ปีนักษัตร

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
บทความนี้เกี่ยวกับปี สำหรับหมู่ดาว ดูที่ ดาวนักษัตร
ตราประจำจังหวัดนครศรีธรรมราช แสดงภาพพระบรมธาตุล้อมด้วยตรา 12 นักษัตร

ปีนักษัตร หรือ นักขัต เป็นปีตามปฏิทินสุริยคติไทยและชาติอื่นในเอเชียตะวันออก เช่น จีน เวียดนาม และญี่ปุ่น แบ่งเป็นรอบปี รอบละสิบสองปี แต่ละปีกำหนดสัตว์เรียกเป็นชื่อเรียงกันไปดังนี้

โดยความเชื่อเรื่องปีนักษัตรนั้นมีที่มาจากจีน

ตำนานเรื่องเล่าในสมัยปีใหม่แรกของจีน

(วันชิวอิก หรือวันที่ 1 เดือนอ้ายของจีน) สัตว์ทั้งหลายต่างมาชุมนุมหน้าวังหลวงของฮ่องเต้สวรรค์

ฮ่องเต้ประกาศให้สัตว์ 12 ชนิด ที่มาถึงก่อนวัน

(วันชิวยี่ หรือวันที่ 2 เดือนอ้าย) 

ดังนั้นสัตว์ 12 ชนิด ได้รับแต่งตั้งเป็นองค์รักษ์

ใน 1 วัน สัตว์ 1 ชนิดอยู่ยาม 2 ชั่วโมง

สัตว์ 12 ชนิดอยู่ยาม 24 ชั่วโมง

รวมเป็น 12 ยามเฝ้าวังหลวง

โดยมีหลักฐานทางโบราณคดีพบว่าตั้งแต่ก่อนยุคราชวงศ์ฉิน (221 ปีก่อนค.ศ. – 207 ปีก่อนค.ศ) ก็มีปรากฏรูปปีนักษัตรแล้ว โดยใช้สัตว์ประเภทต่าง ๆ เป็นตัวแทนหรือสัญลักษณ์ อันได้แก่[1]

ชวด ฉลู ขาล เถาะ มะโรง(มังกรฟ้าราชวงศ์ โจว-ฉิน มังกรมีขายาว5 เล็บ ลำตัวคล้ายกวางมีปีก) มะเส็ง(พญางูขาว-งูใหญ่-พญานาค) มะเมีย มะแม วอก ระกา จอ และ กุน

สัตว์ประจำปีนักษัตร[แก้]

ปีนักษัตรจะมีสัตว์ประจำปี อันเป็นความหมายของชื่อปีนั้น ๆ มีดังนี้

  • สำหรับปีกุนนั้น บางชาติใช้ช้างแทนสุกร เช่นภาคเหนือของไทย [2]
  • สำหรับปีเถาะนั้น บางชาติใช้แมวแทนกระต่าย เช่นเวียดนาม [3]
  • สำหรับปีฉลูนั้น บางชาติใช้กระบือแทนวัว เช่นเวียดนาม [4]
  • สำหรับปีมะโรง บางชาติใช้งูใหญ่หรือพญานาคแทนมังกร เช่น ไทย [4]
  • สำหรับปีมะแมนั้น บางชาติใช้แกะแทนแพะ เช่นญี่ปุ่น [5]
อักษรจีน ภาษาจีนกลาง ภาษาจีนฮากกา[6] ภาษาจีนฮากกา[7] ชื่อนักษัตร ภาษาไทย ภาษาบาลี ภาษาล้านนา ภาษาไทลื้อ ภาษาไทใหญ่ ภาษาเวียดนาม
สู่ (shu3) ฉู่ ชู่ ชวด หนู มุสิก ใจ้ ใจ้ เจ้อ-อี Tí ตี๊
หนิว (niu2) แหง่ว แหงว ฉลู วัว อุสุภ, อุสภ เป้า เป้า เป้า Sửu สือ-ว
หู่ (hu3) ฝู่ ฟู่ ขาล เสือ พยาฆร, พยัฆะ, วยาฆร, พยคฆ ยี ยี ยี Dần เหยิ่น
ทู่ (tu4) ถู้ ถู้ เถาะ กระต่าย สะสะ, สัศ เม้า เหม้า เหม้า Mạo หม่าว
龍/龙 หลง (long2) หลุง หลุง/ลยุ๋ง มะโรง งูใหญ่ มังกร, นาค, สงกา สี สี สี Thìn ถิ่น
เสอ (she2) สา สา มะเส็ง งูเล็ก สัป, สปปก ไส้ ไส้ เส้อ-อื Tị ติ
馬/马 หม่า (ma3) มา มา มะเมีย ม้า ดุรงค, อัสส, อัสดร สง้า สะงะ สีงะ Ngọ หง่อ
หยาง (yang2) หยอง หยอง มะแม แพะ เอฬกะ, อัชฉะ เม็ด เม็ด โมด Mùi หมุ่ย
โหว (hou2) แห็ว แห็ว วอก ลิง มกฎะ, กปิ สัน แสน สัน Thân เทิน
雞/鸡 จี (ji1) แก/ไก แก ระกา ไก่ กุกกุฎ, กุกกุฏ เล้า เล้า เฮ้า Dậu เหย่า
โก่ว (gou3) แกว แก้ว จอ หมา โสณ, สุนัข เส็ด เส็ด เม็ด Tuất ต๊วด
豬/猪 จู (zhu1) จู จู กุน หมู สุกร, วราห, กุญชร ใก๊ ใก๊ เก้อ-อื Hợi เห่ย

อ้างอิงและเชิงอรรถ[แก้]

  1. หน้าจุดประกาย 2 วัฒนธรรม, ส่งท้ายปีลิง 'ลิง' ในวัฒนธรรมของชาวจีน โดย ดนุพล ศิริตรานนท์. กรุงเทพธุรกิจปีที่ 30 ฉบับที่ 10345: วันพุธที่ 18 มกราคม พ.ศ. 2560
  2. "ต้อนรับปีม้าคึกคัก ไหว้พระธาตุประจำปีเกิด นำพามงคลสู่ชีวิต". ผู้จัดการออนไลน์. 5 January 2014. สืบค้นเมื่อ 1 January 2015. 
  3. "เวียดนามฉลอง"ปีแมว"ไม่ใช่"ปีเถาะ"". คมชัดลึก. 4 February 2011. สืบค้นเมื่อ 1 January 2015. 
  4. 4.0 4.1 ""งูใหญ่-พญานาค-มังกร" รู้จัก 3 สัญลักษณ์ปี "มะโรง"". ประชาชาติธุรกิจ. 5 January 2012. สืบค้นเมื่อ 1 January 2015. 
  5. "ทอตุงล้านนา ตุง 12 ราศี". slideshare.net. 27 November 2014. สืบค้นเมื่อ 1 January 2015. 
  6. คำอ่านเป็นภาษาฮากกา(จีนแคะ) สำเนียง ฉิมฮาก(แคะลึก) จาก hakkapeople.com [1]
  7. คำอ่านเป็นภาษาฮากกา(จีนแคะ) สำเนียง ปันซันขัก(แคะตื้น) จาก hakkapeople.com [2]