จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
กรดไขมันไม่อิ่มตัวมีพันธะคู่หลายคู่ (อังกฤษ: Polyunsaturated fatty acids, ตัวย่อ PUFA) เป็นกรดไขมันที่มีพันธะคู่มากกว่าหนึ่งในโครงสร้าง
สารประกอบสำคัญต่าง ๆ หลายอย่าง เช่น กรดไขมันจำเป็นและน้ำมันชักแห้ง (drying oil) อยู่ในกลุ่มกรดไขมันนี้
PUFA อาจแบ่งเป็นกลุ่มต่าง ๆ ตามโครงสร้างทางเคมีรวมทั้ง
- methylene-interrupted polyenes
- กรดไขมันพันธะคู่สลับเดี่ยว (conjugated fatty acids)
- PUFA อื่น ๆ
Methylene-interrupted polyenes
[แก้]กรดไขมันเหล่านี้มีพันธะคู่แบบ ซิส (cis) 2 คู่หรือยิ่งกว่านั้นซึ่งแยกจากกันโดย methylene bridge เดี่ยว (-CH
2-)
รูปแบบนี้บางครั้งก็เรียกด้วยว่า divinylmethane pattern[1]
Methylene-interrupted double bonds
| −C−C=C−C−C=C− |
|
กรดไขมันจำเป็นทั้งหมดคือกรดไขมันโอเมกา-3 และโอเมกา-6 อยู่ในรูปแบบ methylene-interrupted fatty acid นี้
| ชื่อสามัญ
| ชื่อลิพิด
| ชื่อเคมี |
|---|
กรดไขมันโอเมกา-3 มีพันธะคู่หลายคู่
| Hexadecatrienoic acid (HTA)
| 16:3 (n-3)
| all-cis 7,10,13-hexadecatrienoic acid |
| กรดอัลฟาลิโนเลนิก (ALA)
| 18:3 (n-3)
| all-cis-9,12,15-octadecatrienoic acid |
| Stearidonic acid (SDA)
| 18:4 (n-3)
| all-cis-6,9,12,15,-octadecatetraenoic acid |
| Eicosatrienoic acid (ETE)
| 20:3 (n-3)
| all-cis-11,14,17-eicosatrienoic acid |
| Eicosatetraenoic acid (ETA)
| 20:4 (n-3)
| all-cis-8,11,14,17-eicosatetraenoic acid |
| Eicosapentaenoic acid (EPA, Timnodonic acid)
| 20:5 (n-3)
| all-cis-5,8,11,14,17-eicosapentaenoic acid |
| Heneicosapentaenoic acid (HPA)
| 21:5 (n-3)
| all-cis-6,9,12,15,18-heneicosapentaenoic acid |
| Docosapentaenoic acid (DPA, Clupanodonic acid)
| 22:5 (n-3)
| all-cis-7,10,13,16,19-docosapentaenoic acid |
| Docosahexaenoic acid (DHA, Cervonic acid)
| 22:6 (n-3)
| all-cis-4,7,10,13,16,19-docosahexaenoic acid |
| Tetracosapentaenoic acid
| 24:5 (n-3)
| all-cis-9,12,15,18,21-tetracosapentaenoic acid |
| Tetracosahexaenoic acid (Nisinic acid)
| 24:6 (n-3)
| all-cis-6,9,12,15,18,21-tetracosahexaenoic acid |
|
| ชื่อสามัญ
| ชื่อลิพิด
| ชื่อเคมี |
|---|
กรดไขมันโอเมกา-6 มีพันธะคู่หลายคู่
| กรดลิโนเลอิก
| 18:2 (n-6)
| all-cis-9,12-octadecadienoic acid |
| กรดลิโนเลนิกแกมมา (GLA)
| 18:3 (n-6)
| all-cis-6,9,12-octadecatrienoic acid |
| Eicosadienoic acid
| 20:2 (n-6)
| all-cis-11,14-eicosadienoic acid |
| Dihomo-gamma-linolenic acid (DGLA)
| 20:3 (n-6)
| all-cis-8,11,14-eicosatrienoic acid |
| Arachidonic acid (AA)
| 20:4 (n-6)
| all-cis-5,8,11,14-eicosatetraenoic acid |
| Docosadienoic acid
| 22:2 (n-6)
| all-cis-13,16-docosadienoic acid |
| Adrenic acid
| 22:4 (n-6)
| all-cis-7,10,13,16-docosatetraenoic acid |
| Docosapentaenoic acid (Osbond acid)
| 22:5 (n-6)
| all-cis-4,7,10,13,16-docosapentaenoic acid |
| Tetracosatetraenoic acid
| 24:4 (n-6)
| all-cis-9,12,15,18-tetracosatetraenoic acid |
| Tetracosapentaenoic acid
| 24:5 (n-6)
| all-cis-6,9,12,15,18-tetracosapentaenoic acid |
|
กรดไขมันพันธะคู่สลับเดี่ยว
[แก้]
กรดไขมันพันธะคู่สลับเดี่ยว
(Conjugated double bonds)
| -C=C-C=C- |
|
| ชื่อสามัญ
| ชื่อลิพิด
| ชื่อเคมี |
|---|
กรดไขมันพันธะคู่สลับเดี่ยวโดยมีพันธะคู่ 2 คู่หรือยิ่งกว่า
| กรดลิโนเลอิกมีพันธะคู่สลับเดี่ยว (มีพันธะคู่ 2 คู่ที่สลับกับเดี่ยว) |
| Rumenic acid
| 18:2 (n-7)
| 9Z,11E-octadeca-9,11-dienoic acid |
|
| 18:2 (n-6)
| 10E,12Z-octadeca-10,12-dienoic acid |
| กรดลิโนเลอิกมีพันธะคู่สลับเดี่ยว (มีพันธะคู่ 3 คู่ที่สลับกับเดี่ยว) |
| α-Calendic acid
| 18:3 (n-6)
| 8E,10E,12Z-octadecatrienoic acid |
| β-Calendic acid
| 18:3 (n-6)
| 8E,10E,12E-octadecatrienoic acid |
| Jacaric acid
| 18:3 (n-6)
| 8Z,10E,12Z-octadecatrienoic acid |
| α-Eleostearic acid
| 18:3 (n-5)
| 9Z,11E,13E-octadeca-9,11,13-trienoic acid |
| β-Eleostearic acid
| 18:3 (n-5)
| 9E,11E,13E-octadeca-9,11,13-trienoic acid |
| Catalpic acid
| 18:3 (n-5)
| 9Z,11Z,13E-octadeca-9,11,13-trienoic acid |
| Punicic acid
| 18:3 (n-5)
| 9Z,11E,13Z-octadeca-9,11,13-trienoic acid |
| อื่น ๆ |
| Rumelenic acid
| 18:3 (n-3)
| 9E,11Z,15E-octadeca-9,11,15-trienoic acid |
| α-Parinaric acid
| 18:4 (n-3)
| 9E,11Z,13Z,15E-octadeca-9,11,13,15-tetraenoic acid |
| β-Parinaric acid
| 18:4 (n-3)
| all trans-octadeca-9,11,13,15-tretraenoic acid |
| Bosseopentaenoic acid
| 20:5 (n-6)
| 5Z,8Z,10E,12E,14Z-eicosanoic acid |
|
กรดไขมันไม่อิ่มตัวมีพันธะคู่หลายคู่อื่น ๆ
[แก้]
| ชื่อสามัญ
| ชื่อลิพิด
| ชื่อเคมี |
|---|
| Pinolenic acid
| 18:3 (n-6)
| (5Z,9Z,12Z)-octadeca-5,9,12-trienoic acid |
| Podocarpic acid
| 20:3 (n-6)
| (5Z,11Z,14Z)-eicosa-5,11,14-trienoic acid |
|
ผลทางชีวภาพของกรดไขมันโอเมกา-3 และโอเมกา-6 ส่วนมากอำนวยโดยอันตรกิริยาที่มีต่อกันและกัน
- ↑ Baggott, James (1997). The divinylmethane pattern in fatty acids. Salt Lake City, UT: Knowledge Weavers.
