตื้น) จาก hakkapeople.com [2]